પુરુષ હસ્તમૈથુન વિધિઓ ઉપર ઘણા પરિબળો અને નિજી પસંદગીઓની અસર પડે છે. ખસી કરેલ વ્યક્તિઓ દ્વારા અઅને ખસી ન કરેલ વ્યક્તિ દ્વારા થતી હસ્ત મૈથુનની વિધી બદલાય છે. કોઈ એક વ્યક્તિ દ્વારા અપનાવાતી વિધી બીજી વ્યક્તિ માટે ખૂબજ ત્રાસ દાયક કે તકલીફ દાયક હોય છે.
પુરુષ હસ્ત મૈથુનની સૌથી સામાન્ય વિધી જનનેંદ્રીયને હાથની હથેળીની હળવી મુઠ્ઠીમાં લઈને હાથને લિંગ પર ઉપર નીચે ઘસવાની છે. સર્વ સામાન્ય રીતેરતિક્ષણ અને વીર્યસ્ખલન મેળવવા આ પ્રકારની ઉત્તેજના વિધી પર્યાપ્ત હોય છે. હાથના ચલનની ગતિ વ્યક્તિ દર વ્યક્તિ બદલાય છે. એ વાત પણ સામાન્ય છે કે સ્ખલન ક્ષણ જેમજેમ નજીક આવે છે તેમ તેમ ગતિ વધતી જાય છે અને મૂળ સ્ખલનના સમયે તે ઘટી જાય છે. 
જ્યારે સુન્નત ન કરેલ હોય તેવા પુરુષોમાં જનનેંદ્રીયની ઉત્તેજના શિશ્ન પરની ચામડીના (શિસ્ન ત્વચા) હલન ચલનથી મેળવાય છે, તેમાં શિશ્ન ત્વચાને પકડીને શિશ્ન પર ઉપરનીચે સરકાવાય છે, અને શિશ્ન ત્વચાની લંબાઈ અનુસાર શિશ્નને ઝડપી હલનચલન વડે ત્વચા દ્વારા શિશ્નને પૂર્ણ અથવા અપૂર્ણ રીતે ઢંકાય છે અને બહાર કઢાય છે. આ સમય દરમ્યાન, વધતી ઉત્તીજના સાથે શિશ્નનું કદ અને લંબાઈ વધી શકે છે, સિશ્ન થોડું ઘેરા રંગનું પણ બને છે. શિશ્ન ત્વચા પરની ત્વચા ઝડપી હલન ચલન સમયે શિશ્ન પર ઘર્ષણ ઘટાડે છે. સુન્નત કે ખસી કરેલા પુરુષોનું શિશ્ન અર્ધ જે સંપૂર્ણ રીતે ત્વચાના આવર રહિત હોય છે, આને લીધે આ પ્રકારના હસ્ત મૈથુનમાં શિશ્ન નો સરખામણીએ વધુ ભાગ હાથના સીધા સંપર્કમાં આવે છે. આ પ્રકારે શિશ્ન પ્રના વધુ ઘર્ષણને લીધે થતી બળતરા ટાળવા ઘણાં પુરુષો નીજી તૈલી પદાર્થો કે વ્યક્તિગત શ્લેષ્મ પદાર્થઉપયોગ કરે છે..

સુન્નત કરેલ કે ન કરેલ પુરુષોમાં હસ્ત મૈથુન ની એક અન્ય રીત પ્રચલિત છે. તે અનુસાર પ્રથમ આંગળી અને અંગુઠાથી 
તેની અડધી લંબાઈએ ઈંદ્રીયને પકડી ઈંદ્રીય (સ્તંભ) પરની ત્વચાને ઉપરનીચે સરકાવવામાં આવે છે. આમાં એક અન્ય પ્રકારે વાંસડી વગાળતા હોય તેમ ઈંદ્રીયને આંગળીઓ અને અંગૂઠાથી પકડીને સ્તંભની ત્વચાને સરકાવીને પણ હસ્તમૈથુન કરવામાં આવે છે. એક અન્ય વિધીમાં પેટ પર ઊંધા સૂઈ કોઈ સુ
ંવાઈ સપાટી જેમ કે ગાદીૢ તકિયો આદિ સાથે ઈંદ્રીયને રગડીને પણ હસ્તમૈથુન કરાય છે. આના વિવિધરૂપ તરીકે કૃત્રિમ યોનિ અથવા સીમ્યુલાક્રમ (simulacrum), આદિ વાપવામાં છે. ધણી વખત આવા સાધનો આદિની ગેરહાજરીમાં પુરુષો મોટેભાગે તેઓ કોઈ સાથી સાથે કામ ક્રીડામાં હોવાની કલ્પના કરે છે અથવા કામોત્તેજક ચિત્રોનો આસરો લઈ હસ્તમૈથુન કરે છે.

