1952 સુધીમાં ગોન્ઝાલેઝ-વિડેલા સરકાર ભ્રષ્ટાચારના કૌભાંડોથી નબળી પડીને પોતાના છેલ્લા તબક્કામાં હતી. ચિલીનો સામ્યવાદી પક્ષ સપ્ટેમ્બર 1952ની પ્રમુખપદની ચૂંટણીઓ માટે સાલ્વાડોર એલેન્ડેને પોતાના ઉમેદવાર તરીકે નિયુક્ત કરવાની તૈયારીમાં હતી અને અભિયાનને ટેકો આપવા માટે ત્યાં સુધીમાં ચિલીના સૌથી વિખ્યાત ડાબેરી સાહિત્યિક વ્યક્તિ બની ગયેલા નેરુદાની હાજરી માટે ઉત્સુક હતી.

નેરુદા તે વર્ષમાં ઓગસ્ટમાં પરત આવ્યા અને ડેલિયા ડેલ કેરિલને ફરી મળ્યા જે તેમનાથી કેટલાક મહિના અગાઉ પ્રવાસ ખેડીને આવી ગઇ હતી, પરંતુ લગ્નજીવન ભાંગી રહ્યું હતું. ડેલ કેરિલને અંતે માટિલ્ડે ઉરુતિયા સાથે તેમના ગરમાગરમ પ્રણયની જાણકારી મળી અને નેરૂલાએ તેને 1955માં ચિલી પરત મોકલી દીધી. તેણી ચિલીના અધિકારીઓને નેરુદાની ધરપકડ રદ કરાવવા માટે સમજાવવામાં સફળ થઇ જેથી ઉરુતિયા અને નેરુદાને ઇટાલીમાં કેપ્રી જવાની છૂટ મળી શકે. હવે ઉરુતિયા સાથે મિલન થયા બાદ નેરુદા તેમનું બાકીનું જીવન ચિલીમાં વીતાવવાના હતા, જેમાં ઘણી વિદેશ યાત્રાઓ આવવાની હતી તથા 1970થી 1973 સુધી તેઓ ફ્રાન્સમાં એલેન્ડેના રાજદૂત તરીકે ફરજ બજાવવાના હતા.

ત્યાં સુધીમાં નેરુદાને એક કવિ તરીકે વિશ્વભરમાં ખ્યાતિ મળી હતી અને તેમના પુસ્તકોને વિશ્વની તમામ મોટી ભાષાઓમાં અનુવાદીત કરવામાં આવતા હતા. તેઓ રાજકીય મુદ્દાઓ પર છુટથી વિચારો વ્યક્ત કરતા હતા અને ક્યુબાની મિસાઇલ કટોકટી વખતે તેમણે અમેરિકાની ઉગ્ર ટીકા કરી હતી. (તે દાયકામાં ત્યાર બાદ તેમણે તેવી જ રીતે વિયેતનામ યુદ્ધ વિશે અમેરિકાની વારંવાર ટીકા કરી હતી.) પરંતુ સૌથી વધુ વિખ્યાત અને સ્પષ્ટવક્તા જીવીત ડાબેરી બૌદ્ધિકો પૈકી એક હોવાના નાતે તેમણે વૈચારિક વિરોધીઓ તરફથી વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. યુએસની સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી દ્વારા છુપી રીતે સ્થાપિત અને તેના ભંડોળથી ચાલતા સામ્યવાદ વિરોધી સંગઠન ધી કોંગ્રેસ ફોર કલ્ચરલ ફ્રીડમએ નેરુદાને મુખ્ય લક્ષ્યાંક પૈકી એક ગણ્યા હતા અને તેમની પ્રતિષ્ઠાને ખરડવા માટે અભિયાન શરૂ કર્યું હતું જેમાં જૂનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે મેક્સિકો સિટીમાં 1940માં ટ્રોટ્સ્કી પર કરવામાં આવેલા હુમલામાં તેઓ સાગરીત હતા. નેરુદા 1964ના નોબેલ પારિતોષિક માટે ઉમેદવાર છે તે જાહેર થયા બાદ આ અભિયાન વધુ તીવ્ર બન્યું હતું, જે પારિતોષિક અંતે જીન-પૌલ સાર્ટેને મળ્યું હતું.

