ଗାଦି ଛାଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ଆଇଜେନହାୱାର, କେନେଡ଼ିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଏସିଆରେ କ୍ରମାଗତ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରଭାବକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଲାଗି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମତରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଲାଓସ ସଙ୍କଟାନୁସାରେ ପ୍ରଧାନ ଅସୁବିଧା ଥିଲା । ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୬୧ରେ କେନେଡ଼ି କିନ୍ତୁ ନୀତି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି "ସ୍ୱାଧୀନ" ଲାଓସ ବଦଳରେ "ନିରପେକ୍ଷ" ଲାଓସକୁ ସମର୍ଥନ କରି ମତ ପ୍ରକାଶ କଲେ ଯେ ଲାଓସ ବଦଳରେ ଭିଏତନାମ ଉପରେ ଆମେରିକା ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଲେ ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରଭାବକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିହେବ ।

ମେ ୧୯୬୧ରେ ସେ ଉପ-ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଲିଣ୍ଡନ ଜନସନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଙ୍ଗୋ ଡିନ ଡିଏମଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ ଲାଗି ପଠାଇଲେ । କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ଲାଗି ସେନାବାହିନୀ ଯୋଗାଡ଼ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅର୍ଥ ଯୋଗାଇବାକୁ ଲିଣ୍ଡନ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ମଧ୍ୟ ଦେଲେ । ଏ ନେଇ କେନେଡ଼ି ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଏସିଆ ନୀତି ବଦଳାଇ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମର ସମର୍ଥନକୁ ସହଭାଗିତାରେ ପରିଣତ କଲେ, ଆଶା ଥିଲା ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମରେ ସାମ୍ୟବାଦର ପରାଜୟ ।

ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଥମେ ଆଇଜେନହାୱାରଙ୍କ ନୀତି ଅନୁସାରେ ହୋ ଚି ମିନଙ୍କ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ସେନାର ମୁକାବିଲା ଲାଗି କେନେଡ଼ି ଅଳ୍ପ କିଛି ସୈନ୍ୟ ଓ ଗୋଳାବାରୁଦ ସମର୍ଥନ ଦେଇଥିଲେ । ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ ସରକାରକୁ ମୁଖ୍ୟ ସମର୍ଥନ ପୂର୍ବ ପରି କୂଟନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ପରୋକ୍ଷ ସାମରିକ ଭାବେ ଦିଆଯାଉଥିଲା । ୧୯୬୧ର ପର ଭାଗରେ ଭିଏଟ୍ କଙ୍ଗ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋ‍ଇ ଉଠିଲା ଓ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ ରୂପେ ଆଞ୍ଚଳିକ ରାଜଧାନୀ ଫୁଓକ ଭିନ୍କୁ ଅକ୍ତିଆର କରିନେଲା । ଉତ୍ତର ରୂପେ କେନେଡ଼ି ସରକାର ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ହେଲିକପ୍ଟର, ସାମରିକ ପରାମର୍ଶଦାତା, ଆମେରିକୀୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ଆଦି ପ୍ରେରଣ କଲେ କିନ୍ତୁ ଖୋଲା ଖୋଲି ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣାରୁ ପଶ୍ଚାତ୍‌ପଦ ହେଲେ ।

ସେଇ ବର୍ଷ କେନେଡ଼ି ଗୃହ ବିଭାଗର ଗୋ‍ଇନ୍ଦା ମୁଖ୍ୟ ରଜର ହିଲ୍ସମ୍ୟାନଙ୍କୁ ଭିଏତନାମ ଅବସ୍ଥା ନିରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ । ସେଠି ହିଲ୍ସମ୍ୟାନଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମକୁ ବ୍ରିଟିଶ ପରାମର୍ଶଦାତା ମିଶନ ମୁଖ୍ୟ ସାର ରବର୍ଟ ଥମ୍ପସନଙ୍କ ସହ ଦେଖା ହେଲା ଓ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ ହାମଲେଟ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଜନ୍ମ ନେଲା । ଉଭୟ କେନେଡ଼ି ଓ ଙ୍ଗୋ ଡିନ ଡିଏମ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବାରୁ ୧୯୬୨ରେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା । ଏହା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗ୍ରାମ ଗୁଡ଼ିକର ଜନବସତିକୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇ ନୂଆ ବସତିରେ ଏଠାକାର ଚାଷୀ ମୂଲିଆ ମାନଙ୍କୁ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରା ଯାଇଥିଲା । ଆଶା କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ଏହାଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କୁ ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷା ମିଳିବା ସହ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସହ ସମ୍ପର୍କ ଦୃଢ଼ ହେବ । ନଭେମ୍ବର ୧୯୬୩ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଯୋଜନା ଧୀମେଇ ଯାଇଥିଲା ଓ ଆଧିକାରିକ ଭାବେ ୧୯୬୪ରେ ଅନ୍ତ କରିଦିଆଗଲା । 

