1950ના દાયકાના પાછલા વર્ષોમાં યુનાઈટેડ કિંગડમ, ફ્રાંસ, યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ અને સોવિયેટ યુનિયન સુપરસોનિક ટ્રાન્સપોર્ટ વિકસાવવા વિચારણા કરી રહ્યા હતા. બ્રિટીશ બ્રિસ્ટોલ એરોપ્લેન કંપની અને ફ્રેન્ચ સુદ એવિયેશન બંને અનુક્રમે ટાઈપ 223 અને સુપર કેરવેલ નામની ડિઝાઈન પર કામ કરી રહ્યા હતા. બંને કંપનીને તેમની સરકારો દ્વારા પુષ્કળ પ્રમાણમાં ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવતું હતું. બ્રિટીશ ડિઝાઈન ટ્રાન્સએટલાન્ટિક શ્રેણીની લગભગ 100 લોકોની ક્ષમતા ધરાવતી પાતળી પાંખવાળી ડેલ્ટા આકરની હતી (જે ડૈટ્રીચ કૂચમેનને તૈયાર કરેલી ડિઝાઈનને મળતી આવતી હતી), જયારે ફ્રેન્ચ કંપની મધ્યમ-શ્રેણીનું વિમાન બનાવવા માંગતી હતી.

1960ના દાયકામાં ડિઝાઈન પ્રોટોટાઈપ અને નિર્માણ માટે તૈયાર થઇ ગઇ, પરંતુ ખર્ચ એટલો ઊંચો હતો કે બ્રિટીશ સરકારને એ જરૂરીયાત જણાઈ કે બીએસીએ આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર મેળવવો જોઇએ. ઘણાં દેશોનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો, પરંતુ માત્ર ફ્રાંસે જ સાચો રસ દાખવ્યો. કોનકોર્ડના વિકાસના પ્રોજેકટ અંગેની ચર્ચા બે કંપનીઓ વચ્ચેના વેપારીક કરારને બદલે બે દેશો વચ્ચેની આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિ દ્વારા કરવામાં આવી અને તેમાં યુનાઈટેડ કિંગડમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા કરારના ભંગ માટે મોટી રકમ દંડ તરીકે વસૂલવાની શરતનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો. સંધિના મુસદ્દા પર 28 નવેમ્બર 1962ના રોજ હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા. આ સમય સુધીમાં બંને કંપનીઓ ભળીને નવી કંપની તરીકે ઊભરી આવી, આમ, કોનકોર્ડ પ્રોજેકટ બ્રિટીશ એરક્રાફટ કોર્પોરેશન અને એરોસ્પેશ્યલ વચ્ચેનો હતો. આ જોડાણનો પ્રથમ ઊદ્દેશ્ય એક લાંબા અંતરનું અને એક ટૂંકા અંતરનું હવાઇ જહાજ બનાવવાનો હતો. જોકે, સુપરસોનિક હવાઇ જહાજની ખરીદીમાં રસ ધરાવી ગ્રાહકોએ ટૂંકા અંતરની મુસાફરી માટેના હવાઇ જહાજમાં કોઇ રસ ન દર્શાવતા આ પ્રોજેકટ પડતો મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ જોડાણને તે સમયની મુખ્ય એરલાઈન્સ તરફથી લગભગ 100 કરતાં પણ વધારે લાંબા અંતરની મુસાફરી માટેના હવાઇ જહાજ બનાવવાનો (નોન બાઈન્ડિંગ વિકલ્પ સાથેનો) ઓર્ડર મળ્યોઃ પાન એએમ, બીઓએસી અને એરફ્રાંસ લોન્ચ કસ્ટમર હતા, જેમાં દરેકને છ કોનકોર્ડ આપવામાં આવ્યા હતા. કંપનીની ઓર્ડર બુકમાં સ્થાન પામતી અન્ય એરલાઇનર્સમાં પાનએર દો બ્રાસિલ, કોન્ટિનેન્ટલ એરલાઇન્સ, જાપાન એરલાઇન્સ, લુફ્થાન્સા, અમેરિકન એરલાઇન્સ, યુનાઇટેડ એરલાઇન્સ, એર ઇન્ડિયા, એર કેનેડા, બ્રાનિફ, સિંગાપોર એરલાઇન્સ, ઇરાન એર, ઓલિમ્પિક એરવેઝ, ક્વાન્ટાસ, સીએએસી, મિડલ ઇસ્ટ એરલાઇન્સ અને ટીડબલ્યુએનો સમાવેશ થાય છે.

