પ્રોટેસ્ટન્ટ સમુદાય દ્વારા કરવામાં આવેલા સુધારાઓને અનુસરતા પ્યુરિટન કે રૂઢિચુસ્ત જેવાં જૂથોએ નાતાલની ઉજવણીનો સખત વિરોધ કર્યો હતો. આ તહેવારને તેમણે કેથલિક પંથનો આવિષ્કાર ગણાવીને તેને "પોપની પરંપરાનો સુશોભન" અથવા તો "જંગલીઓનું હાસ્યાસ્પદ સરઘસ" જેવાં બિરુદો આપ્યાં હતા. 
કેથલિક દેવળો દ્વારા ઉપરોક્ત બાબતનો પ્રતિભાવ આ તહેવારની ઉજવણી વધુ ધાર્મિક રીતે કરીને જોરશોરથી કરવી જોઇએ તેવો પ્રચાર કરીને આપવામાં આવતો હતો. ઇંગ્લેન્ડના રાજા ચાર્લ્સ પહેલાએ તેના ઉમરાવો અને સરદારોને સૂચના આપી કે શિયાળાના મધ્યભાગમાં તેમની જમીનો ઉપર પાછા આવી જઇને તેમની જૂની પદ્ધતિ મુજબની નાતાલની ઉદ્દામતા ચાલુ રાખવી. અંગ્રેજી આંતરવિગ્રહ દરમિયાન ચાર્લ્સ પહેલા ઉપર સંસદીય વિજય થયા બાદ વર્ષ 1647માં પ્યુરિટન કે રૂઢિચુસ્ત લોકોએ નાતાલની ઉજવણી ઉપર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો હતો. આ ઘટનાનો જોરદાર વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો જેના કારણે કેટલાંક શહેરોમાં નાતાલની તરફેણમાં લોકોએ તોફાનો કર્યા હતા. કેટલાંક અઠવાડિયાંઓ સુધી કેન્ટરબરી ઉપર તોફાનીઓએ કબજો જમાવી દીધો હતો અને તે શહેરનાં દરવાજાઓને સદાપર્ણી વૃક્ષોથી સુશોભનીને રાજાશાહી સૂત્રોચ્ચારો કર્યા હતા. પુસ્તક "ધ વિન્ડિકેશન ઓફ ક્રિસમસ" (લંડન 1652)માં રૂઢિચુસ્ત લોકોની વિરોધમાં દલીલ કરવામાં આવી છે અને નોંધવામાં આવ્યું છે કે નાતાલની જૂની અંગ્રેજી પ્રથા અનુસાર તે દિવસે રાત્રિભોજન, અગ્નિ ઉપર સફરજનો શેકવાં, પત્તાં રમવાં, ગુલામો અને નોકરાણીઓ સાથે નૃત્ય કરવું અને નાતાલનાં ગીતો ગવાતાં હતા. 
વર્ષ 1660માં રાજા ચાર્લ્સ બીજો પુનઃ સત્તારૂઢ થતાં તેણે નાતાલની ઉજવણી ઉપરનો પ્રતિબંધ રદ કર્યો તેમ છતાં પણ ઘણાં દીક્ષા પામેલા ખ્રિસ્તી પાદરીઓ આજે પણ નાતાલની ઉજવણીનો વિરોધ કરે છે. સ્કોટલેન્ડ ખાતે આવેલાં સ્કોટલેન્ડનાં દેવળ પ્રેસ્બિટેરિયને પણ નાતાલની ઉજવણીને હતોત્સાહ કરી છે. વર્ષ 1618માં જેમ્સ પાંચમાએ નાતાલની ઉજવણીની આજ્ઞા આપી જોકે દેવળમાં લોકોની હાજરી ખૂબ જ પાંખી હતી. 

