மனச்சிதைவு அறிகுறியாகிய அதீத அச்ச உணர்ச்சி நாஷிற்கு தோன்றத் தொடங்கியுள்ளது. இதைப் பற்றி இவர் மனைவி குறிப்பிடுகையில் நாஷினுடைய நடத்தை மாறுபட்டதாகவும், மேலும் அவர் தன்னை சிலர் அபாயத்திற்கு உள்ளாக்க முனைவதாக கருதியதாகவும், அந்த அச்சத்தினால் அவர் தன்நினைவின்றி செயல்பட்டதாகவும் தெரிவிக்கிறார். நாஷ் தன்னை ஒரு நிறுவனம் துரத்துவதாகவும், அதிலுள்ளவர்கள் "சிகப்பு டை" அணிந்திருப்பதாகவும் நம்பினார். அவர்கள் புதிய அரசை நிர்மாணிக்க உள்ளதாக குறிப்பிட்டு நாஷ் வாஷிங்டன் டி. சியின் தூதரகத்துக்கு ஒரு கடிதம் அனுப்பியிருந்தார்.

அவரது விருப்பம் இன்றி, 1959 ஏப்ரல் - மேயில் மெக்லீன் மருத்துவமனையில் சேர்த்ததில், அவருக்குத் தானஞ்சும் மனச்சிதைவோடு குறைந்த அளவு மன இறுக்கம் இருந்தது கண்டறியப்பட்டது. மருத்துவமனையிலிருந்து வெளியே வந்த பின், நாஷ் எம்ஐடியில் தனது பணியை விட்டு விலகினார். தனது ஓய்வூதியத் தொகையை எடுத்துக் கொண்டு, ஐரோப்பா சென்ற இவர், பிரான்சு மற்றும் கிழக்கு ஜெர்மனியில் அரசியல் புகலிடம் பெற முயன்று தோல்வியுற்றார். அவர் தனது அமெரிக்க குடியுரிமையை நிராகரிக்க முயற்சி செய்தார். பாரிஸ் மற்றும் ஜெனிவாவில் தங்கியதில் ஏற்பட்ட பிரச்சினையைத் தொடர்ந்து, பிரான்சு காவல் அதிகாரிகளால் கைது செய்யப்பட்ட இவரை, அமெரிக்க அரசின் கோரிக்கையின் பேரில் திரும்ப அமெரிக்காவுக்குத் திரும்ப அனுப்பி வைக்கப்பட்டார்.

1961 ஆம் ஆண்டில், நாஷ் டிரன்டனில் உள்ள நியூ ஜெர்சி மாநில மருத்துவமனையில் மீண்டும் சேர்க்கப்பட்டார். அடுத்த ஒன்பது ஆண்டுகள், அவர் மனநல மருத்துவமனைக்குப் போவதும் வருவதுமாய் இருந்தார்.

அவரது மருத்துவரால் பரிந்துரைக்கப்பட்ட மருந்துகளே எனினும், நாஷ் பின்னர் குறிப்பிடும் போது, அவர் அதிக மன அழுத்தம் இருந்தால் மட்டுமே அந்த மாத்திரைகளை எடுத்துக் கொண்டதாக எழுதியுள்ளார். 1970 ஆம் ஆண்டுக்குப் பிறகு அவர் மருத்துவமனையில் சேர்க்கப்படவில்லை. மேலும் அவர் மருந்துகளை எடுத்துக்கொள்ளவும் உளநோய்த்தடுப்பு மறுத்து விட்டார். நாஷின் கூற்றுப்படி, "எ ப்யூட்டிபுல் மைன்ட்" திரைப்படத்தில், இந்தக் கால கட்டத்தில் அவர் எடிப்பிகல் உளநோய்த்தடுப்பு மருந்தினை எடுத்துக் கொண்டதாக தவறாக காட்டப்பட்டதாகக் குறிப்பிட்டுள்ளார். இவ்வாறு இத்திரைப்படத்தில் சித்தரித்ததற்கு வசனகர்த்தாவே காரணமெனவும் (வசனகர்த்தாவின் தாய் ஒரு மனநோய் மருத்துவர்) இதனை மனநோயாளிகள் முன் உதாரணமாகக் கொண்டு மருந்துகளை ஏற்க மறுத்து விடக் கூடாதென்பதற்காகவும் இவ்வாறு எடுக்கப்பட்டதென்றும் விளக்கம் அளித்தார். இவ்வாறு விவரிக்கப்பட்டது நாஷ் போன்றவர்கள் நலம்பெற அம்மருந்துகள் தடையாக உள்ளனவா என்ற கேள்வியை மறைத்துவிட்டதாக மற்றவர்கள் எண்ணுகின்றனர். இதற்கு நாஷ் பதிலளிக்கும்போது இம்மருந்துகள் அதிக செயலாற்றலுள்ளதாக எண்ணுவதாகவும், இதனால் ஏற்படும் அழிவான பக்க விளைவுகளுக்கு போதுமான கவனம் செலுத்தாமை மன நோயாளிகளுக்குக் கேடு விளைவிக்கும் எனவும் தெரிவிக்கிறார். நாசரின் கருத்தில், காலப் போக்கில் நாஷின் உடல் நிலை கொஞ்சம் கொஞ்சமாய் தேறியது. இவரது முன்னாள் மனைவி டி லார்டே கொடுத்த ஊக்கத்தின்படி நாஷ், இவரது இயல்பில்லாத் தன்மையை ஏற்றுக்கொள்ளும் பொதுநல அமைப்பில் வேலை செய்துவந்தார். "இது நிம்மதியாக வாழ்வதற்கான ஒரு வழி" என டி லார்டே நாஷை பற்றிக் குறிப்பிட்டிருந்தார்.

