இந்த மாகாணத்தில் சுமார் 4,000 ஆண்டுகளுக்கு முன்பு, நடு வெண்கலக் காலத்தில் மனித குடியேற்றங்களுக்கான சான்றுகள் உள்ளன. இப்பகுதியை ஹுரியர்கள், அசிரிய சாம்ராஜ்யம், ஹிட்டிட் பேரரசு, பாரசீகப் பேரரசு, மாசிடோனிய பேரரசு, உரோமைப் பேரரசு ( பைசாந்தியப் பேரரசு உட்பட), ஆர்மீனிய இராச்சியம் மற்றும் இறுதியாக உதுமானியப் பேரரசு ஆகியவை ஆட்சி செய்துள்ளன. இங்கு தொல்லியல் சிறப்புமிக்க இடங்களாக ஏராளமான புதைமண்மேடுகள், அரண்மனைகள் மற்றும் மசூதிகள் போன்றவை உள்ளன.

கிலிஸ் என்ற பெயரானது இரண்டு மூலங்களிலிருந்து தோன்ற சாத்தியமுள்ளதாக கருதப்படுகிறது. முதல் காரணமாக கூறப்படுவதானது சுண்ணாம்புக்கான அரபு வார்த்தையான "கில்சே" என்ற சொல்லானது சுருக்கப்பட்டு கிலிஸ் என்று ஆனது எனப்படுகிறது. காரணம், கிலிஸ் பகுதியின் மண்ணில் அதிக அளவு சுண்ணாம்பு உள்ளது. இப்பெயருக்கு காரணமாக இரண்டாவதாக கூறப்படும் காரணமாக கூறப்படுவது தேவாலயத்திற்கான துருக்கிய வார்த்தை எனப்படுவதாகும், இது "கிலிஸ்" (கிரேக்க சொல்லான "ekklesia", εκκλησία) என்பதில் இருந்து தோன்றி இருக்கலாம் எனப்படுகிறது. காரணம் 16 ஆம் நூற்றாண்டில் கிலிஸில் உள்ள புனித ஹோவன்னஸ் மடாலயத்திற்குச் சென்ற ஆர்மீனிய பயணிகள் அருகிலுள்ள துருக்கிய கிராமவாசிகளின் கவனத்தைக் கவர்ந்தனர். ஆர்மீனியர்களை எங்கே செல்கிறீர்கள் என்று துருக்கியர்கள் கேட்டபோது, அவர்கள் "கிளிசே கிடியோருஸ், கிளிசிடென் டெனியோருஸ்" என்று பதிலளித்தனர்; அதன் பொருள் "நாங்கள் தேவாலயத்திற்கு முன்னும் பின்னுமாக பயணிக்கிறோம்" என்பதாகும்.   
கல்வி
நிலவியல்
மக்கள்தொகை
வரலாறு