ଯଦିଓ ବଡ଼ଦିନରେ ଗୀର୍ଜାଘର ଓ ଘରର ସବୁଜ ଡାଳପତ୍ରରେ ସଜାଇବା ପ୍ରଥା ବହୁ କାଳରୁ ଚଳିଆସୁଥିଲା, ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଛକୁ ସଜାଇବାର ପ୍ରଥା ଦୁଇ ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବେ ବ୍ରିଟେନ୍ ଦେଶରେ ଅଜଣା ଥିଲା । ହାନୋଭର୍ ରାଜାଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁମିଳନ ଅବସରରେ ରାଜା ତୃତୀୟ ଜର୍ଜଙ୍କ ଜର୍ମାନ୍ ପତ୍ନୀ ଶାର୍ଲଟ୍ ୧୮୦୦ ମସିହାରେ ପିଲାଙ୍କୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ସହିତ ପରିଚିତ କରାଇଲେ । ସେ ସମୟରେ ରାଜ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟତ୍ର ଏହି ପ୍ରଥାର ସେତେ ଚଳନ ନଥିଲା । ନିଜ କିଶୋରାବସ୍ଥାରୁ ରାଣୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଏହି ପ୍ରଥା ସହିତ ପରିଚିତ ଥିଲେ ଓପ୍ରତିବର୍ଷ ବଡ଼ଦିନରେ ତାଙ୍କ କୋଠରୀରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ରଖାଯାଉଥିଲା । ୧୮୩୨ ମସିହାର ବଡ଼ଦିନ ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ସେ ଲେଖିଥିବା ଜର୍ଣ୍ଣାଲରେ ୧୩ ବର୍ଷୀୟା ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଲେଖିଥିଲେ :

ରାତ୍ରଭୋଜନ ପରେ... ଆମେ ତା’ପରେ ଭୋଜନପ୍ରକୋଷ୍ଠ ନିକଟସ୍ଥ ବୈଠକଘରକୁ ଗଲୁ... ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଗୋଲ ଟେବୁଲ୍ ଉପରେ ଆଲୋକମାଳା ଓ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ସଜ୍ଜିତ ଦୁଇଟି ଗଛ ରହିଥିଲା । ଗଛ ଦୁଇଟି ଚାରିପଟେ ସମସ୍ତ ଉପହାର ରହିଥିଲା ...

