ପ୍ୟାରିସ୍‍ର ଗୀର୍ଜାଘରକୁ ରାଜାମାନଙ୍କ ଗୀର୍ଜାଘର ବୋଲି ଅଭିହିତ କରାଗଲା ଓ ୧୧୬୦ ମସିହାରେ ବିଶପ୍ ମୌରିସ୍ ଡି ସଲି ପ୍ୟାରିସ୍‍ର ମୁଖ୍ୟ ପାଦ୍ରୀ ହେବା ପରେ ଚତୁର୍ଥ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ସନ୍ଥ ଷ୍ଟେଫାନ୍‍ଙ୍କ ପୁରୁଣା ଓ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଗୀର୍ଜାଘରକୁ ଭଙ୍ଗାଇ ଏକ ନୂଆ ଗୀର୍ଜାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଇଥିଲେ । ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ ରହିଥିବା ପୌରାଣିକ କାହାଣୀରେ ସର୍ବଦା କିଛି ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଦେଖାଦେଇଥାଏ । ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ବିଶାଳ ଗୀର୍ଜାଘର ରହିଥିଲା । ହୁଏତ ସଲି ଏଥିରେ ରହିଥିବା ତ୍ରୁଟିଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଧାରି ଓ ଏହାର କେତେକ ପାର୍ଶ୍ୱର କାୟାକୁ ବଢ଼ାଇ ଏକ ନୂତନ ଓ ସୁନ୍ଦର ଗୀର୍ଜାଘରର ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ସଲି ପ୍ୟାରିସ୍ ପାଇଁ ଏକ ବୈଭବଶାଳୀ ଗୀର୍ଜାଘର ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିଲେ ଓ ପୁରୁଣା ଗୀର୍ଜାଘରର ପଡ଼ିଆରେ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ଗୀର୍ଜାଘରର ଏକ ନକସା ଅଙ୍କନ କରିଥିଲେ ।

ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଥିବା ଅନେକ ବାସଗୃହ ଭଙ୍ଗାଗଲା ଓ କଞ୍ଚାମାଲ ବୁହା ହେବା ଲାଗି ବିଶପ୍ ଏକ ନୂଆ ସଡ଼କ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରାଇଥଲେ । ରାଜା ସପ୍ତମ ଲୁଇଙ୍କ ରାଜୁତି କାଳରେ ୧୧୬୩ ମସିହାରେ ଗୀର୍ଜାଘରର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ନିର୍ମାଣ ବେଳେ ବିଶପ୍ ସଲି ବା ପୋପ୍ ଆଲେକ୍‍ଜାଣ୍ଡାର୍ ତୃତୀୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଭିତ୍ତି ପ୍ରସ୍ତର ରଖିଥିଲେ ତାହାକୁ ନେଇ ଐତିହାସିକମାନଙ୍କ ମତ ବିଭାଜିତ । କିନ୍ତୁ ଏହି ସମାରୋହରେ ଉଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ବିଶପ୍ ସଲି ନିଜ ଜୀବନର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଓ ଧନ ଏହି ଗୀର୍ଜାଘରର ନିର୍ମାଣରେ ବ୍ୟୟ କରିଥିଲେ । ସମୂହ ପ୍ରାର୍ଥନା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୋଏର୍ ସ୍ଥଳ ୧୧୬୩ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୧୧୭୭ ମସିହାରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଓ ୧୧୮୨ ମସିହାରେ ନୂଆ ଉଚ୍ଚ ବେଦୀର ନିର୍ମାଣ ସମାପ୍ତ ହେଲା । ସାଧାରଣତଃ ଏକ ନୂଆ ଗୀର୍ଜାଘରର ପୂର୍ବ ପଟ ପ୍ରଥମେ ନିର୍ମିତ ହୁଏ, ତା’ପରେ ଏକ ପ୍ରାର୍ଥନା ସ୍ଥଳ କଏର୍‍ର ପଶ୍ଚିମ ପଟେ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ କାନ୍ଥ ତିଆରି କରି କ୍ରମଶଃ ଅନ୍ୟ ସବୁ ଅଂଶର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରାଯାଏ । ୧୧୯୬ ମସିହାରେ ବିଶପ୍ ମୌରିସ୍ ଡି ସଲିଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ତାଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବିଶପ୍ ଅଏଡେସ୍ ଡି ସଲିଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ନୋଟ୍ରେ ଡାମ୍‍ର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଥିଲା । ୧୨୦୮ ମସିହାରେ ଅଏଡେସ୍ ଡି ସଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବେଳକୁ ମୁଖ୍ୟ ଗୃହର କାମ ପ୍ରାୟ ସରି ଆସିଥଲା । ଏହି ସମୟରୁ ଗୀର୍ଜାଘରର ପଶ୍ଚିମ ପଟର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପ୍ରାୟ ୧୨୪୦ ଦଶକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିଲା ।

ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ ଅନେକ ସ୍ଥପତି ନୋଟ୍ରେ ଡାମ୍‍ର ନିର୍ମାଣ ଦାୟିତ୍ତ୍ୱରେ ରହିଥିଲେ । ଗୀର୍ଜାଘରର ପଶ୍ଚିମ ଓ ଆଗପଟକୁ ରହିଥିବା ମୀନାରର ଗଠନ ଶୈଳୀ ଓ ଉଚ୍ଚତାରର ଅସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରମାଣ । ୧୨୧୦ ମସିହାରୁ ୧୨୨୦ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୋଟ୍ରେ ଡାମ୍‍ର ଦାୟିତ୍ତ୍ୱରେ ରହିଥିବା ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥପତି ରୋଜ୍ ଝରକା, ବିଶାଳ ମୁଖ୍ୟ ଗୃହ ଇତ୍ୟାଦିର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟର ତଦାରଖ କରିଥିଲେ ।

୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅନୁପ୍ରସ୍ଥ ଭାଗକୁ ରେୟୋନାଣ୍ଟ୍ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମାଣ କରିବା ପ୍ରଚଳିତ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବୋଲି କୁହାଯାଇ ପାରିବ । ୧୨୪୦ ଦଶନ୍ଧିର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଜ୍ୟନ୍ ଡି ସେଲେ ଉତ୍ତର ଅନୁପ୍ରସ୍ଥ ଭାଗରେ ଗୋଜିଆ ତୋରଣ ବିଶିଷ୍ଟ ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଓ ରୋଜ୍ ଝରକା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ୧୨୫୮ ମସିହାରେ ପିଏରେ ଡି ମଣ୍ଟ୍‍ର୍ବି ଦକ୍ଷିଣ ଅନୁପ୍ରସ୍ଥରେ ଅନୁରୂପ ଶୈଳୀ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ଦକ୍ଷିଣ ପଟରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିମା, ସନ୍ଥମାନଙ୍କ ପ୍ରତିମା, ସନ୍ଥ ଷ୍ଟେଫାନ୍‍ଙ୍କ ଜୀବନୀ ଇତ୍ୟାଦିର ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଥିବା ବେଳେ ଉତ୍ତର ପଟେ ଯୀଶୁଙ୍କ ଶୈଶବାବସ୍ଥା, ଥିଓଫିଲସ୍‍ଙ୍କ କାହାଣୀ ଇତ୍ୟାଦିର ପ୍ରତିମା ରହିଛି ।










ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳା
ନିର୍ମାଣର ଇତିହାସ
ପରିବର୍ତ୍ତିତ ରୂପ ଓ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ପୁନରୁଦ୍ଧାର
ଘଣ୍ଟି