ଜୈବ ବିବର୍ତ୍ତନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳର ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀର ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟର ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ୟଭୀରଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ହୋଇଥାଇପାରନ୍ତି । ଡାଇନୋସର୍‍ମାନଙ୍କ ଅବସାନ ବା କ୍ରେଟାସିୟସ୍ ସମୟ ବେଳକୁ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରାଚୀନ ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ତେବେ କେତୋଟି କୁମ୍ଭୀର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଇଓସିନ୍ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚି ରହିଥିଲେ । ଏହି ସମୟ ପରଠାରୁ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଉପକୂଳରେ ଆଧୁନିକ ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀର ପ୍ରଜାତି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା । ଏମାନେ ଆଟ୍‍ଲାଣ୍ଟିକ୍ ମହାସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ପୋର୍ଟେ ରିକୋର ଏକ ଗୁମ୍ଫା ଭିତରୁ "ଆକ୍ଟିଓଗାଭିଆଲିସ୍ ପ୍ୱେର୍ତୋରିସେନିସ୍ (Aktiogavialis puertorisensis)" ପ୍ରଜାତିର ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀରର ଜୀବାଶ୍ମ ମିଳିଥିଲା । 

ବିବର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର କୁମ୍ଭୀରଙ୍କ ପରି ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀରମାନଙ୍କ ଖପୁରୀ ଓ ମାଢ଼ି ସୁବିକଶିତ ନ ହୋଇପାରିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ବଳ ବହୁତ ମାତ୍ରାରେ ହ୍ରାସ ପାଇଲା । ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ବଡ଼ ଶିକାର ମାରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । କିନ୍ତୁ ହାଲୁକା ଖପୁରୀ, ପତଳା ଥଣ୍ଟ, କମ୍ ଓଜନବିଶିଷ୍ଟ ଶରୀର ଯୋଗୁଁ ଚଳଚଞ୍ଚଳ ମାଛକୁ ଏମାନେ ସହଜରେ ଧରିପାରନ୍ତି । ପ୍ଲାୟୋସିନ୍ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀର ଏସିଆ, ଆମେରିକା ଓ ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ । ଭାରତରେ କ୍ରମବିକଶିତ "Rhamphosuchus crassidens" ନାମକ ଏକ ପ୍ରଜାତିର ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀର ୮-୧୧ ମିଟର୍ ବା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଲମ୍ବା ହୋଇଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।

କ୍ରମ ବିବର୍ତ୍ତନ
ଆକୃତି ଓ ପ୍ରକୃତି
ଖରା ପୋଇଁବା
ପ୍ରଜନନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀର