ରାୟରା ହୁବଳି ଯାହାକୁ, 'ଏଲିୟା ପୂର୍ବଡା ହାଲି' କିମ୍ବା 'ପୂର୍ବାଳି' ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ପୂର୍ବତନ ହୁବଳି ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଭବାନୀ ଶଙ୍କର ମନ୍ଦିର ଓ ଜୈନ ବସ୍ତି ଅଛି । ବିଜୟନଗର ରାୟସ ଅଧୀନରେ, ରାୟରା ହୁବଳି ଏକ ବାଣିଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ରୂପେ ଗଢିଉଠିଲା, ଯାହା ତୁଳା, ଗୋଲମରିଚ ଓ ଲୁହାର ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା । ଆଦିଲସାହିସଙ୍କ ଅଧୀନରେ, ବ୍ରିଟିସମାନେ ଏଠାରେ ଏକ ଗୋଦାମ ଘର ତିଆରି କରିଥିଲା । ୧୬୭୩ ମସିହାରେ ଏହି ଗୋଦାମ ଘରଟି ଶିବାଜୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲୁଟ ହୋଇଥିଲା । ମୋଗଲମାନେ ରାୟରା ହୁବଳିକୁ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ ଓ ସେହିଦିନ ଠାରୁ ଏହା ସାଭାନୁର ନବାବଙ୍କ ଶାସନ ଅଧୀନରେ ଥିଲା, ଯିଏ ଏଠାରେ ଏକ ନୂଆ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରି ଏହାର ନାମ ମାଜିଦପୁର ଦେଇଥିଲେ । ପରେ ବ୍ୟବସାୟୀ ବସପ୍ପା ଶେଟ୍ଟାର ରାୟରା ହୁବଳିର ଏକ ଅଂଶ ଦୂର୍ଗାବେଲ (ମିଦାନ ଦୂର୍ଗ) ଚାରିପଟେ ଏକ ନୂତନ ହୁବଳିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।
ହୁବଳିର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୂରୁସାଭିରା ମଠ, ବସଭେସ୍ୱରଙ୍କ ସମୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିବାର ଦାବି କରାଯାଏ । ୧୭୫୫-୫୬ ମସିହାରେ ହୁବଳି ସାଭାନୁରଙ୍କ ନବାବଙ୍କ ଠାରୁ ମରାଠା ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅକ୍ତିଆର କାରାଯାଇଥିଲା ।ଏହା ପରେ ହାଇଦର ଅଲ୍ଲୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ବାର ୧୭୯୦ ମସିହାରେ ଅକ୍ତିଆର କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ପୁରୁଣା ସହରଟି ପେଶଓ୍ବାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଫାଡକେ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ଓ ନୂଆ ସହରଟି ସାଙ୍ଗଲି ପଟ୍ଟବର୍ଦ୍ଧନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଶାସନ କରାଯାଉଥିଲା । ୧୮୧୭ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ପେଶଓ୍ବାଙ୍କ ଠାରୁ ପୁରୁଣା ହୁବଳିକୁ ନେଇ ଯାଇଥିଲେ । ୧୮୨୦ ମସିହାରେ, ୪୭ଟି ଗ୍ରାମ ସହ ନୂଆ ସହରଟିକୁ ସାଙ୍ଗଲି ପଟ୍ଟବର୍ଦ୍ଧନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସାହାଯ୍ୟ ଅର୍ଥରେ ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ପରେ ୧୮୮୦ ମସିହାରେ, ବ୍ରିଟିଶମାନେ ରେଳ କାରଖାନା ତିଆରି କଲେ ଓ ଏହା ସହିତ ହୁବଳି ଭାରତର ଏହି ଅଂଶରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ ରୂପେ ପରିଣତ ହେଲା ।

ଉଙ୍କଳରେ ଥିବା ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଳେଶ୍ୱର/ ଚତୁର୍ଲିଙ୍ଗ ମନ୍ଦିର, ଚାଲୁକ୍ୟଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ ସମୟର । କୁଣ୍ଡଗୋ ଯାହା, ହୁବଳିର 15 କିମି ଦକ୍ଷିଣରେ ଅଛି, ସେଠାରେ ଚାଲୁକ୍ୟଙ୍କ ସମୟର ବୃହତ୍ତ ଶମ୍ଭୁ ଲିଙ୍ଗ ମନ୍ଦିର ଅଛି ।

ଜଳବାୟୁ
ହୁବଳି-ଧାରଓ୍ବାଡ଼ ପୌରାଞ୍ଚଳ
ଇତିହାସ
ଜନସଂଖ୍ୟା