 સોડિયમ કે તેના સંયોજનો જ્યોતમાં પ્રેરિત થાય છે ત્યારે જ્યોત ચળકતી પાળી રંગમાં ફેરવાઈ જાય છે.

સોડિયમ બાષ્પની એક જાણીતી અણુ વર્ણપટ્ટીય રેખા ડી-લાઇન તરીકે ઓળખાય છે, જે સોડિયમ ફ્લેમ-ટેસ્ટ લાઇન (જુઓ કામગીરી) તરીકે અને ઓછા દબાણના સોડિયમ લેમ્પ્સ (જે ઊંચા દબાણયુક્ત લેમ્પ્સના ઓછા નારંગની રંગના પ્રકાશને બદલે કૃત્રિમ પીળો પ્રકાશ આપે છે) તરીકે જોઈ શકાય છે. ડી-લાઇન એક વર્ગીકૃત ફ્રોનહોફર લાઇન્સમાંની એક છે, જે સૂર્યના વીજચુંબકીય કિરણોત્સર્ગના જોઈ શકાય તેવો વર્ણપટ્ટ છે. સૂર્યના ઉપલા સ્તરોમાં સોડિયમ ની બાષ્પ 589.5 એનએમની તરંગલંબાઈની બેન્ડમાં દેખી શકાય તેવી પ્રકાશનું શોષણ કરી વીજચુંબકીય કિરણોત્સર્ગના બહાર ફેંકાતા વર્ણપટ્ટમાં ઘાટ્ટી રેખાઓ રચે છે. આ તરંગલંબાઈ અણુ સોડિયમ માં સક્રિયતાને તુલ્ય હોય છે, જેમાં ઇલેક્ટ્રોન-સંયોજકતા સંક્રમણ 3p થી 3s વીજ સ્થિતિની હોય છે. સોડિયમ પરમાણુના દૃશ્યમાન વર્ણપટ્ટનું બારીકાઈપૂર્વક પરિક્ષણ કરતાં જણાય છે કે ડી-લાઇન અનુક્રમે 589.6 nm અને 589.0 nm પર D and D તરીકે ઓળખાતી બે લાઇન ધરાવે છે. 3p વીજ સ્થિતમાં ઇલેક્ટ્રોન સંયોજકતાના ગોળ-ભ્રમણ ક્રિયાપ્રતિક્રિયામાંથી આ સુંદર માળખું રચાય છે. ગોળ-ભ્રમણ ક્રિયા-પ્રતિક્રિયામાં બે સ્થિતિની રચના કરવા ગોળ કોણીય ગતિ અને કોણીય ભ્રમણ ગતિ જોવા મળે છે, જેને એલએસ કપલિંગ યોજનામાં 3p(P) અને 3p(P) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઇલેક્ટ્રોનની 3s સ્થિતિથી એક સ્થિતિમાં વધારો થાય છે, જે એલએસ કપલિંગ યોજનામાં 3s(S) તરીકે જાણીતી છે. D લાઇન એ 3s(S) નીચી સ્થિતિ અને 3p(P) ઊંચી સ્થિતિ વચ્ચે વીજ સંક્રમણનું પરિણામ છે. D-લાઇન એ 3s(S) નીચી સ્થિતિ અને 3p(P) ઊંચી સ્થિતિ વચ્ચેનું વીજ સંક્રમણનું પરિણામ છે. અણુ સોડિયમ ના દ્રશ્યમાન વર્ણપટ્ટનું બારીક પરિક્ષણ કરવાથી જાણવા મળશે કે હકીકતમાં ડી-લાઇન બેથી વધારે રેખા ધરાવે છે. આ રેખાઓ 3p ઉચ્ચ સ્થિતિ અને 3s નીચ સ્થિતિના અતિસુંદર માળખા સાથે સંકળાયેલી છે. 589.5 nm નજીક દ્રશ્યમાન પ્રકાશ સાથે સંકળાયેલી અનેક વિવિધ સંક્રમણો જુદી જુદી ઉચ્ચ અને અતિસુંદર સ્તરો વચ્ચે જોવા મળી શકે છે.

લેસર્સના વ્યવહારિક ઉપયોગથી કૃત્રિમ લેસર ગાઇડ સ્ટાર્સનું નિર્માણ થાય છે, જે મોટા અને જમીન આધારિત દ્રશ્યમાન પ્રકાશીય ટેલીસ્કોપ્સ માટે ગ્રહણશીલ ચશ્મામાં સહાય કરે છે. લેસર્સ સોડિયમ ડી-લાઇન સંક્રમણ કામ કરે છે (જુઓ એફએસઓઆર (FASOR) સમજ).

વર્ણપટ્ટદર્શક
સાવચેતીઓ
વ્યાવસાયિક ઉત્પાદન
સર્જન