ମନୋରଞ୍ଜନ ଓ ଖେଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତରେ ଖେଳର ବହୁଳ ଭାବେ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଆଧୁନିକ ପୂର୍ବ ମାର୍ଶଲକଳା ଭାରତରେ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଖେଳ ରୂପେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କିଛି ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଜଣାଯାଏ ଯେ, ଏହି ଖେଳ ବିଦେଶରେ ପ୍ରେରଣ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ ସେହି ସବୁ ଖେଳର ଅନୁକୂଳନ ଓ ଆଧୁନିକୀକରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ଅନୁସାରେ ଭାରତକୁ ଆସିଥିବା କିଛି ଖେଳ ଏଠାରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଗଲା ଯେପରି, "ଫିଲ୍ଡ ହକି", "ଫୁଟ ବଲ" ଓ "କ୍ରିକେଟ" । 

"ଫିଲ୍ଡ ହକି" ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଖେଳ ଅଟେ, ମୁଖ୍ୟ ରୂପେ "କ୍ରିକେଟ" ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଖେଳ ଅଟେ । କ୍ରିକେଟକୁ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ସମ୍ବନ୍ଧ ପାଇଁ ଏକ ମଞ୍ଚ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ଏହି ଖେଳରେ ଭାରତ ପାକିସ୍ତାନର ବିପକ୍ଷରେ ଖେଳିଥାଏ ଓ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଦୁଇ ଦେଶ ପାଇଁ ବହୁ ଉତ୍ସାହ ଭରା ହୋଇଥାଏ । ଭାରତ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ କ୍ରିକେଟ ଟୀମ (୧୯୮୩ କ୍ରିକେଟ ବିଶ୍ୱକପ), (୨୦୧୧ କ୍ରିକେଟ ବିଶ୍ୱକପ), (୨୦୦୭ ICC ୱାର୍ଲଡ଼ ୨୦), (୨୦୧୩ ICC ଚମ୍ପିୟାନ ଟ୍ରଫି) ଏବଂ (ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ICC ଚମ୍ପିୟାନ ଟ୍ରଫି) ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସହିତ ଭାଗ ନେଇଥିଲା । ଘରୋଇ ପ୍ରତିଯୋଗୀତାରେ "ରଣଜୀ ଟ୍ରଫି, ଦଲୀପ ଟ୍ରଫି, ଦେବଧର ଟ୍ରଫି, ଈରାଣୀ ଟ୍ରଫି, ଏନକେପି ସାଲ୍ବେ ଚାଲେଞ୍ଜ ଟ୍ରଫି" ସାମିଲ ହୋଇଥିଲା । ଏହାଛଡା, ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ବୋର୍ଡ (BCCI) ଇଣ୍ଡିଆନ ପ୍ରିମିୟାର ଲିଗ, 20 ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା । 

ଚେସ ସାଧାରଣତଃ ଗୁପ୍ତ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପଶ୍ଚିମତ୍ତର ଭାରତରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ୬ବିଂ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରୂପ "ଚତୁରଙ୍ଗ" ରୂପେ ଜଣାଯାଏ । ପାରମ୍ପରିକ ସ୍ବଦେଶୀ ଖେଳରେ "କବାଡୀ" ଏବଂ "ଗିଲ୍ଲୀ ଦଣ୍ଡା", ଯାହା ଦେଶର ଅଧିକାଂଶ ଭାଗରେ ସାମିଲ ରହିଛି । "ଇଣ୍ଡୋର" (ଘର ଭିତରେ ଖେଳ ଯାଉଥିବା ଖେଳ) ଓ "ଆଉଡୋର" ( ଘର ବାହାରେ ଖେଳା ଯାଉଥିବା ଖେଳ) ଯେପରି- " ଲୁଡୋ, ତାଶ, ପୋଲୋ, କ୍ୟାରମ, ବ୍ୟାଡ ମିଟନ, ଲୁଚାଛୁପି, ଖୋଖୋ, ଦୌଡା" ଇତ୍ୟାଦି ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଟେ । ପାରମ୍ପରିକ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଖେଳରେ "ସ୍ନେକ ବୋଟ ରେସ ଓ କୂଟ୍ଟୀମ କୋଲମ" ସାମିଲ ହୋଇଛି । "ପୋଲୋ"ର ଆଧୁନିକ ଖେଳ ମଣିପୁରରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି । ସେଠାରେ ଏହି ଖେଳକୁ "ସଗୋଲ କଞ୍ଜଈ, କଞ୍ଜଈ-ବାଜି, ପୁଲୁ" ନାମରେ ଜଣାଯାଏ ।

୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଭାରତ ନିଜର ପ୍ରଥମ ମୋଟର ରେସିଂ ସର୍କିଟର ତିଆରି ହୋଇଥିବା "ବୌଦ୍ଧ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସର୍କିଟ"ର ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲା । ୫.୧୪ କିଲୋମିଟର ସର୍କିଟ "ଗ୍ରେଟର ନୋଏଡ଼ା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ଦିଲ୍ଲୀ" ପାଖରେ ରହିଛି । ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ "ଫର୍ମୁଲା 1" "ଇଣ୍ଡିଆନ ଗ୍ରାଣ୍ଡ ପ୍ରିକ୍ସ" କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏଠାରେ ଆୟୋଜିତ କରାଯାଇଥିଲା ।

କ୍ରୀଡ଼ା

ଦୃଶ୍ୟମାନ ଚିତ୍ର
ଭାଷାର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବରଣୀ
ମନୋରଞ୍ଜନ ଓ ଖେଳ
ପର୍ବପର୍ବାଣୀ