૪થી ડિસેમ્બરના રોજ રાત્રિ સમયે લેફ્ટ ધરમવીરના નેતૃત્વ હેઠળની ચોકિયાત ટુકડીએ સરહદ પાર વાહનો અવાજ સાંભળ્યો જેના આધારે એમ જણાતું હતું કે મોટી સંખ્યામાં બખ્તરીયા વાહનો સરહદ તરફ આવી રહ્યા છે. તે અનુમાનને થોડા જ સમય બાદ વાયુસેનાના હવાઇ સર્વેક્ષણ કરી રહેલ વિમાનના ચાલક મેજર આત્મા સિંઘ દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું. મેજર આત્મા સિંઘ અનુસાર લોંગેવાલાની દિશામાં આશરે ૨૦ કિમી લંબાઇની બખ્તરીયા વાહનોની હાર આગળ વધી રહી હતી. ચાંદપુરીએ લેફ્ટ વીરની ટુકડીને આગળ વધી રહેલ દુશ્મનનો પીછો કરવા જણાવ્યું અને પલટણ મુખ્યાલયને સંદેશ મોકલી અને તોપખાના તેમજ બખ્યરીયા વાહનોની મદદ માગી. વધુ સૈનિકો મોકલવા પણ વિનંતી કરી. પલટણ મુખ્યાલય દ્વારા તેમને વ્યૂહાત્મક પીછેહઠ કરવા અથવા રક્ષણાત્મક સ્થિતિમાં શક્ય તેટલું લડવા અને દુશ્મનને રોકી રાખવાના વિકલ્પ આપ્યા કેમ કે મદદ આવવામાં આશરે છ કલાક જેટલો સમય લાગી શકે તેમ હતો. ચાંદપુરી પાસે સૈનિકોને ખસેડવા પૂરતા વાહનો નહોતાં દુશ્મન પાસે તે બહોળી સંખ્યામાં હતા; તે ધ્યાનમાં લઈ અને તેમણે રક્ષણાત્મક સ્થિતિમાં સૈનિકો ગોઠવી અને લડવા નિર્ણય કર્યો. વધુમાં ચોકી પર રહી અને રક્ષણાત્મક આડ બનાવવી આસાન હતી જ્યારે રાત્રિ દરમિયાન પીછેહઠ જોખમભરી હતી.

પાકિસ્તાની દળોએ આશરે રાત્રિના ૧૨.૩૦ વાગ્યે હુમલાની શરુઆત કરી. હુમલાના થોડા જ સમય પહેલાં પાકિસ્તાની તોપખાનાએ પાકિસ્તાની વિસ્તારમાં રહી અને તોપમારો કર્યો જેમાં સીમા સુરક્ષા બળના કુલ દસમાંથી પાંચ ઊંટ મૃત્યુ પામ્યા. પાકિસ્તાની સૈન્યની હાજરી પકડાઈ અને હુમલાની શરુઆત વચ્ચે થોડો સમય હતો જેમાં રણગાડી વિરોધિ સુરંગ ઉતાવળે બિછાવવામાં આવી જેમાં એક ભારતીય સૈનિક મૃત્યુ પામ્યો. પાકિસ્તાની બખ્તરીયા વાહનો ચોકીથી આશરે ૩૦ મિટરની દુરી પર હતા ત્યારે જ ભારતીયોએ તેમના રણગાડી વિરોધિ હથિયારો વડે ગોળીબાર શરુ કર્યો. જીપ પર ગોઠવેલ તોપ વડે રણગાડીઓ આસાનીથી નિશાન બનાવવામાં આવી કેમ કે ભારતીયો ઉંચાઇ પર હતા અને ત્યાંથી નીચે રહેલ પાકિસ્તાની રણગાડીઓનો ઉપરનો ભાગ દેખાતો હતો જ્યાં રણગાડીનું બખ્તર નબળું હતું. વધુમાં રણગાડીઓ રેતીમાં ફસાતી હોવાને કારણે હલનચલન વધુ નહોતી કરી શકતી. આમ, રક્ષણાત્મક સ્થિતિમાં જ જાનહાનિ સહ્યા વિના પાકિસ્તાનની ૧૨ રણગાડીનો નષ્ટ કરી અથવા નુક્શાનગ્રસ્ત થઈ. પાકિસ્તાની પાયદળની આગેકૂચ કાંટાળી વાડને કારણે અણધારી અટકી ગઈ કેમ કે તે અંધારામાં દૂરથી ન દેખાઈ અને તેને સુરંગક્ષેત્રની નિશાની માની લેવાઈ. પાકિસ્તાનીઓએ લોંગેવાલાથી આગળ જેસલમેર સુધી જવા માટે વધારાના ઇંધણને રણગાડીના પાછળના હિસ્સામાં બહારની તરફ સંગ્રહ્યું હતું. તેની કેટલીક કોઠીઓમાં આગ લાગતાં જમીનના સ્તરે અજવાળું ફેલાઈ ગયું અને ભારતીયોને પાકિસ્તાની વાહનો અને સૈનિકો આસાનીથી દેખાવા લાગ્યા. વધુમાં તે આગના કારણે જમીન પર તીવ્ર ધુમાડો છવાઈ ગયો અને તેણે પાકિસ્તાની પાયદળની ગૂંચવણમાં વધારો કર્યો. પાકિસ્તાની ઇજનેરોને કાંટાળી વાડ સુધી લાવવામાં બે કલાકનો વ્યય થયો અને અંતે ખબર પડી કે સુરંગક્ષેત્ર હતું જ નહિ. તે ગુંચવણ દુર થઈ તે દરમિયાન પાયદળને અન્ય સ્થળેથી હુમલો કરવા તૈયાર કરાઈ રહ્યું હતું તેને પાછું લાવવામાં સમય લાગી ગયો. વાહનો દ્વારા ચોકીને ઘેરવામાં પણ બે કલાક લાગ્યા અને તેમાં પણ વાહનો રેતીમાં ફસાઈ ગયાં. આ સમગ્ર કાર્યવાહીઓ દરમિયાન મેજર ચાંદપુરી તોપખાનાને દિશાનિર્દેશિત કરતા રહી અને પાકિસ્તાનીઓ પર ગોળા વરસાવતા રહ્યા.

જ્યારે ચોકી ઘેરાઈ ગઈ અને પાકિસ્તાની આગળ વધવા લાગ્યા ત્યારે આગ અને પૂનમની રાત્રિને કારણે ભારતીયો નાના હથિયારો અને મોર્ટાર વડે તેમને સચોટ નિશાન બનાવવામાં સફળ રહ્યા. આમ, પરોઢના સમય સુધી પાકિસ્તાનીઓ ચોકી કબ્જે કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા.

ભારતીય વાયુસેનાના મારુત અને હન્ટર વિમાનો રાત્રિ દરમિયાન લડવા સક્ષમ ન હોવાથી તેમણે પરોઢ સુધી કાર્યવાહી નહોતી કરી. પરંતુ સવાર થઈ જતાં વાયુસેના બોમ્બમારો કરવામાં સફળ રહી અને તેમને કૃષક વિમાનમાં સવાર મેજર આત્મા સિંઘ લક્ષ્યાંકો વિશે સૂચના આપતા રહ્યા. પાકિસ્તાની વાયુસેના અન્ય સ્થળે વ્યસ્ત હતી અને તેના અભાવે ભારતીય વિમાનોએ પાકિસ્તાનીઓને આસાન નિશાન બનાવ્યા. રણગાડીઓ પર ૧૨.૭ મીમીની વિમાન વિરોધિ બંદૂકની પહોંચ મર્યાદિત હતી અને ભારતીય વિમાનોને તેમનાથી કોઈ ખતરો નહોતો. વધુમાં, કોઈ છત્રના અભાવે સમગ્ર યુદ્ધભૂમિ આકાશમાંથી સ્પષ્ટ નજરે પડતી હતી. બપોરના ૧૨ વાગ્યા સુધીમાં પાકિસ્તાની હુમલો સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ થઈ ગયો હતો અને તેણે કુલ ૩૪ રણગાડીઓ ગુમાવી હતી. હુમલા અને પીછેહઠ દરમિયાન વિવિધ પ્રકારના આશરે ૧૦૦ વાહનો પાકિસ્તાનીઓએ ગુમાવ્યા. વધુમાં પીછેહઠ દરમિયાન ભારતીય બખ્તરિયા દળની ૨૦મી લાન્સર રેજિમેન્ટ અને ૧૭મી પલટણ રાજપૂતાના રાઇફલ્સએ આશરે છ કલાક સુધી પાકિસ્તાનની ભૂમિ પર જઈ લડાઈ લડી.

ભારતની રક્ષણાત્મક યોજના
અન્ય માધ્યમોમાં
લડાઈ
વ્યૂહરચના