આ સિવાય પણ પુરુષ હસ્ત મૈથુનમાં ઘણાં વિવિધ પ્રકાર હોય છે. પુરુષો શિશ્ન અથવા શિશ્નની કિનારી કે અધોશિશ્ન ભાગ (અંગ્રેજી ફ્રેન્યૂલર ડેલ્ટા frenular delta) જેવા ભાગ પર માલિશ કરી કે આંગળી વડે રગડીને ઉત્તેજના મેળવે છે. અમુક માણસો પોતાના બન્ને હાથ ઈંદ્રીય કે સ્તંભ પર મૂકે છે જ્યારે અમુક માણસો એક હાથ વડે ઈંદ્રીય ઉત્તેજના મેળવે છે અને બીજા હાથ વડે તેમના વૃષણ, સ્તન ડીંટી કે શરીરના અન્ય કોઈ અંગને પંપાળીને આનંદ મેળવે છે. 
સ્તન ડીંટીએ શરીરના ઉત્તેજના ક્ષેત્રોમાંનું એક છે. તેને તીવ્રતાથી ઉત્તેજીત કરતાં સામાન્ય રીતે મેળવાતી ઈંદ્રીયની ઉત્તેજના કરતાં વધુ ઝડપથી ઈંદ્રીય ઉત્તેજીત થાય છે. અમુક લોકો તેમનો હાથ સ્થિર રાખી પેડુના ભાગના હલન ચલન દ્વારા સંભોગ સમયે કરાતી ગતિવિધીની નકલ સમાન હોય છે. અમુક લોકો કંપન યંત્ર (વાઈબ્રેટર) જે સ્ત્રીઓ દ્વરા વપરાતા અન્ય સાદનો વડે પણ હસ્ત મૈથુન કરે છે. અમુક અત્યંત લચીલું શરીર ધરાવતા માણસો તેમના જ હોઠ કે જીભ વડે તેમની ઈંદ્રીયને ઉત્તેજીત કરે છે જેને સ્વમુખમૈથુન (અંગ્રેજી ઓટોફીલાટીઓ autofellatio) કહે છે 

પ્રેસ્ટેટ ગ્રંથિ એ વીર્યને તરલ કે પ્રવાહી માધ્યમ પુરું પાડે છે. આ ગ્રંથિ સ્પર્ષ પ્ર્ત્ય સંવેદન શીલ હોય છે. આથ અમુક માણસો ખૂબ જ સારી રીતે તેલ જેવા ચેકણા માધ્યમમાં ચીકણી કરેલ આંગળી કે ડીલ્ડોને ગુદામાં ઘુસાડીને મળાશયની બાજુમાં આવેલ ગ્રંથિને ઉત્તેજીત કરે છે. બહારથી બે સાથળની વચ્ચેના અને વૃષણ તથા ગુદા વચ્ચે આવેલ ભાગ પેરીનીયમ પર બહારથી દબાણ આપવું પણ આનંદ પ્રદાયી હોઈ શકે છે. અમુક વ્યક્તિઓ ગુદા મૈથુનને પણ પસંદ કરે છે. તેઓ આંગળી કે અન્ય વસ્તુ વાપરી પ્રોસ્ટેટને ઉત્તેજીત કર્યા સિવાય માત્ર ગુદાની ઉત્તેજનાનો પણ આનંદ માણે છે.

સ્ખલનને અટકાવવાની અમુક વિવાદસ્પદ રીત પણ ઘણાં માણસો વાપરે છે. આમાં તેઓ, વૃષણ તથા ગુદા ની લગભગ મધ્યમાં આવેલ પેરીનીયમ ક્ષેત્ર પર સ્ખલનથી પહેલાં દબાણ આપે છે. જોકે આમ કરવા જતાં વીર્ય મૂત્રાશયમાં પહોંચી જવાનો ભય રહેલો છે. આને પ્રતિગામી સ્ખલન (retrograde ejaculation) કહે છે.

સાંસ્કૃતિક દ્રષ્ટીકોણ અને રિતીઓ
સ્ખલન નો હક્ક
પારસ્પારિક હસ્ત મૈથુન
પુરુષો