કૂલેએ સમાજનો ખ્યાલ માનસિક એકતા ધરાવતી સાવયવી વ્યવસ્થા તરીકે કરેલ છે. તેમણે વ્યક્તિ અને સમાજને એકમેકનાં પૂરક અને અભિન્ન ગણેલ છે. કૂલેએ સમાજથી અલગ વ્યક્તિનાં અસ્તિત્વનો અસ્વિકાર કર્યો છે. સમાજમાંથી વ્યક્તિ જીવન પ્રાપ્ત કરે છે. વ્યક્તિનો વિચાર સમાજના એક ભાગ તરીકે કરી શકાય. ઉત્ક્રાંતિવાદી દ્રષ્ટિકોણથી તપાસતાં પણ વ્યક્તિ અને સમાજ વચ્ચેનો સંબંધ સાવયવી છે એમ કૂલે કહે છે. વ્યક્તિનો વિચાર સમૂહ કે સમાજને કેન્દ્રમાં રાખીને જ કરી શકાય. એ જ રીતે વ્યક્તિઓથી અલગ સમાજનો પણ વિચાર કરી શકાતો નથી. કૂલેએ કહ્યું કે જ્યારે આપણે સમાજનો વિચાર કરીએ છીએ ત્યારે સમાજનાં બધાં લોકોનો સામાન્ય ખ્યાલ કરીએ છીએ, જ્યારે વ્યક્તિનો વિચાર કરીએ છીએ ત્યારે સમાજના લોકોને પૃથક કરીને તેમનાં જ વ્યક્તિગત પાસાંનો વિચાર કરીએ છીએ. આમ કૂલેના મત મુજબ સમાજ એક સાવયવી રચના છે. સમાજના એક ભાગમાં કંઇ બને તો બીજા ભાગ પર તેની અસર થાય છે. સમાજનાં કોઈ ભાગમાં હલનચલન થાય તો તેની અસર સમગ્ર સમાજમાં થાય છે. સમાજનાં એક ભાગમાં પરિવર્તન સમગ્ર સમાજમાં પરિવર્તન લાવે છે.

કારકિર્દી
સમાજનો સાવયવી ખ્યાલ
પ્રાથમિક સમૂહ
પ્રદાન