ସୁଜାନ୍ ଲେୱାନ୍ଦୋସ୍କି ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି କୁହନ୍ତି ଯେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ସଭଏଁ ସଭିଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ସମସ୍ତେ ଏକ । ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନର ମୂଳଲକ୍ଷ୍ୟ ବା ପୁରୁଷାର୍ଥମାନେ ହେଲେ – ଅର୍ଥ (ସମ୍ପତ୍ତି), କାମ (କାମନା), ଧର୍ମ (ନୈତିକତା) ଓ ମୋକ୍ଷ (ନିର୍ବାଣ ଓ ଜ୍ଞାନୋଦୟ)।
ମନ୍ଦିରର କେନ୍ଦ୍ରରେ ପୁରୁଷ ବା ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ । ପୁରୁଷ ସଗୁଣ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ନିର୍ଗୁଣ(ଯାହାର ରୂପ ନାହିଁ) । ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଭକ୍ତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ସାଗରରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ଅନ୍ତରାତ୍ମାର ଅବଲୋକନ କରେ, ମନକୁ ବିଶୁଦ୍ଧ କରେ ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ । ଧର୍ମ, କର୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଭକ୍ତିର ପନ୍ଥା ଅନୁସରଣ କରି ଭକ୍ତ ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଖୋଜେ । ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ଦିରର ବିଭିନ୍ନ ମୁଖ୍ୟ ଦେବାଦେବୀ ଏହି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚିନ୍ତାଧାରାର ବିସ୍ତୃତିର ସୂଚକ ।

ମନ୍ଦିରର ରୂପରେଖ
ନଗର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀ
କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀ
କ୍ଷ୍ମେର୍ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