પ્રારંભિક મેસોપોટેમીયાના અગ્ર વર્ગના મહેલો અત્યંત મોટા પરિસરો ધરાવતા હતા અને તેમને મોટે ભાગે વૈભવીપણે સુશોભિત કરવામાં આવતા હતા. ખફજાહ અને અસ્માર જેવા દિયાલા નદી ખીણના સ્થળોએથી મળેલા સૌથી પ્રારંભિક નમુના જાણીતા છે. ઇ.સ. પૂર્વેંની આ ત્રીજી સહસ્ત્રાબ્દિના મહેલો વિશાળ સ્તરની સામાજિક-આર્થિક સંસ્થાઓ તરીકે કામગીરી બજાવતા હતા, તેથી નિવાસી અને ખાનગી કામગીરીની સાથે સાથે તેમાં કારીગરોની કાર્યશિબિરો, અનાજ સંગ્રહાલયો, કર્મકાંડો માટેના ચોગાનો રહેતા અને મોટે ભાગે દેવળો સાથે જોડાયેલા રહેતા હતા. ઉદાહરણ તરીકે, જ્યાં ચંદ્ર દેવ નન્નાની પૂજારીણીઓ રહેતી હતી તેવું ઊર ખાતેનું કહેવાતું "ગીપારુ" (અથવા સુમેરમાં ગિગ-પાર-કુ) બહુવિધ ચોગાનો, અસંખ્ય ગર્ભગૃહો, મૃત પૂજારીણીઓને દફનાવવાના ખંડો, કર્મકાંડ માટેનો ભોજખંડ, વગેરે ધરાવતું વિશાળ સંકુલ હતું. મેસોપોટેમીયાના મહેલનું આવું જ સંકુલ ઉદાહરણ સીરીયામાં મારી ખાતે પ્રાચીન બેબીલોનીયન કાળનું ઉત્ખનનમાં મળી આવ્યું હતું. 

ખાસ કરીને કલ્હુ/નિર્મુડ, ડુર શર્રુકીન/ખોર્સાબાદ અને નીનવા/નીનેવેહ ખાતેના લોહયુગના એસ્સીરીયન મહેલો તેની દિવાલો પર કોતરવામાં આવેલા ચિત્રાત્મક અને શબ્દાત્મક વર્ણનામત્ક કાર્યક્રમોથી અત્યંત વિખ્યાત થયા છે. આ તમામ કોતરકામ ઓર્થોસ્ટેટ્સના નામે ઓળખાતા પથ્થરના ચોસલાઓ પર થયું હતું. આ ચિત્રાત્મક કાર્યક્રમોમાં પૂજાના દ્રશ્યો અથવા તો રાજાઓની લશ્કરી અને નાગરિક સિદ્ધિઓના વર્ણનો સામેલ કરવામાં આવતા હતા. દરવાજા અને મહત્વના માર્ગોની ધારો પર એપોટ્રોપેઇક પુરાણકથા ચરિત્રોના પથ્થરમાંથી કોતરેલા વિશાળ સ્થાપત્યો રહેતા હતા. લોહયુગના આ મહેલોની પુરાતત્વીય ગોઠવણી મોટા અને નાના ચોગાનોની આસપાસ પણ કરવામાં આવતી હતી. સામાન્યપણે રાજાનો સિંહાસનખંડ એક વિશાળ અનુષ્ઠાનિક ચોગાનમાં ખુલતો, જ્યાં રાજ્યની મહત્વની સમિતિઓ મળતી, રાજ્યના વિધિવિધાનના કાર્યક્રમો હાથ ધરાતા. 

એસ્સીરીયાના ઘણા મહેલોમાં મોટા પ્રમાણમાં હાથીદાંતના ફર્નિચરના ટુકડાઓ મળ્યા હતા, જે દર્શાવે છે કે તે સમયે ઉત્તર સીરીયાના નીઓ-હીટ્ટાઇટ રાજ્યો વચ્ચે ગાઢ વેપારી સંબંધો હતા. કાંસ્યના રીપાઉઝ બેન્ડ્સથી લાકડાના દરવાજો શણગારવામાં આવતા હોવાના પર્યાપ્ત પુરાવા મળ્યા છે. 

તત્વજ્ઞાન
મહેલો
વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી
સત્તા