"ସୁଭାଷ"; ହେମନ୍ତଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତର ଜଣେ ବଡ଼ ଫ୍ୟାନ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପ୍ରୋତ୍ସାହନରେ ହିଁ ହେମନ୍ତ ଅଲ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓରେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ଗୀତ ରେକର୍ଡ କରିଥିଲେ । ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଙ୍ଗଳା ସଙ୍ଗିତଜ୍ଞା "ଶୈଳେଶ ଦତ୍ତଗୁପ୍ତା"ଙ୍କ ଠାରୁ ସେ ଗୀତ ଶିଖୁଥିଲେ ; ପୁଣି "ଓସ୍ତାଦ ଫୈୟାଜ ଖାଁ"ଙ୍କ ଛାତ୍ର "ଫଣୀଭୂଷଣ ବାନାର୍ଜୀ"ଙ୍କ ଠାରୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ୧୯୩୭ ମସିହାରେ ସେ ନିଜ ପ୍ରଥମ ଗ୍ରାମଫୋନ ରେକର୍ଡ କରିଥିଲେ । ସେଥିରେ ଥିବା ଗୀତ ଦ୍ୱୟ ହେଲା - ""ଜାନିତେ ଯଦି ଗୋ ତୁମି"" ଓ ""ବଲୋ ଗୋ ବଲୋ ମୋରେ"" । ଏହି ଗୀତ ଦ୍ୱୟକୁ "ନରେଶ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ" ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ କମ୍ପୋଜ୍ କରିଥିଲେ "ଶୈଳେଶ ଦତ୍ତଗୁପ୍ତା" । ଏହି ଗୀତ ହେମନ୍ତଙ୍କୁ ଜଣେ ସଫଳ ଗାୟକର ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲା । ଏହାପରେ ସେ ଗ୍ରାମଫୋନ କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ଅଣ ଫିଲ୍ମଗୀତ ରେକର୍ଡ ପାଇଁ ଅଫର ପାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ । ୧୯୪୦ ମସିହାରେ ସେ ଗ୍ରାମଫୋନ କମ୍ପାନୀରେ ପ୍ରଥମ ହିନ୍ଦୀ ଗୀତ ରେକର୍ଡ କରିଥିଲେ । ସେହି ଗୀତ ଦୁଇଟି ଥିଲା - ""କିତନା ଦୁଃଖ ଭୁଲାୟା ତୁମନେ"" ଏବଂ ""ଓ ପ୍ରିତ୍ ନିଭାନେ ବାଲେ"" । ଏହି ଗୀତ ଦୁଇଟିର ଗୀତକାର ଥିଲେ "ଫୈୟାଜ ହାସମି" ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତକାର ଥିଲେ "କମଲ ଦାସ ଗୁପ୍ତା" । ହେମନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଫିଲ୍ମ ଥିଲା ""ନିମାଇଁ ସନ୍ୟାସୀ"" । ଏହି ବଙ୍ଗଳା ଫିଲ୍ମର ସଙ୍ଗୀତକାର ଥିଲେ "ହରିପ୍ରସନ୍ନ ଦାସ" । ୧୯୪୪ ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ହିନ୍ଦୀ ଫିଲ୍ମରେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ । ଫିଲ୍ମ ଥିଲା "ଇରାଦା" ଓ ଏହାର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ "ପଣ୍ଡିତ ଅମରନାଥ" । ରବୀନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତରେ ଜଣେ ପ୍ରବୀଣ ଗାୟକ ଥିଲେ ହେମନ୍ତ । ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବେଙ୍ଗୋଲି ଫିଲ୍ମ ""ପ୍ରିୟ ବାନ୍ଧବୀ""ରେ ରବୀନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ । ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଫିଲ୍ମରେ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ । ତାହା ଥିଲା ବଙ୍ଗଳା ଫିଲ୍ମ ""ଅଭିୟାତ୍ରି"" । ୧୯୫୧ ମସିହାରେ ବମ୍ବେ ଆସିଲେ ହେମନ୍ତ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ହିନ୍ଦୀ ଫିଲ୍ମ ଥିଲା ""ଆନନ୍ଦ ମଠ""(୧୯୫୨) । ଏହି ଫିଲ୍ମରେ ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ଗୀତକୁ ଲତା ମଙ୍ଗେସକର । "ଆନନ୍ଦ ମଠ" ଫିଲ୍ମର ସଫଳତା ହେମନ୍ତଙ୍କୁ ବମ୍ବେରେ ଅବସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଥିଲା ।

ସାହିତ୍ୟରୁ ସଙ୍ଗୀତ
ସଙ୍ଗୀତାୟନ
ପାରିବାରିକ ଜୀବନ
ଜନ୍ମ ଓ ପାଠପଢା