கெமர் மொழியானது பெருமளவில் வேறுபட்ட வாய்மொழிக்கதை அல்லது நாட்டுப்புறக் கதைகளின் பாரம்பரியம் கொண்டதாகும். இம்மொழியில் புராணகாலத்து நாயகர்கள் மற்றும் ஆவிகள் தொடர்பான பல பிரபலமான செவிவழிக் கதைகள், கற்பனைக் கதைகள் மற்றும் பாடல்கள் காணப்படுகின்றன. 19 மற்றும் 20 ஆம் நூற்றாண்டுவரை அவை எழுதப்படாமல் இருந்தன. அதற்கு முன்னர் அவை திரும்பத் திரும்பச் சொல்லப்பட்டும் மனனம் செய்யப்பட்டும் தலைமுறை தலைமுறையாக சொல்லப்பட்டன.

இவற்றில் பெரும்பாலானவை இந்திய இதிகாசக் கதைகளான இராமாயண மற்றும் மகாபாரதக் கதைகள் மற்றும் பௌத்த சாதகக் கதைகளில் இருந்து கடனாகப் பெறப்பட்டவைகளாகும். மேலும் அவற்றில் தாய்லாந்து நாட்டு கலாச்சாரத் தாக்கமும் இருந்தது.

வாய்வழி-பாரம்பரியப் புனைவுகள் பெரும்பாலும் இசை இயைபுடைய வசனங்கள் கொண்ட மிக நீண்ட கதைகளாக இருந்தன. கதாநாயகர்கள் பெரும்பாலும் இளவரசர்கள் மற்றும் இயற்கைக்கு அப்பாற்பட்ட அமானுட சக்திகளாக இருந்தனர். தொடர்புடைய காட்சிகளும் அரண்மனைகள் மற்றும் மடங்களோடு இணைக்கப்பட்டிருந்தன. கட்டுப்பாடுகள் மற்றும் மதிப்புகளை சந்ததியருக்கு மாற்றித் தருவது ஒன்றே செவிவழிக் கதைகள் மற்றும் இலக்கியங்களின் மிகமுக்கியமான நோக்கமாக இருந்தது. பெரும்பாலான கதைகள் மோதல்களுக்கான தீர்வாக அமைதியையும் சமாதானத்தையும் வலியுறுத்தின. நாட்டின் புவியியல் சிறப்புகள் மற்றும் கம்போடிய நாட்டின் முக்கிய இடங்களின் பெயர்கள் சொல்லும் உண்மைகள், அர்த்தங்கள் முதலியவற்றை கதைகள் வழியாக அடுத்த தலைமுறைக்கு அவை கடத்தின.

இவ்வகையான செவிவழிக் கதைகளின் பிரதிநிதியாக வார்வோங் மற்றும் சார்வோங்கின் கதையைக் கூறலாம். இக்கதை கெமர் வாய்மொழி இலக்கியத்தின் பாரம்பரியச் சிறப்புமிக்க ஒரு கதையாகும். இக்கதையில் இரண்டு இளவரசர்கள் மிகுந்த துன்பத்திற்கு ஆளாகி அவமானப்பட்டு மீண்டும் தங்களின் பழைய இளவரசநிலைக்கு திரும்புவதாக அமைந்திருக்கும் ஒரு கதையாகும். வார்வோங் மற்றும் சார்வோங் கதை முதன்முதலில் அகசுதே பாவி என்ற பிரெஞ்சு அரசு ஊழியரால் எழுதப்பட்டது. இக்கதையை, சமராவாங்டாங் மாவட்டத்தில் சொல்லப்பட்ட ஓல்டு அங்கிள் நிப் என்றவொரு கதையில் இருந்து பெற்றதாக அவர் தெரிவித்தார். பட்டாம்பாங் நகரத்திலும் எழுதப்பட்டது. 2006 ஆம் ஆண்டில் வார்வோங் மற்றும் சார்வோங் கதை கம்போடியாவின் அரசவை நடனம் என்ற மதிப்புமிக்க நடனவடிவாக மாற்றப்பட்டு சிறப்பு பெற்றது

செவிவழிக் கதையின் கதாநாயக இளவரசர்களின் வார்வோங் மற்றும் சார்வோங் பெயர்கள் கிர்ரோம் தேசியப் பூங்காவில் காணப்படும் இரண்டு மலைக்குன்றுகளின் பெயர்களாகச் சூட்டப்பட்டுள்ளன. இவை பனோம் சுரோச்சு மாவட்டம் மற்றும் காம்போங் சிபெயு மாகாணம் முதலிய இடங்களில் உள்ளன. பனோம் கோங் ரெய் என்ற உள்ளூர் மலையொன்றும் கெமர் நாட்டுப்புறக் கதைகளின் சார்பாக இருக்கிறது

தும் தீவ் என்ற உன்னதமான சோகமய காதல் கதையின் தொகுப்பு, துபாங் குமும் மாகாணத்தில் உருவாகி 19 ஆம் நூற்றாண்டின் மையப் பகுதியில் இருந்து நாடு முழுவதும் சொல்லப்பட்டு வந்துள்ளது. இக்கதை 17 அல்லது 18 ஆம் நூற்றாண்டில் மேலும் பழைமையான கம்போடிய நாட்டுப்புறப் பாடலாகத் தோன்றிய கவிதையில் இருந்து தோன்றியிருக்கலாம். தற்பொழுது கெமர் மொழியில் இக்கதை வாய்மொழி இலக்கியம், எழுத்திலக்கியம், நாடகம், திரைப்படம் என அனைத்து கலைவவிவங்களிலும் காணப்படுகிறது. 1880 ஆம் ஆண்டில் இக்கதையின் முதல் மொழிபெயர்ப்பு பிரெஞ்சு மொழியில் எட்டினெ அய்மோனியரால் செய்யப்பட்டது. 1915 ஆம் ஆண்டில் பாதுமெத்தேரா சாம் என்ற பௌத்த துறவி எழுதிய இலக்கிய வடிவ தும் தீவ் கதையை கியார்சு சிகாசு மொழிபெயர்த்த பிறகு இக்கதை மிகவும் பிரபலமானது.

பண்டையக்காலக் கல்வெட்டுகள்
பிரபலமான செவிவழிக் கதைகள்
நவீன இலக்கியங்கள்
பௌத்த சமயப் போதனைகள்