આ મુખ પ્રદેશમાં સાત મુખ્ય નદીઓ અને અસંખ્ય જળસ્ત્રોત છે જે આ નદીય મુખ પ્રદેશમાં નહેરોનું જાળું બનાવી દે છે. બધી નદીઓ સમુદ્ર તરફ દક્ષિણમાં વહે છે. આ ક્ષેત્રનું પર્યાવરણીય ભૂગોળ સંપૂર્ણ રીતે ૨૪ કલાકમાં આવતી બે બહ્રતી અને બે ઓટ પર આધારિત છે સામાન્ય સુકા સમયે જેની મર્યાદા ૩ મી થી ૫ મી અને ૮મી (Ghosh & Mandal, ૧૯૮૯; Banerjee, ૧૯૯૮) સુધી છે જે આ ખા સુંદરબન ક્ષેત્રને વિવિધ સ્તરે જળમગ્ન કરી દે છે. જુવાળની ક્રિયાઓને કારણે નદીએ લવેલો કાંપ ફરીથી નદીના મુખોમાં સ્થાપિત કરી દે છે આમ સ્થાપન ને લીધે નદીનો પટ ઉંચો ચડતો જાય છે. આ ક્રિયા ચાલુ રહેતા નવા ટાપુ અને નવી ખાડીઓનું નિર્માણ થાયે રાખે છે જેને લીધે આ અનિશ્ચિત ભૂસંચનાનું ક્ષેત્ર રહે છે(Bhattacharya, ૧૯૮૯). અહીં બંગાળના ઉપસાગરમાં ૨૧૦° થી ૨૧૦°૨૨’ વચ્ચે એક વિશાળ પ્રાકૃતિક ખાડો છે જેને “ભૂમિ રહીત થીંગડું(Swatch of No Ground)” કહે છે. અહીં પાણીની ઉંડાઈ અચાનક ૨૦મી થી ૫૦૦મી થઈ જાય છે. (Fergusson, ૧૯૬૩; Ghosh & Mandal, ૧૯૮૯). આ રહસ્યમય ખાડો કાંપને દક્ષિણની કે પૂર્વ તરફ ફેંકી દી છે જેથી ફરી નવા ટાપુઓ બને છે.

ભૂગોળ
ઉદ્યાન-સંબંધી માહિતી
સામાન્ય નુસખા
પર્યાવરણીય-ભૂગોળ, નદીઓ અને જળસ્ત્રોત