ભારતનું અર્થતંત્ર જે અગત્યની સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે તેમાંની એક છે માથાદીઠ આવક, ગરીબી, આંતરમાળખાની ઉપલબ્ધિ અને સામાજિક આર્થિક વિકાસની દ્રષ્ટિએ ભારતના વિવિધ રાજ્યો અને પ્રદેશો વચ્ચે તીવ્ર અને વધતો જતો પ્રાદેશિક વાદ. નીચી આવક ધરાવતા સાત રાજ્યો – બિહાર (), છત્તીસગઢ (), ઝારખંડ (), મધ્યપ્રદેશ (), ઓરિસ્સા (), રાજસ્થાન () અને ઉત્તરપ્રદેશ ()- જ્યાં ભારતની અર્ધાથી વધુ વસતીનો સમાવેશ થાય છે. 

1999થી 2008ની વચ્ચે ગુજરાત ()નો (8.8 ટકા), હરિયાણા ()નો (8.7 ટકા) અથવા દિલ્હી ()નો (7.4 ટકા)નો વૃદ્ધિ દર રહ્યો હતો, જે બિહાર () (5.1 ટકા), ઉત્તર પ્રદેશ () (4.4 ટકા) અથવા મધ્ય પ્રદેશ ()ના (3.5 ટકા)થી ભારે ઊંચો રહ્યો હતો. 

વિશ્વમાં ગ્રામિણ ઓરિસ્સા ()માં (43 ટકા) અને ગ્રામિણ બિહાર () (40 ટકા)માં ગરીબીનો દર સૌથી ખરાબમાં ખરાબ છે. બીજી બાજુ ગ્રામિણ હરીયાણા ()માં (5.7 ટકા) અને ગ્રામિણ પંજાબમાં () (2.4 ટકા) દર મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશોની તુલનામાં સારો છે. 

પંચવર્ષીય યોજનાઓએ આંતરિક પ્રદેશોમાં ઔદ્યોગિક વિકાસને ઉત્તેજન આપીને પ્રાદેશિક અસમતુલા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, પરંતુ હજુ પણ ઉદ્યોગો શહેરી વિસ્તાર અને બંદર ધરાવતા શહેરો તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે તેવી શક્યતા છે. ઉદારીકરણ બાદ વધુ એડવાન્સ રાજ્યોને આંતરમાળખા જેમ કે સુવિકસિત બંદરો, શહેરીકરણ અને શિક્ષિત અને કુશળ કાર્યદળથી વધુ સારો લાભ થયો છે, જે ઉત્પાદકીય અને સેવા ક્ષેત્રોને આકર્ષે છે. પછાત પ્રદેશોની રાજ્ય સરકારો કર રાહતો, સસ્તી જમીન વગેરે ઓફર કરીને અસમતુલાને ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે અને પ્રવાસન જેવા ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે, આ ક્ષેત્ર ભૌગોલિક અને ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતું હોવાથી વૃદ્ધિનો સ્ત્રોત બની શકે છે અને અન્ય ક્ષેત્રોની તુલનામાં વધુ ઝડપથી વિકસી શકે છે. 

ઇતિહાસ
આર્થિક અસમતુલા
રોજગારી
સંસ્થાન