୧୯୬୨ରେ କେନେଡ଼ି "National Security Action Memorandum – Subversive Insurgency (War of Liberation)" ନାମକ ଚିଠାରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରି ଭିଏତନାମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲିପ୍ତ ହେବା ଲାଗି ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଲେ । ଗୃହ ସଚିବ ଡିନ ରସ୍କ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ଆମେରିକାର ଲିପ୍ତତା ପ୍ରକାଶ କଲେ । "Operation Ranch Hand" ନାମରେ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମର ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ବ୍ୟାପକ ସ୍ତରରେ ଜଙ୍ଗଲ ସଫା କରିବା ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।

ଏପ୍ରିଲ ୧୯୬୩ରେ କେନେଡ଼ି ଭିଏତନାମ ଅବସ୍ଥାର ଅବଲୋକନ କରି କହିଥିଲେ "ଭିଏତନାମରେ ରହିବାର ଆମର କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ । ସେଠାର ଲୋକେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି । ମ‍ଉକା ପାଇବା ମାତ୍ରେ ସେମାନେ ଆମକୁ ସେଠାରୁ ତଡ଼ି ଦେବାରେ ପଶ୍ଚାତ୍‌ପଦ ହେବେ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ସେ ଅଞ୍ଚଳଟାକୁ ମୁଁ ଏତେ ସହଜେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମାନଙ୍କ ହାତକୁ ଟେକି ଦେଇ ଆଉ ତ ଆଶା କରିପାରିବିନି ଯେ ଆମେରିକୀୟ ମାନେ ମୋତେ ପୁଣି ଥରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚିତ କରିବେ ।" ଭିଏତନାମରେ ସଙ୍କଟ କ୍ରମଶଃ ଜୁଲାଇ ଆଡ଼କୁ ଘନୀଭୂତ ହେଲା । ଆମେରିକାର ଅଧିକାଧିକ ସମର୍ଥନ ସତ୍ତ୍ୱେ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ ସେନା, କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ସମର୍ଥିତ ଭିଏଟ୍ କଙ୍ଗ ସେନାଠାରୁ ମାତ୍ର ପାଦେ ଆଗରେ ଥିଲା ।

ଅଗଷ୍ଟ ୨୧ରେ ନୂଆ ଆମେରିକୀୟ ରାଜଦୂତ ହେନେରୀ କାବଟ ଲଜ୍ ଜୁନିଅରଙ୍କ ଆଗମନ ସମୟରେ ଡିଏମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଙ୍ଗୋ ଡିନ ନ୍‌ହୁ CIA ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ସେନାବାହିନୀକୁ ବୌଦ୍ଧ ମାନଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ । ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଆଶା କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ବିପ୍ଳବ ହୋ‍ଇ ଡିଏମଙ୍କ ବଦଳରେ ନ୍‌ହୁ ଗାଦି ଦଖଲ କରିବେ । ପ୍ରକୃତରେ ଲଜ ଆଦେଶାନୁସାରେ ଉଭୟ ଡିଏମ ଓ ନ୍‌ହୁଙ୍କୁ ଦେଶ ଛାଡ଼ି ପଳାୟନ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଡିଏମ ଅଣଦେଖା କଲେ ।

Cable 243 (DEPTEL 243), ତାରିଖ ୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ଅନୁସାରେ ଜଣାଇ ଦିଆଗଲା ଯେ ଆମେରିକା ଆଉ ନ୍‌ହୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ବରଦାସ୍ତ କରିବ ନାହିଁ । ଲଜ୍ଙ୍କୁ କୁହାଗଲା ଯେ ସେ ନ୍‌ହୁଙ୍କୁ ନିଜ ପଦତ୍ୟାଗ କରି ଦେଶ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଡିଏମଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ପକାନ୍ତୁ । ଡିଏମ ମନା କରିବା ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆମେରିକୀୟ ମାନେ ନୂଆ ନେତା ଯୋଗାଡ଼ କରିବାର ଥିଲା । ଲଜ୍ଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ଥିଲା ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷ ମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଡିଏମ ଓ ନ୍‌ହୁଙ୍କୁ ଗାଦିଚ୍ୟୁତ କରାଯିବ ।

