હિન્દુત્વમાં, ચક્રનો ખ્યાલ એ દીક્ષા લીધેલ માનવરચના સાથે સંકળાયેલા ખ્યાલોની જટિલતાનો એક ભાગ છે. આ ખ્યાલો ઘણી વખત એવી માહિતીના વર્ગમાં થાય છે જેને અગામસ અથવા તંત્રો કહેવાય છે. આ પવિત્ર ગ્રંથનો મોટો ભાગ છે, જેમાંના મોટા ભાગને રૂઢીવાદીઓ દ્વારા નકારવામાં આવ્યો છે.

સંસ્કૃત સ્રોત માહિતીમાં આપેલા આ ખ્યાલો અંગે અસંખ્ય મતમતાંતરો પર્વર્તે છે. અગાઉની માહિતીમાં ચક્રની વિવધ ચક્ર વ્યવસ્થાઓ હોવાનો ઉલ્લેખ છે અને નાડીઓ, વિવિધ જોડાણ સાથે તેમની વચ્ચે રહેલી છે. વિવિધ પરંપરાગત સ્ત્રોતોમાં 5, 6, 7, 8, અથવા 12 ચક્રો હોવાની પણ યાદી છે. સમય જતા, શરીરની કલ્પિત ધરીની સાથે 6 અથવા 7 ચક્રોની એક વ્યવસ્થા અગ્રણી નમૂનારૂપ સાબિત થયું છે, જેનો મોટા ભાગની યોગની શાળાઓ દ્વારા સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો છે. આ ચોક્કસ વ્યવસ્થા કદાચ 11મી સદીમાં મૂધ ધરાવતી હોય તેવો અંદાજ છે અને ઝડપથી બહોળા પ્રમાણમાં લોકપ્રિય બની છે. આ નમૂનામાં કહેવાય છે કે કુંડલિની ઉપર તરફ "વધે" છે, જે શિરના તાજ સુધી પહોંચ્યા વિના તમામ કેન્દ્રોની આરપાર નીકળી જાય છે અને અલૌકિક તત્વ સાથેના સંયોજનમાં પરિણમે છે. 

પશ્ચિમી વિધેયપૂરક શબ્દ અને વૈકલ્પિક ઔષધ
સમકાલીન નમૂનાઓ
હિન્દુ
નમૂનાઓ