બજાર આધારીત વિનિમય દર ચલણનાં બેમાંથી કોઈ પણ એક ઘટકનું મૂલ્ય બદલાતાં પરિવર્તિત થશે. ચલણ તેના ઉપલબ્ધ પૂરવઠા કરતા માંગ જ્યારેપણ વધે ત્યારે વધુ મૂલ્યવાન બનતું જાય છે. ઉપલબ્ધ પુરવઠા કરતાં માંગ ઘટતા તે ઓછું મૂલ્યવાન બને છે (તેનો અર્થ એવો નથી કે લોકોને પૈસાની જરૂર નથી, પણ એવો થાય કે તેઓ હવે પોતાની સંપત્તિ કોઈ બીજા સ્વરૂપ, સંભવતઃ કોઈ બીજા ચલણમાં રાખવાનું પસંદ કરે છે). ચલણની વધેલ માંગ વધી ગયેલ વ્યવહારીક નાણાંકીય માંગ, અથવા તો વધી ગયેલ સટ્ટાકૃત નાણાંકીય માંગને કારણે હોય છે. વ્યવહારીક નાણાંકીય માંગ દેશના વ્યાપારી પ્રવૃત્તિના સ્તર, કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (GDP) અને રોજગારના સ્તર સાથે ઊંડો સહ-સંબંધ ધરાવે છે. જેટલા વધુ લોકો બેરોજગાર હશે, તેટલો જ પ્રજા માલસામાન અને સેવાઓ પાછળ ઓછો ખર્ચ કરશે. વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓને કારણે નાણાંની માંગમાં થતા પરિવર્તનને સમાયોજિત કરવા માટે મધ્યસ્થ બેંકોને પ્રાપ્ય નાણાં પૂરવઠો સરભરમાં વધુ મુશ્કેલી પડતી નથી.

સટ્ટાકૃત નાણાંકીય માંગનું સમાધાન કરવો મધ્યસ્થ બેંકો માટે ખૂબ મુશ્કેલ છે પણ તે વ્યાજ દરોના પરિવર્તન દ્વારા એ કામ કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે. જો રોકાણકારને ઊંચો નફો (એટલે કે વધુ વ્યાજ દર) મળતો હોય તો તેઓ ચલણ ખરીદવાનું પસંદ કરે. દેશના વ્યાજ દર જેટલા વધુ ઊંચા હોય, તેટલી જ વધુ તે દેશના ચલણની માંગ હોય. એક દલીલ એવી પણ છે કે ચલણ બજારમાં થતી સટ્ટાખોરી દેશના વાસ્તવિક આર્થિક વિકાસને રૂંધી પણ શકે છે, કેમકે ચલણના મોટા સટ્ટાખોરો ચલણની ખોટ ઉભી કરી તે મધ્યસ્થ બેંકને ચલણ સ્થિર રાખવા માટે પોતાના ચલણ ભંડોળ વેચવા માટે મજબૂર કરી ઈરાદાપૂર્વક ચલણ પર અધોગામી દબાણ લાવે છે. (આવું થતા જ સટ્ટાખોરો બેન્ક પાસેથી ઓછા દરે ચલણ પરત ખરીદી તેમની પરિસ્થિતિ સરળ કરીને નફો લઈ જઈ શકે છે).

દ્વિપક્ષી સામે અસરકારક વિનિમય દર
દરો
ખુલ્લા વ્યાજ દરની એકરૂપતા
વિનિમય દરોમાં વધઘટ