પ્રારંભિક સમયમાં માટીના વાસણો હાથથી ઘડીને ખૂલ્લામાં તાપણામાં પકવવામાં આવતા હોવાનું માનવામાં આવે છે. પકવવાનો સમયગાળો ટૂંકો હતો પરંતુ આગમાં મહત્તમ તાપમાન ઘણું જ ઊંચું રહેતું, લગભગ 900 ડિગ્રી સેલ્સિયસની આસપાસ અને આ તાપમાન ઘણું જ ઝડપથી મેળવી લેવામાં આવતું. રેતી, કપચી, છૂંદેલા શંખલા અથવા ભાંગેલા વાસણોના મિશ્રણ સાથેની માટીનો ઉપયોગ તાપણામાં પકવવામાં આવતા સિરામિક્સ બનાવવા ઉપયોગ થતો હતો, કારણ કે તે ઓપન બોડી ટેક્સચર પૂરું પાડતા જેમાં માટીના પાણી અને અન્ય ઝડપથી ફેરફાર પામતા તત્વો મુક્ત રીતે છૂટા પડી શકતાં. માટીમાં રહેલા રુક્ષ ભાગો વાસણોને ઠંડા પાડતી વખતે તેના સંકોચાવાની ક્રિયા પર નિયંત્રણ રાખે છે, જે ગરમીના દબાણ અને તિરાડ પડવાના જોખમને ઘટાડવા માટે ધીરે-ધીરે હાથ ધરવામાં આવે છે. તિરાડ પડવાનું ખૂબ જ ઊંચું જોખમ ધરાવતા તીક્ષ ખૂણાવાળા વાસણોને બદલે પ્રારંભિક તાપણામાં પકવાતાં વાસણો ગોળ તળિયાવાળા બનાવવામાં આવતા હતા. સૌપ્રથમ ઇરાદાપૂર્વક બનાવવામાં આવેલા ભઠ્ઠા ખાડા-ભઠ્ઠા અથવા ટ્રેન્ચ-ભઠ્ઠા હતા, જેમાં જમીનમાં ખાડો ખોદીને તેને ઇંધણથી ઢાંકી દેવામાં આવતો. જમીનમાં પાડવામાં આવેલા કાણાં આવરણ પૂરું પાડતા અને પકવવાની ક્રિયા પર વધારે સારું નિયંત્રણ પૂરું પાડતા હતા. 

પ્રારંભિક સમયના જાણીતાં સિરામિક પદાર્થો ગ્રેવેટાઇન પૂતળીઓ છે, જેમ કે આધુનિક સમયના ચેક રિપબ્લિકમાં ડોલ્ની વેસ્ટોનાઇસમાં શોધી કાઢવામાં આવેલી પૂતળીઓ. વિનસ ઓફ ડોલ્ની વેસ્ટોનાઇસ (વેસ્ટોનિકા વિનસ ઇન જેક (Věstonická Venuše in Czech)) વિનસની પૂતળી છે, નગ્ન સ્ત્રીની પૂતળી જેનો સમયગાળો ઇ.સ.પૂ. 29000-25000 (ગ્રેવટાઇન ઉદ્યોગ) માનવામાં આવે છે. અત્યાર સુધીમાં મળી આવેલા સૌથી પ્રાચીન માટીના વાસણો દક્ષિણ ચીનના યુચાન્યાન ગુફામાંથી ખોદી કાઢવામાં આવ્યા હતા અને "પ્રોસિડિંગ્સ ઓફ ધ નેશનલ એકેડેમી ઓફ સાયન્સિસ" ના 2009ના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે આ વાસણો લગભગ 18000 વર્ષ જૂનાં છે. જાપાનના પ્રારંભિક કાળના જોમોન લોકો દ્વારા બનાવવામાં આવેલા વાસણો પણ મળી આવ્યા છે, જે લગભગ ઇ.સ.પૂ. 10,500 જેટલાં છે.
શબ્દ "જોમોન"ને જાપાનીઝ ભાષામાં અર્થ છે "દોરડાથી અંકિત". તે લાકડાની સોટીની આસપાસ દોરડું વિંટીને વાસણો અને મૂર્તિઓ પર પાડવામાં આવતાં આંકાંનું સૂચન કરે છે. આશરે ઇ.સ.પૂ. 10,000ના માનવામાં આવતા વાસણો પણ ચીનમાંથી ઉત્ખનન કરવામાં આવ્યા હતા. એવું લાગે છે કે ઉત્તર આફ્રિકામાં લગભગ દસમા મિલેનિયમ બી.પી.માં અને દક્ષિણ અમેરિકામાં સાતમા મિલેનિયમ બી.પી.માં સ્વતંત્ર રીતે વિકસાવવામાં આવી હતી. ઘણી સંસ્કૃતિમાં, પ્રારંભિક વાસણો હાથથી આકાર આપીને અથવા માટીને પાતળા ગોળ દોરડાં પર રેડવીને બનાવવામાં આવતા હતા, જેમાં દોરડાંને પછીથી વાસણ બનાવવા તેની આસપાસ વિંટાળી દેવામાં આવતા હતા.

