ପୁରା କାଳରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଓଡ଼ିଆ ଅଳଂକାରରେ ମଧ୍ୟ କଉଡ଼ିର ପ୍ରଚଳନ ରହିଥିଲା। ସ୍ତ୍ରୀଲୋକମାନେ ଝୁମ୍ପା, ହାତଫୁଲି ଆଦି ଅଳଂକାରରେ କଉଡ଼ି ଲଗାଇ ପିନ୍ଧୁଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଆଗରୁ ବ୍ୟବହାର କରା ଯାଉଥିବା ଝାଡ଼, ପେଡ଼ି, ଶିକା ଆଦିରେ ଏବଂ ଗାଈ ବଳଦଙ୍କ ତୁଣ୍ଡୀରେ କଉଡ଼ି ଲଗାଇ ତାକୁ ସୁନ୍ଦର କରା ଯାଉଥିଲା। 

ମାର୍ଗଶିର ମାସ ଓ ମାଘ ମାସରେ ଉତ୍କଳୀୟ ପରିବାରରେ ହେଉଥିବା ଧାନମାଣିକା ଓଷା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜାରେ ଗୃହିଣୀମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ କଉଡ଼ିର ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି। କଉଡ଼ିରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀଙ୍କର ଆଖି ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି। ନବଜାତ ପିଲାର ଷଠୀଘରେ ସ୍ତ୍ରୀଲୋକମାନେ କଉଡ଼ି ଓ ମାଟି ସାହାଯ୍ୟରେ କାନ୍ଥରେ ଷଠୀ ଦେବୀଙ୍କର ନାନା ପ୍ରକାରର ଆକୃତି ଆଙ୍କି ଥାଆନ୍ତି।

କେରଳର ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କଦ୍ୱାରା କଉଡ଼ିକୁ ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉପକରଣ ହିସାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। 

କଉଡ଼ିକୁ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ, ଉର୍ବରତା, ଜନ୍ମ ଓ ଧନର ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ପରଗଣିତ କରାଯାଏ। କଉଡ଼ିର ତଳ ପାଖକୁ ଯୋନି ବା ଆଖିର ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ମଧ୍ୟ ମାନିଥାନ୍ତି। 
ରଜସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଗାଁରେ ଲୋକେ କଉଡ଼ିରେ ଖେଳିଥାନ୍ତି। ବାହାଘର ସମୟରେ ବରକନ୍ୟାଙ୍କ ଭିତରେ କଉଡ଼ି ଖେଳ ହୋଇଥାଏ। କାଚ କଉଡ଼ି ଖେଳ ନାମରେ ଆଉ ଏକ ଖେଳ ମଧ୍ୟ ରହିଅଛି।

ସଧବା ସ୍ତ୍ରୀର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ତା ସ୍ୱାମୀ ଶବ ଗମନ ପଥରେ ଖଇ କଉଡ଼ି ବୁଣି ବୁଣି ଯାଇଥାଏ। ଅନ୍ୟ ସଧବା ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକମାନେ ତାକୁ ସାଉଁଟି ନେଇ ମଙ୍ଗଳ ଅଳଙ୍କାର ରୂପେ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି।

ପରମ୍ପରା
ପ୍ରକାର
ଅଧିକ ସୂଚନା
ଅର୍ଥନୀତି