ଯେ କୌଣସି ଅବସ୍ଥା ବା ଆକାରରେ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ପ୍ରକାରର ଉନ୍ନୟନ ବା ସଂସ୍କାର ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ । ତେବେ ଟୋୟୋଟାର ସଫଳତା କାହାଣୀ ପରେ ଜାପାନର ଶିଳ୍ପ ଉଦ୍ୟୋଗ ଓ ବ୍ୟବସାୟରେ ଏହି “କାଇଜେନ୍” ଶବ୍ଦ ନିରନ୍ତର ସଂସ୍କାର ବା ସତତ ଉନ୍ନୟନକୁ ବୁଝାଇଲା । ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପରିଚାଳନାଗତ ଶିକ୍ଷା ଓ ଜୀବିକା କ୍ଷେତ୍ରରେ କାଇଜେନ୍ ଶବ୍ଦ ବହୁଳ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଦୁଇ ପ୍ରକାରର କାଇଜେନ୍ ପଦ୍ଧତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ :
ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ତଥ୍ୟ ସର୍ବଦା ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥାଏ । ଔଦ୍ୟୋଗିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଦ୍ରବ୍ୟ-ତଥ୍ୟର ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ଓ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଚାଲିଥାଏ । 
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ : କୌଣସି ୱେବ୍‍ସାଇଟ୍‍ରୁ କିଛି କିଣିବା ସମୟରେ ଆମେ 
୧. ପ୍ରଥମେ “ଅର୍ଡର୍” (ଆଦେଶ) ଦେଉ ବା କିଣିବାର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରୁ – ତଥ୍ୟର ପ୍ରବାହ
୨. ୱେବ୍‍ସାଇଟ୍ ଆମକୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଏ ଯେ ଆମ ଅର୍ଡର୍ ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ – ତଥ୍ୟର ପ୍ରବାହ
୩. ଆଦେଶ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟ ଗୋଦାମରୁ ଟ୍ରକ୍ ଯୋଗେ ଗ୍ରହକର ସହରରେ ଥିବା ବିତରଣ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାଏ – ଦ୍ରବ୍ୟର ପ୍ରବାହ
୪. ବିତରଣ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ଜଣେ ବିତରକ ଗ୍ରାହକ ପାଖକୁ ନେଇ ବସ୍ତୁଟିକୁ ପହଞ୍ଚାଏ – ଦ୍ରବ୍ୟର ପ୍ରବାହ
୫. ଆମକୁ ବିତରକ ପୈଠ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବିଲ୍ ଦିଏ – ତଥ୍ୟ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟର ପ୍ରବାହ
୬. ଆମେ ବିଲ୍ ଅନୁସାରେ ପଇସା ଦେଉ – ଦ୍ରବ୍ୟର ପ୍ରବାହ
ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ତଥ୍ୟର ପ୍ରବାହରେ କାଇଜେନ୍ ବା ନିରନ୍ତର ସଂସ୍କାର ଅଣାଯାଇପାରିବ । ପ୍ରବାହରେ କାଇଜେନ୍ ଅବଲମ୍ବନ କଲେ କମ୍ପାନୀର ଅନୁକ୍ରମ ବା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ ହୋଇପାରେ । 
ଉପର ଉଦାହରଣରେ ଲିଖିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋପାନ ଏକ ବା ଏକାଧିକ କର୍ଯ୍ୟବିଧିର ସମାହାରରେ ଗଠିତ । ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି କିଛି କର୍ମଚାରୀ ବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷଙ୍କଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ପୁଣି ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉପକରଣ, ଜ୍ଞାନ କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରି ସମ୍ପାଦନ କରାଯାଏ । କେତେକ ଉଦାହରଣ ହେଲା : 
୧. “ଅର୍ଡର୍” ଗ୍ରହଣ କରିବା କାର୍ଯ୍ୟବିଧି
କିପରି ଜଣେ ଗ୍ରାହକ “ଅର୍ଡର୍” ଦେବ – (ଫୋନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ, ୱେବ୍‍ସାଇଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ, ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ ମାଧ୍ୟମରେ, କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ଆସି)
ସେ ଦେଇଥିବା “ଅର୍ଡର୍” କିପରି ଗୃହୀତ ହେବ – (ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସପିଂଗ୍ କାର୍ଟ୍ ସଂଖ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ)
୨. କିପରି ଭାବେ ୱେବ୍‍ସାଇଟ୍ ଆମକୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇ ଜଣାଇବ ଯେ ଆମ ଅର୍ଡର୍ ଗୃହୀତ ହୋଇଛି – (ମୋବାଇଲ୍ ସନ୍ଦେଶ ମାଧ୍ୟମରେ, ଇ-ମେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ, ଡାକ ଚିଠି ମାଧ୍ୟମରେ)... ଇତ୍ୟାଦି । 
କାର୍ଯ୍ୟବିଧିରେ କାଇଜେନ୍ ଅବଲମ୍ବନ କରାଗଲେ କେବଳ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଲୋକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ତେଣୁ କାର୍ଯ୍ୟବିଧିରେ କାଇଜେନ୍ ଅର୍ଥ ହେଲା ଲୋକେ ଯାହା କରି ଆସୁଛନ୍ତି ସେଥିରେ ସଂସ୍କାର ଆଣି ତାହାକୁ ଆହୁରି ଭଲ ଉପାୟରେ ବା ଲାଭଦାୟକ ଉପାୟରେ କରିବା । 
