વ્યાપકપણે, ચેપી રોગ સામે રક્ષણ આપવાના પ્રયત્નમાં, રોગપ્રતિરક્ષાનું કૃત્રિમ સંચાલન, એ 'ઇમ્યુનોજન' દ્વારા રોગપ્રતિરક્ષા સિસ્ટમ ને પ્રાઇમ કરવાનું કાર્ય છે. ચેપી એજન્ટના ઉપયોગ દ્વારા રોગ પ્રતિ રક્ષા પ્રતિભાવને જાગૄત કરવો તેને "રોગપ્રતિરક્ષા" કહે છે. રસીકરણમાં એક અથવા વધુ ઇમ્યુનોજન્સનું સંચાલન સામેલ છે જે વિવિધ સ્વરૂપોમાં આપવામાં આવી શકે છે.

કેટલીક નવીન રસીઓ દર્દીને રોગ લાગી જાય ત્યાર પછી આપવામાં આવે છે, જેમ કે તપાસાધિન એઇડ્સ, કેન્સર અને અલ્ઝાયમર્સ રોગ ની રસીઓ. શીતળા થયાના પ્રથમ ચાર દિવસ આપવામાં આવતી રસીમાં એવો અહેવાલ આપવામાં આવ્યો છે કે તે રોગને સારી રીતે ઘટાડે છે, અને પ્રથમ અઠવાડિયામાં આપવામાં આવતી રસી એક અંશ સુધી લાભદાયી છે. પ્રથમ હડકવા ની રોગપ્રતિરક્ષા લુઇસ પાશ્ચર દ્વારા હડકવાગ્રસ્ત કુતરા દ્વારા કરડવામાં આવેલ બાળકને આપવામાં આવી હતી, ત્યાર પછી હડકવા લાગ્યા પછીની રોગપ્રતિરક્ષા સામાન્યપણે હયાતીમાં પરિણમી છે. આવી રોગપ્રતિરક્ષા પાછળનો મૂળભૂત અનુભવ એ છે કે કુદરતી ચેપ જે ઝડપે પ્રતિરક્ષા પ્રતિભાવ ટ્રિગર કરે તે કરતા રસી દ્વારા તે વધુ ઝડપે ટ્રિગર થાય છે.

મોટાભાગની રસીઓ હાઇપરડર્મિક ઇન્જેક્શનો દ્વારા આપવામાં આવે છે કારણકે તે આંતરડાઓ દ્વારા વિશ્વસનીય રીતે શોષાતી નથી. જીવિત નબળી કરેલ પોલિયો, કેટલાંક ટાઇફોડ અને કેટલીક કોલેરા રસીઓ મૌખિક આપવામાં આવે છે જેથી તે આંતરડા આધારિત રોગપ્રતિરક્ષા ઉત્પન્ન કરી શકે.

સહાયકો અને પ્રિઝર્વેટિવ્સ
રસીકરણ વિરુદ્દ ઇનોક્યુલેશન
ઇતિહાસ
કાર્યની પ્રક્રિયા