સને ૧૯૨૭-૨૮માં મુબઈ પ્રેસિડેન્સીમાં આવેલ સુરત જિલ્લાના એક નાનકડા કસ્બા બારડોલીના ખેડૂતોએ સરકાર દ્વારા અસહ્ય મહેસુલ વધારી દેતા, તેના વિરોધમાં એક જબરજસ્ત લડત આપી. વલ્લભભાઈ જેવા કર્મઠ વ્યક્તિના હાથમાં જયારે આ લડતનું સુકાન સોપાયું, ત્યારે તેમાં ગજબની શક્તિ સ્ફૂરિત થઇ અને બારડોલી જેવું એક સુષુપ્ત ગામડું રાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રસિદ્ધ થઇ ભારતની સ્વતંત્રતા પ્રત્પ્તીના માર્ગેનું સીમાંચિન્હ બની ગયું અને તેના નેતા વલ્લભભાઈ બન્યા અમર સરદાર.એવા આ મહાન રાષ્ટ્રભક્ત સરદાર સાહેબની બહુમુલ્ય સ્મૃતિઓનું મંદિર એટલે સરદાર પટેલ રાષ્ટ્રીય મ્યુઝિયમ, બારડોલી.

બારડોલી ખેડૂત સત્યાગ્રહની પ્રેરણાદાયી સ્મૃતિઓને ચિરંજીવી કરવા, ઈ.સ. ૧૯૭૪માં ૧૫ ડીસેમ્બરના રોજ સરદાર પટેલ જન્મશતાબ્દીની ઉજવણીના ભાગરૂપે ત્યારના વડાપ્રધાન શ્રી. મોરારજીભાઈ દેસાઈના હસ્તે આ સંગ્રહાલયના ભાવનું 'સરદાર સ્મૃતિકેન્દ્ર' તરીકે પાયો નંખાયો. જેનું કામ તા. ૨૨-૦૧-૧૯૮૧ ના રોજ પુરૂ થતા ત્યારના વડાપ્રધાન શ્રીમતી ઇન્દિરા ગાંધીના હસ્તે સંગ્રહાલય સ્રરૂપે, જાહેર જનતાના લાભાર્થે ખુલ્લું મુકાયું.

સરદાર પટેલ રાષ્ટ્રીય મ્યુઝિયમ, બારડોલીમાં સરદાર પટેલ સાહેબની કાસ્ય પ્રતિમાની અનાવરણ વિધિ અને મ્યુઝિયમનું નવીનીકરણ કરી તેને પાછુ તા. ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૧૧ના રોજ ફરીથી લોકાર્પણ કરાયું.

ઇતિહાસ
રચના અને માળખું
ખંડ ૧ થી ૫
ખંડ ૬ થી ૧૪