ପ୍ରଣାମ, ନମସ୍କାର କିମ୍ବା ନମସ୍କାରମ୍ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ ଅଭିନନ୍ଦନ କିମ୍ବା ଅଭିବାଦନ କରିବାର ସାମାନ୍ୟ ଉପାୟ ଅଟେ । ଯଦ୍ୟପି ନମସ୍କାରକୁ ନମସ୍ତେର ରୁଳନାରେ ଅଧିକ ଔପଚାରିକ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଦୁଇଟି ଯାକ ଶବ୍ଦ ସମାନ ସୂଚକ ଶବ୍ଦ ଅଟେ । ସାଧାରଣତଃ ଏହାକୁ ଭାରତ ଓ ନେପାଳରେ ସନାତନ ଧର୍ମ (ହିନ୍ଦୁ), ଜୈନ ଧର୍ମ (ଜୈନ) ଏବଂ (ବୌଦ୍ଧ) ଲୋକମାନେ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥାନ୍ତି । ଭାରତୀୟ ଓ ନେପାଳ ସଂସ୍କୃତିରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ଲିଖିତ କିମ୍ବା ମୌଖିକ ଭାବେ ଆରମ୍ଭରୁ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହାମଧ୍ୟ କୌଣସି ସଥାଙ୍କୁ ବାହାରିବା ବେଳେ ହାତ ଯୋଡି ଏହି ମୁଦ୍ରା ବିନା କିଛି କଥାରେ ଭଙ୍ଗି କରାଯାଇଥାଏ । ଯୋଗରେ, ଯୋଗ ଗୁରୁ ଏବଂ ଯୋଗ ଶିଷ୍ୟଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଉଥିବା କଥାର ଆଧାରରେ ପ୍ରଣାମର ଅର୍ଥ - "ମୋ ଭିତରର ରଶ୍ମୀ ତୁମ ଭିତରର ରଶ୍ମୀକୁ ସତ୍କାର କରୁଛି" ବୋଲି ହୋଇଥାଏ । 

ଶାବ୍ଦିକ ଅର୍ଥରେ, ଏହାର ଅର୍ଥ - "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି", ଏହି ଶବ୍ଦ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ (ନମସ୍): "ନଇଁକରି ପ୍ରଣଆମ ହେବା" (ସାମାଜିକ ପ୍ରଣଆମ) (), (ଶ୍ରଦ୍ଧା) (), (ଆଜ୍ଞାପାଳନ), (ସଲାମ ବନ୍ଦନ) () ଏବଂ (ସମ୍ମାନ ଆଦର) () ଓ (ତେ): "ଆପଣଙ୍କୁ"ରୁ ନିଆଯାଇଛି ।

କୌଣସି ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିବା ସମୟ, ସାଧାରଣ ଋପେ ଏହା ସହିତ ଏପରି ଏକ ମୂଦ୍ରା ବ୍ୟକ୍ତ କରାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଛାତି ଓ ବକ୍ଷ ସାମନାରେ ଦୁଇ ହାତର ପାପୁଲିକୁ ପରସ୍ପର ଜୋଡି ଏବଂ ଆଙ୍ଗୁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଧା ରହିଥାଏ । ବିନା କିଛି କଥାରେ ଏହି ମୂଦ୍ରା ବ୍ୟକ୍ତ କରି ପ୍ରଣାମ କୁହାଯାଇ ପାରେ । 

ମହାକାବ୍ୟ
ଭାଷା
ପୋଷାକ/ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ
"ପରମ୍ପରା ଓ ରୀତି"