નારદ મુનિએ તેમના સ્તોત્રો અને છંદોમાં દેવી અનસૂયાની પ્રશસ્તિ કરી હતી, જેને સાંભળી દેવી લક્ષ્મી, પાર્વતી અને સરસ્વતીની માતા અનસૂયા પાસેથી પતિવ્રત જાણવાની ઇચ્છા થઈ. તેઓએ તેમના પતિઓને વિનંતી કરી કે તેઓ જઇને માતા અનસૂયાની પરવાનગી લઈ આવે જેથી દેવીઓ માનવ સ્વરૂપે તેમની મુલાકાત લઈ શકે. આથી ત્રિદેવ (વિષ્ણુ, શિવ અને બ્રહ્મા) ઋષિના વેશમાં અનુસુયા પાસે ગયા અને ભિક્ષાના રૂપમાં તેમની પત્નીઓને મુલાકાત આપવા માટે પરવાનગી માંગી. અનસૂયાની આંખોમાં રહેલા માતૃત્વના પ્રેમને કારણે ત્રિદેવ નાના બાળકોમાં ફેરવાઈ ગયા. ત્રણેય દેવીઓ તેમના પતિઓની પાછા ફરવાની રાહ જોતી હતી અને જ્યારે તેઓ પાછા ન ફર્યા ત્યારે દેવીઓ અનુસુયાની ઝૂંપડીમાં ગયા અને ત્રિદેવને બાલસ્વરૂપમાં જોયા. દેવીઓએ અનુસુયાને વિનંતી કરી કે ત્રિદેવને તેમની પુનઃસ્થાપિત કરવા લાવવામાં દેવીઓ એ વિનંતિ કરી. એક સંસ્કરણ મુજબ, ત્યાર બાદ ત્રિદેવ અનૂસુયાના ત્રણ મોં ધરવતા પુત્રમાં ફેરવાઈ ગયા. 

પ્રતિષ્ઠાનનો કૌશિક નામનો બ્રાહ્મણ, બ્રાહ્મણ હોવા છતાં અને શ્રદ્ધાળુ પત્ની હોવા છતાં વેશ્યાની મુલાકાત લેતો હતો. પછીથી જ્યારે તેને રક્તપિતનો ચેપ લાગ્યો, ત્યારે વેશ્યાએ તેને મળવાનું બંધ કરી દીધું, અને તેની પત્નીની પાસે પાછા ફરવા જણાવ્યું, જે હજી પણ તેની ચિંતા કરતી હતી. કપિલ હજી પણ વેશ્યાના સ્નેહ માટે ઝંખતો હતો અને એક દિવસ તેણે પોતાની પત્નીને વેશ્યા પાસે લઈ જવા કહ્યું. તે શહેરમાં, ઋષિ માંડવ્યને ગુનેગારની જગ્યાએ સજા આપી જંગલમાં ખીલાની શૈયા પર સુવડાવી બાંધી દેવાયો હતો. રાત્રે કપિલની પત્ની તેના પતિને વેશ્યા પાસે લઈ તે જ અંધારા જંગલમાં દોરી જતી હતી ત્યારે શૈયા પર સુતેલા કૌશિક ઋષિની કપિલની અડફેટ લાગી. આથે ક્રોધે ભરાઈ કપિલ ઋષિએ કૌશિકને આવનાર સૂર્યોદય પહેલા મૃત્યુ પામવાનો શ્રાપ આપ્યો. આ શ્રાપને રોકવા માટે, કૌશિકની પત્નીએ તેના પ્રેમની શક્તિથી સૂર્યોદય અટકાવ્યો જેથી સ્વર્ગમાં બુમારણ મચી ગઈ. દેવતાઓ મદદ માટે બ્રહ્મા પાસે ગયા, બ્રહ્મા અનાસૂયા પાસે ગયા, અને તેમને કૌશિકની પત્નીને સમજાવી સૂર્યોદયની મંજૂરી આપવા માટે કહ્યું. અનસૂયાએ કૌશિકની પત્નીને સૂર્ય ઉગવા દેવાની સમજાવી અને શ્રાપની અસર પછી કૌશિકને પણ જીવંત કર્યા. બ્રહ્મા અનુસૂયાથી ખૂબ ખુશ થયા અને તેમણે અનૂયાની કૂખે ચંદ્રત્રી સ્વરૂપે જન્મ લીધો. 

અમુક સમય બાદ, રાહુએ સૂર્યને ગ્રસિત કર્યો અને આખા વિશ્વને અંધકાર મય બનાવી દીધો. અત્રિ, ઘણાં વર્ષોની કઠોરતા દ્વારા મેળવેલી શક્તિઓ દ્વારા રાહુના પાશમાંથી સૂર્યને છોડાવ્યો અને વિશ્વને પ્રકાશ આપાવ્યો. દેવતાઓ પ્રસન્ન થયા અને શિવ અને વિષ્ણુ અત્રિ અને અનુસૂયાને ઘેર દુર્વાસા અને દત્તાત્રેય તરીકે જન્મ્યા. 

એક અન્ય દંતકથા અનુસાર, અત્રિએ કુલા પર્વત પર એક કઠોર તપસ્યા કરી જેથી સમગ્ર વિશ્વને આગ લાગી ગઈ. બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ તેમનાથી પ્રભાવિત થયા અને તેમને વરદાન આપ્યું. અત્રિએ તેમને તેમના બાળકો તરીકે જન્મ લેવાનું કહ્યું. બ્રહ્મા પુરાણ અનુસર, અત્રિએ ત્રણ પુત્રો અને એક પુત્રી શુભત્રેયીની માંગ કરી. 

પ્રસાર માધ્યમોમાં
ત્રિદેવની પરીક્ષા
સતી અનુસૂયા આશ્રમ
અનુસુયા અને અત્રિની વાર્તા