યુરોપીયન ઇતિહાસમાં, રેટરિકે તેની જાતને જાહેરમાં સમજાવટ અને રાજકીય વ્યવસ્થાઓ જેમ કે વિધાનસભાઓ અને અદાલતો સાથે સાંકળ્યું છે. તેના લોકશાહી સંસ્થાઓ સાથેના સાથને કારણે, રેટરિક મુક્ત સંબોધન, મુક્ત વિધાનસભા અને વસતીના થોડા ભાગને રાજકીય મતાધિકાર આપવાના હક્ક સાથે ખુલ્લી અને લોકશાહી સોસાયટીઓમાં ફૂલ્યુફાલ્યું છે. જે લોકો રેટરિકને એક નાગરિક કલા તરીકે વર્ગીકૃત્ત કરે છે તેઓ માને છે કે રેટરિકમાં સમુદાયોને દિશા આપવાની, નાગરિકનું પાત્ર રચવાની અને નાગરિકના જુવન પર ભારે અસર પાડવાની શક્તિ છે. 
રેટરિકને વિવિધ પ્રાચીન તત્વજ્ઞાનીઓ દ્વારા એક નાગરિક કલા તરીકે જોવામાં આવતી હતી. એરિસ્ટોટલ અને આઇસોક્રેટસ રેટરિકને આ રીતે જોવામાં બન્ને પ્રથમ હતા. એન્ટીડોસીસ નામની તેમની કૃતિમાં આઇસોક્રેટસ જણાવે છે કે, “અમે સાથે આવ્યા હતા અને શહેરોને શોધી કાઢ્યા હતા અને કાયદાઓ બનાવ્યા હતા અને કલાઓની શોધ કરી હતી; અને સામાન્ય રીતે કહીએ તો વ્યક્તિ દ્વારા રચવામાં આવેલી કોઇ સંસ્થા નથી, જેની સ્થાપનામાં વાણીની શક્તિએ આપણને મદદ કરી ન હોય”. આ નિવેદન સાથે તેઓ એવી દલીલ કરે છે કે રેટરિક એ દરેક સમાજમાં નાગરિકના જીવનનું મૂળભૂત અંગ છે અને તે સમાજના દરેક તબક્કાની રચનામાં જરૂરી રહ્યું છે. તેઓ વધુમાં વિતંડાવાદીઓ સામેની શાંતિમાં દલીલ કરે છે કે રેટરિક કોઇને પણ શીખવી શકાય તેમ નહી હોવાથી તે પુરુષના પાત્રની રચના કરવામાં સક્ષમ છે. તેઓ લખે છે કે, “હુ માનુ છુ કે રાજકીય પ્રવચનનો અભ્યાસ આ પ્રકારના પાત્રને ઉત્તેજિત કરવામાં અને આ પ્રકારની ગુણવત્તાનું સર્જન કરવામાં અન્ય બાબત કરતા વધુ મદદ કરે છે”. એરિસ્ટોટલ આઇસોક્રેટ્સ બાદ અમુક વર્ષો સુધી લખતા રહ્યા હતા અને તેમની અનેક દલીલોને સમર્થન આપ્યું હતું અને રેટરિક એક નાગરિક કલા તરીકે સતત દલીલો કરી હતી. 
એરિસ્ટોટલના શબ્દોમાં, તેમના રેટરિકના નિબંધમાં, રેટરિક એ “સમજવાટના ઉપલબ્ધ હેતુઓના કિસ્સામાં નિરીક્ષણની આવડત છે”. એરિસ્ટોટલના અનુસાર, ત્રણ માર્ગે સમજાવાટની આ કલાનો જાહેર વ્યવસ્થાઓમાં ઉપયોગ કરી શકાય. તેઓ તેમની બુક I, પ્રકરણ IIIમાં લખે છે કે, “વિધાનસભાના સભાના સભ્ય ભવિષ્યની ઘટનાઓ અંગે, અને જ્યુરીમેન બૂતકાળની ઘટનાઓ અંગે નક્કી કરે છે: જ્યારે જેઓ ફક્ત વક્તાની કુશળતા અંગે નક્કી કરે છે તેઓ નિરીક્ષકો છે. આના પરથી એવું ફલિત થાય છે કે વક્તાની કક્ષાના ત્રણ વિભાગો છે- (1) રાજકીય, (2) ફોરેન્સિક, અને (3) ડિસ્પ્લેનું વિધિને લગતું વક્તવ્ય”. યુજેન ગાર્વર, "એરિસ્ટોટલના રેટરિક"ની આલોચનામાં એરિસ્ટેટલે રેટરિકને એક કલા તરીકે જોઇ હોવાની બાબતને સમર્થન આપે છે. ગાર્વર લખે છે, “રેટરિક રેટરિકની નાગરિક કલાને જોડે છે, અને ટેકનેના મોટે ભાગે અસંગત ગુણોને અને નાગરિકની યોગ્યતાને સાંકળે છે.”. એરિસ્ટોટલના દરેક વિભાગ નાગરિકના જીવનમાં ભાગ ભજવે છે અને શહેરો પર અસર પાડવા માટે વિવિધ માર્ગે ઉપયોગમાં આવે છે. 
સિસેરો માનતા હતા કે જો રેટરિકના સાધનોને સરળ રીતે જ યોગ્ય વ્યક્તિઓના હાથમાં મૂકવામાં આવે તો નાગરિક કલાનો ઉપયોગ ગણતંત્રને બચાવવા માટે કરી શકાયો હોત. કારણ કે રેટરિક નાગરિક, જાહેર કલા છે, જેમાં પ્લેટો સહિતના પ્રાચીનોને તેમાં દોષ દેખાયો હતો. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે તેનો ઉપયોગ શહેર પર નકારાત્મક અસરો સાથે નાગરિકની જીવનને સુધારવા માટે કરી શકાય હોત, સમાન રીતે સરળતાથી છેતરવા માટે કે ગેરમાર્ગે દોરવા માટે કરાયો હોત. સમૂહો પોતાની જાતે કોઇ પણ પૃથ્થકરણ અથવા નક્કી કરવા અસમર્થ હતા અને તેથી તેઓ અત્યંતચ સમજાવટવાળા સંબોધનોથી ઢચુપચુ થતા હતા. આમ, નાગરિક જીવનને જે લોકો શ્રેષ્ઠ સંબોધન કરી શકે તેના દ્વારા નિયંત્રિત કરી શકાયું હોત. 
આધુનિક સમયમાં, રેટરિક નાગરિક કલા તરીકે સતત રીતે સુસંગત રહ્યું છે. સંબોધનોમાં તેમજ બિન શાબ્દિક સ્વરૂપોમાં, રેટરિકનો ઉપયોગ સ્થાનિકથી લઇને રાષ્ટ્રીય સ્તર સુધી સમુદાયો પર પ્રભાવ પાડવાના એક સાધન તરીકે થયો છે. 

