જેમ્સ સેવેજની યોસેમિટી ખીણપ્રદેશના પશ્ચિમે મર્સિડ નદી પરના કાંઠા પરની વેપારી છાવણી પર મૂળ અમેરિકનોએ ડિસેમ્બર 1850માં છાપો માર્યો હતો, પછીથી છાપામારો પર્વતોમાં પાછા ફર્યા હતા. આ અને અન્ય આ પ્રકારના છાપાઓનો અંત લાવવા માટે કેલિફોર્નિયાના ગવર્નરને કરવામાં આવેલી અરજીને કારણે 1851માં મેરીપોસા બટાલિયનની સ્થાપના કરવામાં આવી અને મેરીપોસા યુદ્ધનો પ્રારંભ થયો.

તેનાયાની આગેવાની હેઠળના આહવાનીચીઝની શોધમાં સેવેજ બટાલિયનને 1851માં યોસેમિટી ખીણપ્રદેશમાં દોરી ગયો. માર્ચ 27, 1851ના રોજ 50-60 માણસોની કંપની હાલમાં ઓલ્ડ ઇન્સ્પિરેશન પોઇન્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવતા સ્થળે પહોંચી જ્યાંથી યોસેમિટી ખીણપ્રદેશના મુખ્ય પાસાઓ દેખાય છે. ચીફ તેનાયા અને તેના જૂથને અંતે પકડી લેવામાં આવ્યું અને તેમના ગામને સળગાવી દેવામાં આવ્યું, જેનાથી ઘણાં વર્ષો પહેલાં વૃદ્ધ અને મરણપથારીએ રહેલા વૈદે તેનાયાને જે ભવિષ્યવાણી કરી હતી તે સાચી પડી. આહવાહનેચીને તેમને પકડનારા કેપ્ટન જ્હોન બોવલિંગ દ્વારા ફ્રેસ્નો રીવર રીઝર્વેશન (આરક્ષિત પ્રદેશ)માં લઈ જવામાં આવ્યા અને બટાલિયનને જુલાઇ 1,1851ના રોજ વિખેરી નાંખવામાં આવી. આરક્ષિત પ્રદેશનું જીવન આનંદ આપનારું ન હતું અને આહવાહનીઝ લોકો તેમના ખીણપ્રદેશ માટે ઝૂરતા હતા. આરક્ષિત પ્રદેશના અધિકારીઓએ તેનાયા અને તેના જૂથના કેટલાક લોકોને તેમના મૂળ વતનમાં પાછા ફરવાની મંજૂરી આપી.

આઠ ખાણીયાઓના જૂથે મે 1852માં યોસેમિટી ખીણપ્રદેશમાં પ્રવેશ કર્યો અને તેમના પર તેનાયાના સૈનિકોએ કથિત હુમલો કર્યો, જેમાં બે ખાણીયાઓ માર્યા ગયા. નિયમિત લશ્કરી ટુકડીએ લેફ્ટનન્ટ ટ્રેડવેલ મૂરની આગેવાની હેઠળ વળતો હુમલો કરીને છ આહવાહનીચીઓને મારી નાંખ્યા, જે ગોરા લોકોના પહેરવેશમાં હતા.

તેનાયાનું જૂથ ખીણપ્રદેશમાંથી ભાગી ગયું અને તેની માતૃ જાતિ મોનોમાં આશ્રય મેળવ્યો. 1853ના દાયકાના મધ્યભાગમાં આહવાહાનીચીઓ ખીણપ્રદેશમાં પાછા ફર્યા, પરંતુ તેમણે પછીથી તેમના ભૂતપૂર્વ યજમાનો સાથે દગો કરીને મોનો લોકો પરદેશી પશુપાલકો પાસેથી લઇ આવેલા ઘોડાઓને ચોરી લાવ્યા. સામે પક્ષે, મોનોએ આ ચોરી શોધી કાઢી અને તેનાયા સહિતના બાકી રહેલા અને આહવાહનીચીઓને મારી નાંખ્યા, તેનાયા લેકનું નામ મૃત્યુ પામેલા નેતાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. વેર શમી ગયું અને 1850ના મધ્યભાગ સુધીમાં સ્થાનિક યુરોપિયન અમેરિકન રહેવાસીઓ યોસેમિટી વિસ્તારમાં હાલમાં પણ રહેતા મૂળ અમેરિકનો સાથે દોસ્તી વધારવા લાગ્યા. 

બટાલિયનના સભ્યઓએ બ્રિડાલ્વિલ મેડોવ ખાતે છાવણીમાં હતા ત્યારે આ ખીણપ્રદેશ માટેના નામના સૂચન કર્યા હતા. સેવેજની ટુકડી સાથે કંપની ફિઝિશિયન તરીકે જોડાયેલા ડો. લાફાયેત બન્નેલે યો-સેમ-ઇ-ટી નામ સૂચવ્યું, જે આસપાસના પ્રદેશોમાં વસેલા સીએરા મિવોક જાતિના લોકોને યોસેમિટી ખીણપ્રદેશના લોકો તેમને તે નામે બોલાવતા હોવાનો ભય હતો તેના પરથી સૂચવવામાં આવ્યું હતું. કેટલાક સ્થાનિક ભાષાના શબ્દો બોલી શકતા સેવેજે આ શબ્દને "ફૂલ-ગ્રોઉન ગ્રીઝલી બેર" તરીકે ભાષાંતર કર્યો. શક્યતઃ સમાન શબ્દ "યુઝુમતી" અથવા "યુહુમતી" જેનો અર્થ થાય ગ્રીઝલી બેર પરથી ઉતરી આવેલો અથવા તેની સાથે મળતો આવતો આ શબ્દ સધર્ન સીએરા મિવોક શબ્દ "યોહેમેટી" છે, જેનો અર્થ થાય છે "તેઓ હત્યારા છે". બન્નેલે આ પ્રવાસ દરમિયાન વિસ્તારની અનેક ભૌગોલિક વિશેષતાઓનું નામકરણ કર્યું. 

બન્નેલે આ પ્રવાસ અંગેના લેખનો મુસદ્દો તૈયાર કર્યો હતો, પરંતુ જ્યારે સાન ફ્રાન્સિસ્કોના વર્તમાનપત્રના પત્રકારે તેને ખીણપ્રદેશની દિવાલ 1,500 ફૂટ (460 મીટર) ઊંચી હોવાના તેના અંદાજને અડધો કરવાનું સૂચન કર્યું ત્યારે તેણે આ મુસદ્દાનો નાશ કર્યો, હકીકતમાં દિવાલની ઊંચાઈ બન્નેલાના અંદાજ કરતાં બમણી છે. યોસેમિટી ખીણપ્રદેશનું પ્રથમ પ્રકાશિત લખાણ લેફ્ટનેન્ટ ટ્રેડવેલ મૂરે જાન્યુઆરી 20, 1854માં "મેરીપોસા ક્રોનિકલ" માં પ્રકાશિત કર્યું હતું, જેણે "યોસેમિટી" ની આધુનિક જોડી સ્થાપિત કરી હતી. બન્નેલે તેને આશ્ચર્યચકિત કરી તેણી ખીણપ્રદેશની અસરને "ધ ડિસ્કવરી ઓફ ધ યોસેમિટી" માં શબ્દદેહ આપ્યો છે, જે 1892માં પ્રકાશિત થઈ હતી.
સવલતો (કન્સેસરીઝ)
મેરીપોસા યુદ્ધ અને વારસો
રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
હેચ હેચી ખીણપ્રદેશ અંગેનો સંઘર્ષ