୧୮୪୧ ମସିହା ବେଳକୁ ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଓ ଆଲବର୍ଟ୍‍ଙ୍କ ବିବାହ ହୋଇସାରିଥିଲା ଓ ସେ ସମୟ ବେଳକୁ ଏ ପ୍ରଥା ବହୁଳ ପ୍ରସାର ଲାଭ କରିଥିଲା । ବିତ୍ତଶାଳୀ ମଧ୍ୟମ-ଆୟ ବର୍ଗର ଲୋକେ ଏହାକୁ ଏକ ଫ୍ୟାଶନ୍ ପରି ପାଳନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ୧୮୪୨ ମସିହାର ଏକ ଖବରକାଗଜରେ ପ୍ରକାଶିତ ବଡ଼ଦିନର ବିଜ୍ଞାପନରୁ ଏହାର ଜର୍ମାନ୍ ସଂସ୍କୃତି ସହ ସମ୍ପର୍କ, ଛୁଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପହାର ବଣ୍ଟନର ପରମ୍ପରା ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦିଏ । ୧୮୪୪ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ “ଦ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଟ୍ରି” ନାମକ ଏକ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ସମ୍ପର୍କିତ ଅନେକ ତଥ୍ୟ ରହିଥିଲା ।
୧୮୪୬ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨ ତାରିଖରେ ଏଲିଜାବେଥ୍ ଫିଲ୍ଡିଂ ଲେଲକ୍ ଆବେରୁ ହେନେରି ଫକ୍ସ-ଟାଲ୍‍ବଟଙ୍କୁ ଏକ ଚିଠିରେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ: ""କନ୍‍ଷ୍ଟାନ୍ସରେ ସଭିଏଁ ବୋହେମୀୟ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ସଜାଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ । କ୍ୟାରୋଲିନ୍ ଜର୍ମାନୀରେ ଦେଖିଥିବା ଯେଉଁ ଗଛ ବିଷୟରେ କହିଥିଲା, ଠିକ୍ ସେହିପରି"" । ୧୮୪୭ ମସିହାରେ ରାଜକୁମାର ଆଲ୍‍ବର୍ଟ୍ ଲେଖିଥିଲେ: "ମୁଁ ଓ ଅର୍ନେଷ୍ଟ୍ ପିଲାବେଳେ ଯେପରି ଥିଲୁ, ଯେପରି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲୁ, ଯେପରି ଭାବୁଥିଲୁ, ତାହାର ଏକ ପ୍ରତିଛବି ନିଜ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିପାରୁଛି; ଓ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ଦେଖି ଆମେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲୁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି" । ୧୮୪୮ ମସିହାରେ ଯେବେ "ଦ ଇଲଷ୍ଟ୍ରେଟେଡ଼୍ ଲଣ୍ଡନ୍ ନ୍ୟୁଜ୍ (The Illustrated London News)" ଅନ୍ୟ ଖବରକାଗଜମାନଙ୍କରେ ପ୍ରକାଶିତ ଖବରକୁ ଭିତ୍ତି କରି ଏକ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ କଲା ଓ ଏହାର ପ୍ରଥମ ପୃଷ୍ଠାରେ ୱିଣ୍ଡସର୍ ଗଡ଼ରେ ଥିବା କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଓ ତାହା ନିକଟରେ ରାଜ ପରିବାରର ଲୋକଙ୍କ ଚିତ୍ର ଛାପିଲା, ବ୍ରିଟିଶ୍ ସମାଜରେ ଏହି ପ୍ରଥା ଅଧିକ ଆଦୃତ ହେଲା । ଅଳ୍ପ କିଛି ବର୍ଷରେ ଅନେକ ଘରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଦେଖାଗଲା । ୧୮୫୬ ମସିହା ବେଳକୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରୋଭିନ୍ସର ଏକ ଖବରକାଗଜରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛରେ ଆଲୋକ ସଜାଇବା ବେଳେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ଓ ତତ୍-ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ବିଜ୍ଞାପନ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ୧୮୫୮ ମସିହା ବେଳକୁ ବର୍ଲିନ୍ ପରି ବ୍ରିଟେନ୍‍ର ଘରେ ଘରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ନଥିଲା ବରଂ କେବଳ ଉଚ୍ଚ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ଘର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ଥିଲା ବୋଲି କିଛି ଖବରକାଗଜରୁ ଜଣାଯାଏ ।

ବଜାର, ଚିକିତ୍ସାଳୟ ପ୍ରଭୃତିରେ ଏମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମହଲରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରାଇଲା । ୧୯୦୬ରେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ଫଳରେ ଲଣ୍ଡନର ଗରୀବ ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛକୁ ଦେଖି ପାରିଲେ ଓ ସେହି ବର୍ଷର ବଡ଼ଦିନକୁ ଅଧିକ ଉପଭୋଗ କରି ପାରିଲେ । ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଜର୍ମାନ୍-ବିରୋଧୀ ମନୋଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛର ଲୋକପ୍ରିୟତା କିଛି ପରିମାଣରେ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଥିଲା । ୧୯୨୦ ଦଶନ୍ଧିର ମଧ୍ୟଭାଗ ବେଳକୁ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ପ୍ରଥା ସମାଜର ସବୁ ବର୍ଗକୁ ବ୍ୟାପି ଯାଇଥିଲା । ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ବାହାର ଦେଶରୁ ଗଛ ଆମଦାନୀ ଉପରେ କଟକଣା ଲାଗିବାରୁ ବ୍ରିଟେନ୍‍ର ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱଦେଶୀ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ବ୍ୟବସାୟରେ ଏକ ନୂତନ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ୨୦୧୩ ମସିହା ବେଳକୁ ବ୍ରିଟେନ୍‍ର ବଡ଼ଦିନ ବ୍ୟବସାୟର ଆନୁମାନିକ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୮୦ ଲକ୍ଷ ପାଉଣ୍ଡ୍ ହୋଇସାରିଥିଲା । ତେଣୁ ବଡ଼ଦିନ ଉପଲକ୍ଷେ ବ୍ରିଟେନ୍‍ର ଦୋକାନ ବଜାରରେ କ୍ରିସ୍ମସ୍ ଗଛ ଇତ୍ୟାଦି ବିକ୍ରି ହେବା ଏକ ସାମାନ୍ୟ କଥା । 

ବ୍ରିଟେନ୍
ଧାର୍ମିକ ସମସ୍ୟା
ପ୍ରାକୃତିକ ଗଛ
ୟୁରୋପର ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଘରମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହେବା