ગાળકનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર ઝડપી રેતી ગાળકનો છે. પાણીને રેતીમાં ઉપરથી નીચેની તરફ પસાર કરવામાં આવે છે. રેતી ઘણીવાર રેતી પર સક્રિયકૃત કાર્બન અથવા અન્થ્રાસાઇટનું સ્તર ધરાવતી હોય છે. ટોચનું સ્તર કાર્બનિક સંયોજનો દૂર કરે છે, જે પાણીના સ્વાદ અને ગંધમાં ભૂમિકા ભજવે છે. રેતીના કણો વચ્ચેની જગ્યા નાના વિલંબિત કણો કરતા વધુ હોય છે માટે સાદી ગાળણક્રિયા પુરતી નથી. મોટા ભાગના કણો સપાટીના સ્તરમાંથી પસાર થતા હોય છે પરંતુ છિદ્રાણુ જગ્યામાં ફસાય છે અથવા રેતીના કણોને ચોંટી રહે છે. અસરકારક ગાળણક્રિયા ગાળકની ઊંડાઇ પર આધાર રાખે છે. ગાળકનો આ ગુણધર્મ તેની કામગીરીની ચાવી છે. જો રેતીનું ટોચનું સ્તર તમામ કણોને અટકાવે તો ગાળક ઝડપથી અવરોધોથી ભરાઇ જાય.

ગાળકને સાફ કરવા માટે, રેતી સાથે જડાયેલા કણો દૂર કરવા, પાણીને ગાળકમાંથી ઉપરની દિશામાં, સામાન્ય દિશાથી વિરુદ્ધ દિશામાં, પસાર કરવામાં આવે છે (જેને "બેકફ્લશિંગ" અથવા "બેકવોશિંગ" કહેવાય છે) આ પહેલા, બેકવોશિંગ પ્રક્રિયાને સહાયરૂપ થવા કોમ્પેક્ટેડ ગાળક માધ્યમને તોડવા, ગાળકના તળીયે કમ્પ્રેસ્ડ હવા ઉડાડી શકાય છે, તેને "એર સોર્સિંગ" કહેવાય છે. આ દૂષિત પાણીનો નિક્ષેપન બેઝિનમાંથી કાદવની સાથે નિકાલ કરી શકાય છે અથવા તેને પ્લાન્ટમાં પ્રવેશતા કાચા પાણીમાં ભેળવીને તેને રિસાયકલ કરી શકાય છે.

કેટલાક શુદ્ધકરણ પ્લાન્ટમાં દબાણ ગાળકો આવેલા છે. તેઓ ઝડપી ગુરુત્વાકર્ષણ ગાળકોના સમાન સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે, તેમાં તફાવત એટલો જ હોય છે કે ગાળક માધ્યમ સ્ટીલની નળીમાં બંધ હોય છે અને પાણીને દબાણ હેઠળ બળ સાથે તેનામાંથી પસાર કરવામાં આવે છે.

લાભ


હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ જીવાણુ નાશકક્રિયા
ક્લોરેમાઇન જીવાણુ નાશકક્રિયા
ઓઝોન જીવાણુ નાશકક્રિયા
ઝડપી રેતી ગાળકો