વસાહતી અમેરિકામાં નવા ઇંગ્લેન્ડના રૂઢિચુસ્તોએ નાતાલની ઉજવણીનો ધરમૂળથી વિરોધ કર્યો હતો. વર્ષ 1659થી 1681 સુધી બોસ્ટન ખાતે ઉજવણીને કાયદાનાં રક્ષણમાંથી બાકાત રાખવામાં આવી હતી. વર્ષ 1681માં યાત્રાળુ પાદરીઓ દ્વારા લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધને અંગ્રેજ ગવર્નર સર એડમન્ડ એન્ડ્રોસ દ્વારા ઉઠાવી લેવામાં આવ્યો હતો. જોકે વર્ષ 1800 સુધી તે નહોતો ઉઠાવવામાં આવ્યો છતાં પણ ત્યાં સુધીમાં બોસ્ટન ખાતે નાતાલની ઉજવણી કરવી એક ફેશન જેવું બની ચૂક્યું હતું. 
આ જ સમયગાળા દરમિયાન વર્જિનિયા અને ન્યૂ યોર્કના ખ્રિસ્તી કુટુંબો નાતાલની ઉજવણી મુક્તપણે કરતા હતા. પેન્સિલવેનિયાનાથી જર્મની ખાતે સ્થિત થયેલા લોકો ખાસ કરીને મોરાવિયન લોકો કે જેઓ બેથલહેમમાં સ્થાયી થયા છે, પેન્સિલવેનિયાના નાઝારેથ અને લિતિત્ઝ લોકો અને ઉત્તર કેરોલિનામાં સ્થિત થયેલા વાશોવિયા લોકો નાતાલની ઉજવણી ઉત્સાહભેર કરે છે. બેથલહેમમાં રહેતા મોરાવિયન લોકોએ સૌપ્રથમ વખત અમેરિકામાં નાતાલનાં વૃક્ષને તેમજ જન્મદ્રશ્યને રજૂ કર્યું હતું. અમેરિકી ક્રાંતિ બાદ નાતાલને અંગ્રેજી રિવાજ તરીકે ગણવામાં આવતાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં તેની ઉજવણી મંદ પડી ગઇ હતી. 
1777માં ટ્રેન્ટનના યુદ્ધ દરમિયાન જ્યોર્જ વોશિંગ્ટને નાતાલના દિવસે હેસિયનના ભાડૂતી સિપાઇઓ ઉપર હુમલો કર્યો. (આ સમયગાળા દરમિયાન અમેરિકા કરતાં જર્મનીમાં નાતાલની ઉજવણી વધારે પ્રખ્યાત બની હતી.) 

1820 સુધીમાં બ્રિટન ખાતે સાંપ્રદાયિક તણાવ ઓછો થયો અને વિલિયમ વિન્સ્ટેન્લી જેવા લેખકો સહિત અન્ય લોકોએ એવી ચિંતા કરવાની શરૂ કરી કે નાતાલની ઉજવણી મરી પરવારી રહી છે. આ લેખકો એમ માનતા હતા કે ટ્યુડોર નાતાલની ઉજવણી દિલ ખોલીને કરવી જોઇએ અને આ રજાને ફરી પ્રચલિત કરવા માટેના તમામ પ્રયાસો કરવા જોઇએ. 1843માં ચાર્લ્સ ડિકન્સે "અ ક્રિસમસ કેરોલ" નામની એક નવલકથા લખી જેણે નાતાલની ઉજવણી અને મોજમજા કરવાની ધગશ ફરી પાછી જીવંત કરવામાં મદદ કરી. નવલકથાની લોકપ્રિયતા ખૂબ જ ઝડપથી વધી હોવાને કારણે તેણે નાતાલનું કુટુંબીજનો, દયા અને ભલમનસાઇ અંગેનું મહત્વ સમજાવવામાં અગત્યનો ભાગ ભજવ્યો. ઇતિહાસકાર રોનાલ્ડ હ્યુટને એવી દલીલ કરી હતી કે ડિકન્સ નાતાલને ઉદારતા અને કુટુંબ કેન્દ્રી તહેવાર માને છે પરંતુ તેથી વિપરીત જ્ઞાતિ આધારિત અને દેવળ કેન્દ્રિત અવલોકન કરતાં એવું લાગે છે કે 18મી સદીના અંત ભાગમાં અને 19મી સદીની શરૂઆતના ભાગમાં નાતાલની ઉજવણી ક્ષીણ થઇ રહી છે. નાતાલની બિનસાંપ્રદાયિક આવૃત્તિને ઉપર મૂકીને ડિકન્સે નાતાલની ઉજવણીના ઘણા દ્રષ્ટિકોણ આપ્યા છે કે જે આજની તારીખે પણ પશ્ચિમી સંસ્કૃતિમાં મનાવવામાં આવે છે, જેમ કે કૌટુંબિક મેળાવડો, મોસમનું ખાણું અને દારૂ, નૃત્ય, રમતો અને તહેવારોની ઉદારતા. "'મેરી ક્રિસમસ'" નામની વાર્તા પ્રસિદ્ધ થયા બાદ આ શબ્દોનો ઉપયોગ ખૂબ જ પ્રચલિત બન્યો હતો. સ્ક્રૂજ નામનો શબ્દ કંજૂસનો પર્યાય બની ગયો, જ્યારે "'બાહ!" "હંબગ!'" તહેવારોના જોશને રૂખસત આપનારો બન્યો. 1843માં સર હેનરી કોલે વ્યાપારિક ધોરણે નાતાલની અભિવાદન પત્રિકા પ્રથમ વખત ઉત્પાદિત કરી. વર્ષ 1847માં નાતાલના ફટાકડાનું સંશોધન લંડનના થોમસ જે. સ્મિથ દ્વારા કરવામાં આવ્યું. નાતાલનાં ગીતો વિલિયમ .બી. સેન્ડિસનાં પુસ્તક "ક્રિસમસ કેરોલ્સ એન્સિયેન્ટ એન્ડ મોર્ડન" (1833)થી ફરી સજીવન થયા. પ્રથમ વખત પ્રકાશિત થયા હોય તેવા ગીતોમાં "'ધ ફર્સ્ટ નોએલ'" , "'આઇ સો થ્રી શિપ્સ'" , "'હાર્ક ધ હેરાલ્ડ એન્જલ્સ સિંગ'" , અને "'ગોડ રેસ્ટ યે મેરી, જેન્ટલમેન'" વગેરે ડિકન્સની નવલકથા "અ ક્રિસમસ કેરોલ" માં ખૂબ જ પ્રખ્યાત થયા હતા. અન્ય અંગ્રેજી નાતાલ ગીતો જેવાં કે "'વી વિશ યુ અ મેરી ક્રિસમસ'" અને "'ઓહ કમ ઓલ યે ફેઇથફુલ'" પણ પ્રખ્યાત થયાં હતા. 1880થી નાતાલનાં ગીતો દેવળોમાં નાતાલનાં આગલા દિવસે ગાવાનો રિવાજ શરૂ થયો. (નવ પાઠો અને નાતાલનાં ગીતો) આ ગીતો શરૂઆતમાં ટ્રુરો કેથેડ્રેલ, કોર્નવોલ અને ઇંગ્લેન્ડમાં ગવાતાં હવે તે વિશ્વભરનાં દેવળોમાં ગવાય છે. 

