ରୋଗୀ ପରୀକ୍ଷା, ଲାବୋରେଟରୀ ପରୀକ୍ଷା ଓ ଏକ୍ସ-ରେ ଆଦି କରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ସମସ୍ତ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସରେ କଷ୍ଟ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ । ବିଭିନ୍ନ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ ରୋଗ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଗଣ୍ଠିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ଏହାର ପ୍ରକାର ଭେଦ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ପ୍ରକାର ଅଲଗା ହୁଏ । ତେଣୁ ରୋଗୀର ଯନ୍ତ୍ରଣା ବିବରଣୀରୁ ଓ ପରୀକ୍ଷା କରିବାଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ଗଣ୍ଠିବାତ ବିନା ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାରେ ଜାଣିହୁଏ । ଅଳ୍ପ କେତେକ ଗଣ୍ଠି ବାତ ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା, ଯେପରିକି ଇ.ଏସ୍.ଆର୍/ସି.ଆର୍.ପି ଓ ଆର୍.ଏଫ୍ ଆଦିର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ । ଏକ୍ସ-ରେ ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଗଣ୍ଠି ବାତ ରୋଗର ଅସ୍ଥି ଉପରେ ଥିବା କୁପ୍ରଭାବ ଜାଣି ହୁଏ । ରିଉମାଟଏଡ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସରେ ସାଧାରଣତଃ ସକାଳେ ଲକ୍ଷଣ ତୀବ୍ର ହୁଏ ଓ ଗଣ୍ଠି ଶକ୍ତ ରହେ; ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ବେଳେ ସକାଳ ସ୍ନାନ ପରେ ଲକ୍ଷଣ ଉଭେଇ ଯାଏ । ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଓଷ୍ଟିଓଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସରେ ବ୍ୟାୟାମ ପରେ ଲକ୍ଷଣ ତୀବ୍ର ହୁଏ । ବୟସ୍କ ଅଳ୍ପ ବୁଲାଚଲା କରନ୍ତ ଓ ପିଲାମାନେ ଚଳପ୍ରଚଳ କରିବାକୁ ଅନିଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମୂଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ନ ହୋଇପାରେ । 

ରୋଗର ଇତିହାସ ହିଁ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ସମୟ, କେତେ ଶୀଘ୍ର ରୋଗ ଆଗଉଛି, କେଉଁ କେଉଁ ଗଣ୍ଠିରେ ରୋଗ ହେଉଛି, ଲକ୍ଷଣମାନଙ୍କର ସମନ୍ୱୟତା, ପ୍ରାତଃ ଶକ୍ତ‌ତା, ଦରଜ, ଲକ୍ଷଣ ବଢ଼ିବା ଓ କମିବା ସମୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରିକ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷା କଲେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ ବା ସିସ୍ଟେମିକ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।ଏକ୍ସ-ରେ କରି ତୀବ୍ରତା ଦେଖାଯାଏ ଓ କମ ବେଶୀ ଆକଳନ କରାଯାଏ । 

ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ଓ ଏକ୍ସ-ରେ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ରିଉମାଟଏଡ ଫ୍ୟାକ୍ଟର, ଆଣ୍ଟିନ୍ୟୁକ୍ଲିଆର ଫ୍ୟାକ୍ଟର (ଏଏନଏଫ) ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଣ୍ଟବଡି ନିମନ୍ତେ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ । 

ଓଷ୍ଟିଓଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ
ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ
ଫିଜିଓଥେରାପି
ଚିକିତ୍ସା