હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ(એચઆઇવી (HIV)) રેટ્રોવાઇરસ છે જે સૌપ્રથમ 1980ના દાયકાના પ્રારંભમાં માનવીમાં જોવા મળ્યો હતો. એચાઇવી ((HIV))માં ઉત્તરોતર વધારો થતાં પછી ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિને એઇડ્ઝ કે એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ થાય છે. એચઆઇવી (HIV) આગળ જતા એઇડ્ઝ (AIDS) બને છે, કારણ કે તેનો વાઇરસ માનવીની રોગ પ્રતિકારક શક્તિ માટે આવશ્યક એવા સીડી4+ટી (CD4+ T) કોષોને ખતમ કરે છે. એન્ટિરેટ્રોવાઇરલ દવાઓના લીધે લાંબો સમય જીવી શકાય છે અને શરીરમાં એચઆઇવી (HIV)ના ચેપને ઘટાડીને એઇડ્ઝ (AIDS)ને પાછો ઠેલી શકાય છે.

એચઆઇવી (HIV) શારીરિક પ્રવાહી દ્વારા એકબીજામાં સંક્રમિત થાય છે. અસલામત જાતીય સંબંધ, રક્તવાહિનીઓમાં લેવાતી દવા, લોહી ચડાવવું અને અસ્વચ્છ સોયના લીધે લોહી અને અન્ય પ્રવાહીઓ દ્વારા એચઆઇવી (HIV) ફેલાય છે. એક સમયે એમ માનવામાં આવતું હતું કે આ બીમારી ફક્ત નશીલા પદાર્થો લેનારાઓ અને હોમોસેક્સ્યુઅલ્સને થાય છે, પરંતુ તે કોઈપણ વ્યક્તિને થઈ શકે છે. વૈશ્વિક સ્તરે જોઈએ તો એચઆઇવી (HIV) ફેલાવવાનું મુખ્ય કારણ વિષમલિંગી સમાગમ છે. તે ગર્ભવતી મહિલાથી તેના ન જન્મેલા બાળકને પણ પ્રસૂતિ દરમિયાન થઈ શકે છે અથવા પ્રસૂતિ પછી તેને ધાવણ દ્વારા પણ થઈ શકે છે. આ વૈશ્વિક બીમારી હોવાથી તે ગમે તેને અસર કરી શકે છે, વિશ્વના કેટલાક ચોક્કસ પ્રદેશોમાં તેના અસરગ્રસ્તોનો દર વધારે છે.

માપણી
ઇતિહાસ
એચઆઇવી/એઇડ્ઝ (HIV/AIDS)
અસમર્થતા સમાયોજિત જીવન વર્ષો