ସପ୍ତାହ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଲଜ୍ଙ୍କ ଠାରୁ ଖବର ମିଳିଲା ଯେ ନ୍‌ହୁଙ୍କ ପଛେ ଥିବା ଫ୍ରାନ୍ସର ସମର୍ଥନରେ ଡିଏମ ସରକାର କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମାନଙ୍କ ସହ ଗୋପନରେ ହାତ ମିଶାଇଥାଇ ପାରେ ଓ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଆମେରିକୀୟ ମାନଙ୍କୁ ଭିଏତନାମ ଛାଡ଼ିବା ଲାଗି ଆଦେଶ ଦେଇ ପାରେ । ଏଇ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସାଇଗନ ଓ ୱାଶିଂଟନକୁ ବାର୍ତ୍ତା ପଠାହେଲା ଯେ ଗାଦିବଦଳ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସବୁ ଚିଠି ନଷ୍ଟ କରାଯାଉ । ଏହିସମୟରେ ପ୍ରଥମ କରି ଔପଚାରିକ ରୂପେ ଭିଏତନାମ ଯୁଦ୍ଧ ବିରୋଧୀ ବକ୍ତବ୍ୟ ଏକ ଧର୍ମଗୁରୁ ମାନଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ତରଫରୁ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ।

ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଏକ ହ୍ୱାଇଟ ହାଉସ ବୈଠକରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଅବସ୍ଥା ପରିଦର୍ଶନ ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଏ ନେଇ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଭାଗ ତରଫରୁ ଜେନେରାଲ ଭିକ୍ଟର କ୍ରୁଲାକ ଓ ଗୃହ ବିଭାଗ ତରଫରୁ ଜୋସେଫ ମେଣ୍ଡେନହାଲ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ । ଉଭୟଙ୍କ ସୂଚନା ଠିକ୍ ଆକାଶ ପାତାଳ ତଫାତ୍ ଥିଲା । କ୍ରୁଲାକ ଜଣାଇଲେ ଯେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ବିରୋଧୀ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଛି ଓ ବିଜୟ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ ଏଣେ ମେଣ୍ଡେନହାଲ ସୂଚାଇଲେ ଯେ ଜନତାଙ୍କ ଭିତରେ ଆମେରିକାର ପ୍ରଭାବ ଦିନକୁ ଦିନ ହ୍ରାସ ପାଉଛି । କେନେଡ଼ି ପଚାରି "ତମେ ଦୁଇ ଭଦ୍ରବ୍ୟକ୍ତି ସମାନ ଦେଶ ପରିଦର୍ଶନରେ ଯାଇଥିଲ ତ!" ସେତେବେଳେ ସେ ଜାଣିନଥିଲେରେ କ୍ରୁଲାକ ଓ ମେଣ୍ଡେନହାଲଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହି ନକୁଳ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଫେରନ୍ତ ବିମାନ ଯାତ୍ରାରେ ଦୁହେଁ ପଦେ ହେଲେ କଥା ହୋ‍ଇନଥିଲେ ।

ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୬୩ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିଜ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସଚିବ ମ୍ୟାକ୍‌ନାମାରା ଓ ଜେନେରାଲ ମ୍ୟାକ୍ସୱେଲ ଡ଼ି ଟେଲରଙ୍କୁ ଭିଏତନାମରୁ ସଠିକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଲାଗି ପଠାଇଲେ । ଏହି ଉଦ୍ୟମ ପଛେ ଆଶା ଥିଲା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆମେରିକୀୟ ସୂତ୍ରରୁ ମିଳୁଥିବା ତଥ୍ୟର ସଠିକତା ପରୀକ୍ଷଣ । ମ୍ୟାକ୍‌ନାମାରା, ଟେଲର ଓ ଲଜ୍ଙ୍କ ସହ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବୈଠକରେ ଡିଏମ ପୁନର୍ବାର ଶାସନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଲାଗି ଆମେରିକୀୟ ପରାମର୍ଶକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ । ଏଇଠୁ ଡିଏମଙ୍କ ଉପରେ ମ୍ୟାକ୍‌ନାମାରାଙ୍କ ଯାହା କିଛି ଭରଷା ଥିଲା ତାହା ମଧ୍ୟ ତୁଟି ଗଲା । 

