இங்கிலாந்தில் துவங்கி, ஒரே சமயத்தில் தொடர்புடைய இயந்திரமயமாக்கலின் வழிமுறையும் பொதுமக்களின் ஆற்றலை அடைத்துவைத்ததும் மூலதனத்தைக் கட்டுபடுத்துபவர்களின் செல்வத்தின் வளர்ச்சிக்கு வழிவிட்டது. அத்தோடு, பேரளவு வறுமை, பட்டினி, நகரமயமாக்கல் மற்றும் திவாலாகுதல் ஆகியவற்றை மக்கள் தொகைக்கு ஏற்படுத்தியது. இது கார்ல் மார்க்ஸ் (1818-1883) மற்றும் ஜெர்மானிய தொழிலதிபர் மற்றும் தத்துவவாதி பிரெடரிக் ஏங்கெல்ஸ் (1820-1895) போன்றவர்களை பொருளாதாரத்தை "முதலாளித்துவ அமைப்பு" என விவரிக்க ஏதுவாக்கியது.

முதலாளித்துவம் வேலைப் பிரிவினையை தொழிலாளர்களுக்கும் முதலாளிகளுக்குமான குணாம்சமாகக் கொண்டது, அதில் உற்பத்தி வழிமுறைகள் நேரடி உற்பத்தியாளர்களிடமிருந்து பிரிக்கப்பட்டுள்ளது. அதற்குப் பதிலாக ஒட்டுண்ணி முதலாளித்துவ வர்க்கத்தால் சொந்தமாக்கப்பட்டிருக்கிறது. மார்க்ஸ் மற்றும் ஏங்கல்ஸ் ஆகியோர் முதலாளித்துவத்தின் கீழ், தொழிலாளர் வர்க்கம் உபரி மதிப்பை உற்பத்திச் செய்கிறது; அதில் ஒரு சிறிய பகுதியை மட்டும் தொழிலாளர்களுக்கு கூலி வடிவில் அவர்களின் குறைந்தப் பட்ச வாழ்க்கைக்கு திரும்ப அளிக்கப்படுவதாக நம்பினர். மீதமுள்ள உபரி மதிப்பு இலாபமாக வைக்கப்படுகிறது. மேலும் முதலாளியால் பொருட் சுழற்சி நடவடிக்கையில் மறு முதலீடு செய்யப்படுகிறது. சந்தையின் போட்டி சக்திகள் மூலதனத்தை "கூடுதல் மூலதன சேர்க்கையின் நலனுக்கு" தொடர்ச்சியாகச் சேகரிக்க உந்துகின்றன. விளைவாக ஏகபோகம், பொருளாதாரச் சிக்கல்கள் மற்றும் ஏகாதிபத்தியம் ஆகியவற்றை ஏற்படுத்துகின்றன.

மார்க்ஸ் மற்றும் ஏங்கல்ஸ் முதலாளித்துவத்தை, நிலப்பிரத்துவம் மற்றும் வேட்டையாடும் சமூகங்கள் என்பவற்றுடன் அதன் சொந்த உள் முரண்பாடுகளை பினைத்துக் கொண்டதொரு வரலாற்று ரீதியிலான- குறிப்பிட்ட உற்பத்தி முறையாகப் பார்த்தனர். முதலாளித்தும் அதில் ஈடுபட்டுள்ள நேரடி உற்பத்தியாளர்கள் அவற்றின் மீதான வேலைச் சூழல் அல்லது உற்பத்தி வழிமுறைக் கட்டுப்பாடுகளைக் கொள்ளாதவாறு ஓர் உற்பத்தி வழிமுறையாகும். அதுவே அவ்வாறு முதன் முறையாக அமைந்த உற்பத்தி வழிமுறையாகும்.

தொழிலாளர்களின் வாழ்க்கைச் சூழலின் வீழ்ச்சி தொழிலாளர்களை ஒன்றாக இணைந்து வர்க்கப் போராட்டமாக எதிர்த்துப் போராட வைக்கும், விளைவாக முதலாளித்துவ அரசை உழைப்பாளர்கள் வர்க்கப் புரட்சியில் தூக்கியெறிந்து, ஜனநாயக ரீதியிலான திட்டமிட்ட பொருளாதாரத்தை நிறுவி, அதில் நேரடி உற்பத்தியாளர்களாக தாங்களே - உழைப்பாளிகளே - மனிதத் தேவைகளை தீர்க்க, இலாபத்தைச் சேர்க்க அல்லாமல் உற்பத்தியைக் கட்டுப்படுத்துவர். ஆகையால் பொதுவுடைமைப் பிரகடனத்தில், மார்க்ஸ் மற்றும் ஏங்கல்ஸ் முதலாளித்தும் நகர்மயமாக்கப்பட்ட தொழிலாளர் வர்க்கத்தை இருத்தலுக்கு கொண்டுவருகிறது. அவர்களே முதலாளித்துவத்தின் 'சவக்குழியை தோண்டுபவர்களாக ஆகின்றனர். அதற்கு உறுதுனையாக பொருளியல் சூழல்களும், பெரும் செல்வக் குவிப்பும் வர்க்க பேதமற்ற சோஷலிச சமுதாயத்தை ஏற்படுத்த வாய்ப்பாக அமைகின்றன.

முதலாவது மையப்படுத்தப்பட்ட திட்டமிட்டப் பொருளாதாரம் 1917 ஆம் ஆண்டின் ரஷ்யப் புரட்சிக்குப் பின்னர், போல்ஷெவிக் கட்சியினால் நிறுவப்பட்டது, அதில் உற்பத்தி சோவியத் என அழைக்கப்பட்ட தொழிலாளர் குழுக்களைச் சுற்றி அமைக்கப்பட்டது. அதே போன்ற ஜனநாயக ரீதியாக தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட திரும்ப அழைக்கப்படக்கூடிய தொழிலாளர் பிரதிநிதிகளின் குழு பின்னர் வந்த புரட்சிகளிலும், புரட்சிகர சூழல்களிலும், 20 ஆம் நூற்றாண்டு முழுதும், 1936 ஸ்பானிஷ் புரட்சி, 1974 போர்ச்சுகலின் கார்னேஷன் புரட்சி, 1979 இரானியப் புரட்சி மற்றும் போலந்தின் 1980 சாலிடாரிட்டி எழுச்சி உள்ளிட்டவைகளில் இருந்தது.

பொதுவுடைமையும் அதன் முதலாளித்துவத்தின் மீதான பார்வையும்
முன் நவீன காலங்கள்
தொழிற் புரட்சி
வரலாறு