બ્રિટનમાં નાતાલનાં વૃક્ષની શરૂઆત 1800ની સાલની શરૂઆતથી કરવામાં આવી. આ શરૂઆત મેકલેનબર્ગ સ્ટર્લાઇઝના શેરલોટે હેનોવર સાથેનાં તેનાં અંગત જોડાણ થકી કરી હતી, રાણી થકી રાજાને આપવાની શરૂઆત જ્યોર્જ ત્રીજા દ્વારા કરવામાં આવી હતી પરંતુ આ પ્રથા રાજાશાહી કુટુંબમાં ઝડપથી પ્રસરી નહોતી. રાણી વિક્ટોરિયા બાળપણથી જ આ પ્રથાથી પરિચિત હતા. વર્ષ 1832માં યુવા રાજકુમારીએ મેળવેલાં નાતાલનાં વૃક્ષ અંગે થયેલા આનંદ વિશે તેમણે લખ્યું હતું આ વૃક્ષને તેના ઉપર લાઇટોની રોશની, ઘરેણાં અને ભેટ-સોગાદો લગાડીને સુશોભિત કરવામાં આવ્યું હતું. વર્ષ 1841માં જ્યારે તેમનાં જર્મન પિતરાઈ ભાઈ રાજકુમાર આલ્બર્ટ સાથે તેમનાં લગ્ન થયા ત્યાં સુધીમાં આ પ્રથા બ્રિટનમાં ખૂબ જ પ્રચલિત થઇ ચૂકી હતી. બ્રિટનનાં રાજવી કુટુંબનું તેમના વિન્ડસર કિલ્લામાં કુટુંબનાં નાતાલનાં વૃક્ષ સાથેનું શક્તિશાળી ચિત્ર સૌપ્રથમ 1848માં "ઇલસ્ટ્રેટેડ લંડન ન્યૂઝ" નામના અખબારમાં છપાયું હતું. ત્યારબાદ નાતાલના દિવસે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ખાતે 1850માં તેની નકલ "ગોડેસ લેડીસ બુક" માં કરવામાં આવી હતી (ચિત્ર, ડાબે). "ગોડેસે" તેની બેઠી નકલ કરી હતી પરંતુ તેણે દ્રશ્યને અમેરિકાની સંસ્કૃતિનો ઓપ આપવા માટે રાણીનો તાજ અને રાજકુમાર આલ્બર્ટની મૂછો કાઢી નાંખ્યાં હતા. 
વર્ષ 1850માં "ગોડેસ" દ્વારા બનાવવામાં આવેલું ચિત્ર પુનઃ પ્રકાશિત થયું તે ચિત્ર અમેરિકામાં સુશોભનેલાં નાતાલનાં વૃક્ષનું સૌપ્રથમ સૌથી વધુ ફેલાવો ધરાવનારું ચિત્ર હતું. ઇતિહાસકાર કારાલ એન માર્ટિને તેને "પ્રથમ પ્રભાવશાળી અમેરિકન નાતાલનું વૃક્ષ" ગણાવ્યું હતું. લોકસાંસ્કૃતિક ઇતિહાસકાર આલ્ફ્રેડ શુમાકરે જણાવ્યું હતું કે "1850થી 1860ના દાયકામાં અમેરિકા ખાતે નાતાલનાં વૃક્ષની પ્રખ્યાતિ વધારનારું "ગોડેસ લેડીસ બુક" સિવાય અન્ય કોઇ જ અગત્યનું માધ્યમ નથી." વર્ષ 1860માં આ છબી ફરીથી છાપવામાં આવી અને 1870 સુધીમાં અમેરિકામાં નાતાલનું વૃક્ષ સજાવીને મૂકવું તે રિવાજ સામાન્ય બની ગયો. 

1820 દરમિયાન વોશિંગ્ટન ઇરવિંગની કેટલીક ટૂંકી વાર્તાઓ મારફતે અમેરિકામાં ક્રિસમસની ઉજવણીમાં લોકોનો રસ ફરી જાગૃત થયો. ઇરવિંગે "ધ સ્કેચ બુક ઓફ જ્યોફ્રી ક્રેયોન" અને "ઓલ્ડ ક્રિસમસ" નામનાં પુસ્તકમાં આ વાર્તાઓ પ્રસિદ્ધ કરી હતી. જેમાં તેણે "વિન્ડિકેશન ઓફ ક્રિસમસ" (1652)માં જૂની અંગ્રેજી નાતાલની પરંપરાઓનું આબેહૂબ વર્ણન વાર્તા સ્વરૂપે કર્યું હતું. 
ઇરવિંગની વાર્તાઓમાં સદભાવના ભરેલાં તહેવારોનું વર્ણન કરવામાં આવતું. તેનો દાવો હતો કે આ તમામ ઘટનાઓનુંઅવલોકન તેણે ઇંગ્લેન્ડમાં કર્યું હતું. જોકે ઘણા લોકોનો એવો દાવો છે કે ઇરવિંગ દ્વારા કરવામાં આવેલું વર્ણન તેનાં મગજની પેદાશ છે, પરંતુ તેના અમેરિકી વાચકો દ્વારા તેણે વર્ણવેલી પ્રથા બહોળા પ્રમાણમાં અનુસરવામાં આવે છે. 
