பெரும்பாலான புராதன பதிவுகள் எரிமலை உமிழ்வுகளை கடவுள் அல்லது கடவுள்தன்மை கொண்டவற்றின் செயல்பாடு போன்ற இயற்கை மீறியவற்றின் விளைவுகளாக குறிப்பிடுகின்றன. பழங்கால ரோமிற்கு, எரிமலைகளின் விருப்பம்போல் மாற்றமடையும் தன்மை கடவுளின் செயல்பாடுகளாக மட்டுமே இருந்து வந்துள்ளது, அதேசமயம் 16/17ஆம் நூற்றாண்டு வானியல் அறிஞர் ஜோகன்ஸ் கெப்லர் அவை பூமியின் கண்ணீர் கசிவு என்று நம்பியுள்ளார். 

பூமியின் மெல்லிய அமைப்பு பாதியளவு கெட்டியான பொருளாக மாற்றமடைகிறது என்ற நவீன புரிதலுக்கு முன்னர் எரிமலைச் செயலுக்கான முன்மொழியப்பட்ட விளக்கங்களாக நிறைய இருந்துள்ளன. 
பல பத்தாண்டுகளுக்குப் பின்னர், அமுக்கமும் கதிரியக்க மூலப்பொருட்களும் வெப்ப மூலாதாரங்களாக இருக்கலாம் என்று தெரியவந்ததும் இவர்களுடைய பங்களிப்புகள் பலவும் குறிப்பிடத்தக்க அளவு தள்ளுபடி செய்யப்பட்டன. எரிமலை நடவடிக்கை வேதியியல் வினைகளுக்கும், மேல்தளத்திற்கு அருகாமையில் மெல்லிய அடுக்கிலான உருகிய பாறைக்குமே வழங்கப்பட்டு வந்துள்ளது.

கவச எரிமலைகள்
பழம் நம்பிக்கைகள்
உயிர்த்துடிப்புடையவை
ராட்சத எரிமலைகள்