ଚିତାବାଘ ମାଂସଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀ ଓ ୨୩ରୁ ୫୬ କିଲୋଗ୍ରାମ (୫୧-୧୨୩ ପାଉଣ୍ଡ୍) ଓଜନର ମଧ୍ୟମ ଆକାର ବିଶିଷ୍ଟ ଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ଶିକାର କରିବା ପସନ୍ଦ କରେ । ବ୍ଲେସବୋକ୍, ଡ୍ୱିକର, ଗ୍ରାଣ୍ଟସ୍ ଗ୍ୟାଜେଲ୍, ଇମ୍ପାଲା, ରିଡବକ୍, ସ୍ପ୍ରିଂଗବୋକ୍, ଥୋମସନସ୍ ଗ୍ୟାଜେଲ୍ ଇତ୍ୟାଦି ଶିକାରଙ୍କ ଉପରେ ଚିତାବାଘର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଥାଏ । ବାଦୁଡିକାନୁଆ ବିଲୁଆ, ବୁଦାହରିଣ (ବୁଶବକ୍), କୁଡ଼ୁ, ହାର୍ଟେବିଷ୍ଟ୍, ନ୍ୟାଲା, ଓରାଇବି, ରୋନ୍ ଆଣ୍ଟିଲୋପ୍, ଷ୍ଟିନବୋକ୍, ସେବଲ୍ ଆଣ୍ଟିଲୋପ୍, ୱାଟରବକ୍ ଇତ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ଚିତାବାଘ ବେଳେବେଳେ ଶିକାର କରେ । ଆଫ୍ରିକୀୟ ମଇଁଷି, ଜେମ୍ସବୋକ୍, ଜିରାଫ୍, ଓଟପକ୍ଷୀ, ବାରହା, ୱିଲ୍ଡେବିଷ୍ଟ୍ ଓ ଜେବରା ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କୁ ଚିତାବାଘ ଶିକାର କରିବା କ୍ୱଚିତ୍ ଦେଖାଯାଇଛି । ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ ଜଣା ପଡ଼ିଛି ଯେ ଏସୀୟ ଚିତାବାଘ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରାଣୀ ଯଥା ଚିଙ୍କାରା ହରିଣ, ମରୁଠେକୁଆ, ଗୋଇଟରଡ୍ ଗ୍ୟାଜେଲ୍, ଆଇବେକ୍ସ୍, ମୂଷା ଓ ବଣୁଆ ମେଣ୍ଢା ମଧ୍ୟ ମାରି ଖାଇଥାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଚିତାବାଘଙ୍କ ଏକ ଦଳ ମିଳିମିଶି ହାର୍ଟେବିଷ୍ଟ୍ ପରି ଶିକାର ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅଳ୍ପ ବୟସ୍କ ଛୁଆଙ୍କ ସହିତ ବେଳେବେଳେ ମାଈ ଚିତାବାଘ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଶିକାର ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାନ୍ତି । ଚିତାବାଘ ମଣିଷ ମାରିବା କଥା କେବେ ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ । ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଚିତାବାଘମାନେ ନିଜର ଶିକାର ଓ ଖାଦ୍ୟ ବାଛିଥାଏ । ଯଥା: ପୂର୍ବ ଆଫ୍ରିକୀୟ ସମତଳ ଭୂମିରେ ଚିତାବାଘ ମୁଖ୍ୟତଃ ନିଜଠାରୁ ଅଳ୍ପ ଛୋଟ ଥୋମସନ୍ ଗ୍ୟାଜେଲର ଶିକାର କରେ । ଅପରପକ୍ଷେ କ୍ୱାଜୁଲୁ ନାଟାଲରେ ଚିତାବାଘମାନେ ପ୍ରାୟ ୧୩୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ଓଜନର ଓ ଯଥେଷ୍ଟ ବଡ଼ ଆକାରର ଅଣ୍ଡିରା “ନ୍ୟାଲା” ପରି ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଶିକାର କରିବା ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଚିତାବାଘମାନେ ଶୈଶବାବସ୍ଥାରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଠାବ କରି ସେମାନଙ୍କ ଶିକାର କରନ୍ତି, ଯାହାକି ଚିତାବାଘର ଖାଦ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୫୦% ହୋଇଥାଏ । 
ଚିତାବାଘମାନେ ଦିନବେଳା ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ଶିକାର କରିପାରନ୍ତି । ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ ଏଥିରେ ସାମାନ୍ୟ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଦେଖାଯାଇପାରେ । ସାହାରା ଓ ମସାଇ-ମାରା ଅଞ୍ଚଳର ଚିତାବାଘମାନେ ଦିନବେଳାର ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମରେ ଶିକାର ନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ଶିକାର କରନ୍ତି । ସେରେଙ୍ଗେଟି ତୃଣଭୂମିରେ ସିଂହ, କଲରାପତରିଆ ବାଘ ଓ ହେଟାବାଘ ଇତ୍ୟାଦି ଦିନବେଳା ସକ୍ରିୟ ରହୁନଥିବାରୁ ଚିତାବାଘମାନେ ଅଧିକାଂଶରେ ଦିନବେଳା ଶିକାର କରନ୍ତି । କେନିଆର ନାଇରୋବି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଶିକାରରେ ଚିତାବାଘଙ୍କୁ ସଫଳତା ମିଳିବା ପଛରେ ଅନେକ କାରଣ ରହିଥାଏ । ଯଥା: ଶିକାର ଜନ୍ତୁର ବସବାସ ସ୍ଥାନ, ତାହାର ବୟସ ଓ ଲିଂଗ, ଶିକାର ଜନ୍ତୁଙ୍କ ଗୋଠର ଆକାର, ଶିକାରୀ ଚିତାବାଘର ନିପୁଣତା ଇତ୍ୟାଦି । ଚିତାବାଘ ଶିକାର କଲାବେଳେ ତାହାର ମୁଖ୍ୟ ସହାୟକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହେଲା ତାହାର ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି । ଏମାନେ ଶିକାର ସମୟରେ ଆଘ୍ରାଣ ଶକ୍ତିର ଉପଯୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏକ ସୁଦୂର ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରୁ ବା ଶିକାର ଗୋଠର ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ସମୟରେ ଏମାନେ ନିଜର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିପକାନ୍ତି । ଗୋଠର ସୀମାରେ ଚରୁଥିବା ଜୀବ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଥାଏ । ତାହାପରେ ଚିତାବାଘ ଛପିଛପି ଶିକାରର ୧୦୦-୩୦୦ ମିଟର୍ ଦୂରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସରଣ କରେ । ଲୁଚି ରହିବାର ସୁବିଧା ଥିଲେ ବେଳେବେଳେ ଚିତାବାଘମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟର ୬୦ ମିଟର୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛପି ଅନୁସରଣ କରିବା ଦେଖାଯାଇଛି । ଛପି ଛପି ପିଛା କରୁଥିବା ଚିତାବାଘ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନଇଁ ଓ ଭୂମିରେ ଘୁଷୁରି ହୋଇ ଚାଲେ, ବେଳେବେଳେ ଶିକାରକୁ ଯେପରି ସନ୍ଦେହ ନ ହେବ, ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରାୟ ସ୍ଥିରାବସ୍ଥାରେ ରହିଯାଏ । ଠିକ୍ ସମୟରେ ଓ ପହଞ୍ଚ ଦୂରତାରେ ଚିତାବାଘ ନିଜ ଲୁକ୍କାୟିତ ସ୍ଥାନରୁ ବାହାରି କ୍ଷିପ୍ର ଗତିରେ ନିଜ ଶିକାରକୁ ଗୋଡ଼ାଇବା ଆରମ୍ଭ କରେ । ଏହି ଦୌଡ଼ ପ୍ରାୟ ଏକ ମିନିଟରୁ ଅଧିକ ସମୟ ନିଏ ନାହିଁ । ଯଦି କୌଣସି କାରଣରୁ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଚିତାବାଘ ଶିକାରକୁ ଧରିପାରେ ନାହିଁ ତେବେ ସେ ଦୌଡ଼ିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଏ । ଚିତାବାଘଙ୍କ ଶିକାର ସଫଳତା ହାରାହାରି ୪୦-୫୦ ପ୍ରତିଶତ ।

ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଶିକାରର ସନ୍ତୁଳନ ବିଗାଡି ଦେଇ ଚିତାବାଘ ତାହାକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇ ଦିଏ । କେତେକ ସମୟରେ ଶିକାରର ଏଥିରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଯାଏ । ଏପରି କରିବା ପାଇଁ ଚିତାବାଘ ନିଜ ପଞ୍ଝାର ବ୍ୟବହାର କରେ । ମଧ୍ୟମ ଓ ବଡ଼ ଶିକାର ମାରିବା ପାଇଁ ଚିତାବାଘ ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ୱାସନଳୀ କାମୁଡ଼ି ଧରେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ କରି ମାରେ । ବେକର ଆଗ ବା ପଛପଟେ କାମୁଡ଼ି ଧରିଲେ ତାହାର ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ । ଏହାପରେ ଚିତାବାଘ ନିଜ ଶିକାରକୁ ଗଛ ବା ବୁଦାର ଛାଇକୁ ନେଇଯାଏ । ଏପରି ବେଗରେ ଅନୁସରଣ କରିବା ଯୋଗୁଁ କ୍ଳାନ୍ତ ଚିତାବାଘ ଶିକାର ନିକଟରେ ବସି ୫ରୁ ୫୫ ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦମ୍ ନିଏ । ତାହାପରେ ଚିତାବାଘଙ୍କ ଦଳ ଶାନ୍ତିପୂର୍ବକ ଶିକାରକୁ ଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ଶିକାରରେ ଭାଗ ନେଇ ନଥିବା ଚିତାବାଘମାନେ ତୁରନ୍ତ ଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କରି ଦିଅନ୍ତି । ଚିତାବାଘମାନେ ଏକାଥରକେ ବହୁ ପରିମାଣର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇପାରିବାର କ୍ଷମତା ରଖନ୍ତି । ନାମିବିଆର ଏଟୋଷା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ଯେ ଚିତାବାଘମାନେ ପ୍ରାୟ ୨ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ୧୦ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଂସ ଖାଇଯାନ୍ତି ଓ ଶିକାର ପାଖରେ ପ୍ରାୟ ୧୧ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଗି ବସିରହିଥାନ୍ତି । ଖାଇବା ବେଳେ ଚିତାବାଘ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏପଟୁ ସେପଟ ଚୋବାଇ ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ଶିକାରର ଦେହ ଚିରିପକାଇ ଖାଉଥାନ୍ତି । ଏପରି ଭାବେ ଚିରି ପକାଇଲେ ମାଂସ ଆଉ ଚୋବାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ଓ ସିଧା ଗିଳି ଦେଇ ହେବ । ସେମାନେ ମୃତ ଶିକାରର ପଛ ପଟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପେଟ, ମେରୁଦଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଆନ୍ତି । ସବୁଠାରୁ ଶେଷରେ ପଞ୍ଜରା ହାଡ଼ ଖାଆନ୍ତି । ଖାଇବା ବେଳେ ଏମାନେ ଅନ୍ୟ କିଛି ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପରି ଚାରିଗୋଡ଼କୁ ଶରୀରରୁ ଅଲଗା କରନ୍ତି ନାହିଁ । 

ଶିକାର ମାରି ସାରିବା ପରେ ଚିତାବାଘ (ବିଶେଷ କରି ଛୁଆଙ୍କ ସହିତ ରହୁଥିବା ମାଈ ଚିତାବାଘ) ଖୁବ୍ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରେ । ଏହାର କାରଣ ହେଲା – ତାଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜୀବ ବଳପୂର୍ବକ ଶିକାର ଛଡ଼ାଇ ନେବା, ଶିକାର ଖାଇବା ସମୟରେ ଛୁଆଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା । ଆଫ୍ରିକାରେ ସିଂହ, କଲରାପତରିଆ ବାଘ, ଦାଗ ହେଟାବାଘ, ଖଇରିଆ ହେଟାବାଘ, ଜଙ୍ଗଲି କୁକୁର ଦଳ ଇତ୍ୟାଦି ଅଧିକ ବଡ଼ ବା ଦଳ ଭାବେ ଶିକାର ଛଡ଼ାଇବାକୁ ଆସିଲେ ଚିତାବାଘ ଶିକାରର ପରିତ୍ୟାଗ କରି ପଳାୟନ କରେ । ବଡ଼ ଓ ବଳଶାଳୀ ଜୀବମାନେ ପ୍ରାୟ ୧୦-୧୫% ସମୟରେ ଚିତାବାଘର ଶିକାର ଛଡ଼ାଇ ନିଅନ୍ତି । ୧୯୮୬ ମସିହାର ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ଯେ ଚିତାବାଘର ଶିକାର ପ୍ରାୟ ୫୦% ସମୟ କେହି ଛଡ଼ାଇ ନେଇଗଲେ । ବୋଧହୁଏ ଏହି କାରଣରୁ ଚିତାବାଘମାନେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଯଥାଧିକ ମାଂସ ଖାଇବା କୌଶଳକୁ ନିଡର ଅଭ୍ୟାସରେ ପରିଣତ କରିଦେଇଛନ୍ତି । ଚିତାବାଘ ଅନ୍ୟମାନେ ମାରିଥିବା ଶିକାର ଖାଇବା ବହୁତ କମ୍ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଇଛି । ହେଟାବାଘ ବା ଶାଗୁଣା ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏକ ବଡ଼ ଜୀବ ମାରି ଓ ମୃତ ଏକ ବଡ଼ ଜୀବର ଶବକୁ ଖାଇ ନ ପାରିଲେ ଏପରି ଦୃଶ୍ୟର ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ । ଅତୀତରେ ୟୁରେସିଆରେ ଚିତାବାଘ ବାଘ, ସିଂହ, କଲରାପତରିଆ ବାଘ, ହେଟାବାଘ, ଗଧିଆ, ଭାଲୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରହୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା ।

ଉପ-ପ୍ରଜାତି
ପରିସ୍ଥିତିକ ବ୍ୟବହାର
ଶିକାର ଓ ପ୍ରତିଯୋଗୀ
ସାମାଜିକ ଗଠନ