நாஷ் அவரது "மனக் ஊசலாட்டங்கள்" 1959 ஆம் ஆன்டுத் தொடக்கத்தில் அவரது மனைவி கருவுற்றிருந்தபோது தொடங்கியதாகக் குறிப்பிடுகின்றார். "இதை அவர் படிப்படியான மாற்றங்களாக அதாவது அறிவியல் பகுத்தறிவுச் சிந்தனையில் இருந்து 'மனச்சிதைவு' அல்லது 'தானஞ்சும் மனச்சிதைவு'" என்ற மன நோயின் அறிகுறியாகிய கற்பனை மிகு எண்ணங்கள் ஆட்கொண்டதாகவும், இதில் தன்னை ஓர் தகவல் அறிவிப்பாளராகவும், தனக்கு இடப்பட்டது ஒரு முக்கிய வேலை என்பதாகவும், தன்னை ஆதரிப்பவர்கள், எதிர்ப்பவர்கள் மற்றும் மறைமுக சூத்திரதாரிகள் இருப்பதாயும், தன்னை பலர் கொடுமைப்படுத்துவதாகவும், இறைவழி அறியும் அறிகுறிகளைத் தேடவும் தொடங்கியதாகவும் குறிப்பிடுகின்றார். இப்படிப்பட்ட கற்பனைகள் அவரது மகிழ்ச்சியற்ற வாழ்க்கையினாலும், மற்றவர்கள் ஏற்பினைப் பெற அவர் முனைந்ததாலும் உருவாகியதாக நம்புகிறார். மேலும் இது "எளிய இயல்பானச் சிந்தனைகளால் சிறந்த அறிவியல் எண்ணங்களைப் பெற முடியாது" என்ற தன் கற்பனை நினைப்பினாலுமே ஏற்பட்டதென்றும் குறிப்பிடுகிறார். மேலும் "இப்படிப்பட்ட மன இறுக்கம் ஏற்படாதிருந்தால் இவ்வகை மாற்றங்கள் ஏற்பட்டிருக்காது" என்றும் கூறியுள்ளார். இவர் இருமுனைவு உளநோய்க்கும் மனச்சிதைவிற்குமான வித்தியாசங்களை ஏற்கவில்லை. நாஷ் கூறும் போது 1964 வரை தனக்கு எந்தவிதக் குரல்களும் கேட்கவில்லை என்றும், பின்னர் தாம் அவற்றை புறக்கணிக்கும் முயற்சியில் ஈடுபட்டதாகவும் கூறியுள்ளார். நாஷ் எப்போதுமே தன் விருப்பத்திற்கு மாறாகவே மருத்துவமனைக்குத் தன்னைக் கொண்டு சென்றதாகத் தெரிவிக்கிறார்.மேலும் தற்காலிகமாகவே "இக்கனவு போன்ற கற்பனையில் இருந்து" விடுபட்டதாகவும் தெரிவித்திருக்கின்றார். மேலும் பலகாலம் மருத்துவமனையில் இருந்தும், மேலோட்டமாகவே மாறுதல்கள் ஏற்பட்டன எனவும் வாதிட்டுள்ளார். அதனால் இவர் தன் சொந்த முயற்சியினாலேயே "கற்பனை தாக்கம்" கொண்ட அரசியல் சார்ந்த எண்ணங்களை "ஆராய்ந்தறியும் தன்மையினால் ஒதுக்கித் தள்ளினாராம்". இருப்பினும் 1995ம் ஆண்டு வாக்கில் தன் "பகுத்தறியும் எண்ணங்கள் ஓர் அறிவியல் அறிஞரின் தன்மைபோல் திரும்பி விட்டிருந்தாலும்" அது முன்னைப் போலல்லாது குறைந்துவிட்டதாக குறிப்பிடுகின்றார்.'

மறைவு
மேல்நிலைக் கல்வி வாழ்க்கை
மனச்சிதைவு
இளம்பருவம்