ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଉପର ଭାଗରେ (ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ୮୦ କି.ମି. ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତାରେ) ଆୟନୀଭୂତ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ପରମାଣୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗ୍ରହଣ କରି ବା ଅମ୍ଳଜାନ ଓ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ପରମାଣୁ ଉତ୍ତେଜିତ ଅବସ୍ଥାରୁ ସାମାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଲେ କିଛି ଶକ୍ତି ସହିତ ଫୋଟନ୍ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ଯାହା ନିଜ ପରି ଅନ୍ୟ ଫୋଟନ୍‍ମାନଙ୍କ ସହିତ ଧ୍ରୁବୀୟ ଜ୍ୟୋତି ସୃଷ୍ଟି କରେ । ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଚାର୍ଜିତ କଣିକାମାନଙ୍କ ଧକ୍କା ଯୋଗୁଁ ଏମାନେ ଆୟନୀଭୂତ କିମ୍ବା ଉତ୍ତେଜିତ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏପରି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉଭୟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବା ପ୍ରୋଟୋନ୍ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି । ଫୋଟୋନ୍ ବିକିରଣ କରିବା ସହିତ ଉତ୍ତେଜିତ ଅବସ୍ଥାର ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ହୋଇଥାଏ ।



ଅମ୍ଳଜାନ ପରମାଣୁ ନିଜ ସାମାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକ ଫେରିବା ପାଇଁ କମ୍ ସମୟ ନେଲେ ସବୁଜ ଆଲୋକ ଓ ଅଧିକ ସମୟ ନେଲେ ଲାଲ୍ ଆଲୋକ ବିକିରିତ ହୁଏ । ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଉପର ସ୍ତରରେ ଅମ୍ଳଜାନର ମାତ୍ରା କମ୍ ଓ ତଳ ସ୍ତରରେ ଅମ୍ଳଜାନର ମାତ୍ରା ଅଧିକ । ତେଣୁ ଉପର ପଟେ ଲାଲ୍ ଆଲୋକ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା କମ୍ ରହିଥିବା ବେଳେ ତଳ ପଟେ ଅଧିକ ଘନତା ଯୋଗୁଁ ଲାଲ୍ ଆଲୋକ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପାଇଁ ସମୟ ମିଳେନାହିଁ । ଏହି ଆଲୋକ କ୍ରମଶଃ କମି ତଳପଟେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ । 
ତେଣୁ ଧ୍ରୁବୀୟ ଜ୍ୟୋତିର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରର ଆଲୋକର ରଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ରଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ସବୁଜ, ତା’ ପରେ ଗୋଲାପୀ, ଫିକା ସବୁଜ-ଲାଲ୍ ମିଶା, ଲାଲ୍, ହଳଦିଆ (ଲାଲ୍-ସବୁଜ ମିଶା) ରଙ୍ଗ ଓ ପୁରା ନୀଳ ଦେଖାଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ସବୁଠାରୁ କମ୍ ।

କିଛି ଚିତ୍ର
ଧ୍ରୁବୀୟ ଧ୍ୱନି
ରୂପ ଓ ରଙ୍ଗର ବିବିଧତା
ଧ୍ରୁବୀୟ ଜ୍ୟୋତି ଓ ବାୟୁ ମଣ୍ଡଳ