===રેટરિક એક અભ્યાસક્રમ તરીકે
રેટરિકનો તેના પ્રાચીન કાલથી એક અભ્યાસક્રમ તરીકે નોંધપાત્ર રીતે વિકાસ થયો છે. સમય વીતતા, ખાસ પ્રકારની કટોકટીમાં રેટરિકનો અભ્યાસ એ શિક્ષણ સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું. રેટરિકના અભ્યાસે સ્થાપત્યથી લઇને શિક્ષણ સાહિત્ય સુધી સમર્થન આપ્યું છે. અભ્યાસક્રમ અનેક માર્ગોમાં સ્થાપિત થયો હોવાથી તે સામાન્ય રીતે સિદ્ધાંતોના અભ્યાસ અને પ્રેક્ષકોને ફેરવવાના હેતુથી મિશ્રણના નિયમો પર ભાર મૂક્યો છે. સામાન્ય રીતે કહીએ તો રેટરિકનો અભ્યાસ વિદ્યાર્થીઓને બોલવા અને / અથવા અસરકારક રીતે લખવા તેમજ નિર્ણાયક રીતે સમજીને અને પ્રવચનના પૃથ્થકરણ માટે વિદ્યાર્થીઓને તાલીમ આપે છે. 

રેટરિકનો પ્રારંભ પ્રાચીન ગ્રીસમાં એક નાગરિક કલા તરીકે થયો હતો, જેમાં વિદ્યાર્થીઓને ખાસ કરીને કાનૂની વિવાદમાં પ્રવચન અનુસરણની તરકીબો માટે તાલીમ આપવામાં આવી હતી. રેટરિક સોક્રેટિક પહેલાના ફિલોસોફરની શાળામાં મૂળ ધરાવે છે જે વિતંડાવાદી સિરકા 600 બીસી તરીકે ઓળખાય છે. ડેમોસ્થેન્સ અને લિસીયાસ તેમના સમયગાળામાં મોટા વક્તા તરીકે અને આઇસોક્રેટસ અને ક્વિન્ટીલિયન એક આગવા શિક્ષક તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા. રેટરિકલ શિક્ષણ પાંચ ચોક્કસ સિદ્ધાંતો છે: ઇન્વેન્શિયો (શોધ), ડિસપોસિશિયો (ગોઠવણી), ઇલોક્યુશિયો (શૈલી), મેમોરીયા (યાદગીરી), અને એક્ટીઓ (બોલવાની શૈલી). આધુનિક શિક્ષણે આ રેટરિકલ નેતાઓને ટાંકવાનું અને પ્રાચીન રેટરિક અને અનુસરણની ચર્ચામાં તેમના કામને ટાંકવાનું સતત રાખ્યું છે. 