1966માં નેરુદાને ન્યુ યોર્ક સિટી ખાતે આંતરરાષ્ટ્રીય પીઇએન (PEN) સમારોહમાં હાજરી આપવા માટે આમંત્રણ અપાયું હતું. તેઓ સામ્યવાદી હોવાથી સત્તાવાર રીતે તેમને યુએસમાં પ્રવેશતા અટકાવાયા હતા, પરંતુ પરિષદના આયોજક, પટકથાકાર આર્થર મિલર અંતે નેરુદાને વિઝા આપવા માટે જ્હોન્સન વહીવટીતંત્ર પર હાવી થયા હતા. નેરુદાએ ખીચોખીચ ભરેલા ખંડમાં કાવ્યપઠન કર્યું હતું અને લાઇબ્રેરી ઓફ કોંગ્રેસ માટે કેટલીક કવિતાઓ રેકોર્ડ કરાવી હતી. મિલરે ત્યાર બાદ કહ્યું હતું કે નેરુદા 1930ના દાયકાના સામ્યવાદી વિચારધારાને વળગી રહ્યા હતા કારણ કે તેમને “મધ્યમવર્ગીય સમાજ”માંથી લાંબા સમય સુધી બાકાત રાખવામાં આવ્યા હતા. પૂર્વ બ્લોક ના અનેક લેખકોની હાજરીના કારણે મેક્સિકોના લેખક કાર્લોસ ફ્યુએન્ટેસે ત્યાર બાદ લખ્યું હતું કે પેન પરિષદથી શીત યુદ્ધના “અંતની શરૂઆત” થઇ હતી.

ચિલીમાં નેરુદાના આગમન બાદ તેઓ પેરૂ પહોંચ્યા જ્યાં તેમણે લિમા અને એરેક્વિપા ખાતે ઉત્સાહી ભીડ સામે પઠન કર્યું અને પ્રમુખ ફર્નાન્ડો બેલોન્ડે ટેરીએ તેમનું સ્વાગત કર્યું હતું. જોકે આ મુલાકાતથી તરત અનિચ્છિનય વિરોધ શરૂ થયો હતો. પેરૂની સરકાર ક્યુબાની ફિલેડ કાસ્ટ્રોની સરકારની વિરૂદ્ધ હતી અને જુલાઇ 1966માં ક્યુબાના એકસોથી વધુ બૌદ્ધિકોએ સહી કરેલા પત્રના સ્વરૂપમાં નેરુદાએ પ્રતિકારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો જેમાં નેરુદા પર દુશ્મન સાથે સાંઠગાંઠ કરવાનો આરોપ મૂકાયો હતો અને તેમને તે સમયે લેટિન અમેરિકામાં પ્રવર્તમાન “મંદ- યાંકી તરફી રિવિઝનિઝમ”નું ઉદાહરણ કહેવામાં આવ્યા હતા. આ અનુભવ નેરુદા માટે ખાસ પીડાદાયક હતો કારણ કે તેમણે ભૂતકાળમાં ક્યુબાની ક્રાંતિ માટે ખુલ્લેઆમ ટેકો આપ્યો હતો અને ત્યાર બાદ તેમણે ટાપુની ક્યારેય મુલાકાત લીધી ન હતી, 1968માં આમંત્રણ મળ્યા પછી પણ નહીં.

1967માં બોલિવિયામાં ચે ગૂવેરાના મૃત્યુ બાદ નેરુદાએ “મહાન નાયક”ની ગુમાવવાનો ખેદ વ્યક્ત કરતા કેટલાક લેખ લખ્યા હતા. તે જ સમયે તેમણે તેમના મિત્ર એઇડા ફિગેરોને ચે માટે નહીં, પરંતુ લુઇસ એમિલિયો રેકાબેરેનમાટે રડવા કહ્યું હતું, જેઓ ચિલીની સામ્યવાદી ચળવળના પિતા હતા અને જેઓ શાંત ક્રાંતિના તરફદાર હતા જ્યારે ચે હિંસક માર્ગના હિમાયતી હતા.
ચિલીમાં પુનરાગમન
સ્પેનનું ગૃહ યુદ્ધ
મેક્સિકો
બોર્જિસ