સમાન નાગરિક સંહિતા પરની આ ચર્ચા અંગ્રેજોના જમાનાથી ચાલતી આવે છે.

લેક્સ લોસીના ઓક્ટોબર 1840ના અહેવાલમાં ગુનાઓ, પુરાવાઓ, કરાર વગેરે સંબંધી ભારતીય કાયદાના સંહિતાકરણમાં સમાનતા લાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મુકાયો હતો, પરંતુ તેણ ભલામણ કરી હતી કે હિંદુ અને મુસ્લિમનાં અંગત કાયદાને આવા સંહિતાકરણની બહાર રાખવો જોઇએ.

હિંદુ કાયદામાં બે પ્રમુખ વિચારધારા છે, દયાભાગ અને મિતાક્ષર છે. મિતાક્ષર ફરીથી ચાર નાની વિચારધારાઓમાં ઉપવિભાજિત થાય છે. આ સિવાય, સદાચારનો રિવાજ પણ મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.
ધારાકીય પ્રક્રિયા દ્વારા હિંદુ કાયદાને સુધારવાનાં પ્રયત્નો અંગ્રેજોના સમયગાળા દરમિયાન શરૂ થયા હતા. સુધારાઓ જેવાં કે જાતિ અસમર્થતા નાબૂદી ધારો, 1850, હિન્દુ વિધવા પુનઃલગ્ન ધારો-1856, હિંદુ વારસા (સુધારા) ધારો-1929, હિંદુ ગેઇન ઓફ લર્નિંગ ધારો-1930, હિંદુ મહિલાઓનો મિલકતમાં હક ધારો– 1937, હિંદુ વિવાહિત મહિલાના અલગ રહેઠાણ અને ભરણપોષણ હક ધારો, 1946 વગેરે કે જેને પૌરાણિક શાસ્ત્રોના નિયમોથી સંતોષ ન હતો તેઓને રાહત આપવા માટે ઘડવામાં આવ્યાં હતાં. તમામ હિંદુ કાયદાઓને આવરી લેતાં સર્વગ્રાહી કાયદોની વિચારણા કરવા 1941માં હિંદુ કાયદા સમિતિની નિમણૂંક કરવામાં આવી હતી. યુધ્ધના કારણે થોડો સમય સમિતિએ કાર્ય કરવાનું બંધ કરી દીધું હતું. તેને 1944માં સર બી.એન. રાવના ચેરમેન પદ હેઠળ પુનર્જીવીત કરવામાં આવી હતી અને લગ્ન વારસા હક, વાલીપણું અને દત્તક લેવા જેવી બાબતોનું નિયમન કરવા 1955 અને 1956માં પસાર કરાયેલા શ્રેણીબધ્ધ ધારાઓ દ્વારા રાવ સમિતિની ભલામણોનો અમલ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં હિંદુ લગ્ન ધારો, 1955, હિંદુ વારસા હક ધારો-1956, હિંદુ લઘુમતી અને વાલીપણા ધારો, 1956 અને છેલ્લે હિંદુ દત્તક અને ભરણપોષણ ધારો-1956નો સમાવેશ થતો હતો.

મુસ્લિમોમાં સુન્ની, શીયા, ઇસ્માઇલી, વ્હોરા, ખોજા અને રૂઢિચુસ્ત નહીં તેવા અહેમદીયા વર્ગનો સમાવેશ થાય છે. સુન્નીઓમાં અલગ-અલગ ચાર સંપ્રદાય ધરાવે છે. આ ઉપરાંત કચ્છી મેમણો પણ છે, જેઓએ કેટલાંક અંશે હિંદુઓના વ્યક્તિગત કાયદાઓ જાળવી રાખ્યાં છે. મોટા ભાગના કાયદાઓ ખાસ કરીને ન્યાયતંત્રના ચૂકાદાઓને રદ કરવા અને શરિયત કાયદાને પુનઃસ્થાપિત કરવાં માટે ઘડવામાં આવ્યા છે. પ્રિવી કાઉન્સિલના નિર્ણયને રદ કરવા માટે વકફ વેલિડેશન ધારો, 1913 પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. મુસ્લિમ સમુદાયનો વિરોધ ટાળવાના પ્રયાસના ભાગ રૂપે અંગ્રેશ શાસન વખતના સંખ્યાબંધ ધારામાંથી તેમને વિશેષ મુક્તિ આપવામાં આવી હતી. વારસા હક અને વારસા સંબંધિત 1925નો ભારતીય વારસા હક ધારામાંથી મુસ્લિમોને વિશેષ મુક્તિ આપવામાં આવી હતી. મુસ્લિમોમાં સમુદાયમાં કુરાન પર આધારિત જટિલ વારસા પદ્ધતિ હતી. મૂળ ભારતીય વારસા ધારો 1865માં ઘડવામાં આવ્યો હતો અને તેમાં હિંદુઓને પણ મુક્તિ આપવામાં આવી હતી. જોકે આ ધારો આખરે હિંદુઓ પર લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. 1872નો વિશેષ લગ્ન ધારો, જે મૂળભૂત રીતે ધર્મનિરપેક્ષ લગ્ન કાયદો હતો, તેમાં પણ મુસ્લિમોને મુક્તિ આપવામાં આવી હતી. મુસ્લિમોને મુક્તિ આપવાની તમામ માગણીનો સ્વીકાર થયો ન હતો. 1872નો ભારતીય પુરાવા ધારામાં કલમ-112 સામેલ કરાઇ હતી જે બાળકની ઔરસતા સંબંધી છે. મુસ્લિમ કાયદા સાથે સુસંગતન હોવા છતાં આ કલમ બાદમાં મુસ્લિમોને પણ લાગુ કરવાનું જણાયું હતું. વારસા હક, મહિલાઓની વિશિષ્ટ સંપત્તિ, લગ્નો અને લગ્નવિચ્છેદન, વાલીપણું, ભેટ, ટ્રસ્ટની મિલકતો, વકફ વગેરે સંબંધિત દરેક પ્રશ્નો જે "શરિયત" ની વિરૂદ્ધ હોય તેવા કોઇપણ રિવાજો અને ઉપયોગોને શરિયત કાયદો-1937એ ફગાવ્યા હતા. મુસ્લિમોનો લગ્નવિચ્છેદનો કાયદો- 1939 મહિલાઓને લગ્નવિચ્છેદનો હક આપતો હતો.

ખ્રિસ્તીઓના કિસ્સામાં ભારતીય ખ્રિસ્તી લગ્ન ધારો ઘડવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ તે સર્વગ્રાહી ધારો ન હતો.

પારસીઓનો અંગત કાયદો આંશિક રીતે ઘડાયો છે, પરંતુ છૂટાછેડા અને લગ્નવિષયક રાહતો વગેરે બાબતોના ઉકેલ માટેની વ્યવસ્થા પૂરતી નથી.

વિવાદ
ઇતિહાસ
મુસ્લિમો અને સમાન નાગરિક સંહિતા
1950-1985