୧୭୯୪ ମସିହାରେ ବଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପ୍ୟାନ୍ଥର୍-ସଦୃଶ ବିଡ଼ାଳ “ଫେଲିସ୍ ଫୁସ୍କା” ବିଷୟରେ ଫ୍ରିଏଡ୍ରିଖ୍ ଆଲବ୍ରେଖ୍ଟ୍ ଆଣ୍ଟନ୍ ମେୟର୍ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଲେଖିଥିଲେ ଯେ - ଏହା ପ୍ରାୟ ୮୫.୫ ସେ.ମି., ଏହାର ଗୋଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ସବଳ, ସୁଗଠିତ ଲାଞ୍ଜ, ପ୍ୟାନ୍ଥର୍ ପରି ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ, ବଡ଼ ନାକ, ଛୋଟ କାନ, ଛୋଟ ଓ ଈଷତ୍ ହଳଦିଆ-ପାଉଁଶିଆ ଆଖି । ପ୍ରଥମେ କଳା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଏହି ଜୀବର ନିକଟରୁ ଅନୁଶୀଳନ କଲେ ଏହା ଦେହରେ ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର କଲରାପତ୍ର ଦାଗ ରହିଥିବାର ଜଣାଯାଏ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସେ ଲେଖିଥିଲେ ।

ଏହି ଜୀବର ଫିକା ହଳଦିଆ, ହଳଦିମିଶା ମାଟିଆ ବା ଅଳ୍ପ ସୁନେଲି ରଙ୍ଗର ଚମଡ଼ା ଉପରେ କଲରାପତ୍ର ପରି ଦାଗ ସବୁ ରହିଥାଏ । ମେଲାନିନ୍ ଆଧିକ୍ୟ ରହିଲେ ତାହାର ଚମଡ଼ା କଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ଓ ତାହାକୁ କଳାବାଘ କୁହନ୍ତି । ପେଟର ତଳ ପଟକୁ କଲରାପତ୍ର ଦାଗ କ୍ରମଶଃ କମି ଆସିଥାଏ । ପେଟର ତଳ ପଟ ପରି ଗୋଡ଼ର ଭିତର ପଟକୁ ମଧ୍ୟ ଚମଡ଼ା ଧଳା ଓ କଲରା ପତ୍ର ଦାଗ ନଥାଏ । ପିଠି, ପେଟର ଦୁଇପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଦେହର ପଛ ପଟେ କଲରାପତ୍ର ଦାଗ ଅତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଥାଏ । ପ୍ରତି ବାଘର କଲରାପତ୍ର ଦାଗ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଅଲଗା । କୈଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଏମାନଙ୍କ ଚମଡ଼ାରେ ଘନ ଲୋମ ଥାଏ ଓ କଲରାପତ୍ର ଦାଗ ପରସ୍ପରର ଅତି ନିକଟରେ ରହିଥିବାରୁ ଦେହର ରଙ୍ଗ ଟିକେ କଳା ଲାଗେ । ଧଳା ଅଗ୍ର ଥିବା ଲାଞ୍ଜଟି ୬୦-୧୦୦ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ ଲମ୍ବ ହୋଇଥାଏ । ଲାଞ୍ଜରେ କଲରାପତ୍ର ଦାଗ ଥାଏ ଯାହା ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳୀ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଲାଞ୍ଜର ତଳପଟି ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଏସୀୟ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ କଲରାପତ୍ରର ଦାଗଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ବଡ଼ । ଶୁଷ୍କ ଭୂଭାଗରେ ଏମାନଙ୍କ ଛାଲର ରଙ୍ଗ ଫିକା ଓ ଅବସନ୍ନ, ଶୀତଳ ଜଳବାୟୁରେ ଛାଲର ରଙ୍ଗ ଅଳ୍ପ ପାଉଁଶିଆ ତଥା ବୃଷ୍ଟିବଣରେ ଛାଲର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ।

ଅଣ୍ଡିରା ଭାରତୀୟ କଲରାପତରିଆ ବାଘର ଶରୀରର ଲମ୍ବ ୪’ ୨”ରୁ ନେଇ ୪’ ୮” ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଲାଞ୍ଜର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୨’ ୬”ରୁ ନେଇ ୩’ ଏବଂ ଶରୀରର ଓଜନ ୫୦-୭୭ କି.ଗ୍ରା. ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥାଏ । ଏକ ମାଈ ଭାରତୀୟ କଲରାପତରିଆ ବାଘର ଆକାର ଅଣ୍ଡିରାମାନଙ୍କଠାରୁ କ୍ଷୁଦ୍ରତର । ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ, ଲାଞ୍ଜର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ଓଜନ ଯଥାକ୍ରମେ ୩’ ୫”ରୁ ୩’ ୧୦”, ୨’ ୬”ରୁ ୨’ ୧୦.୫” ଓ ୨୯-୩୪ କି.ଗ୍ରା. ହୋଇଥାଏ । ଲିଙ୍ଗଗତ ବିସମରୂପତାବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ପ୍ରଜାତିର ଅଣ୍ଡିରାମାନେ ମାଈମାନଙ୍କଠାରୁ ଆକାରରେ ଓ ଓଜନରେ ଅଧିକ ।

୨୦୧୬ ମସିହାରେ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ବିଳାସପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଢାଢୋଲ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଏକ ନରଖାଦକ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘକୁ ମରା ଯାଇଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟାନୁସାରେ ଏଇଟି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଥିଲା, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡରୁ ଲାଞ୍ଜର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୮’ ୭”, କାନ୍ଧର ଓସାର ୩୪” ଏବଂ ଓଜନ ୭୧ କି.ଗ୍ରା. ଥିଲା ।

କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘର କଲରାପତ୍ର ଦାଗ ରହିଥିବା ବେଳେ ମେଘଛାପ ବାଘ ଦେହରେ ମେଘର ଛାପ ରହିଥାଏ । ଲମ୍ବା ଗୋଡ଼ ଓ ପତଳା ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ ଯୋଗୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଚିହ୍ନଟ କରିହେବ ।

ବର୍ଗୀକରଣ ଇତିହାସ
ଆକାର, ଗଠନ ଓ ପ୍ରକୃତି
ସଂରକ୍ଷଣ
ଭାରତରେ ସମୁଦାୟ ସଂଖ୍ୟା