શબ્દ "જ્ઞાનકોશ" ક્લાસિકલ ગ્રીક પરથી આવ્યો છે , જે "એન્કીલિયોસ પાઇડિયા"નું લિવ્યંતર છે; "એન્કીલિયોસ"નો અર્થ "વારંવાર, સમયાંતરે અથવા સામાન્ય" અને "પાઇડિયા"નો અર્થ "શિક્ષણ" એવો થાય છે. સાથે, શબ્દ સમૂહનું સદંતર રીતે જ "[સુંદર-]ગોળાકાર શિક્ષણ" તરીકે ભાષાંતર થાય છે, એટલે કે "સામાન્ય જાણકારી". લેટિન હસ્તપ્રતોની નકલ કરનારાઓએ આ શબ્દ સમૂહને સમાન અર્થ સાથે એક ગ્રીક શબ્દ "એન્કુક્લોપાઇડિયા" તરીકે જ લીધો છે અને આ બનાવટી ગ્રીક શબ્દ નવો લેટિન શબ્દ "જ્ઞાનકોશ" બની ગયો હતો, જે અંતે અંગ્રેજીમાં રૂપાંતરીત થયો હતો. જોકે જાણકારીના સંક્ષેપની કલ્પના હજ્જારો વર્ષ જૂની છે, આ શબ્દનો સૌપ્રથમ 1541માં પુસ્તકના શીર્ષકમાં જોચિમુસ ફોર્ટિયસ રિંગેલબર્જિયસ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયો હતો, "લુકુબ્રેશન્સ વેલ પોટીયસ એબ્સોલ્યુટીસીમા ક્યક્લોપાઇડિયા" (પાયો, 1541). શબ્દ "જ્ઞાનકોશ" નો સૌપ્રથમ વખત ક્રોટેઇનના એનસાયક્લોપીડિસ્ટ પવાઓ સ્કેલિક દ્વારા તેમના પુસ્તક "એનસાયક્લોપીડિયા સિ ઓર્બિસ ડિસિપ્લેનેરમ ટમ સેક્રારુન ક્વુમ પ્રોફાનેરુમ એપિસ્ટેમોન" ના શીર્ષકમાં એક નામ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો (જ્ઞાનકોશ અથવા શિસ્તની દુનિયાની જાણકારી , પાયો, 1559). જૂનામાં જૂની સ્થાનિક ભાષાઓમાંની એકનો ઉપયોગ ફ્રેન્કોઇસ રેબેલેઇસ દ્વારા તેમના "પેન્ટાગ્રુએલ" માં 1532માં કરાયો હતો. 

વિવિધ જ્ઞાનકોશો એવા નામ ધરાવે છે જેમાં પ્રત્યય "-p(a)edia" નો સમાવેશ થાય છે, ઉદા. તરીકે, બેંગ્લાપિડીયા (બંગાળને લગતી બાબતો પર). 

બ્રિટીશ વપરાશમાં, સ્પેલીંગ્સ "encyclopedia" અને "encyclopaedia" બંને ચલણમાં છે. જોકે પાછળનો સ્પેલીંગ વધુ "યોગ્ય" હોવાનું વિચારવામાં આવે છે, જ્યારે અગાઉનો શબ્દ અમેરિકન અંગ્રેજીના અતિક્રમણને કારણે વધુ સર્વસામાન્ય બની ગયો છે. અમેરિકન વપરાશમાં, ફક્ત પહેલો શબ્દ જ સામાન્ય રીતે વપરાય છે. "æ" યુક્તાક્ષર સાથે—સ્પેલીંગ "encyclopædia" —નો 19મી સદીમાં સતત ઉપયોગ થતો હતો અને હવે જવલ્લેજ ઉપયોગમાં વધારો થતો જાય છે, જોકે પેદાશ શીર્ષકો જેમ કે "એનસાયક્લોપીડિયા બ્રિટાનીકા" અને અન્યમાં જાળવી રાખવામાં આવ્યા છે. "ઓક્સફોર્ડ અંગ્રેજી ડિક્શનેરી" (1989) માં "encyclopædia" અને "encyclopaedia" ને સમાન વિકલ્પ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે અને "æ" ને કાલગ્રસ્ત તરીકે નોંધે છે, સિવાય કે તેનો લેટિન ભાષામાં ઉયોગ કરાયો હતો. "વેબસ્ટર્સની થર્ડ ન્યુ ઇન્ટરેશનલ ડિક્શનરી" (1997–2002)માં "encyclopedia" મુખ્ય શબ્દ તરીકે અને"encyclopaedia" ને નજીવી જોડાણ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, "cyclopedia" અને "cyclopaedia" નો હવે જવલ્લેજ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જે 17મી સદીને લાગે વળગતા શબ્દનું સંક્ષિપ્ત સ્વરૂપ છે. 

વિના મૂલ્યવાળા જ્ઞાનકોશ
ઇતિહાસ
વ્યુત્પત્તિ શાસ્ત્ર (એટિમૉલજિ)
વિશિષ્ટ લાક્ષણિક્તાઓ