માટીકામના પ્રારંભિક ઇતિહાસને ચાર સમયગાળામાં વહેંચી શકાય; હસુના સમયગાળો (ઇ.સ.પૂ. 5000-4500), હલફ સમયગાળો (ઇ.સ.પૂ. 4500-4000), ઉબૈડ સમયગાળો (ઇ.સ.પૂ. 4000-3000) અને યુરુક સમયગાળો (ઇ.સ.પૂ. 3500-2000). લગભગ ઇ.સ.પૂ. 6000-4000 (ઉબૈડ સમયગાળા) દરમિયાન મેસોપોટેમિયામાં કુંભારના ચાકડાની શોધે માટીકામની ચીજવસ્તુઓના ઉત્પાદનમાં ક્રાંતિ લાવી દીધી. કૌશલ્ય ધરાવતા કુંભારો ત્યારે વિશ્વના પ્રથમ નગરોની વધતિ જતી જરૂરીયાતોને પહોંચી વળવા સક્ષમ બન્યા. પ્રાચીન ભારતમાં મેહરગઢ સમયગાળા -2 (ઇ.સ.પૂ. 5500-4800) અને મેહરગઢ સમયગાળા-3 (ઇ.સ.પૂ. 4800-૩500) દરમિયાન માટીકામનો ઉપયોગ થતો હતો, જેને નીયોલિથિક અને ચેલ્કોલિથિક સિરામિક તરીકે ઓળખાતું હતું. એદ-દુર વાસણો તરીકે ઓળખવામાં આવતી વસ્તુઓ સહિતના માટીકામનો ઉદભવ સિંધુ ખીણના પ્રદેશોમાં થયો હતો અને સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિના અનેક સ્થળોએ તે મળી આવે છે.

ભૂમધ્યમાં, ગ્રીક અંધકાર યુગ (ઇ.સ.પૂ. 1100-800) દરમિયાન, કલાકારો ચોરસ, વર્તુળ અને લીટીઓ વગેરે ભૂમિતિના આકારોનો ઉપયોગ એમફોરા અને અન્ય માટીકામ ચીજવસ્તુઓના સુશોભન માટે કરતાં હતા. આશરે ઇ.સ.પૂ. 1500-3000 વચ્ચેનો ગાળો પ્રાચીન કોરીયામાં મુમુન પોટરી સમયગાળો તરીકે ઓળખાય છે.

માટીકામની ચીજવસ્તુઓની ગુણવત્તા ઐતિહાસિક રીતે વિવિધતા ધરાવે છે, જે ક્યારેક કુંભારની કળાને સમુદાય દ્વારા કેટલું માન આપવામાં આવે છે તેના પર પણ આધાર રાખતી હતી. દાખલા તરીકે, ચેલ્કોલિથિક સમયગાળામાં મેસોપોટેમિયામાં, હેલાફિયન પોટરીએ તકનીકી સક્ષમતા અને વિકાસ સુધી પહોંચી હતી, જે પછીથી ગ્રીક પોટરીમાં કોરીન્થીયન અને એટીક વેર સાથેના વિકાસ થયો ત્યાં સુધી જોવા મળી ન હતી. પ્રારંભિક રોમન સામ્રાજ્યના અનોખા રેડ સેમિયન વાસણોની નકલ સમગ્ર સામ્રાજ્યમાં પ્રાદેશિક કુંભારો દ્વારા કરવામાં આવી હતી. અંધકાર યુગના ગાળામાં યુરોપિયન પોટરીની ગુણવત્તાનો નાશ થયો જે દરજ્જા અને ગુણવત્તાની રીતે યુરોપિયન નવચેતનાના ગાળા સુધી પાછી ફરી ન હતી.

ઇતિહાસ
પૃષ્ઠભૂમિ
અન્ય ઉપયોગો
પુરાતત્વશાસ્ત્રમાં