પંચકેદારનાં પાંચ મંદિરો ઉપરી હિમાલય વિસ્તારનાં બરફ-આચ્છાદિત ઉચ્ચ પર્વતશિખરો નંદા દેવી, ચૌખંભા, કેદારનાથ અને નીલકંઠ શિખરોની વચ્ચે આવેલાં છે. કેદારનાથ ખાતે મંદાકિની નદીનો ખીણ વિસ્તાર છે, જ્યારે અન્ય મંદિર ઉંચા પહાડોમાં મંદાકિની નદીના ખીણપ્રદેશ અને અલકનંદા નદીના ખીણપ્રદેશની વચ્ચે આવેલાં છે. તુંગનાથ સિવાયનાં બાકીનાં મંદિરો દુર્ગમ સ્થળોએ આવેલાં છે, જેથી ત્યાં પહોંચવા માટે હજુ પણ સડકમાર્ગ ઉપલબ્ધ નથી અને પગપાળા ચાલીને જ પહોંચી શકાય છે. આ પગપાળા યાત્રાની શરૂઆત એપ્રિલ મહિનાના અંતમાં અથવા મે મહિનાની શરૂઆતમાં થાય છે અને ઓક્ટોબર મહિનાની શરૂઆતમાં વર્ષના બાકીના સમય શિયાળા દરમિયાનભારે બરફવર્ષાને કારણે મંદિરો બંધ કરવામાં આવે છે. તુંગનાથ નજીકના મુખ્ય સડકમાર્ગ થી લગભગ જેટલા અંતરે હોવાને કારણે સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન એક ટૂંકા પદ‌આરોહણ માર્ગ દ્વારા સુલભ છે. (જુઓ બાહ્ય કડીઓમાં આપેલ નકશાની કડી).

હિમાલય પર્વતશૃંખલામાં ગઢવાલ ક્ષેત્રના દૂરના ઉત્તર ભાગમાં આવેલ કેદારનાથ પર્વતના ઢોળાવની દુર્ગમ જગ્યા પર કેદારનાથ આવેલ છે. કેદારનાથ પર્વતનું પાણી મંદાકિની નદી, કે જેનો સ્ત્રોત ચોરાબારી હિમનદીમાંથી સતત વહેતું પાણી છે, તેમાં મળી જાય છે. આથી મંદાકિની ખીણપ્રદેશનો આ વિસ્તાર ઠેર ઠેર અત્યંત રમણીય દૃશ્યો ઊભાં કરે છે. દુધગંગા, મધુગંગા, સ્વર્ગદ્વારી અને સરસ્વતી નદીના પ્રવાહો આ ખીણમાં કેદારનાથ મંદિર પાછળના ભાગમાં વહે છે. આ મંદિરની નજીક ચાર પવિત્ર તળાવો પણ જોઇ શકાય છે, જે રેતા, ઉદાક, રુદ્ર અને ઋષિ તરીકે ઓળખાય છે. ઉત્તુંગ બરફ-આચ્છાદિત શિખરો પંચચુલી, નંદા દેવી, દુનાગિરિ, કેદારનાથ અને બંદરપુંછ તુંગનાથ ખાતેથી જોવા મળે છે. રુદ્રનાથ નજીક વૈતરણીનો પ્રવાહ વહે છે. ઉરગામ ખીણમાં સ્થિત કલ્પેશ્વર આવેલ છે, જે એક ગાઢ જંગલ વિસ્તાર છે. ઉરગામ ખીણમાં સફરજનનાં વૃક્ષો અને સીડી માફક બનાવવામાં આવેલાં ખેતરો છે, જ્યાં મોટા પ્રમાણમાં બટાકા ઉગાડવામાં આવે છે. ઉરગામ ખીણમાંથી કલ્પગંગા નદી વહે છે, જે અલકનંદા નદીની સહાયક નદી છે.

ઇતિહાસ
ભૂગોળ
પગપાળા યાત્રા
દંતકથાઓ