ବୌଦ୍ଧ ଓ ଜୈନ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିରର ଖୋଦନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଥିଲା । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟର ହିନ୍ଦୁ ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକରେ ଶିବ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅନେକ ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଗର୍ଭ ଗୃହରେ ପ୍ରସ୍ତର ନିର୍ମିତ ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଗର୍ଭ ଗୃହର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ବା ପରିକ୍ରମ ପାଇଁ ରହିଥିବା ପଥ ଏହି ସବୁ ମନ୍ଦିରର ବିଶେଷତା । 

ଗୁମ୍ଫା କ୍ରମାଙ୍କ ୨୯କୁ ମରାଠୀ ଭାଷାରେ "ଧୂମର୍ ଲେଣା" ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହା ଆକାରରେ ବଡ଼ ତଥା ଏହାର ନିର୍ମାଣ ସମୟ ଏଲୋରାର ଖୋଦନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କାଳର ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ଏଲୋରାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳପ୍ରପାତ ଶଯ୍ୟାର ଅଂଶ ହୋଇଥିବା ଶିଳା ତଳେ ଖୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ଏହି ଜଳଧାରାକୁ "ୱାଲେ ଗଙ୍ଗା" ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଉଥିଲା । ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଥିବା ପ୍ରସ୍ତର ଖୋଦିତ ଏକ ଛାତ ମଣ୍ଡପରୁ ଜଳ ପ୍ରପାତଟି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଓ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଶିବଙ୍କ ଭ୍ରୁଲତା ଉପରେ ଏହି ଜଳଧାରା ପତିତ ହେଉଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ଗୁମ୍ଫାର ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଜୀବନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଠାରୁ ବୃହତ୍ତର । କିନ୍ତୁ ଲେଖକ ଧୱଲିକରଙ୍କ ମତରେ ଏଲୋରାର ଅନ୍ୟ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଏହି ମନ୍ଦିରର ମୂର୍ତ୍ତି ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥୂଳ, ମୋଟା ଓ ଅସମାନୁପାତୀ ।

ହିନ୍ଦୁ ଗୁମ୍ଫା ସମୂହ (୧୩-୨୯)
ପ୍ରଥମ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର (ଧୂମର୍ ଲେଣା), ଗୁମ୍ଫା କ୍ରମାଙ୍କ ୨୯
ଅନ୍ୟ ହିନ୍ଦୁ ଗୁମ୍ଫା ମନ୍ଦିର
କୈଳାସ ମନ୍ଦିର, ଗୁମ୍ଫା କ୍ରମାଙ୍କ ୧୬