ఇంతవరకు బాగానే ఉన్నా రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో (1939-45) జపాన్ బర్మాపై బాంబులు వేయడంతో భీతిల్లిన తెలుగు ప్రజలు దిక్కు తెలియక చెల్లాచెదురైపోయారు. చాలామంది బర్మానుండి అస్సాం వరకు అడవుల మధ్య కాలినడకన ప్రయాణమయ్యారు. ఈ మజిలీ వింటే ఒళ్లు గగుర్పాటు చెందుతుంది. సుమారు రెండునెలలపాటు కాలినడకన కొంతమంది అస్సాం చేరుకున్నారు. అడవి మధ్య దిక్కుతెలియక, తిండి తిప్పలు లేక మంచినీళ్ళు దొరకక మార్గమధ్యలో చాలామంది ప్రాణాలు విడిచారు. మరికొంతమంది కలరా, డయేరియా వంటి వ్యాధులతో మార్గమధ్యంనే మరణించారు. కొంతమంది నడవలేకపోయినవారిని, రోగులను చెట్ల క్రిందే విడిచివచ్చారు. ఇక్కడ తండ్రి, కొడుకు, భార్య వంటి సంబంధాలు కూడా గుర్తుకురాలేదు. కాలినడకన అస్సాం చేరుకొనేవారికి అక్కడినుండి ప్రభుత్వం కల్పించిన రైలు సదుపాయాలతో స్వగ్రామాలకు చేరుకున్నారు. ఇప్పటికీ ఈ సంఘటనలపై జానపద పాటలున్నాయి.
‘‘రంగం జపానోడి బాంబులతో జలధి పుట్టేను
మన అమెరికా వాడి బాంబులతో అందరమొచ్చెము’’ వంటి పాటలు శ్రీకాకుళం జిల్లా ఉద్దానం ప్రాంతంలో ఇప్పటికీ పాడుకుంటారు. రంగం వెళ్లినవారికి గుర్తుగా రంగమోడు అని రంగంవారని పిలుస్తారు. ఇప్పటికీ ఈ ప్రాంతం (పలాస, సోంపేట, మందస, వజ్రపుకొత్తూరు మండలాలలో) బర్మా పెట్టెలు, బర్మా కత్తులు గుర్తుగా ఉన్నాయి.
వలసలు
రెండవ ప్రపంచయుద్ధం
మయాన్మార్ లో తెలుగుసంతతి
కాందిశీకులు