રેટરિક બાદમાં મધ્ય યુગમાં ત્રણ મૂળ ઉદાર કલા અથવા મધ્ય યુગીન (તર્ક અને વ્યાકરણ સાથે)માંથી એક તરીકે શીખવવામાં આવતું હતું. મધ્યયુગ ગાળા દરમિયાન, રાજકીય રેટરિકનો અસ્વીકાર કરવામાં આવ્યો હતો કારણ કે ગણતંત્રીય વકૃત્ત્વકળાનો નાશ થયો હતો અને રોમના સમ્રાટે વિસ્તરિત સત્તા કબજે કરી લીધી હતી. તે પછીના દેશોમાં યુરોપીયન શાસકોના ઉદભવથી રેટરિક શાસક પરિવાર અને ધાર્મિક ઉપયોગોમાં સ્થળાંતર કરી ગઇ હતી. ઓગસ્ટીને મધ્ય યુગમાં ક્રિશ્ચિયન રેટરિક પર પ્રભાવ પાડવાનો મજબૂત પ્રયાસ કર્યો હતો, અને જનતાને ખાસ કરીને ચર્ચમાં સત્ય અને સમજણ તરફ દોરવા માટે રેટરિકનો ઉપયોગ કરવાની હિમાયત કરી હતી. ઉદાર કલાઓના અભ્યાસે રેટરિકલ અભ્યાસમાં યોગદાન આપ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે : “આતુર અને ઉત્સાહી સ્વભાવના કિસ્સામાં સુંદર શબ્દો રેટરિકનના નિયમોને અનુસરવાને બદલે વકતૃત્વશાલી વાચન અને સાંભળવાથી વધુ તૈયાર સ્વરૂપમાં મળશે.” ઉદાહરણ તરીકે કવિતા અને પત્રલેખન, મધ્ય યુગ દરમિયાનમાં રેટરિકલનો મધ્ય બિંદુ બની ગયા હતા. રોમમાં ગણતંત્રના પતન બાદ, રાજકીય પ્રવચન માટે થોડી તકો હોવાના કારણે રેટરિકલ તાલીમ માટે કવિતા એક સાધન બની ગયા હતા. પત્રલેખન એ પ્રાથમિક સ્વરૂપ હતું જેના દ્વારા સરકાર અને ચર્ચમાં એમ બન્નેમાં કારોબાર હાથ ધરવામાં આવતો હતો, તેથી તે રેટરિકલ શિક્ષણનો અગત્યનો ભાગ બની ગયો હતો. 

ફ્રાંસમાં પીટીર રામુસ સાથે 16મી સદીમાં શૈલી અને પદાર્થ અલગ પડી જતા રેટરિક શિક્ષણ વધુ નિયંત્રિત બની ગયું હતુ અને ધ્યાન વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ તરફ વળી ગયું હતું. વિદ્વાનો જેમ કે ફ્રાંસિસ બેકોને “વૈજ્ઞાનિક રેટરિક”ના અભ્યાસની રચના કરી હતી. આ એકાગ્રતાએ પ્રાચીન ભાષણોના લક્ષણોના વિગતવાર શૈલીને ફગાવી દીધી હતી. આ શુદ્ધ ભાષા જોહ્ન લોકના શિક્ષણ સુધી લઇ જવામાં આવી હતી, જેમણે નક્કર જાણ સુધી લઇ જવામાં આવી હતી, જેણે નક્કર જાણકારી અને ભાષણોમાં અંલંકારોથી દૂર રહેવાની દૂર રહેવા પર ભાર મૂક્યો હતો. 

18મી સદીમાં રેટરિકે વધુ સામાજિક ભૂમિકા અપનાવી હતી, જેણે નવી શિક્ષણ વ્યવસ્થાના સર્જનની પહેલ કરી હતી. “ઇલોક્યુશન શાળાઓ”નો ઉદભવ થયો હતો (મોટે બાગે ઇંગ્લેંડમાં) જેમાં સ્ત્રીઓએ પ્રાચીન સાહિત્યનું પૃથ્તકરણ કર્યું હતું, જેમાં સૌથી વધુ નોંધવાલાયક વિલીયમ સેક્સપિયરની કૃતિ રહી હતી અને ઉચ્ચારણોની યુક્તિની ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. 

