୧୯୧୨ମସିହାରେ ନବକଳେବର ପାଇଁ ଏହି ଗାଁରୁ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଦାରୁ ମିଳିଥିଲା । ଗାଁରେ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର (ଶିବ), ଗୋପୀନାଥ, କାଳୀ, ସାତଭଉଣୀ, ଗଣେଶ, ଇଷ୍ଟଦେବୀ ବୁଢ଼ୀଦେଇ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଣୀଦେବୀଙ୍କ ଦେଉଳ ଅଛି । ଉତ୍କଳ ଗୌଡିୟ ବୈଷ୍ଣବ ମଠ, ଚୈତନ୍ୟ ମଠ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଓ ଗୋପାଳଜୀ ମଠ ଜନବସତି ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଗାଁରେ ପାଞ୍ଚଟି ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗିରେ ନିତି ସଞ୍ଜବେଳେ ଭାଗବତ ପାଠ ହୁଏ । କିମ୍ବଦନ୍ତୀରୁ ଜଣାଯାଏ ଏକଦା ଏଠାର ଗୋପୀନାଥ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ । ଯୁଦ୍ଧ ବିଜୟ ସାରି ଖଣ୍ଡପଡ଼ାର ରାଜା ଥରେ ଫତେଗଡ଼ ଗ୍ରାମ ନିକଟ ବାଟରେ ରାତ୍ରୀ ଭ୍ରମଣକରୁ କରୁ ଗୋପୀନାଥଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତେ ଗୋପୀନାଥ 'ଓ' କରିଥିଲେ । ଗୋପୀନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେବତା ଜାଣି ପରେ ନିଜ ଖଣ୍ଡପଡ଼ା ଗଡ଼କୁ ଗୋପୀନାଥଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ବିସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।

ଦୋଳପର୍ବ ଓ ମହାବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି (ଝାମୁଯାତ୍ରା) ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ । ଏଠାରେ ଦୁଇଦୋଳ ଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ତିନି ଦିନ ଧରି ଯାତ୍ରାର ପୂର୍ବ ଦିନରେ ଗଉଡ଼ ବାଡ଼ି ଖେଳ, ବିମାନରେ ଠାକୁରଙ୍କ ଭୋଗ ଖିଆ, ଦୋଳ ମେଳଣ, ଫଗୁ ଖେଳ, ଦୋଳି ଖେଳ ଓ ରାତ୍ରିରେ ନାଟକ ମଞ୍ଚସ୍ଥ ହୋଇଥାଏ । ଗଡ଼ଭିତରେ ପଣାସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଦଣ୍ଡ ନାଟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । କାଳିଙ୍କ ନିକଟରେ ୧୩ ଦିନ ପାଇଁ ତେର ଭକ୍ତ ମାନସିକ ରଖି ଦଣ୍ଡ ପାଳନ କରନ୍ତି । ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଧୂଳି ଦଣ୍ଡ ଖେଳ, ଶେଷ ଦୁଇଦିନ କଣ୍ଟାଗଡ଼ା ଓ ଝାମୁଯାତ୍ରା ହୁଏ । ଦୀର୍ଘ ୨୦୦ମିଟର ଲମ୍ବ ନିଆଁ ଉପରେ ଘଣ୍ଟୁଆମାନେ ଚାଲନ୍ତି । ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଆଖପାଖ ଗାଁରୁ ଜନସମାଗମ ହୁଏ । ଘରକୁ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କ ଆଗମନରେ ହୋଇଥାଏ । ଗଡ଼ ଭିତର ଗୋପୀନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ବର୍ଷସାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୀତିନୀତି ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ପାଳନ ହୁଏ । କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପଞ୍ଚୁକ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଭାଗବତ ପାଠ ହୁଏ । ଓଡ଼ିଆ ଘରର ସବୁ ପର୍ବପର୍ବାଣି ଗାଁରେ ପାଳନ ହୁଏ । ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ ଯାତ୍ରା, ମହା ଶିବରାତ୍ରି, ପଞ୍ଚୁକ ବ୍ରତ, ଝୁଲଣ ଯାତ୍ରା, ଝାମୁଯାତ୍ରା, ଦୋଳପର୍ବ ସହ ଖରାଦିନେ ଦୁଇଟି ରାମଲୀଳା ପିଣ୍ଡିରେ ପାରମ୍ପରିକ ରାମଲୀଳା ନାଟକ ପାଳନ ହୁଏ । ଗାଁର କବି ରଘୁନାଥ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ଲିଖିତ 'ଶ୍ରୀରାମଲୀଳା ନାଟକ' ଗୀତ ବହି ଜିଲ୍ଲା ଓ ଜିଲ୍ଲା ବାହାରେ ଆଦର ଲାଭ କରିଛି ।

କାଙ୍କଡ଼ ଚାଷ
ଐତିହ୍ୟ ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ
ଗମନାଗମନ
ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଛେନାପୋଡ଼