ઇનોક્યુલેશનના પ્રાથમિક સ્વરૂપો પ્રાચિન ચીન માં ઇસ.પૂર્વે 200 જેટલાં પહેલાં વિકાસ પામ્યા હતા વિદ્વાન ઓલે લંડ ટિપ્પણી કરે છે કે: "સૌથી પ્રાચિન રસીકરણના દસ્તાવેજી પુરાવાઓ 17 મી સદીમાં ભારત અને ચીન માંથી હતા, જ્યારે શીતળાથી પ્રભાવિત લોકોના પાવડર્ડ સ્કેબ્સથી રસીકરણ, રોગ સામે રક્ષણ માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવતું હતું. શીતળા સમગ્ર વિશ્વમાં સામાન્ય રોગ ગણવામાં આવતો હતો અને આ રોગથી ચેપ લાગતા 20% થી 30% લોકો મૃત્યુ પામતા હતા. 18 મી સદીમાં શીતળા કેટલાંય યુરોપિયન દેશોમાં તમામ મૃત્યુના 8% થી 20% માટે જવાબદાર હતું. ઇનોક્યુલેશનની પ્રથાની ભારતમાંથી ઇસ. 1000 માં પહેલ થઇ હોય શકે છે." આયુર્વેદિક પાઠ "સકતેય ગ્રંથમ" માં ઇનોક્યુલેશનો સંદર્ભ, ફ્રેન્ચ વિદ્વાન હેનરી મેરિ હુસોને જર્નલ "ડિકશનેઇરે દે સાયન્સિસ મે`ડિકાલેસ" માં નોંધ્યો હતો. એલ્મરોથ રાઇટ, નેટલે ખાતેના પેથોલોજીના પ્રોફેસરે, પોતાના સહિત, નેટલી ખાતેના વ્યાવસાયિક સ્ટાફ પર મર્યાદિત પ્રયોગો કરીને રસીકરણના ભવિષ્યને વધુ આકાર આપવામાં મદદ કરી હતી. આ પ્રયોગોના પરિણામો દ્વારા યુરોપમાં રસીકરણનો વધુ વિકાસ થયો હતો. એનાટોલિયન ઓટોમેન ટર્ક્સને ઇનોક્યુલેશનની પદ્ધતિઓ અંગે જાણકારી હતી.આ પ્રકારના ઇનોક્યુલેશન અને વેરિયોલેશનના અન્ય પ્રકારો ઇંગ્લેન્ડમાં લેડી મોન્ટાગુ દ્વારા પ્રસ્તુત થયા હતા, જે પ્રખ્યાત ઇંગ્લિશ પત્ર-લેખક હતા અને 1716 અને 1718 ની વચ્ચે ઇસ્તમબુલ ખાતે ઇંગ્લિંશ એમ્બેસેડરના પત્ની હતા, જેઓ યુવાન વય્સ્ક તરીકે શીતળાથી લગભગ મૃત્યુ પામ્યા હતા અને તેના દ્વારા તેઓને શારીરિક ડાઘા પડ્યા હતા. તેને ઇનોક્યુલેશનની ટર્કિશ પદ્ધતિઓ અંગે જાણકારી મેળવી હતી, અને પોતાના દીકરાને ટર્કિશ રીતે એમ્બેસીના સર્જન ચાર્લ્સ મેઇતલેન્ટ દ્વારા ઇનોક્યુલેટ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. લેડી મોન્ટાગુએ પોતાની બહેન અને મિત્રોને ઇંગ્લેન્ડમાં પ્રક્રિયાને વિગતવાર લખીને મોકલી હતી. તેણી જ્યારે ઇંગ્લેન્ડ પરત આવી ત્યારે તેણીએ ઇનોક્યુલેશનની ટર્કિશ પરંપરાને પ્રોત્સાહન આપવાનું ચાલું રાખ્યું હતું અને તેના ઘણા સંબંધિઓને ઇનોક્યુલેટ કરાવ્યા હતા. મહત્ત્વની પ્રગતિ ત્યાર થઇ જ્યારે ઇનોક્યુલેશન ઓપેરેશનનું વૈજ્ઞાનિક વર્ણન, ડો. ઇમેન્યુએલ ટિમોની, જેઓ ઇસ્તમબુલમાં મોન્ટાગુના પરિવારના પારિવારિક ડોકટર હતા, તેઓ દ્વારા 1724 માં રોયલ સોસાયટીને આપવામાં આવ્યું. જેનરની 1796 ની પ્રખ્યાત શીતળાની રસી પહેલાં લગભગ અડધી સદી સુધી ઇનોક્યુલેશન ઇંગ્લેન્ડ અને ફ્રાંસ બંનેમાં સામેલ થઇ હતી.