18મી સદીના અંતમાં અને 19મી સદીના પ્રારંભમાં રેટરિકના અભ્યાસમાં લોકશાહી સંસ્થાઓનો ઉદભવ અનુભવાયો હતો. સ્કોટલેન્ડના લેખક અને થિયરિસ્ટ હઘ બ્લેયરે 1700ના અંતમાં આ ચળવળના મહત્વના નેતા તરીકે કામ કર્યુ હતું. તેમની વિખ્યાત કૃતિમાં રેટરિક અને બેલિસ પત્રો પરના પ્રવચનોને માન્યતા અપાઇ છે, તેઓ સામાજિક સફળતા માટે સામાન્ય નાગરિક માટે રેટરિકલ અભ્યાસની તરફેણ કરે છે. ઘણી અમેરિકન કોલેજો અને સેકંડરી શાળાઓ રેટરિકના વિદ્યાર્તીઓને તાલીમ આપવા માટે 19મી સદીમાં બ્લેયરની ટેક્સટનો ઉપયોગ કરતા હતા. 

યુએસ અને ફ્રેંચ ક્રાંતિને પગલે રાજકીય રેટરિકમાં રિન્યુઅલ થયું હતું. સંબોધનકર્તાઓ અને શિક્ષકોએ નવા ગણતંત્રના બચાવ માટે પ્રેરણા આપવા સિસેરો તરફ દ્રષ્ટિપાત કરતા અભ્યાસ યુગમાં પ્રાચીન ગ્રીસ અને રોમના રેટરિકલ અબ્યાસ ફરી ચાલુ કરવામાં આવ્યા હતા. અગ્રણી રેટરિકલ થિયરીસ્ટોમાં હારવર્ડના જોહ્ન ક્વિન્સી આદમ્સ જેમણે રેટરિકલ કલાના લોકશાહી એડવાન્સમેન્ટની હિમાયત કરી હતી. હારવર્ડના રેટરિક અને ઓરેટરીની બોયલસ્ટોન પ્રોફેસરશીપના તારણોએ આખા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં કોલેજોમાં રેટરિકલના અભ્યાસની વૃદ્ધિને વેગ આપ્યો હતો. હારવર્ડના રેટરિક કાર્યક્રમે સાક્ષરતા સ્ત્રોતોથી માર્ગદર્શક સંસ્થા અને પ્રકાર સુધી પ્રેરણા આપી હતી. 

ચર્ચા ક્લબો અને સાહિત્યીક સંસ્થાઓનો પણ વિકાસ થયો હતો કેમ કે આવા ફોરમોમાં સામાન્ય નાગરિકો સંબોધનકર્તાઓને સાંબળી શકતા હતા અને તેમની ચર્ચાની કુળળતાને વધુ તીવ્ર બનાવી શકતા હતા. અમેરિકાની સાહિત્યીક સંસ્થાને ખાસ કરીને સૈક્ષણિક અને સામાદિક સંસ્થા એમ બન્ને રીતે જોવાઇ હતી, જે જૂત ચર્ચા અને મહેમાનોના પ્રવચનોનો સમાવેશ કરતું હતું. આ કાર્યક્રમોએ લોકશાહી મૂલ્યોને ઉજાગર કર્યા હતા અને રાજકીય પૃથ્થકરણમાં સક્રિય ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. 

20મી સદી દરમિયાનમાં હાઇસ્કુલો અને યુનિવર્સિટીઓમાં રેટરિકલ અભ્યાસક્રમોની સ્થાપના સાથે અબ્યાસના કેન્દ્રિત ક્ષેત્ર તરીકે રેટરિકનો વિકાસ થયો હતો. જાહેર સંબોધન અને સ્પીચ પૃથ્થકરણ અભ્યાસક્રમોમાં ગ્રીક થિયરી લાગુ પડે છે (જેમ કે સમજાવટનો પ્રકાર: પ્રાકૃતિક લક્ષણ, કરૂણરસ, અને શબ્દશૈલી) તેમજ ઇતિહાસના સમગ્ર અબ્યાસક્રમમાં રેટરિકલ વિકાસ પર નજર રાખવાનો સમાવેશ થાય છે. યુનિવર્સિટી કાર્યક્રમોમાં સંદેશાવ્યવહાર અભ્યાક્રમના વિકાસથી અભ્યાસમાં અને ભાષાકીય વળાંક સાથેના સંદર્ભમાં ક્ષેત્ર તરીકે રેટરિકે વધુ નામાંકિત પ્રતિષ્ઠા હાંસલ કરી છે. રેટરિકલ અભ્યાસ તકની દ્રષ્ટિએ વધુ વ્યાપક બન્યો ચે અને ખાસ કરીને તેનો ઉપયોગ માર્કેટિંગ, રાજકારણ અને સાહિત્ય દ્વારા તેનો ઉપયોગ થાય છે. 

આ પણ જુઓ
વિતંડાવાદીઓ (સોફિસ્ટ)
17મી સદીનું નવું ઇંગ્લેંડ
નાગરિક કલા તરીકે રેટરિક