ବିଦ୍ୱାନ ମାନେ ଏହି କଥାରେ ସହମତ କି , ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିରେ ବାଦ୍ୟ-ଯନ୍ତ୍ରର ସଠିକ କାଳକ୍ରମ ନିର୍ଧାରଣ କରିବାର କୌଣସି ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱସନିୟ ଉପାୟ ନାହିଁ । ସେମାନଙ୍କ ଜଟିଳତାର ଆଧାରରେ ବାଦ୍ୟ-ଯନ୍ତ୍ରର ତୁଳନା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଆୟୋଜନ ଭ୍ରମକ ଅଟେ , ଚୂଙ୍କି ବାଦ୍ୟ-ଯନ୍ତ୍ର ମାନଙ୍କରେ ହୋଇଆସୁଥିବା ବିକାଶ କେବେ-କେବେ ଜାତିଳତାକୁ କମ କରିପାରିଛି । ଉଦାହରଣ ରୂପେ , ପ୍ରାରମ୍ଭିକ "ସ୍ଲିଟ୍ ଡ୍ରମ"ର ନିର୍ମାଣ କରିବା ଲାଗି ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷକୁ କଟାଗଲା ଏବଂ ସେ ସବୁକୁ ଖୋଖଳା କରିବାରେ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା ; ପରେ 'ସ୍ଲିଟ୍ ଡ୍ରମ'ର ନିର୍ମାଣ ବାଉଁଶରେ ତଳ ଭାଗକୁ ଖୋଳିକରି କରାଗଲା , ଯାହା ବହୁ ସହଜ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଥିଲା । ଏହିପ୍ରକାର କରିଗରୀର ଆଧାରରେ ବାଦ୍ୟ-ଯନ୍ତ୍ରର ବିକାଶକୁ ଆୟୋଜିତ କରିବା ଭ୍ରମକ ଅଟେ , ଚୂଙ୍କି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କୃତିର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ବିକାଶ କରିଥାଏ ଏବଂ ସେ ସବୁକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ସାମଗ୍ରୀର ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ : ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦୁଇ ସଂସ୍କୃତି ମାନ ; ଯାହାର ଗଠନ , ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ହସ୍ତକଳାର ଭିନ୍ନତା ରହିଥିଲା , ସେମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ବାଦ୍ୟ-ଯନ୍ତ୍ରର ତୁଳନା କରିବାର ପ୍ରୟାସକାରୀ ମାନବ-ବିଜ୍ଞାନୀ ମାନେ ଏହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ କି , କେଉଁ ବାଦ୍ୟ-ଯନ୍ତ୍ର ଅଧିକ ଆଦିମ ଅଟେ । ଭୂଗୋଳର ଆଧାରରେ ଯନ୍ତ୍ର ଗୁଡିକୁ କ୍ରମିତ କରିବା ମଧ୍ୟ ଆଂଶିକ ରୂପେ ଅବିଶ୍ୱାସନିୟ ଅଟେ , କାରଣ କେହି ମଧ୍ୟ ଏହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ କି , କେବେ ଏବଂ କେଉଁ ପ୍ରକାରରେ ସଂସ୍କୃତି ଜଣେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଣଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ଭିତରେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିଥିଲେ । 

ଜର୍ମାନୀ ସଙ୍ଗୀତ ବୈଜ୍ଞାନିକ , "କର୍ଟ ସାସ୍କ" , ଯିଏ ଆଧୁନିକ ସମୟର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ସଙ୍ଗୀତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ମାନବ ଜାତି ବିଜ୍ଞାନୀ ଅଟନ୍ତି , ଶୁଣାଯାଏ କି ପାଖାପାଖି ୧୪୦୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ଏକ ଭୌଗୋଳିକ କାଳକ୍ରମ ଭଲ ଅଟେ , କାରଣ ଏହା ସୀମିତ ରୂପରେ ବ୍ୟକ୍ତି ପରଖ ଅଟେ । ୧୪୦୦ ବର୍ଷର ଉପରେ , ସମୟାବଧିର ଆଧାରରେ ବାଦ୍ୟ-ଯନ୍ତ୍ରର ସମଗ୍ର ବିକାଶ ପାଇଁ ଯାଇପାରେ ।

ବାଦ୍ୟ-ଯନ୍ତ୍ରର ବିକାଶ , କ୍ରମ ଅଙ୍କନର ବିଜ୍ଞାନ , ପୁରାତାତ୍ୱିକ ଶିଳ୍ପ , କଳାତ୍ମକ ଅଙ୍କନ ଏବଂ ସାହିତ୍ୟିକ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ । ଚୂଙ୍କି କୌଣସି ଏକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ମାର୍ଗରେ ଆଙ୍କଡେ ଆଧୁରା ହୋଇ ଥାଇପାରେ , ସମସ୍ତ ତିନି ମାର୍ଗ ଏକ ଅଧିକ ଭଲ ଐତିହାସିକ ଚିତ୍ର ଉପଲବ୍ଧ କରିଥାଏ ।

ସାକ୍ସ-ହୋର୍ନବୋଷ୍ଟେଲ
ବାରୋକ୍ୟୁ
ଇତିହାସ
ବର୍ଗୀକରଣ