ଟେଲର ଓ ମ୍ୟାକ୍‌ନାମାରା ଭିଏତନାମର ଉପ-ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଙ୍ଗୁୟେନ ଙ୍ଗୋକ ଥୋ (ଯିଏକି ଡିଏମଙ୍କ ଗାଦିଚ୍ୟୁତ ହେବା ଅବସ୍ଥାରେ ଶାସନ ଭାର ସମ୍ଭାଳିବା ଲାଗି ସର୍ବାଗ୍ର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଥିଲେ) ଠାରୁ ଅତି ଜରୁରୀ ତଥ୍ୟ ପାଇଲେ । ଟେଲରଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ଭୁଲ ତଥ୍ୟ ସେନାବାହିନୀ ଯେ ଦେଶର ଆଭ୍ୟନ୍ତର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଜିତୁଛି ତାହାର ସେ ଖଣ୍ଡନ କରିଥିଲେ । କେନେଡ଼ିଙ୍କ ଅନୁରୋଧାନୁସାରେ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବା ଲାଗି ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଓ ବିଧି ମଧ୍ୟ ଏହି ମିଶନ ରିପୋର୍ଟରେ ରହିଥିଲା: ବର୍ଷ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ୧୦୦୦ ଓ ୧୯୬୫ ସୁଦ୍ଧା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମରିକ ପ୍ରତ୍ୟାହାର (ଯାହାକି NSC ମତରେ ଏକ ଦିବାସ୍ୱପ୍ନ ପରି ଥିଲା) । ଶେଷ ରିପୋର୍ଟରେ ଲେଖା ଥିଲା ଯେ ସେନା ଆଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି, ଡିଏମ ସରକାର ଲୋକପ୍ରିୟତା ହରାଇଥିଲେ ହେଁ ବିପ୍ଳବର ଆଶଙ୍କା ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଡିଏମ ବା ନ୍‌ହୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ।

ଅକ୍ଟୋବର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଗୋ‍ଇନ୍ଦା ସୂତ୍ରରୁ ପୁଣି ଖବର ମିଳିଲା ଯେ ଡିଏମ ସରକାର ବିରୋଧରେ ଆଉ ଥରେ ବିପ୍ଳବର ଯୋଜନା ଚାଲିଛି । ଖବରର ସୂତ୍ର ଜେନେରାଲ ଡୁଓଙ୍ଗ ଭାନ ମିନ (ବିଗ୍ ମିନ) ଏ ନେଇ ଆମେରିକାର ମତାମତ ଲୋଡ଼ିଲେ । କେନେଡ଼ି, ଲଜ୍ଙ୍କୁ ଏହି ବିପ୍ଳବ ଲାଗି ସବୁ ଗୁପ୍ତ ସହାୟତା (ଡିଏମଙ୍କ ହତ୍ୟା ଛଡ଼ା) ଯୋଗାଇଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଏପରିଭାବେ ଯେପରି ଆମେରିକା ନାଁ ଏଥିରେ ନ ଉଠେ । ମାସ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ବିପ୍ଳବ ଆସନ୍ନ ହେବାରୁ ସବୁ କିଛି ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିବା ଲାଗି ସବୁ ବାର୍ତ୍ତା କେନେଡ଼ିଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଲା । ଅର୍ଥାତ ସବୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଖିଅ କେନେଡ଼ିଙ୍କ ହାତରେ ରହିଲା କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ରହିଲା ନାହିଁ ।

୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୬୩ରେ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷ ମାନେ ବିଗ୍ ମିନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଡିଏମ ସରକାରକୁ ଗାଦିଚ୍ୟୁତ କରି ଡିଏମ ଓ ନ୍‌ହୁଙ୍କୁ ଗିରଫ କଲେ ଓ ପରେ ହତ୍ୟା କଲେ । ଏ ହତ୍ୟା ନେଇ କେନେଡ଼ି ଚକିତ ହୋ‍ଇଥିଲେ । ପରେ ସେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ମିନ ବାସ୍ତବରେ CIAର ଜନୈକ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଡିଏମ ଓ ନ୍‌ହୁଙ୍କୁ ଦେଶରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ବାହାର କରିବା ଲାଗି କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବିମାନ ଯୋଗାଡ଼ ଲାଗି ୨୪ ଘଣ୍ଟା ଆବଶ୍ୟକ କୁହାଯିବାରୁ ମିନ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏତେ ଡେରି କଏଦରେ ରଖି ପାରିବେ ନାହିଁ ।

ଏହି ବିପ୍ଳବକୁ ନେଇ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଥମେ ଉଭୟ ଆମେରିକା ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମରେ ବେଶ୍ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଗଲା ଯେ ଯୁଦ୍ଧ ବିଜୟର ତଥାପି କିଛି ଆଶା ରହିଛି । ମ୍ୟାକ୍‌ଜର୍ଜ ବଣ୍ଡି ଡାଲାସ୍ରୁ କେନେଡ଼ିଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ପରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଲାଗି ଏକ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଅଭିଯୋଜନ ମେମୋ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ଡାଲାସ୍ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ କେନେଡ଼ି ମାଇକେଲ ଫରେଷ୍ଟାଲଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ପରେ ସବୁ ସମ୍ଭବ ପରିସ୍ଥିତି (ପ୍ରତ୍ୟାହାର ସହ)ର ଟିକିନିଖି ନିରୀକ୍ଷା ଚାହାନ୍ତି । ଏହା ବିଷୟରେ ଫରେଷ୍ଟାଲଙ୍କ ମତ ଲୋଡ଼ା ଯିବାରୁ ସେ କହିଥିଲେ ଏଇଟା ପୁରା ଛିଦ୍ରାନ୍ୱେଷୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ।

