અનુસૂચિત જાતિ મહાસંઘએ વર્ષ ૧૯૪૨માં ડૉ. આંબેડકર દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલી એક સંસ્થા હતી જે દલિતોના અધિકારો માટે અભિયાન ચલાવતી હતી. સંમેલનમાં મહાસંઘની અખિલ ભારતીય કાર્યકારિણીની વરણી કરવામાં આવી હતી. જેમાં મદ્રાસ રાજ્યના એન. સિવરાજ અધ્યક્ષ તરીકે તથા બોમ્બે સ્ટેટના પી. એન. રાજભોજ મહાસચિવ તરીકે નિયુક્ત થયા હતા. 

આંબેડકરે ૧૯૩૦માં વંચિત વર્ગ સંઘ અને ૧૯૩૫માં સ્વતંત્ર મજદૂર પક્ષની સ્થાપના કરી હતી. આ પૈકી કયા સંગઠનનું અનુસૂચિત જાતિ મહાસંઘમાં રૂપાંતરણ થયું તે વિશે મત ભિન્નતા જોવા મળે છે. 

અનુસૂચિત જાતિ મહાસંઘ છેવટે રિપબ્લિકન પાર્ટી ઑફ ઇન્ડિયાના રૂપે વિકસિત થયો. 

દેશના વિભાજન બાદ પાકિસ્તાનમાં પણ અનુસૂચિત જાતિ મહાસંઘ નામનો પક્ષ હતો. ઇતિહાસકાર રામાયણ રાવતના અનુસાર અનુસૂચિત જાતિ મહાસંઘે ૧૯૪૭ બાદ ઉત્તર પ્રદેશમાં કોંગ્રેસની રાષ્ટ્રવાદી રાજનીતિના વિકલ્પ સ્વરૂપે પોતાની જગ્યા બનાવી. 

૩૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૫૬ ના રોજ, ડૉ. આંબેડકરે અનુસૂચિત જાતિ સંઘને વિસર્જીત કરી ‘રિપબ્લિકન પાર્ટી ઑફ ઇન્ડિયા’ની ઘોષણા કરી. પરંતુ ૬ સપ્ટેમ્બરના દિવસે ડૉ. આંબેડકરનું નિધન થઈ ગયું. ત્યારબાદ, તેમના અનુયાયીઓ અને કાર્યકર્તાઓ દ્વારા તેનું ગઠન કરવાનું ઠરાવવામાં આવ્યું. પાર્ટીની સ્થાપના માટે ૧ ઓક્ટોબર ૧૯૫૭ના દિવસે નાગપુર ખાતે એક અધિવેશન યોજાયું. આ સંમેલનમાં એન. સિવરાજ, યશવંત આંબેડકર, પી ટી બોરલે, એ જી પવાર, દત્તા કટ્ટી, ડી એ રુપાવતે વગેરે હાજર રહ્યા હતા. ૩ ઓક્ટોબર ૧૯૫૭ના રોજ રિપબ્લિકન પાર્ટી ઑફ ઇન્ડિયાની રચના કરવામાં આવી. એન. સિવરાજની પ્રથમ પક્ષ પ્રમુખ તરીકે વરણી કરવામાં આવી. 

પેટા પક્ષો
અનુસૂચિત જાતિ મહાસંઘ
ઉત્પત્તિ
સ્વતંત્ર મજદૂર પક્ષ