આભાસી સ્તરમાં, આદિ શંકરાચાર્ય "સતકાર્યવાદ" દ્વારા વિશ્વના સર્જનમાં વિશ્વાસ ધરાવે છે. તે સમખ્યાના દર્શન જેવું છે, જે જણાવે છે કે કારણ હંમેશા અસરમાં છુપાયેલું છે – અને અસરએ માત્ર કારણના સ્વરૂપમાં ફેરફાર છે. જો કે, સમખ્યા પરિણામવાદ (ઉત્ક્રાંતિ)ના પેટા સ્વરૂપમાં "સતકાર્યવાદ" – જેમાં કારણ ખરેખર અસર બને છે. તેના બદલે, આદિ શંકરાચાર્ય "વિવર્તવાદ" નામના પેટા-સ્વરૂપમાં વિશ્વાસ ધરાવે છે. તેના અનુસાર, અસર માત્ર કારણનું દેખીતું સ્વરૂપ પરિવર્તન છે – જેમકે ભ્રમ. દા.ત. અંધારામાં, માણસ ઘણી વખત ગૂંચવાઈને દોરડાને સાપ માની લે છે. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે દોરડું ખરેખર સાપ બની જાય છે. 

વ્યવહારિક સ્તરે, આ બ્રહ્માંડ સર્વોપરી ભગવાન ઇશ્વરનું સર્જન હોવાનું માનવામાં આવે છે. માયા ઇશ્વરનું દૈવિક જાદુ છે, તેની મદદથી ઇશ્વરે આ વિશ્વનું સર્જન કર્યું છે. સર્જનની શ્રેણી ઉપનિષદમાંથી લેવામાં આવી છે. સૌ પ્રથમ, પાંચ સૂક્ષ્મ તત્વો (આકાશ, હવા, આગ, પાણી અને પૃથ્વી) ઇશ્વર દ્વારા સર્જન કરવામાં આવ્યા છે. આકાશ માયા દ્વારા રચવામાં આવ્યું છે. આકાશમાંથી હવામાંથી આગ પેદા થઈ છે. હવામાંથી આગનો જન્મ થયો છે. આગમાંથી પાણી પેદા થયું છે. પાણીમાંથી પૃથ્વી પેદા થઈ છે. આ પાંચેય સૂક્ષ્મ તત્વોના યોગ્ય મિશ્રણથી પાંચ સ્થૂળ તત્વોનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે, જેમકે સ્થૂળ આકાશ, સ્થૂળ આગ, વગેરે. આ સ્થૂળ તત્વોમાંથી બ્રહ્માંડ અને જીવનનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે. આ જ શ્રેણી વિનાશ સમયે બિલકુલ વિરુદ્ધ ક્રમમાં હોય છે. 

કેટલાક લોકોએ આ સિદ્ધાંતોને "સતકાર્યવાદ" થી વિરુદ્ધ હોવાનું જણાવીને તેની ટીકા કરી છે. "સતકાર્યવાદ" અનુસાર, કારણ અસરની અંદર છુપાયેલું હોય છે. ચેતના સ્વરૂપ ધરાવતા ઇશ્વર કેવી રીતે ભૌતિક વિશ્વની અસરમાં હોઈ શકે? આદિ શંકરાચાર્ય જણાવે છે કે સભાન જીવિત વ્યક્તિમાંથી વાળ અને નખ જેવા નિર્જીવ પદાર્થો પેદા થઈ શકે છે, તેવી જ રીતે ચેતનાસ્વરૂપ ઇશ્વરમાંથી નિર્જીવ વિશ્વ પણ આકાર લઈ શકે છે.

ગુરૂની આવશ્યકતા
કાર્ય અને કારણની અનન્યતા
વિશ્વની સ્થિતિ
સર્જનનો સિદ્ધાંત