କେନେଡ଼ି ବଞ୍ଚିଥିଲେ ଓ ୧୯୬୪ରେ ପୁନଃ ନିର୍ବାଚିତ ହୋ‍ଇଥିଲେ ଭିଏତନାମ ଅବସ୍ଥା ଅଧିକ ଗୁରୁତର ହୋ‍ଇଥାନ୍ତା କି ନୁହଁ ଏ ନେଇ ଇତିହାସକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ରହିଛି । "The Fog of War" ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସଚିବ ମ୍ୟାକ୍‌ନାମାରା ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ ଯେ ୧୯୬୪ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଭିଏତନାମରୁ ସାମରିକ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କଥା କେନେଡ଼ି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ । ଫିଲ୍ମ ଟିରେ ଲିଣ୍ଡନ ଜନସନଙ୍କ ଗୋଟେ ଟେପ ରେକର୍ଡ଼ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ଯେଉଁଥିରେ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ କେନେଡ଼ି ପ୍ରତ୍ୟାହାର ବିଷୟ ଭାବିଥିଲେ ଓ ଲିଣ୍ଡନ ସ୍ୱୟଂ ଏହାର ବିରୋଧୀ ଥିଲେ । କେନେଡ଼ି ୧୧ ଅକ୍ଟୋବରରେ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଅଭିଯୋଜନ ମେମୋରାଣ୍ଡମ ୨୬୩ (NSAM 263)ରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ ଯାହା ଅନୁସାରେ ବର୍ଷ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ୧୦୦୦ ସୈନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାହାରର ଯୋଜନା ଥିଲା । ଏପରି କରିବା କେନେଡ଼ିଙ୍କ ପୂର୍ବ ନୀତିର ବିପକ୍ଷରେ ଯାଇଥାନ୍ତା କିନ୍ତୁ ୧୦ ଜୁନ ୧୯୬୩ରେ ସେ ଆମେରିକାନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ଉପରେ ଦେଇଥିବା ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଭାଷଣ ପରଠାରୁ ତାଙ୍କଠି କିଛିଟା ଉଦାରପନ୍ଥୀ ମନୋଭାବ ଆସିଥିଲା ।

୧୯୬୪ରେ ଯେବେ ରବର୍ଟ କେନେଡ଼ିଙ୍କୁ ପଚରାଗଲା ଯେ ଯଦି ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ ପରାଜୟ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତା ତାହେଲେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଜୀବିତ ଥିଲେ ଏ ବିଷୟରେ କଣ କରିଥାନ୍ତେ । ରବର୍ଟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ "ସେପରି ଚରମ ଅବସ୍ଥାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ ହିଁ ତାହା ଆମେ ସ୍ଥିର କରିବୁ ।" କେନେଡ଼ିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଭିଏତନାମକୁ ନେଇ କୌଣସି ଅନ୍ତିମ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହୋ‍ଇ ନଥିଲା । ସେଠାରେ ଆମେରିକୀୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢ଼ିଲା ଓ ଶେଷରେ କେନେଡ଼ିଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଲିଣ୍ଡନ ଜନସନ ସିଧା ନିୟମିତ ସେନାବାହିନୀ ପ୍ରେରଣ କଲେ ଓ ଭିଏତନାମ ଯୁଦ୍ଧର ଅସଲ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । କେନେଡ଼ିଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ ୨୬ ନଭେମ୍ବରରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜନସନ NSAM 273 ସ୍ୱାକ୍ଷର କରି କେନେଡ଼ିଙ୍କ ୧୦୦୦ ସୈନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ରଦ୍ଦ କରିବା ସହ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମକୁ କ୍ରମାଗତ ସହଯୋଗ ଯୋଗାଇଦେବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ ।

ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଏସିଆ
ପଶ୍ଚିମ ବର୍ଲିନ ଭାଷଣ
ସଂସଦରେ କେନେଡ଼ି
କ୍ୟୁବା ଓ ବେ ଅଫ ପିଗ୍ସ ଆକ୍ରମଣ