அந்தகரணங்களின் மாறுபாடுகளே மாயையின் பரிமாண மாறுதல்கள்தான் ஜீவாத்மா. அவை இச்சை, முயற்சி, வெறுப்பு, சுகம்-துக்கம் முதலியவைகள். இவை தோன்றுவதால் ஜீவன், "நான் அனுபவிப்பவன்" , "நான் செய்பவன்", "பாக்கியவான்" , "துர்ப்பாக்கியவான்" என்றெல்லாம் சொல்லும்படி மாற்றங்கள் நிகழுகின்றன. 

நீரில் தோன்றும் நிலவு, நீர் அசைகையில் அசைவது போலத் தோன்றும். பார்ப்பவரும் நிலா அசைகிறது என்று சொல்லக்கூடும். அதே போல, மனதில் உண்டாகும் பிரதிபிம்பம் சலனப்படுவதாகவு, மாறுவதாகவும் சொல்லும்படி இருக்கிறது. இதனாலேயே சீவன் உலகில் சஞ்சாரம் செய்வதாகவும் சொல்கின்றனர். சீவாத்மா தான் செய்த புண்ணிய-பாவங்களுக்கு ஏற்ப, உலகிலிருந்து இறப்பதாகவும், பிறப்பதாகவும், சொர்க்கத்திற்கும் நரகத்திற்கும் அலைவதாகவும், தேவயானம், பித்ருயானம் என்ற ஒளி மிகுந்த வழியிலும், இருளடைந்த வழியிலும் போவதாகவும், வருவதாகவும் சொல்கிறார்கள். 

ஜீவாத்மாவின் இலக்குகள்
ஜீவாத்மாவின் குணங்கள்
ஜீவாத்மாவின் முடிவான இலக்கு
வெளி இணைப்புகள்