વેબ શોધ એન્જિન પહેલા વેબ સર્વરનું સમગ્ર લીસ્ટ હોતું હતું. આ લીસ્ટને ટીમ બેર્નર્સ-લી () દ્વારા સંપાદિત કરવામાં આવ્યુ હતું અને CERN ના વેબસર્વર પર હોસ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું. 1992નો એક ઐતિહાસિક સ્નેપશોટવધુને વધુ વેબસર્વર ઓનલાઈન થવા લાગ્યા જેથી કેન્દ્રીય લીસ્ટ વ્યવસ્થિત રાખી શકાયું નહીં. NCSAની સાઈટ પર"વોટ્સ ન્યુ" ( "What's New!")લેબલ હેઠળ નવા સર્વર જાહેર કરવામાં આવતા હતા.પરંતુ આખી યાદી ક્યારેય અસ્તિત્વમાં ન આવી .

(વેબ પહેલા)ઈન્ટરનેટ પર શોધ માટે આર્ચી(Archie) ()નો ઉપયોગ થતો હતો.
નામ "v" વગર આર્કાઇવ તરીકે કહેવાય છે.મોન્ટેરિયલ ખાતેની મેકગીલ યુનિવર્સિટી ()ના એલન એમ્ટેજ(Alan Emtage) () દ્વારા 1990માં આની શોધ કરવામાં આવી જાહેર એફટીપી સાઈટ(FTP)(ફાઈલ ટ્રાન્સફર પ્રોટોકોલ ())માં રહેલી હોય તેટલી ડિરેક્ટરી ડાઉનલોડ થાય છે. જે દ્વારા ફાઈલના નામ સાથેનો શોધી શકાય તેવો ડેટાબેઝ તૈયાર થાય છે. આર્ચી પાસે સાઈટમાં હોય તે કન્ટેન્ટનો ઈન્ડેક્ષ હોતો નથી. 

ગ્રોફર ()(માર્ક મેકકેહિલ () દ્વારા યુનિવર્સિટી ઓફ મિન્નેસોટા () )નો ઉદભવ દ્વારા બીજા બે શોધ એન્જિન પ્રોગ્રામ વેરોનિકા () અને જગહેડ ()બનાવવામાં આવ્યા, આર્ચીની જેમ, તેઓ પણ ગ્રોફેર ઈન્ડેક્ષ સિસ્ટમમાં પડેલા ફાઈલના નામ અને ટાઈટલ શોધતા હતા. વેરોનિકા (Very Easy Rodent-Oriented Net-wide Index to Computerized Archives) જે સમગ્ર ગ્રોફેર ઈન્ડેક્ષમાં હોય તેમાંથી ગોફેર મેનુ ટાઈટલનો કીવર્ડ શોધી આપતી હતી. જેગહેડ (Jonzy's Universal Gopher Hierarchy Excavation And Display) કેટલાક ચોક્કસ ગોફેર સર્વરમાંથી મેનુ માહિતી લેવા માટે આ ટુલનો ઉપયોગ થતો હતો. જ્યારે શોધ એન્જિન "આર્ચી(Archie)" ()જેનો સંબંધ "આર્ચી કોમિક બુક" () શ્રેણી સાથે નથી. "વેરોનિકા " ()અને "જગહેડ" ()આ શ્રેણીમાં પાત્રો હોય છે જેથી પુર્વગામીના રેફરન્સ માટે તેનો ઉપયોગ કરાયો હતો. 

1993ના જુન મહિનામાં તે વખતે એમઆઈટી ()માં અભ્યાસ કરતા મેથ્યુ ગ્રે(Matthew Gray)એ સૌપ્રથમ વેબ રોબોટ () બનાવ્યો જે પર્લ ()બેઝ હતો જેનું નામ વર્લ્ડ વાઈડ વેબ વાન્ડેરેર () અને તેનો ઉપયોગ" વાનડેક્ક્ષ"( 'Wandex'.) કહેવાતા ઈન્ડેક્ષને જનરેટ કરવામાં થતો હતો. વાન્ડેરેરનો હેતુ વર્લ્ડ વાઈડ વેબનું કદ માપવાનો હતો જે તેને 1995 સુધી કર્યું. નવેમ્બર 1993માં અલિવેબ(Aliweb) ()શોધ એન્જિન શરૂ થયુંઅલિવેબ વેબમાં વેબ રોબોટ ()નો ઉપયોગ કરતો ન હતો, પરંતુ તેના બદલે વેબસાઈટના સંચાલક દ્વારા ઈન્ડેક્ષ ફાઈલને ચોક્કસ ફોર્મેટમાં સેવ કરવાના કાર્ય પર આધાર રખાતો હતો. 

