ବଳିଆ କୁକୁରମାନଙ୍କ ଦଳ ଗଧିଆମାନଙ୍କଠାରୁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସାମାଜିକ ଓ ଏମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଦୃଢ଼ ପଦାନୁକ୍ରମର ଶୃଙ୍ଖଳ ନଥାଏ । ଶିକାରର ସାମୟିକ ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ବଳିଆ କୁକୁର ଦଳର ଏପରି ସାମାଜିକ ପ୍ରବୃତ୍ତି ପାଇଁ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ନାହିଁ । ଦଳପ୍ରତି ଏପରି  ନିଷ୍ଠା ଆଫ୍ରିକୀୟ ଜଙ୍ଗଲୀ କୁକୁରଙ୍କ ସାମାଜିକ ବିନ୍ୟାସ ଓ ପ୍ରବୃତ୍ତି ସହ ତୁଳନୀୟ । ପ୍ରକୃତରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ବଳିଆ କୁକୁରମାନେ ବଡ଼ ଦଳରେ ରୁହନ୍ତି କିନ୍ତୁ ସେହି ବଡ଼ ଦଳ ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ଜଙ୍ଗଲୀ ଭାଷାରେ ସବୁ ସଭ୍ୟମିଶି ଶିକାର କରୁଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ “ଦଳ” (ଈଂରାଜୀରେ Pack) ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ । ବଳିଆ କୁକୁରମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ସମୟରେ ୩-୫ ଜଣିଆ ଗୋଷ୍ଠୀରେ (ଈଂରାଜୀରେ Clan) ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି କାରଣ ଛୋଟ ଶିକାର ଧରିବା ପାଇଁ ଏହା ଉପଯୁକ୍ତ ବିନ୍ୟାସ । ବିଶେଷ କରି ବସନ୍ତ ଋତୁ ବେଳକୁ ହରିଣମାନଙ୍କର ପ୍ରଜନନ ଋତୁ ସମାପ୍ତ ହୋଇ ଅନେକ ଛୋଟ ହରିଣ ଜନ୍ମଲାଭ କରିଥିବାରୁ, ସେହି ସମୟରେ ଏପରି ଗୋଷ୍ଠୀବଦ୍ଧ ଶିକାର ଅଧିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଦଳ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ପ୍ରଭୁତ୍ୱର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁନଥିବାରୁ ଦଳର ସର୍ଦ୍ଦାର ବଳିଆ କୁକୁର ସହଜରେ ଚିହ୍ନଟ କରିହୁଏ ନାହିଁ । ତେବେ ସମସ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀର କୁକୁରମାନଙ୍କ ସର୍ଦ୍ଦାର ପ୍ରତି ଆନୁଗତ୍ୟ ରହିଥାଏ । ଏମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ବିବାଦ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ସାଧାରଣତଃ ଗଧିଆମାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନ୍ୟ ଦଳର ଗଧିଆମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ସଂଘର୍ଷ ଦେଖାଦିଏ । ବଳିଆ କୁକୁରମାନଙ୍କ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷେତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମନୋଭାବ ନଥିବାରୁ କୁକୁରମାନେ ଗୋଟିଏ ଦଳରୁ ଅନ୍ୟ ଦଳରେ ସହଜରେ ମିଶିପାରନ୍ତି । ଭାରତୀୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗୋଷ୍ଠୀର ସଭ୍ୟଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୫-୧୨ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୦ ସଭ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ଥାଇଲାଣ୍ଡର ଜଙ୍ଗଲରେ ବଳିଆ କୁକୁରମାନଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ହାରାହାରି ୩ ସଭ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ । କ୍ୟାନିଡ୍ ପ୍ରଜାତିର ଅନ୍ୟ ପଶୁଙ୍କ ପରି ବଳିଆ କୁକୁରମାନେ ଗଛ, ବୁଦା ବା ନିୟମିତ ବ୍ୟବହୃତ ପଥରେ ମୂତ୍ର ସିଞ୍ଚନ କରି (ଈଂରାଜୀରେ Scent Marking) କ୍ଷେତ୍ର ନିରୂପଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ପଛପଟର ଗୋଟିଏ ବା ଦୁଇ ଗୋଡ଼ ଟେକିଦେଇ (ଈଂରାଜୀରେ Handstand) ବଳିଆ କୁକୁରମାନେ (ମୁଖ୍ୟତଃ ଅଣ୍ଡିରା କୁକୁରମାନେ) ମୂତ୍ରତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି । ଏହିପରି ସ୍ୱଭାବ ବୁଦା କୁକୁର (ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ନାମ Speothos Vexatious)ଙ୍କଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦିଏ । ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରର ସୀମାରେ ନୁହେଁ ବରଂ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ନିରୂପଣ କରି ବଳିଆ କୁକୁରମାନେ ମଳତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି । କ୍ଷେତ୍ର ନିରୂପଣ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କ୍ୟାନିଡ୍ ପ୍ରଜାତୀୟ ଜୀବଙ୍କ ଭଳି ଏମାନେ ଭୂମିରେ ରାମ୍ପୁଡ଼ି ଦାଗ ବା ଚିହ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଶତ୍ରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗୀ
ଆକୃତି ପ୍ରକୃତି
ସାମାଜିକ ବ୍ୟବହାର ଓ କ୍ଷେତ୍ର-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ
ଉପ-ପ୍ରଜାତି