નવાબ અબ્દુર્રહીમ ખાન ખાના મધ્યકાલીન ભારતના કુશળ રાજનીતિજ્ઞ, વીર-બહાદુર યોદ્ધા અને ભારતીય સાંસ્કૃતિક સમન્વયના આદર્શ પ્રસ્તુત કરવાવાળા મર્મી કવિ માનવામાં આવે છે. આપની ગણતરી ચાર શતાબ્દિઓથી ઐતિહાસિક પુરુષ સિવાય ભારત માતાના સાચા સપૂત ના રૂપમાં થાય છે. આપની અંદર એ દરેક ગુણ મોજૂદ હતાં, જે મહાપુરુષોમાં હોય છે. આપ એવા સૌભાગ્યશાળી વ્યક્તિઓમાં હતાં, જે પોતાની ઉભયવિદ્યા લોકપ્રિયતાને કારણે કેવળ ઐતિહાસિક ન રહી ભારતીય જનજીવનના અમીટ પૃષ્ઠો પર યશ શરીરથી જીવિત છે. આપ એક મુસલમાન હોવા છતાં પણ હિંદૂ જીવનના અંતર્-મનમાં રહીને આપે જે માર્મિક તથ્ય અંકિત કર્યાં હતાં, તેમની વિશાળ હૃદયતાનો પરિચય આપે છે. હિંદૂ દેવી- દેવતાઓ, પર્વો, ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પરંપરાઓ નો જ્યાં પણ આપના દ્વારા ઉલ્લેખ કરાયો છે, પૂરી જાણકારી ઉપરાંત ઈમાનદારી સહીત કરેલ છે. આપ જીવન ભર હિંદૂ જીવનને ભારતીય જીવનનો યથાર્થ માનતા રહ્યાં. રહીમે પોતાના કાવ્યમાં રામાયણ, મહાભારત, પુરાણ તથા ગીતા જેવા ગ્રંથોના કથાનકોને ઉદાહરણ માટે પસંદ કર્યાં છે અને લૌકિક જીવન વ્યવહાર પક્ષને તેના દ્વારા સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે, જેસામાજિક સૌહાર્દ ઉપરાંત ભારતીય સાંસ્કૃતિની ઝલક પ્રસ્તુત કરે છે, જેમાં વિવિધતામાં એકતાની વાત કરાઈ છે.

પ્રતિભા
મિરઅર્જનું પદ
રહીમ અકબરના દરબારમાં
જીવન પરિચય