જમ્પસ્ટેશન(JumpStation) ()(1993માં લોંચ કરવામાં આવ્યું) વેબ રોબોટ ()નો ઉપયોગ વેબ પેજ શોધવા અને તેનો ઈન્ડેક્ષ બનાવવા કરતો હતો અને વેબ ફોર્મ ()નો ઈન્ટરફેસ તરીકે ક્વેરી પ્રોગ્રામ માટે ઉપયોગ કરતો હતો. જેથી આ WWWના ટુલમાં પ્રથમ વખત આ પ્રકારનું વેબ શોધ એન્જિન અસ્તિત્વમાં આવ્યું. (ક્રાઉલિંગ, ઈન્ડેક્ષિંગ અને સર્ચિંગ) જેનું વર્ણન નીચે કરવામાં આવ્યું છે. તે જે પ્લેટોફોર્મ પર ચાલતું હતું તેની મર્યાદિત ક્ષમતાને કારણે ઈન્ડેક્ષિંગ અને તેના લીધે શોધ પણ વેબ પેજ પર ઉપલબ્ધ ટાઈટલ અને હેડીંગ પુરતી જ સીમિત રહેતી હતી. 

"ફુલ ટેક્સ્ટ " ધરાવતું ક્રાઉલર બેઝ શોધ એન્જિન વેબ ક્રાઉલર(WebCrawler) () હતું. જે 1994માં બહાર પડ્યું. તેના પુર્વગામી કરતા ભિન્ન, જે દ્વારા વપરાશકર્તાના વેબ પેજના કોઈ પણ શબ્દની શોધ કરી શકતા હતા, જે બધા જ મોટા શોધ એન્જિન માટે એક પ્રમાણ બની ગયું હતું. આ ઉપરાંત તે લોકોમાં જાણીતું હોય તેવું પહેલું શોધ એન્જિન પણ બન્યું હતું. તેમજ 1994માં લાયકોસ(Lycos) ()(જેનો પ્રારંભ કાર્નેગી મેલોન યુનિવર્સિટી ()દ્વારા કરાયો હતો.)ને લોંચ કરવામાં આવ્યું અને કમર્શિયલ પ્રયત્નોમાં મોટું સ્થાન મેળવ્યું. 

તેના બાદ તરત જ, ઘણા વેબ શોધ એન્જિન આવ્યા અને લોકપ્રિય થયા. જેમાંમેગેલન(Magellan) (), એક્સાઈટ(Excite) (), Iઈન્ફોસિક(Infoseek) (), ઈન્કટોમી(Inktomi) (), નોર્થ લાઈટ(Northern Light) (), અને અલ્ટાવિસ્ટા(AltaVista) ().નો સમાવેશ થાય છે.યાહુ(Yahoo!) ()લોકોમાં તેમના રસની વસ્તુ ધરાવતા વેબ પેજ શોધવામાં લોકપ્રિય એન્જિનોમાં એક હતું. પરંતુ તે વેબ પેજની બધી જ ટેક્સ્ટને બદલે ફકત તેની વેબ ડાયરેક્ટરી () દ્વારા જ શોધ કરતું હતું. કીવર્ડ શોધને બદલે વપરાશકર્તાએ ડાયરેક્ટરી પણ જોવી પડતી હતી. 

1996માં, નેટસ્કેપ () સિંગલ શોધ એન્જિન આપવા માટે તપાસ કરતું હતું. પાંચ મોટા શોધ એન્જિન સાથે નેટસ્કેપ દ્વારા સોદો થાય તેના કરતા બીજી પણ રસની વાત હતી. નેટસ્કેપ શોધ એન્જિનના પેજને બદલે વારાફરતી દરેક પાંચ વેબ શોધ એન્જિનને વાર્ષિક પાંચ મિલિયન ડોલર મળવાના હતા. જે પાંચ શોધ એન્જિન હતા તે: યાહુ(yahoo) (), મેગેલન(Magellan) (), લાયકોસ(Lycos) (), ઈન્ફોસિક(Infoseek{) () અનેએક્સાઈટ(Excite) ().