ત્યારથી રસીકરણ ઝુંબેશો વિશ્વભરમાં ફેલાઇ હતી, કેટલીકવાર કાયદા અથવા નિયમો દ્વારા વિહિત હતી (જુઓ રસીકરણના કાયદાઓ). હવે રસીઓ શીતળા સિવાય વ્યાપક પ્રકારના રોગોનો સામનો કરવામાં ઉપયોગમાં લેવાય છે. લુઇસ પાશ્ચર એ 19 મી સદીમાં તકનીકને વધુ આગળ વિકસાવી જ્યારે તેઓએ તેનો ઉપયોગ બેકટેરિયલ એન્થ્રેક્ષ અને વાયરલ હડકવા સામે રક્ષણ માટે વિસ્તાર્યો. પાશ્ચરે જે પદ્ધતિનો ઉપયોગ કર્યો તેમાં તે રોગોના ચેપી એજન્ટ્સ પર એવી પ્રક્રિયા કરવામાં આવતી જેથી તે ગંભીર રોગો બનાવવાની તેઓની ક્ષમતા ગુમાવી દેતા. પાશ્ચરે "રસી" નામ જેનરની શોધના માનમાં વ્યાપક ધોરણે અપનાવી લીધું જેના પર પાશ્ચરનું કામ નિર્ભર હતું.

કાઉપોક્ષ સાથેના રસીકરણ પહેલાં, શીતળા સામેનો એકમાત્ર જાણીતો બચાવ હતો "ઇનોક્યુલેશન" અથવા "વાયરિઓલેશન" (વારિઓલા - શીતળાના વાયરસ) જ્યાં જીવિત શીતળાના વાયરસના નાના પ્રમાણને દર્દીઓને આપવામાં આવતા: આમાં ગંભીર જોખમ સામેલ હતું કે દર્દી મૃત્યુ પામશે અથવા ગંભીરપણે બિમાર પડશે. વારિઓલેશનની અહેવાલિત મૃત્યુનો દર, વારિઓલાના કુદરતી ચેપ કરતા દશમાં ભાગનો હતો, અને પ્રદાન કરવામાં આવતી રોગ પ્રતિરક્ષા વિશ્વસનીય હતી. વારિઓલેશનની અસરકારકતા પર અસર કરતા પરિબળોમાં કદાચ સામેલ હતા વારિઓલા માઇનરની જાતિઓની પસંદગી, પ્રારંભિક એક્ષ્પોશર પછી વૃદ્ધિના પ્રથમ તબક્કામાં સંદંર્ભિતપણે ઓછી સંખ્યાના કોષોમાં ચેપ અને ઉપયોગમાં લેવાયેલ એક્ષ્પોશરનો રસ્તો, જેમ કે ફેફસાંમાં ટીપાંઓ શ્ચાસમાં લેવાને બદલે ત્વચા અથવા નાકની અંદરના સ્તર દ્વારા.

સુસંગતતા એવું દર્શાવે છે કે આ પ્રવૃત્તિ જેનરની અસરકારક રસીકરણ સિસ્ટમની વ્યાખ્યા કરતા જૂની હોઇ શકે છે, અને એવો ઇતિહાસ પણ છે કે વેરિઓલેશનની જુની અને વધુ જોખમકારક પ્રક્રિયાનો વિરોધ પણ થયો હતો . 

નવા સમયમાં, પ્રથમ રસીથી નિવારી શકાય તેવો લક્ષ્યાંકિત રોગ હતો શીતળા. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (ડબલ્યુ એચઓ) એ આ રોગને નાબુદ કરવા માટે વિશ્વ સ્તરના પ્રયત્નોનું સંચાલન કર્યું હતું. છેલ્લો કુદરતી રીતે થતો શીતળોને કેસ સોમાલિયા માં 1977 માં થયો હતો. 

મોરિસ હિલેમેન રસીઓના સૌથી વધુ પ્રમાણના સંશોધક હતા. તેઓએ ઓરી, ગાલપચોડિયા, હિપેટાઇટિસ A, હિપેટાઈટિસ B, અછબડાં, મેનિનજાઇટિસ, ન્યુમોનિયા અને "હિમોફિલસ ઇન્ફ્લુઅન્ઝા" બેકટેરિયા માટે સફળ રસીઓનું નિર્માણ કર્યું.

1988 માં, ડબલ્યુએચઓના નિયામક મંડળે વર્ષ 2000 સુધીમાં પોલિયો નાબુદીનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો. જોકે તે લક્ષ્ય હાંસિલ ના થયું પરંતુ, નાબુદી ખૂબ નજીક છે. હવે પછી નાબુદી લક્ષ્યાંક મોટે ભાગે ઓરી હશે, જે 1963 માં ઓરીની રસીની રજૂઆત પછી ઘટ્યો છે.

નિયત રસીકરણોને મજબૂત કરવા અને US$1000 થી ઓછા પર કેપિટા જીડીપીવાળા દેશોમાં નવી અને ઓછી વપરાતી રસીઓ રજૂ કરવા માટે 2000 માં, ગ્લોબલ એલિઆન્સ ફોર વેક્સિન્સ એન્ડ ઇમ્યુનાઇઝેશન ની રચના કરવામાં આવી. જીએવીઆઇ હવે તેના નાણાકીય સહાયના બીજા તબક્કામાં પ્રવેશી રહ્યું છે, જે 2014 સુધી ચાલશે.

કાર્યની પ્રક્રિયા
ઇતિહાસ
રસીકરણ વિરુદ્દ ઇનોક્યુલેશન
પ્રશાસન