ନିରନ୍ତର ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାଇଜେନ୍ ମଡେଲ୍ ଅନୁସାରେ ଉଭୟ ପ୍ରବାହ ଓ କାର୍ଯ୍ୟବିଧିରେ କାଇଜେନ୍ ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଜରୁରୀ । କାର୍ଯ୍ୟବିଧିରେ କାଇଜେନ୍ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟରେ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଏ । କାର୍ଯ୍ୟବିଧିରେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ କରାଯାଉଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ସଂସ୍କାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏକ ବଡ଼ ସଂସ୍କାର ରୂପେ ଦେଖାଦିଏ । ପାରମ୍ପରିକ ବିଧିରେ କୌଣସି ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ପ୍ରାକ୍-ଯୋଜନା କରାଯାଏ ଓ ସବୁ ନିରୂପିତ ହୋଇସାରିବା ପରେ ଯୋଜନାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ କାଇଜେନ୍‍ ଅନୁସାରେ ଜଣେ ଲୋକ ପ୍ରତିଦିନ କାମ କଲାବେଳେ ସେଥିରେ କଣ କଲେ ଛୋଟ ସୁଧାର ଆଣିହେବ ତାହା ଭାବିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ଛୋଟ ସୁଧାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କଲେ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟବିଧିରେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ସଂସ୍କାର ଆସିବ । ପାରମ୍ପରିକ କାର୍ଯ୍ୟବିଧିରୁ ଏହା ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ ।

କାଇଜେନ୍ ଏକ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ପଦ୍ଧତି ନୁହେଁ ବରଂ ଏକ ବ୍ୟାବହାରିକ ସଂସ୍କାର । ଔଦ୍ୟୋଗିକ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କାଇଜେନ୍‍ରୁ ମିଳୁଥିବା ଏକ ପୁରସ୍କାର ମାତ୍ର । ସଠିକ୍ ମନୋବୃତ୍ତି ସହିତ କାଇଜେନ୍‍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଲୋକ/କର୍ମଚାରୀ ଅଧିକ ସତର୍କ ରୁହନ୍ତି, ଯନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଗହଣରେ ମଧ୍ୟ ମାନବ ସମ୍ବଳର ଉପଯୋଗିତା ଅନୁଭୂତ ହୁଏ, ଅତିରିକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ (ଜାପାନୀ ଭାଷାର “ମୁରି”) ଚିହ୍ନଟ କରି ତାର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇପାରିବ, ଲୋକ ନିଜ ଦୈନନ୍ଦିନ କର୍ମଜୀବନରେ କିପରି ଛୋଟ ଛୋଟ ସଂସ୍କାର ଆଣିବେ ତାହା ନିଜେ ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ଶିଖିବେ ଓ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ଅନାବନା ଅଂଶ ବାହାର କରିଦିଆଯାଇପାରିବ । ତେଣୁ ଏହି ସଂସ୍କାର ଉପର ସ୍ତରରୁ ତଳ ସ୍ତରର କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କ୍ରମେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏନାହିଁ । ବରଂ ଏଥିରେ କମ୍ପାନୀ ବା ଅନୁଷ୍ଠାନର ସମସ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ମିଳିତ ଭାବେ ନିଜ ନଜ ସ୍ତରରେ, ନିଜ ଅନୁସାରେ ସଂସ୍କାର ଆଣନ୍ତି । କାଇଜେନ୍ ଗତିବିଧିରେ ଲୋକଙ୍କ ଯୋଗଦାନ ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ହୁଏ ଓ ସେହିମାନେ ସଂସ୍କାର ଆଣିବାର ଶ୍ରେୟ ଲାଭ କରନ୍ତି । ତେଣୁ କାଇଜେନ୍ ଅବଲମ୍ବନ କରୁଥିବା ଅନୁଷ୍ଠାନର ସବୁ କର୍ମଚାରୀ ନିଜ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ସମାଜର ଲାଭ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି – ଏପରି ପ୍ରତୀତ ହୁଏ । ଏହା କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ମାନର ବିଷୟ କାରଣ ଏଠାରେ ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଏକ ସମ୍ବଳ ରୂପେ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ । କେବଳ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ଯୋଗଦାନ ହିଁ କାଇଜେନ୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାର ସଫଳତାର କାରଣ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ।

