பளபளக்கும் நவரத்தின கற்கள் கொண்டு மணிகள் தயாரிக்கப்பட்டது. சிவப்பு மற்றும் கருப்பு வண்ண மட்பாண்டங்கள் செய்வதிலிருந்து மாறி அழகிய கோட் திஜி மட்பாண்ட வகைகள் செய்தனர்.
பின்னர் சிறிது சிறிதாக அரப்பா மட்பாண்டத்திற்கு முன்னேறினர்.சிந்துவெளியின் துவக்க கால எழுத்துகள், கோட் திஜி மட்பாண்டங்களிலும், முத்திரைகளிலும் காணப்படுகிறது. கோட் திஜி காலத்தில் எடையளவுக் கருவிகளாக முத்திரையிட்ட கல்வெட்டுக் கற்கள் பயன்படுத்தப்பட்டது. பிந்தைய கால கோட்-திஜி மட்பாண்டங்கள், தற்கால ஜம்மு காஷ்மீர் மாநிலத்தின் பர்சஹோமில் கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளது.

தொல்லியல்
அரப்பாவை நோக்கிய முன்னேற்றம்
பெரும் தீ
துவக்க கால அரப்பா நகரங்கள் (கிமு 4000 – 3000)