1990ના અંતિમ ભાગમાં જે ઈન્ટરનેટના માધ્યમ દ્વારા જે તારાઓ ચમકી ગયા હતા તેમાં વેબ શોધ એન્જિનનો પણ સમાવેશ થતો હતો. ઘણી કંપનીઓ આ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશી અને કેટલીક કંપનીઓએ પ્રાથમિક જાહેર ભરણાં () દ્વારા સારા એવા નાણા એકઠા કર્યા કેટલીક કંપનીઓએ લોકો માટેના શોધ એન્જિનને બંધ કર્યું અને નોર્થ લાઈટ જેવી કંપનીઓએ માત્ર માર્કેટિંગ એન્ટરપ્રાઈઝ માટેની આવૃતિ ચાલૂ રાખી.ઘણી કંપનીઓ ડોટ કોમ બબલ ()ની ઝપટમાં આવી ગઈ હતી, ધારણાઓ આધારિત આ બુમ 1999માં ટોચ પર પહોંચી અને 2001માં તેનો અંત આવ્યો. 

2000ની સાલ દરમિયાન ગુગલ(Google) શોધ એન્જિને ()આ ક્ષેત્રમાં આગળ પડતું સ્થાન મેળવી લીધું હતું. કંપનીએ ઘણા બધા શોધના પરિણામમાં સારૂ પ્રદર્શન કર્યું હતું. જે માટે પુષ્ઠ ક્રમ ()નો નવીન ખ્યાલ કારણભૂત હતો. પુનરાવર્તન પામતું ઍલ્ગરિધમ નંબર, અન્ય વેબસાઈટોના પેજરેંક તેમજ લિંક જે સ્થળે હોય તેનો આધાર રાખીને વેબ પેજને રેંક આપતું હતું આ સ્થળે સારા અને ઈચ્છિત પેજ એકથી વધુ સાથે લિંક કરી દેવામાં આવતા હતા.ગુગલે(Google) તેના શોધ એન્જિનમાં ઓછામાં ઓછા ઈન્ટરફેસ રાખ્યા હતા. આનાથી ભિન્ન રીતે, તેની ઘણી હરીફ કંપનીઓએ શોધ એન્જિનને વેબ પોર્ટલ ()માં ફીટ કરી દીધું હતું. 

2000માં, યાહુ(yahoo)એ શોધ સુવિધા શરૂ કરી જે ઈન્કટોમી ()ના શોધ એન્જિન પર આધારિત હતી. 2002માં યાહુ(yahoo)એ ઈન્કટોમી ()ને અને ઓવરચર(Overture) ()(ઓલધવેબ(AlltheWeb) () અને અલ્ટાવિસ્ટા(AlltheWeb) ()ની માલિક કંપની)ને 2003માં હસ્તગત કરીયાહુ(yahoo) વપરાશકર્તાને 2004 સુધી ગુગલ(Google)ના શોધ એન્જિન સુધી પહોંચાડતું હતું, પરંતુ ત્યાર બાદ તેમણે હસ્તગત કરેલી કંપનીઓની ટેક્નોલોજી પર આધારીત પોતાનું શોધ એન્જિન શરૂ કર્યું. 

માઈક્રોસોફ્ટે એમએસએન(MSN) શોધ લોંચ કર્યું(ત્યાર બાદ તેને લાઈવ સર્ચ ()તરીકે રીબ્રાન્ડેડ કર્યું) માઈક્રસોફટ 1998 સુધી ઈન્કટોમી(Inktomi) ()ના શોધ પરિણામનો ઉપયોગ કરતું હતું. 1999ના શરૂઆતના તબક્કામાં આ સાઈટે લુકસ્માર્ટ(Looksmart) () અને ઈન્કટોમી(Inktomi) ()ના પરિણામ પણ દર્શાવવા લાગ્યું હતું. 1999માં માત્ર થોડા સમય માટે અલ્ટાવિસ્ટા(AltaVista) ()ના પરિણામનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો 2004માં માઈક્રોસોફ્ટે પોતાની ટેક્નોલોજી તરફ વળવાની શરૂઆત કરી અને તેણે શોધ એન્જિનને પોતાના વેબ ક્રાઉલર ()(એમએસએનબોટ ())થી સજ્જ બનાવ્યું 

2007ના અંતભાગ સુધીમાં વિશ્વમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય શોધ એન્જિન ગુગલ(Google) બની ગયું હતું.
વિવિધ દેશોને લગતા ચોક્કસ શોધ સર્ચ એન્જિન પણ જાણીતા બન્યા દાખલા તરીકે બાઈદુ(Baidu) () શોધ એન્જિન ચીન ()માં અને guruji.com ()ભારત ()માં સૌથી વધુ લોકપ્રિય હતા.

નોંઘ
સંદર્ભો
ઇતિહાસ
વેબ શોધ એન્જિન કેવી રીતે કામ કરે છે?