வங்காளதேச மக்களின் வாழ்கை முறைகளிலும் புவியியல் அமைப்பிலும் இங்கு பாயும் ஆறுகள் முக்கிய பங்காற்றுகின்றன. மொத்தம் 700 ஆறுகள் பொதுவாக வடக்கிலிருந்து தெற்கு நோக்கி பாய்கிறது. பெரும் நதிகள் விவசாய சாகுபடிக்கு முக்கிய நீர் ஆதாரமாகவும், வர்த்தகப் போக்குவரத்துக்கான உயிர் நாடிகளாகவும் விளங்குகின்றன. புரத ஆதாரமான மீன்களையும் இந்த ஆறுகள் பெருமளவில் தருகின்றன. பருவமழையின் போது ஆறுகளில் வெள்ளச் சீற்றத்தால் எண்ணிலடங்கா சிரமங்கள் ஏற்பட்டு நாட்டின் வளர்ச்சியை தடுக்கிறது. இருப்பினும் வளமிக்க வண்டல் சேர்வதால் மண்வளம் கூடுகிறது.
வங்கதேசத்தில் காணப்படும் ஆற்று அமைப்பை ஐந்தாகப் பிரிக்கலாம்.

மக்கட்புவியியல்
ஆறு அமைப்புகள்
வளங்கள் மற்றும் நிலம் பயன்பாடு
காலநிலை