યુકેમાં પ્રારંભમાં આ હવાઇ જહાજને ફ્રેંચ સ્પેલગ સાથેના "Concorde" તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું, પરંતુ હેરોલ્ડ મેકમિલન દ્વારા ચાર્લ્સ ડી ગૌલેની પર્સીવ્ડ સ્લાઈટના પ્રતિભાવ સ્વરૂપે તેનો સત્તાવાર સ્પેલિંગ "Concord" કરવામાં આવ્યો. 1967માં ફ્રાંસમાં ટૌલૌસ ખાતે કોનકોર્ડનો પ્રારંભ કરતાં બ્રિટીશ સરકારના ટેકનોલોજી ખાતાના પ્રધાન ટોની બેને ફરીથી આ હવાઇ જહાજનો સ્પેલિંગ "Concorde" કરવાની જાહેરાત કરી. આ જાહેરાતને કારણે રાષ્ટ્રવાદી ઊહાપોહ ચાલુ થયો જે પ્રત્યય "e" "એકસેલન્સ, ઈંગ્લેન્ડ, યુરોપ અને એન્ટેન્ટ (કોર્ડિયલ)"નું સૂચક છે એવી બેનની જાહેરાત પછી શમી ગયો. તેના સંસ્મરણોમાં આ અક્ષર અંગેની વાત ટાંકતા તેણે ગુસ્સે ભરાયેલા સ્કોટિશ નાગરિક દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવાનો ઊલ્લેખ કર્યો છેઃ તમે ઈંગ્લેન્ડ માટે 'E' વાત કરો છો પરંતુ તેના ભાગ તો સ્કોટલેન્ડમાં બન્યા છે." આ હવાઇ જહાજના આગળની ટોચના નિર્માણમાં સ્કોટલેન્ડ આપેલા પ્રદાનને ધ્યાનમાં રાખીને બેને જવાબ આપ્યો કે, "તેમાં 'Écosse' (સ્કોટલેન્ડના ફ્રેન્ચ નામ)નો 'E' પણ છે - અને હું તેમાં એકસટ્રાવેગન્સનો 'e' અને એસ્કેલેશનનો 'e' પણ ઊમેરી શકું."

