ଭାରତୀୟ ବାସ୍ତୁକଳାରେ ସାମିଲ ହୋଇଛି- ସମୟ ଏବଂ ସ୍ଥାନ ସହିତ ଲଗାତାର ନୂଆ ନୂଆ ବିଚାରକୁ ନିଜର କରି ନିଜର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଥାନ୍ତି । ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଏହିପରି ବାସ୍ତୁଶିଳ୍ପୀର ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ଇତିହାସ ଅନୁଯାୟୀ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ଏକ ନିରନ୍ତରତା ରଖିଥାଏ । ଏହାର କିଛି ଉନ୍ନତ ମାନର ଆରମ୍ଭ ଶୈଳୀର ଉଦାହରଣ ସିନ୍ଧୁଘାଟୀ ସଭ୍ୟତା (୨୬୦୦-୧୯୦୦ ଈସା ପୂର୍ବ)ରେ ମିଳିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସୁନିୟୋଜିତ ସହର ଏବଂ କିଛି ଘର ମିଳିଥିଲା । 

ମୌର୍ଯ୍ୟ ରାଜବଂଶ ଓ ଗୁପ୍ତ ରାଜବଂଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ତରିଧିକାରଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ, ବହୁ ବୌଦ୍ଧ ବାସ୍ତୁଶିଳ୍ପ ପରିସର, ଯେପରି "ଅଜନ୍ତା ଗୁମ୍ଫା" , "ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫା" ଏବଂ ସ୍ମାରକୀୟ "ସାଞ୍ଚି ସ୍ତୁପ" ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । ପରେ, ଦକ୍ଷିଣ-ଭାରତରେ ବହୁ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲା ଯେପରି, "ବେଲୁର"ରେ "ଚେନ୍ନାକେଶବା ମନ୍ଦିର", "ହାଲେବେଦୁ"ରେ "ହୋୟସେଲ୍ସବର ମନ୍ଦିର" , "ସୋମନାଥ ପୁର"ରେ "କେଶବ ମନ୍ଦିର" , "ଥଞ୍ଜାବୁର"ରେ "ବ୍ରେହଦୀଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର" , "କୋଣାର୍କ"ରେ "ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର" , "ଶ୍ରୀ ରଙ୍ଗମ"ରେ "ଶ୍ରୀ ରଙ୍ଗନାଥ ସ୍ୱାମୀ ମନ୍ଦିର "ଏବଂ "ଭଟ୍ଟୀପ୍ରୋଲୁ"ରେ "ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ"ଙ୍କ ସ୍ତୁପ ଇତ୍ୟାଦି । 
ପଶ୍ଚିମରେ ଇସ୍ଲାମିକ ପ୍ରଭାବର ଆଗମନ ସହିତ, ଭାରତୀୟ ବାସ୍ତୁକଳାରେ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଧର୍ମର ପରମ୍ପରାକୁ ନିଜର କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଯୁଗରେ ତିଆରି କିଛି ସ୍ତୁପ - "ଫତେହପୁର ସିକରୀ", "ତାଜମହଲ", ଗୋଲ ଗୁମ୍ବଜ", କୁତୁବମୀନର" ଦିଲ୍ଲୀର "ଲଲକୀଲା" ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରାୟ ଭାରତର ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ଉପଯୋଗ କରାଯାଏ । 

ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ପ୍ରସାର କାରଣରୁ ଭାରତୀୟ ବାସ୍ତୁକଳା ପୂର୍ବ1ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ଭାରତୀୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାର କିଛି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲକ୍ଷଣ ଯେପରି- ମନ୍ଦିର ସ୍ତୁପ, ମନ୍ଦିର ଶିଖର,
ମନ୍ଦିର ଶିବାଳୟ ଏବଂ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାର କିମ୍ବା ତୋରଣ ଆଦି ଏସିଆ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରତୀକ ତିଆରି ହୋଇସାରିଛି ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗ ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ବଡ଼ ମାପକ୍ରମରେ କରାଯାଇଛି । କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶୀର୍ଷକକୁ କେବେ-କେବେ "ବିମାନଂ" ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର "ଗୋପୁରମ୍" ନିଜ ଗୃଢ଼ତା ଏବଂ ଐଶ୍ୱର୍ୟ୍ଯ ପାଇଁ ଜଣାଯାଇଥାଏ । 

ପଟ୍ଟଚିତ୍ର, ମଧୁବନୀ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ, ମୈସୁର ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ, ରାଜପୁତ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ ଏବଂ ମୁଗୋଲ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ ଆଦି ଭାରତୀୟ କଳାର କିଛି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଶୈଳୀ ରହିଛି । ଏହାସହିତ ନନ୍ଦଲାଲ ବୋଷ,
ଏମ.ଏଫ. ହୁସେନ, ଏସ.ଏଚ.ରଜା, ଗୀତା ବଢ଼େର ଏବଂ ବି. ବେଙ୍କଟପ୍ପାଙ୍କ ପରି କିଛି ଆଧୁନିକ ଚିତ୍ରକାର ରହିଛନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟର କଳାକାର ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ଅତୁଳ ଡୋଡିୟା, ବୋଷ କୃଷ୍ଣ ମନାଚାରୀ, ଦେବଜ୍ୟୋତିରେ ଏବଂ ଶିବୁ ନତେସନ ପରି କଳାକାର ମାନେ ଭାରତୀୟ କଳାର ଏକ ନୂତନ ଯୁଗର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ତ୍ୱ କରିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ବୈଶିକ କଳା ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଶୈଳୀ ସହିତ ସିଧା ତାଳମେଳ ଦେଖାଇଥାନ୍ତି । ଏହି କଳାକାର ମାନେ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ତରରେ ନିଜର ପରିଚୟ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି । "ଜାହାଙ୍ଗିର ଆର୍ଟ ଗ୍ୟାଲେରୀ"ରେ ମୁମ୍ବାଇ, ମୈସୁର ପ୍ୟାଲେସରେ କିଛି ଭଲ ଭାରତୀୟ ଚିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି ।

"ବିଷ୍ଣୁ ଧର୍ମୋତ୍ତର ପୁରାଣ"ର ଚିତ୍ରସୂତ୍ରରେ ଚିତ୍ରକଳାର ମହତ୍ତ୍ୱ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାର ଏହି ଶବ୍ଦରେ ସୂଚିତ ହୋଇଛି :-

ଚିତ୍ରକଳା
ଧର୍ମ
"ନୃତ୍ୟ"
"ମୂର୍ତ୍ତୀକଳା"
"ଚିତ୍ରକଳା"