ନାଟ୍ୟ ମନୋରମାରେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ନିର୍ମାଣ ବିଧି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ମର୍ଦ୍ଦଳର ମୁଖରେ କରଣ ବାନ୍ଧିବ । ଦୁଇ ମୁହଁଠାରୁ ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗ ମୋଟା ହେବ । ଛ'ମାସର ମଡ଼ା ଚମକୁ କରଣ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଛମାସର ଅର୍ଥ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଛମାସ ନୁହେଁ ବରଂ ଜନ୍ମହେବା ପରେ ଛମାସ । ଏହା ପରେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ମୁହଁରେ ଖରଳି ଲେପ କରାଯାଏ । ମର୍ଦ୍ଦଳ ମୁହଁରେ ବୋଳାଯାଉଥିବା ଲେପକୁ କିରଣ ବା "ଖରଳି" କୁହାଯାଏ । ପାଉଁଶ, ଗେରୁ, ଭାତ (ଅଭାବରେ ଚୂଡ଼ା) ହରିଡ଼ା ଏକାଠି କରି ଯେଉଁ ଲେପ ଦିଆଯାଏ ତାର ନାମ ଖରଳୀ । ଏହି ଖରଳି ଲେପ ମର୍ଦ୍ଦଳର ଦକ୍ଷିଣ ପଟରେ ଦିଆଯାଏ । ଏହା ପରେ ମର୍ଦ୍ଦଳର ବାମ ପାଖରେ "ପୂରିକା" ଦିଆଯାଏ । ଏହା ମର୍ଦ୍ଦଳର ସୁନାଦ ଲାଗି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଭାତ, ଲିଆ ବା ଚୂଡ଼ା ଏହି ତିନୋଟି ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ପଦାର୍ଥ ସହିତ ପାଣି ଓ ପାଉଁଶ ମିଶାଇ ଚକଟିଲେ ତାହା ପୂରିକା ହୁଏ । ପୂରିକା ଲେପସାରି ଖରାରେ ଶୁଖାଯାଏ । ଥରକୁ ଥର ବାର ଥର ଲେପି ବାର ଥର ଶୁଖାଇଲା ପରେ ଶ୍ରୁତିର ଭଲମନ୍ଦ ବାରିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ତା ପରେ ପାଟସୂତା ବା ଚମଡ଼ାର ଦଉଡ଼ି ଦିଗୁଣ କରି ବଳି ମର୍ଦ୍ଦଳର ବାମ ଡାହାଣ ଦୁଇପାଖରେ ଦୃଢ଼କରି ବାନ୍ଧି କାନ୍ଧରେ ପକାଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ମର୍ଦ୍ଦଳ ବଜାଇବା ବିଧେୟ ।

ନିର୍ମାଣ ବିଧି
ଦୈର୍ଘ୍ୟ
ଇତିହାସ
କାଠ