રોમનીકરણ એ ભાષાને લેટિન મૂળાક્ષરમાં લખવાની પ્રક્રિયા છે. આધુનિક સમય સુધીમાં મૂળ ફોનેટિક ટ્રાન્સક્રિપ્શન સિસ્ટમના અભાવને કારણે ચાઇનીઝ ભાષાના રોમનીકરણ અંગે ઘણી બધી સિસ્ટમ્સ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. ચાઇનીઝને પ્રથમ વખત લેટિન અક્ષરોમાં લખવાનું કાર્ય 16મી સદીમાં પશ્ચિમી ખ્રિસ્તી મિશનરીઝ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.

આજે પ્રમાણભૂત ચાઇનીઝના સૌથી વધુ સામાન્ય રોમાનીકરણ માપદંડ "હેન્યૂ પિનયીન" છે, જેને સાદી રીતે પિનયીન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે 1956માં પીપલ્સ રીપબ્લિક ઓફ ચાઇના દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા અને પછીથી સિંગાપોર અને તાઇવાને અપનાવ્યા હતા. પિનયીનને હાલમાં અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને યુરોપભરમાં શાળાઓ અને યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રમાણભૂત બોલાતી ચાઇનીઝનું શિક્ષણ આપવા માટે સાર્વત્રિક સ્વરૂપે ઉપયોગમાં લેવાય છે. ચાઇનીઝ માતાપિતા પણ તેમના બાળકોને નવા શબ્દોના અવાજ અને લહેકાઓ શીખવવા માટે પિનયીનનો ઉપયોગ કરે છે. પિનયીન રોમનીકરણને સામાન્ય રીતે જે વસ્તુને દર્શાવતા શબ્દની નીચે તેના ચિત્ર અને બાજુમાં ચાઇનીઝ અક્ષરો સાથે દર્શાવવામાં આવે છે.

બીજા ક્રમની સૌથી સામાન્ય રોમનીકરણ વ્યવસ્થા, વેડ-ગાઇલ્સ, થોમસ વેડે 1859માં શોધી હતી અને 1892માં હર્બર્ટ ગાઇલ્સે તેમાં ફેરફાર કર્યા હતા. આ વ્યવસ્થા મેન્ડરિન ચાઇનીઝના ધ્વનિશાસ્ત્રને અંગ્રેજી વ્યંજનો અને સ્વરોની નજીક લઈ આવે છે, અર્થાત્ અંગ્રેજીકરણ કરે છે, તે અંગ્રેજી બોલતા પ્રદેશમાંથી આવતા અને ચાઇનીઝ બોલવાનો પ્રારંભ કરતાં લોકોને મદદરૂપ બની રહે છે. વેડ-ગાઇલ્સની સ્થાપના અમેરિકામાં શિક્ષણના હેતુ માટે ખાસ કરીને 1980ના દાયકામાં કરવામાં આવી હતી અને તાજેતરના સમય સુધીમાં તાઇવાનમાં બહોળા પ્રમાણમાં ઉપયોગમાં લેવાતી હતી.

યુરોપીયન પાઠ્યપુસ્તકોમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે ત્યારે પિનયીન અને વેડ-ગાઇલ્સ એમ બંનેના લહેકાના ટ્રાન્સક્રિપ્શનને સરળતા માટે બાકાત રાખવામાં આવે છે. વેડ-લાઇલ્સમાં થતા એપોટ્રોફિસના બહોળા ઉપયોગને પણ બાકાત રાખવામાં આવે છે. આમ, મોટા ભાગના પશ્ચિમી વાચકો "બીજિંગ" (પિનયીન) કરતાં "બીજિંગ" અને "તાઇ²-પેઈ³" (વેડ-ગાઇલ્સ) કરતાં "તાઇપેઇ" થી વધારે પરિચિત છે.

અહીંયા સરખામણી માટે "હેન્યૂ પિનયીન" અને વેડ-ગાઇલ્સના કેટલાક ઉદાહરણો આપવામાં આવ્યા છેઃ
ચાઇનીઝ માટેના રોમનીકરણની અન્ય વ્યવસ્થાઓમાં ગ્વોયૂ રોમાટીઝ , ધ ફ્રેન્ચ ઇએફઇઓ (EFEO), ધ યેલ (અમેરિકન પ્રવાસીઓ દ્વારા ડબલ્યુડબલ્યુઆઇઆઇ (WWII) દરમિયના શોધાયેલી), ઉપરાંત કેન્ટનીઝ, મિન્નાન, હક્કા અને અન્ય ચાઇનીઝ ભાષાઓ અને બોલીઓ માટે અલગ વ્યવસ્થાઓનો ઉપયોગ થાય છે.

ભાષા અને રાષ્ટ્રીયતા
લખાણ
રોમનીકરણ (રોમન લિપિમાં)
વ્યાકરણ અને મોર્ફોલોજી