1822માં ક્લિમેન્ટ ક્લાર્ક મૂરેએ "અ વિઝિટ ફ્રોમ સેઇન્ટ નિકોલસ" નામની એક કવિતા લખી (જેને તેની પ્રથમ પંક્તિ "ત્વાસ ધ નાઇટ બિફોર ક્રિસમસ" દ્વારા વધારે સારી રીતે ઓળખવામાં આવે છે). 
આ કવિતા દ્વારા ભેટ-સોગાદો આપવાની પરંપરા ખૂબ જ પ્રચલિત બની અને નાતાલના સમયે કરવામાં આવતી ખરીદીનું આર્થિક મહત્વ વધવા માંડ્યું. 
આના કારણે નાતાલની ભક્તિભાવના અને વ્યાપારીકરણ અંગે સાંસ્કૃતિક સંઘર્ષો થવા માંડ્યા. કેટલાંક લોકોને લાગવા માંડ્યું કે નાતાલનું વ્યાપારીકરણ કરીને તેને ભ્રષ્ટ કરવામાં આવી રહી છે. હેરિયેટ બિશેર સ્ટોવે 1850માં પ્રસિદ્ધ થયેલાં તેનાં પુસ્તક "ધ ફર્સ્ટ ક્રિસમસ ઇન ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડ"માં તેનાં પાત્રનાં મુખે એવો ઉલ્લેખ કરાવતી ફરિયાદ મૂકી છે કે ખરીદીની પળોજણમાં નાતાલનો ખરો મતલબ ખોવાઇ જાય છે. 
જોકે યુએસના કેટલાક પ્રાંતોમાં નાતાલની ઉજવણી હજી પણ પ્રચલિત નથી બની. હેનરી વેડ્સવર્થ લોન્ગફેલોએ તપાસ કરીને શોધી કાઢ્યું છે કે "નાતાલ અંગેનું સંક્રમણ અહીં ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડમાં છે" 1856માં. "જૂની રૂઢિચુસ્ત પ્રથા સાચવી રાખવામાં આવી છે કે નાતાલની ઉજવણી આનંદભરી રીતે અને દિલ ખોલીને ન કરવી; જોકે દર વર્ષે ઉજવણીનું મહત્વ વધતું જાય છે." 
1861 દરમિયાન ઇન રિડિંગ, પેન્સિલવેનિયા નાંમના એક અખબારમાં એવી નોંધ લેવામાં આવી હતી કે "આપણા પ્રેસ્બિટેરિયન મિત્રો કે જેઓ નાતાલની અવગણના કરતાં હતા તેમણે પણ તેમનાં દેવળોના દરવાજા ખોલીને ઈશુના જન્મદિવસની ઉજવણી શરૂ કરી છે." રોકફોર્ડનાં પ્રથમ ઉપાસના મંડળ દેવળ ઇલિનોઇસ 'રૂઢિચુસ્ત હોવા છતાં પણ' નાતાલની ઉજવણીની તૈયારી કરી રહ્યું છે. - વર્ષ 1864માં એક અખબારના સંવાદદાતા દ્વારા લખવામાં આવેલું લખાણ. 1860માં ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડનાં કેટલાંક રાજ્યો સહિતનાં 14 રાજ્યોએ નાતાલને કાયદેસરની રજા જાહેર કરી. 1870માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ખાતે નાતાલના દિવસને રાજકીય રજા જાહેર કરવામાં આવી જેના ઉપર રાષ્ટ્રપ્રમુખ યુલિસિસ એસ.ગ્રાન્ટે હસ્તાક્ષર કરીને તેને કાયદેસર અમલમાં મૂકી હતી. કાળક્રમે 1875માં લુઇસ પ્રાન્ગે અમેરિકનો માટે નાતાલની અભિવાદન પત્રિકાઓ રજૂ કરી. તેને "અમેરિકાની નાતાલની અભિવાદન પત્રિકાઓના પિતા" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 

ટપાલ ટિકિટો
19મી સદીમાં આવેલા સુધારાઓ
શિયાળુ તહેવારો
મધ્ય યુગ