ଏକ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଚିଫ୍ ଏକ୍ଜିକ୍ୟୁଟିଭ୍ ଅଫିସର୍‍ (CEO)ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସର୍ବନିମ୍ନ ପାହ୍ୟାରେ ରହିଥିବା ସମସ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ଏହି ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଏପରିକି ଦରକାର ପଡ଼ିଲେ ବାହାରର ଅଂଶୀଦାରମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗଦାନ କରନ୍ତି । କାଇଜେନ୍ ପଦ୍ଧତି ଔଦ୍ୟୋଗିକ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା (ଯଥା : ଟୋୟୋଟା ମୋଟର କମ୍ପାନୀ)ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ସତ କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ପରିବେଶରେ ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗ କରାଯାଉଛି । ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି, ଛୋଟ ଦଳ, ବଡ଼ ସଂଘ ବା ପ୍ରସ୍ତାବମୂଳକ ଏପରି ଅନେକ ଉପାୟରେ କାଇଜେନ୍ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଇପାରିବ । 
ଟୋୟୋଟା ମୋଟର କମ୍ପାନୀ କାଇଜେନ୍ ଅନୁସାରେ କାମ କରେ । ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଭାଗର ଏକ କର୍ମଚାରୀ ଦଳ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ସଂସ୍କାର ଆଣୁଥାନ୍ତି ଯାହା ତାଙ୍କ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଏ । କାମରେ ଆସୁଥିବା ସଂସ୍କାର ସେମାନଙ୍କ ନିରୀକ୍ଷକ ଦେଖୁଥାଏ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ସେମାନଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିଥାଏ । ଯଦି ଏପରି ଦୁଇଟି ବିଭାଗ ଉପକୃତ ହେଲାଭଳି ସଂସ୍କାର ଆସେ ତେବେ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ମାନ ଓ ଗୁଣ ବହୁମାତ୍ରାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ । କିଛି ପଦକ୍ଷେପଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କମ୍ ସମୟ ବିତାଇବାକୁ ପଡ଼େ, ଯନ୍ତ୍ର ଓ କମ୍ପ୍ୟୁଟର୍ ଅଧିକାଂଶ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱତଃପ୍ରବୃତ୍ତଭାବେ କରିପାରନ୍ତି ।

ଟୋୟୋଟା କମ୍ପାନୀର କାଇଜେନ୍ ଛୋଟ ଛୋଟ ସଂସ୍କାର ପ୍ରତି ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ ସତ କିନ୍ତୁ ଅନେକ ବିଭାଗରେ ହେଉଥିବା ସଂସ୍କାର ମିଶି ସମଗ୍ର ସଂସ୍ଥାରେ ଏକ ବଡ଼ ସଂସ୍କାର ଦେଖାଦିଏ ଓ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼େ । ପାରମ୍ପରିକ “ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ” (Command and Control) ପଦ୍ଧତିଠାରୁ ଏପରି ଉପାୟରେ ପରିଚାଳନ କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ୟାବସାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ଉନ୍ନୟନ (Business Process Improvement) ପାରମ୍ପରିକ ପରିଚାଳନା ପ୍ରଣାଳୀର ଏକ ଉଦାହରଣ । ସଂସ୍କାର ଆପଣେଇବା ସହ ଏହା କେତେ ଦୂର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ତାହାର ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ । ବଡ଼ ସ୍ତରରେ ଯୋଜନା କରି ପ୍ରକଳ୍ପରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କାଇଜେନ୍ ଅନୁସରଣକାରୀ ଛୋଟ ଛୋଟ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ସଂସ୍କାର ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଏ । ତେଣୁ କାଇଜେନ୍ ଆପଣେଇବା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭାବେ ସହଜ । 
ଆଧୁନିକ ସମୟରେ ସଂସ୍ଥାମାନେ "କାଇଜେନ୍ ବ୍ଲିଟ୍ଜ୍" (Kaizen Blitz) ବା "କାଇଜେନ୍ ଇଭେଣ୍ଟ୍" ଆୟୋଜନ କରନ୍ତି । ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ କୌଣସି ଏକ ବ୍ୟାବସାୟିକ ସମସ୍ୟା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଏ ଓ ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ସମାଧାନ କରିହେବ ସେଥିରେ ସମସ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ମନୋନିବେଶ କରନ୍ତି । ଏପରି ଛୋଟ ସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଛୋଟ ପରିଣାମକୁ ଆଖି ଆଗରେ ରଖି ଆୟୋଜିତ ହୁଏ ଓ ଏଥିରୁ ପ୍ରତୀତ ହେଉଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ । ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏପରି କାଇଜେନ୍ ପଦ୍ଧତିର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାରେ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗଦାନ ଦିଏ ତାହାକୁ "ଜେନ୍‍କାଇ" (Zenkai) ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ କରାଯାଏ । 

କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା
ନାମକରଣ
ବର୍ଣ୍ଣନା
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଭୂମିକା