ଦୁର୍ଗଟି ତାରକାକୃତି ହୋଇଥିବାରୁ ଓ ଏହାର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ମସଜିଦ୍ ରହିଥିବାରୁ କିଛି ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏହି ଦୁର୍ଗଟି ମୁସଲିମ୍ ଶାସକଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲି ମତ ରଖିଛନ୍ତି । ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର କୁତବସାହି ବା କୁତବ ଶାସନ ସମୟରେ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ଚିଲିକାରୁ ଶ୍ରୀକାକୁଲମ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀକାକୁଲମ୍ ସରକାର ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଈଂରାଜୀ ପୂର୍ବ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଦ୍ୱାରା ଗୋଲକୁଣ୍ଡାରୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଏହି ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍ତରତମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କ୍ଷେତ୍ର ଥିଲା । 

ଗୋଲକୁଣ୍ଡାର ଶାସକ ଅବଦୁଲ୍ କୁତବ୍‍ଶାହାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ୧୬୪୧ ମସିହାରେ ମହମ୍ମଦ ଖାନ୍ ଶ୍ରୀକାକୁଲମ୍‍ର ଫୌଜଦାର ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଶ୍ରୀକାକୁଲମ୍ ଓ ଇଚ୍ଛାପୁରରେ କେତେକ ସୁନ୍ଦର ମସଜିଦ୍ ତିଆରି କରାଇଥିଲେ । ସେ ସମୟରେ ପୁରାତନ କଳିଙ୍ଗର ଦଣ୍ଡପାଟ (ଆଧୁନିକ ଗଞ୍ଜାମ) ଶ୍ରୀକାକୁଲମ୍ ଓ ଇଚ୍ଛାପୁର ପରି ଦୁଇଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ଇଚ୍ଛାପୁରର ପ୍ରଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ମହମ୍ମଦ ଖାନ୍ ପୋତାଗଡ଼ର ନିର୍ମାଣ କରାଇଥାଇ ପାରନ୍ତି ବୋଲି କେତେକ ଐତିହାସିକ ମତ ରଖିଛନ୍ତି । 

ଚତୁର୍ଥ ସୁଲତାନ୍ ଇବ୍ରାହିମ୍ କୁତବଶାହଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୋତାଗଡ଼ର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି ବୋଲି ଆଉ କେତେକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ମତ ରଖିଛନ୍ତି । 

ପୁନରୁଦ୍ଧାର
ମୁସଲିମ୍ ବା ମୋଗଲ୍ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ
ନାମକରଣ
ବ୍ରିଟିଶ୍ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