બે નમૂનાઓનું (પ્રતિકૃતિઓનું) નિર્માણ ફેબ્રઆરી 1965માં શરૂ થયું, જેમાંથી 001 એરોસ્પેશ્યલ દ્વારા ટૌલૌસ ખાતે અને 002 બીએસી દ્વારા ફિલ્ટન, બ્રિસ્ટોલ ખાતે તૈયાર કરવામાં આવતું હતું. કોનકોર્ડ 001એ તેની પ્રથમ પરીક્ષણ ઊડાન 2 માર્ચ 1969ના રોજ ટૌલૌસથી ભરી, જેના પાયલટ તરીકે એન્ડ્રે ટુર્કેટ હતા અને પ્રથમ સુપરસોનિક ઊડાન પહેલી ઓકટોબરે ભરવામાં આવી. યુકેમાં નિર્માણ કરવામાં આવેલા પ્રથમ કોનકોર્ડે નવમી એપ્રિલ 1969એ ફિલ્ટોનથી આરએએફ ફેરફોર્ડ સુધીની પ્રથમ ઊડાન ભરી, જેના પાયલટ તરીકે બ્રાયન ટ્રુબશો હતા. ફલાઈટ પ્રોગ્રામ આગળ વધવાની સાથે 001એ ચોથી સપ્ટેમ્બર 1971ના રોજ વેચાણ અને પ્રદર્શન યાત્રાનો પ્રારંભ કર્યો, જે કોનકોર્ડની એટલાન્ટિક સમુદ્ર પારની પ્રથમ ઊડાન બની રહી. કોનકોર્ડ 002એ પણ તેને અનુસરતા બીજી જૂન 1972ના રોજ મધ્ય અને દૂર પૂર્વના દેશોની યાત્રા શરૂ કરી. કોનકોર્ડ 002એ 1973માં નવા ડેલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ રીજીનલ એરપોર્ટ પર ઊતરાણ કરીને તેનું ઉદઘાટન કરતાં પ્રથમ વખત અમેરિકાની મુલાકાત લીધી હતી.
આ યાત્રાને કારણે લગભગ 70 હવાઇ જહાજના ઓર્ડર મળ્યા, પરંતુ ઘણાં પરિબળોના સમન્વયના કારણે આ ઓર્ડર રદ પણ થયા, જેમાં 1973ની તેલ કટોકટી, હવાઇ સેવાઓની નાણાંકીય મુશ્કેલીઓ, અદભૂત પેરીસ લી બૌર્ગેટ એર શોમાં સોવિયેટ ટુપોલેવ ટુ-144 સાથેની સ્પર્ધા દરમિયાન વિમાન તૂટી પડવાની ઘટના અને સોનિક બૂમ, ઉડાન ભરતી વખતનો અવાજ અને પ્રદૂષણ સહિતની પર્યાવરણની સમસ્યાનો સમાવેશ થાય છે. 1976 સુધીમાં માત્ર ચાર જ દેશો સૂચિત ગ્રાહકો તરીકે રહ્યાં જેમાં બ્રિટન, ફ્રાંસ, ચીન અને ઈરાનનો સમાવેશ થાય છે. અંતમાં બંને દેશની સરકારોએ જે પણ નફો થાય તેમાંથી ભાગ મેળવવાની શરત સાથે, માત્ર એર ફ્રાંસ અને બ્રિટીશ એરવેઝ (બીઓએસીનું અનુગામી) એ જ પોતાના ઓર્ડર પ્રમાણે હવાઇ જહાજ મેળવ્યા. બ્રિટીશ એરવેઝના કિસ્સામાં, સરકારે જયાં સુધી હવાઇ જહાજને ખરીદવાનો ખર્ચ વસૂલ થયો ત્યાં સુધી એટલે કે 1984 સુધી નફાનો 80 ટકા હિસ્સો પોતાની પાસે રાખ્યો.

યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સે 1971માં તેનો સુપરસોનિક ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોગ્રામ બોઇંગ 2707 રદ કર્યો. ફ્રાંસ અને યુનાઈટેડ કિંગડમમાં ઉદ્યોગજગતના નિરીક્ષકોએ સૂચવ્યું કે પ્રમુખ જહોન એફ કેનેડીના 1963ના પ્રતિબદ્ધતા અંગેના ખૂબ જ લાગણીસભર નિવેદન છતાં યોગ્ય પ્રતિસ્પર્ધી પૂરું નહીં પાડી શકવા છતાં અવાજના પ્રદૂષણના કારણે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સની સરકાર દ્વારા કોનકોર્ડના અમેરિકન વિરોધને ચગાવવામાં આવ્યો હતો અથવા તો તેને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું હતું. ભારત અને મેલેશિયા જેવા અન્ય દેશોએ અવાજ અંગે ચતા વ્યકત કરીને કોનકોર્ડ સુપરસોનિકની ફલાઈટની શકયતા નકારી કાઢી.

1974થી પ્રદર્શન અને પરીક્ષણ ઊડાનો ભરવામાં આવતી હતી. કોનકોર્ડના પરીક્ષણે નાધાવેલા વિક્રમને હજુ તોડવામાં આવ્યો નથીઃ પ્રતિકૃતિ, પ્રિ-પ્રોડકશન અને પ્રથમ ઉત્પાદિત હવાઇ જહાજ માટે 5335 ફલાઈટ કલાક લાગ્યા, જેમાંથી 2000 પરીક્ષણ કલાકો સુપરસોનિક ઝડપે હતા. ઈ.સ. 1977માં એક એકમનો ખર્ચ 23 મિલિયન પાઉન્ડ (46 મિલિયન અમેરિકન ડોલર) હતો, અને વિકાસ ખર્ચ અંદાજિત રકમ કરતાં છ ગણો વધારે હતો.

બ્રેકસ અને અન્ડરકેરેજ
સામાન્ય વિશેષતાઓ
વિકાસમાં નવા ઉપયોગ
વિકાસ