బ్రిటీషు సామ్రాజ్యం భారతీయ కళలోకి తమ పద్ధతులను చొప్పించటం పై కళారంగంలో నిరసనలు వెల్లువెత్తాయి. దీనికి బెంగాలీ కళాకారులు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.

భారతీయ ఆధ్యాత్మిక చింతన పాశ్చాత్య దేశాలపై ప్రభావం చూపనారంభించింది. ఈ నిరసనల నేపథ్యంలో అప్పటి బ్రిటీషు ఉపాధ్యాయులు ఎర్నెస్ట్ బిన్ఫీల్డ్ హ్యావెల్ కలకత్తా కళాశాలలో సంస్కరణలు చేపట్టే ప్రయత్నాలలో భాగంగా విద్యార్థులను ముఘల్ శైలి చిత్రకళను అభ్యసించమని సలహా ఇచ్చారు. ఇది పెనువివాదంగా మారినది. విద్యార్థులు సమ్మెకు దిగారు. జాతీయ వాదులు, స్థానిక ప్రసారమాధ్యమాలు దీనిని తిరోగమనంగా వ్యాఖ్యానించాయి. రవీంద్రనాధ టాగూరు వంశానికి చెందిన అబనీంద్రనాధ టాగూరు హ్యావెల్ ను సమర్థించాడు.

ముఘల్ శైలి చిత్రకళ స్ఫూర్తిగా చాలా కళాఖండాలను సృష్టించాడు. పాశ్చాత్య శైలిలో భౌతికత కనబడుతుందని, ఈ శైలిలో భారతదేశపు విభిన్న ఆధ్యాత్మిక భావాలు తొణికిసలాడుతాయని హ్యావెల్ భావించాడు. అబన్ చిత్రీకరించిన భారతమాత కళాఖండంలో దైవం వలె ఆమెకు నాలుగు చేతులు ఉంటాయి. వాటితో భారతదేశాన్ని సూచించే శ్వేతాంబరము, తాళపత్ర గ్రంథాలు, మూలికలు, రుద్రాక్షను భారతమాత పట్టుకొని ఉంటుంది. ఈ శైలిలో ఇతర చిత్రకారులు కూడా కళాఖండాలను సృష్టించటం ప్రారంభం అయినది. కొండొకచో, శిల్పాకారులు కూడా ఈ శైలిలో శిల్పాలు చెక్కసాగారు. అయితే బెంగాలీ శైలిని, అందులోని ఆధ్యాత్మిక మూలాలని కొందరు బెంగాలీలే వ్యతిరేకించారు.

అబనీంద్రనాథ్ కు ఇతర దేశపు కళాకారులతో పెరిగిన పరిచయాలు, స్వాతంత్ర్యానంతరం పెరిగిన ఆధునిక భావాల వలన బెంగాలీ శైలి చిత్రకళ విస్తరించింది.

బ్రిటీషు కళాశాలలు
స్వాతంత్య్రానంతరం
రాజా రవివర్మ
బెంగాలీ శైలి చిత్రకళ