வானக பீட புனித மரியா கோவில் என்னும் இந்த வழிபாட்டிடம் முதலில் "கப்பித்தோலியோ புனித மரியா கோவில்" என்று அறியப்பட்டது. கப்பித்தோலியோ (இத்தாலியம்: கம்பிதோலியோ) குன்றின்மேல் அமைந்ததால் இப்பெயர் பெற்றது. 14ஆம் நூற்றாண்டிலிருந்து "வானக பீட புனித மரியா கோவில்" என்னும் புதுப்பெயர் இக்கோவிலுக்கு வழங்கப்படலாயிற்று.

இப்பெயர் எவ்வாறு எழுந்தது என்பதை விளக்கும் நடுக்கால வரலாறு ஒன்றுளது. 12ஆம் நூற்றாண்டில் இலத்தீனில் எழுதப்பட்ட "உரோமை நகரின் அதிசயங்கள்" (Mirabilia Urbis Romae) என்னும் கையேடு அவ்வரலாற்றைத் தருகிறது. பண்டைய உரோமைப் பேரரசின் தலைநகரான உரோமையில் கட்டப்பட்டு, ஜூனோ மொனேட்டா (Juno Moneta) என்னும் தெய்வத்துக்கு ஒரு கோவில் அர்ப்பணிக்கப்பட்டிருந்தது. அதன் மேல் கட்டப்பட்டதே "வானக பீட மரியா கோவில்". ஜூனோ மொனேட்டா கோவில் அருகே நாணயங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. மொனேட்டா என்னும் இலத்தீன் சொல்லிலிருந்துதான் money என்னும் ஆங்கிலச் சொல் பிறந்தது. 

உரோமைப் பேரரசன் அகுஸ்துஸ் தம்மை உரோமை நாடாளுமன்றத்தவர் "கடவுள்" என்று வணங்க முடிவுசெய்தனர் என்பதை அறிந்ததும் உள்ளம் கலங்கி, குறி கேட்டாராம். அவருக்கு அளிக்கப்பட்ட அருள்வாக்கு "அனைத்தையும் ஆளும் அரசர் ஒருவர் வானிலிருந்து இறங்குவார்" என்பதாம். இவ்வாக்கைக் கேட்டுக்கொண்டிருக்கும்போதே அரசர் ஒரு காட்சி கண்டாராம். பீடத்தின் மேல் அன்னை மரியா ஒளிமயமாகத் தோன்றி, கையில் குழந்தை இயேசுவை ஏந்தியிருந்தாராம். அப்போது ஒரு குரல் கேட்டது: "இது கடவுளின் மகனின் பீடம்". உடனே அரசன் அவ்விடத்தில் ஒரு பீடத்தைக் கட்டி எழுப்பி அதற்கு "வானக பீடம்" (Ara Coeli = altar of the heavens) என்று பெயரிட்டாராம்.

ஐந்தாம் நூற்றாண்டிலேயே இக்கதை எழுந்ததாகத் தெரிகிறது. இக்கதை வழியாக, பண்டைய உரோமை தெய்வமாகிய ஜூனோவுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட கோவில் இருந்த இடத்தில் அன்னை மரியாவுக்கு ஒரு கோவில் எவ்வாறு எழுந்தது என்னும் வரலாறு பரவியது. இன்றும் கூட, இக்கோவிலின் உட்பகுதியில் உள்ள ஒரு பண்டைக்காலத் தூணில் "அகுஸ்துசின் படுக்கையறையிலிருந்து" என்னும் வாசகம் இலத்தீனில் உள்ளது ("a cubiculo Augustorum"). இத்தூண் அகுஸ்துசின் அரண்மனையிலிருந்து வந்தது எனத் தெரிகிறது. அகுஸ்துசின் உருவமும் குறிகூறும் தேவதை உருவமும் மரியா கோவிலின் உட்பகுதியில் உள்ள ஓவியத் தொகுதியில் வானதூதரோடும் புனிதரோடும் காட்டப்படுகின்றன.

ஜூனோ மொனேட்டா (Juno Moneta) என்னும் தெய்வம் பற்றி இன்னொரு வரலாறும் உண்டு. கி.மு. நான்காம் நூற்றாண்டில் உரோமை நகரைத் தாக்க கால் நாட்டவர் (Gauls) வந்து, நள்ளிரவு நேரத்தில் கோட்டைச் சுவரில் ஏறி நகருக்குள் இரகசியமாக இறங்க முனைந்தபோது, ஜூனோ மெனேட்டா கோவிலில் இருந்த கோவில் வாத்துக்கள் உச்சக்குரலில் கத்த ஆரம்பித்தன. நகர மக்களுக்கு ஆபத்து வரப்போகிறது என்னும் "எச்சரிக்கை" கொடுக்கப்பட்டது; மக்களும் விழித்தெழுந்து எதிரிகளைத் துரத்தி முறியடித்தனர். இவ்வாறு, ஜூனோவுக்கு "எச்சரிக்கை கொடுத்த தெய்வம்" என்னும் பொருளில் "Moneta" என்னும் பெயர் வந்தது (இலத்தீனில் monere என்றால் "எச்சரித்தல்" என்று பொருள்).

இந்த ஜூனோ கோவிலின் சில பகுதிகளை உள்ளடக்கி மரியா கோவில் கட்டப்பட்டது. அப்பகுதியில் பறவைகள் பறந்து செல்லும் திசை, அவை எழுப்பும் குரல் போன்றவற்றைக் கணித்து ஒரு செயலைத் தொடங்குவதா வேண்டாமா, அல்லது தொடங்கிய செயலத் தொடர்வது நலமா இல்லையா என்று குறி சொல்லும் குருக்கள் வாழ்ந்தனர் என்றொரு வரலாறும் உண்டு.

மரியா கோவிலில் வணக்கம் செலுத்தப்படும் குழந்தை இயேசு திருவுருவம்
கோவில் முகப்பும் கட்டடமும்
கோவில் எழுந்த வரலாறு
மரியா கோவிலின் உட்புற அமைப்பு