ఈ విధంగా బ్రాహ్మణాధిక్యతతో నిండిన వైదిక మత సిద్దాంతాలకు విసుగు చెందిన సామాన్య ప్రజలు, వైశ్యులు కొత్త మత విధానానికి, కొత్త జీవితమార్గాలను అన్వేషించే ప్రయత్నం చేయసాగారు. సమాజంలో నెలకొన్న ఆధ్యాత్మిక అశాంతికి పరిష్కారంగా ఆలోచనాపరులు అనేక విధాల తమ వంతు పరిష్కార మార్గాలను సూచిస్తూ సమాజానికి క్రొత్త ఆలోచనలను అందించే ప్రయత్నాలు ప్రారంభించారు. ఇటువంటి ప్రయత్నాలలో భాగంగా వైదిక మతం పట్ల అసంతృప్తులైన కొంతమంది ఆలోచనాపరులు (ఉపనిషత్కర్తలు) అరణ్యాలకు పోయి తాత్విక చింతన సాగించారు. వీరు యజ్నయాగాదులని నిరసిస్తూనే సామరస్య ధోరణితో దేవుని, మోక్షాన్ని అంగీకరించారు. మరికొంతమంది ఆలోచనాపరులు (భౌతికవాదులు) యజ్న యాగాదులను నిరసిస్తూనే ఉపనిషత్కర్తలబోధనలకు విరుద్ధంగా కనిపించని దేవునికోసం, మోక్షం కోసం ప్రయాసపడటం కూడా వృధా అనే భావనతో సమాజాన్ని భౌతికవాదం వైపు, ఇహలోక విషయాలవైపు మలచడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ రోజులలో భౌతికవాదాన్ని బోధించడం అంటే వేద ప్రామాణ్యాన్ని, వైదిక మతాన్ని తిరస్కరించడమే. అంటే అవైదిక వాదమే. వైదిక మతం పట్ల నిరసనగా తలెత్తిన ఆధ్యాత్మిక అశాంతిని పరిష్కారించడంలో ఉపనిషత్కర్తలు వైదికమతంతో కొంతవరకూ రాజీపడుతూ తమ అస్తిత్వాన్ని నిలుపుకోగలిగారు. దీనికి విరుద్దంగా వైదికమతం పట్ల రాజీ లేని ఘర్షణాత్మక వైఖిరిని ప్రదర్శిస్తూ అవైదిక మతప్రచారాన్ని భౌతికవాదులు కొనసాగించారు. ఎక్కువకాలం మనలేకపోయారు.

ఈ విధంగా క్రీ. పూ. 5,6 వ శతాబ్దాలలో వైదిక మతంపై నిరసనగా దేశంలో అవైదిక మతాన్ని బోదిస్తూ అనేకానేక అవైదిక మత తెగలు తమ తమ వాదనలతో ప్రచారం చేస్తుండేవి. ఇలా అవైదిక మతాన్ని బోధించే భౌతికవాదులలో చార్వాకులు, పూర్ణ కాశ్యపుడు, మక్ఖలి గోశాలుడు, అజితకేశ కంబళుడు, ప్రకృథ కాత్యాయనుడు, సంజయ వేలట్టిపుత్త మొదలగువారు దార్శనికులుగా ప్రసిద్ధులు. వీరిలో కాలక్రమేణా ఇతరత్రా చిన్న చిన్న అవైదిక మత తెగలు అంతరించిపోగా బుద్ధుడి కాలం నాటికి అజీవకులు, చార్వాకులు వంటి వారు కొనసాగుతూ వచ్చారు.

మలివేదకాలపు సమాజంలో భావవాదం వ్యవస్థీకృతమైన విధం
ఆధ్యాత్మిక అశాంతికి పరిష్కారమార్గంలో ఉపనిషత్కర్తలు, భౌతికవాదులు
క్రీ పూ 6 వ శతాబ్దంలో భౌతికవాదం తలెత్తడానికి దారి తీసిన పరిస్థితులు
భావవాదం-భౌతికవాదం