અમુક ભારતીય પુરાણ કથાઓમાં પણ નૈનિતાલનો ઉલ્લેખ મળી આવે છે. સ્કંધ પુરાણના માનખંડમઅં આ તળાવનો ઉલ્લેખ ત્રિ-ઋષિ-સરોવર તરીક કરાયો હોવાનું મનાય છે. અત્રિ, પુલસ્ત્ય અને પુલાહ નામના ઋષિઓ આ સ્થળે આવ્યાં, પણ આસ્થળે પાણી ન હોતા તેમણે એક મોટો લ્ખાડો ખોદ્યો અને તેને તિબેટમાં આવેલ માન સરોવરના પવિત્ર પાણીથી ભરી દીધો. એવી વાયકા છે કે નૈનિતાલમાં ડુબકી મારવી તે માનસરોવરમઅં ડુબકી મારવા જેટલું પુણ્ય આપે છે.

એમ પણ મનાય છે કે નૈનિ તળાવ ૬૪ શક્તિ પીઠમાંની એક છે. શ્ક્તિ પીઠ એવા સ્થળ છે જ્યાં દક્ષ્યાની (સતી) દેવીના ક્ષતિગ્રસ્ત શરીરના ભાગો પડ્યાં હતાં જ્યારે શિવજી તેમને લઈ જતાં હતાં. જ્યાં સતીની આંખો (નયન) પડી તે સ્થાન એ નૈનિતાલ અર્થાત આંખનુમ્ તલાવ. આ તળાવની ઉત્તરે ઞૈના દેવીના મંદિરમાં શક્તિની ઉપાસના કરાય છે.

૧૮૮૦નું ભૂસ્ખલન
ભૂગોળ
કુમાંઉ વિશ્વવિદ્યાલય
પુરાણકથામાં નૈનિતાલ