୧୨୨୧ ମସିହାରେ ଚେଙ୍ଗିଜ୍ ଖାଁଙ୍କ ଆଗମନ ଯୋଗୁଁ ବାମିୟାନ୍ ବୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିମା ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଚେଙ୍ଗିଜ୍ ଖାଁ ସମୟରେ ମୂର୍ତ୍ତିମାନଙ୍କୁ କୌଣସି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଯାଇ ନଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଦିଲ୍ଲୀର ମୋଗଲ୍ ସମ୍ରାଟ ଔରଙ୍ଗଜେବ୍ ବହୁ ଗୋଳା ବାରୁଦ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାରସ୍ୟରେ ରାଜୁତି କରୁଥିବା ନାଦିର୍ ଶାହା ମଧ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ଉପରକୁ ତୋପ ଚଳାଇ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ।

ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଗହଣରେ ପୁରୁଷ ରୂପେ ପରିଚିତ ସାଲ୍ସାଲ୍ (ଅର୍ଥାତ୍ – ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡବ୍ୟାପୀ ଆଲୋକ) ଓ ପ୍ରକୃତି ରୂପେ ପରିଚିତ ଶାଃମାମାଙ୍କ (ଅର୍ଥାତ୍ – ରାଣୀ ମାତା) ବିଶାଳକାୟ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ବିଭିନ୍ନ ଇସ୍‍ଲାମୀୟ ଲେଖକଙ୍କ କାଳ୍ପନିକ ଚରିତ୍ରଚିତ୍ରଣର ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟି ଯାଇଥିଲେ । ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ତୁର୍କୀ ଗଳ୍ପରେ ବିଶାଳକାୟ ସାଲ୍ସାଲ୍ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଆଫଗାନି ରାଜା ଅବଦୁର୍ ରେହେମାନ୍ ଖାଁ ଶିଆ ହଜାରା ବିପ୍ଳବକୁ ଦମନ କରିବା କାଳରେ ଯେଉଁ ସବୁ ସେନା ଅଭିଯାନ କରାଇଥିଲେ ସେଥିରେ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିର ମୁହଁ ବହୁମାତ୍ରାରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ୧୮୪୭ ମସିହାରେ ଜଣେ ଫରାସୀ ନାଗରିକ ଡୁର୍ୟୁ ଏହାର ଫଟୋଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ ।

ଏକାଦଶରୁ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ
୨୦୦୧, ତାଲିବାନ୍ଦ୍ୱାରା ମୂର୍ତ୍ତି ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେବା
ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା
ବୁଦ୍ଧମୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