સરીસૃપ પ્રાણીઓમાં ફેફસાં ધમણ તંત્ર અને અદીય સ્નાયુઓના હલનચલનને લીધે થતાં પાંસળીઓના ચલન ને કારણે થાય છે. મગર પ્રજાતિના પ્રાણીઓમાં યકૃતીય દટ્ટા જેવી સંરચનાને લીધે શ્વશન થાય છે. આવા પ્રાણીઓમાં પેડુ સાથે એક સ્નાયુ જોડાયેલો હોય છે તે ફેફસાંના નીચેના છેડાને પાછળ ખેંચે છે અને તેમનું કદ વધારે છે. જળચર કાચબાઓ પોતાની પાંસળીઓ હલાવી નથી શકતાં, તેઓ પોતાના આગળના પગ અને છાતી પરની હાડકી વાપરી હવાને શરીરમાં લેવા અને કાઢવા મદદ કરે છે. 

મોટાભાગના સરીસૃપમાં એક જ કેન્દ્રવર્તી બ્રોન્ચસ કે મુખ્ય વાયુ નલિકા હોય છે. તેમાંથી ઘણી બધી શાખાઓ એકલ પોકેટ સુધી પહોંચે છે. આ પોકેટ સસ્તનમાં આવેલી એવીઑલીઓ કરતાં ઘણાં મોટા અને સંખ્યામાં ઓછા હોય છે. તેઓ ફેફસાંને વાદળી (સ્પંજ) જેવી સપાટી આપે છે. સાપ અને અમુક પ્રકારની ગરોળીઓમાં ફેફસાં સરળ સંરચના ધરાવે છે. તેઓ દ્વીચર પ્રાણીઓ જેવા હોય છે. 

સાપ અને હાથપગ ન ધરાવતી પ્રજાતિઓ પ્રાયઃ શ્વસન અવયવ તરીકે જમણું ફેફસું હોય છે. ડાબું ફેફસું સંકુચિત, નાનું કે ગેરહાજર હોય છે.દ્વીચર પ્રાણીઓમાં તેથી વિપરિત મુખ્ય શ્વસન અવયવ ડાબું ફેફસું હોય છે.

પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના ફેફસાનું ઉદ્ગમ
ફુપ્ફુસ મત્સ્ય અથવા લંગફીશ
સરીસૃપ ફેફસાં
અંગ સંરચના