ମାରାଗୁଡ଼ାକୁ ଅଶୋକଙ୍କ କଳିଙ୍ଗ ଅଭିଲେଖରେ “ଆଟବିକ କ୍ଷେତ୍ର” ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ଖାରବେଳଙ୍କ ସମୟର ହାତୀଗୁମ୍ଫା ଶିଳାଲେଖରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ “ବିଦ୍ୟାଧରଦିବସ” ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିବା ଓ ଏଠାରେ ଏକ ସୈନ୍ୟ ଚୟନ ଓ ନିଯୁକ୍ତି ଶିବିର ଥିବା କଥା କୁହାଯାଇଛି । ସାତବାହନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ରାଜୁତି ବେଳେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ “ମହାବନ” ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା । 

ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅଙ୍ଗୁତ୍ତରନିୟକରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଷୋଡଶ ମହାଜନପଦ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ମକ ମହାଜନପଦ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲା । ମାରାଗୁଡ଼ା ଉପତ୍ୟକା ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ଅସ୍ମକ ମହାଜନପଦର ଅଂଶ ଥିଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଓ ବ୍ୟସ୍ତ ବ୍ୟାବସାୟିକ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା ବୋଲି ସେରବଣିଜ ଜାତକରେ କୁହାଯାଇଛି । 

କ୍ରମଶଃ ପ୍ରାକ୍-ଐତିହାସିକ ସମୟରେ ମାରାଗୁଡ଼ା ଉପତ୍ୟକା ଅଞ୍ଚଳ କୋଶଳ ରାଜ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା । ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ନଳ ବଂଶର ପ୍ରତାପୀ ଓ ନାମୀ ରାଜାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କୋଶଳର ଏହି ଐତିହାସିକ ରାଜଧାନୀ ସର୍ବବିଦିତ ହେଲା ଓ ପ୍ରଗତିର ଚରମସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । 

ମହାଭାରତର “କାନ୍ତାର” ବା “ମହାକାନ୍ତାର” ନାମର ଉଲ୍ଲେଖ ଗୁପ୍ତଯୁଗୀୟ ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ଆଲାହାବାଦ୍‍ସ୍ଥିତ ସ୍ତମ୍ଭଲେଖରୁ ମଧ୍ୟ ମିଳିଛି । ସମ୍ରାଟ ସମୁଦ୍ରଗୁପ୍ତ ନିଜର ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଅଭିଯାନ ସମୟରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ ।

ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ୬ଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀ
ବୌଦ୍ଧ ପରମ୍ପରା
ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ତଥ୍ୟ
ପୌରାଣିକ କାଳ