1960 અને 1970ના પ્રારંભમાં સેનના પેપરે સામાજિક પસંદગી અંગેના સિદ્ધાંતને વિકસાવવામાં મદદ કરી, જે સિદ્ધાંત સૌ પ્રથમ અમેરિકન અર્થશાસ્ત્રી કેન્નેથ એરો જ્યારે રેન્ડ (RAND) કોર્પોરેશન સાથે કામ કરતા હતા તે સમયે તેમના દ્રારા થયેલા કાર્યોમાં ઉજાગર થયો હતો. તેમણે દર્શાવેલા ખૂબ જાણીતા બધા જ મતદાન નિયમોમાં બહુમતિ શાસન, બે-તૃત્યાંશ બહુમતિ અથવા વર્તમાન સ્થિતિ કેટલાક પાયાના લોકશાહી સિદ્ધાંતો સાથે અનિવાર્ય રીતે ઘર્ષણમાં આવે છે. સેનનું સાહિત્યમાં યોગજ્ઞાનમાં તેમના રસની મહિતી દ્વારા સમાજિક પસંદગીના સિદ્ધાંતને વિસ્તારવા તેમજ સમુદ્ધ કરવા માટે જોઈ શકાય છે. 

1981માં સેને "પોવેર્ટી અને ફેમિનિસ : એન એસે ઓન ઇન્ટાઇટલમન્ટ એન્ડ ડેપ્રિવેશન" (1981)નામનું પુસ્તક પ્રકાશિત કર્યું, આ પુસ્તકમાં તેમણે દર્શાવ્યું કે ભૂખમરોએ માત્ર ખોરાકના અભાવે સર્જાય છે એવું નથી પરંતુ ખોરાકની વહેચણી માટેના વ્યવસ્થામાં ઉભી થતી અસમાનતાને કારણે પણ સર્જાય છે. સેનનો ભૂખમરા પ્રત્યેનો રસ તેમના વ્યક્તિગત અનુભવને આધારે આવ્યો હતો. 

નવ વર્ષના બાળક તરીકે તેમણે 1943માં બંગાળના દુકાળનો સામનો કર્યો હતો, જેમાં અંદાજે ત્રણ મિલિયન લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. 
જીવનને ચોંકવનારુ આ નુકસાન બીનજરૂરી હતું, સેને પાછળથી ઉમેર્યું. તેમણે આકડાઓ દ્વારા દર્શાવ્યું કે તે સમયે બંગાળમાં પૂરતો ખાદ્ય પુરવઠો ન હતો. પરંતુ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જમીન વિહોણા મજૂરો અને શહેરીમાં કામ કરતા લોકો જેવા કે વાળંદ પાસે નાણાનો અભાવ હતો, જેનો અર્થ એ હતો કે જરૂરિયાત વાળા અનાજની કિંમત ગુલાબની જેમ કેટલાક ખાસ પરિબળો જેવા કે બ્રિટિશ સેના સંપાદન, ખરીદીનો ભય, સંગ્રહખોરી અને કિંમતમાં ભંગાણ આ તમામ પ્રદેશમાં સર્જાયેલ યુદ્ધ સાથે જોડાયેલા હતા. "ગરીબી અને દુકાળ" ની સ્થિતિમાં સેને નોંધ્યું કે દુકાળની કેટલીક ઘટનાઓમાં ખાદ્ય પુરવઠો પ્રમાણમાં ઓછો ન હતો. 

ઉદાહરણ તરીકે બંગાળની વાત કરીએ તો અગાઉના વર્ષોમાં અનાજનું ઉત્પાદન નીચું રહ્યું હતું, જો કે તે અગાઉના દુકાળસિવાયના વર્ષોની સરખામણીએ ઉંચુ હતું. આથી સેને અનેક સામાજિક અને આર્થિક પરિબળો જેવા કે મજૂરીમાં ઘટાડો, બેરોજગારી, અનાજની કિંમતમાં વધારો અને કંગાળ ખાદ્ય વહેચણી વ્યવસ્થા જેવા મુદ્દાઓ નોઁધ્યા હતા. આ મુદ્દાઓ એ સમાજના કેટલાક જૂથોમાં તીવ્ર ભૂખમરાની પરિસ્થિતિ ઊભી કરી. 
તેમનો ક્ષમતા અભિગમ એ હકારાત્મક સ્વતંત્રતા પર આધારિત છે. જે કોઈ એક વ્યક્તિની કંઈક બનવાની અને કંઈક કરવાની વાસ્તવિક ક્ષમતા એ નકારાત્મક સ્વતંત્રતાના અભિગમ કરતા વધુ છે. જે અર્થશાસ્ત્રમાં સામાન્ય છે અને માત્ર બિન-હસ્તક્ષેપ પર કેન્દ્રીત છે. 

બંગાળના દુકાળમાં ગ્રામીણ મજૂરોની ખોરાક ખરીદવાની નકારાત્મક સ્વતંત્રતા અસગ્રસ્ત ન હતી. 

જોકે તેઓ હજુ પણ ભૂખ્યા છે કારણ કે તેઓ કંઈ પણ કરવા માટે હકારાત્મક રીતે મુક્ત નથી. તેમની પાસે પોષણ માટેની વ્યવસ્થા નથી અને રોગિષ્ટ મનોવૃત્તિથી બચવા માટેની ક્ષમતા પણ તેઓ ધરાવતા નથી. 

દુકાળ સંદર્ભેના તેમના કાર્યમાં વધુ જોઈએ તો, આર્થિક વિકાસ ક્ષેત્રે સેનના કાર્યની અસર "માવન વિકાસ અહેવાલ" માં પણ જોવા મળી હતી. જે યુનાઇટેડ નેશન્સ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ અંતર્ગત પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો હતો. 
આ વાર્ષિક પ્રકાશનમાં વિશ્વના દેશોને તેમના આર્થિક અને સામાજિક પાસાઓને આધારે મૂકવામાં આવ્યા છે, ગરીબી અને અસામાનતાના આર્થિક માપદોંડોના ક્ષેત્રમાં સામાજિક પસંદગીના અન્ય સિદ્ધાતો પણ સેનનું પ્રદાન છે. 

વિકાસ અર્થશાસ્ત્ર અંગેનું તેમનું ક્રાંતિકારી પ્રદાન અને સામાજિક નિર્દેશકો એ તેમના લેખ "ઈક્વાલિટીઓફ વોટ" (સમાનતા શા માટે)માં તેમનો ક્ષમતા વિકાસનો ખ્યાલ છે. તેમની દલીલ છે કે સરકારે તેમના નાગરિકોની નક્કર ક્ષમતાઓ વિરુદ્ધ માપન કરવું જોઈએ. આવું એટલા માટે કે ટોચથી નીચે સુધીનો વિકાસ એ હંમેશા માનવ અધિકારોને ઉથલાવી કાઢે છે, આ સાથે લાંબા સમય સુધી આ શબ્દોની વ્યખ્યા શંકાસ્પદ રહે છે (અધિકાર એ એવી વસ્તુઓ છે ફરજિયાત આપવી જરૂરી છે અથવા એવી કોઈ વસ્તુ જે પાછી ખેંચી ન શકાય?).

ઉદાહરણ તરીકે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં નાગરિકોને કાલ્પનિક રીતે જ મત કરવાનો અધિકાર મળેલો છે. 

સેનના મતે આ ખ્યાલ સંપૂર્ણ રીતે રીક્ત છે. 

નાગરિકોને મળેલા આ અધિકારમાં મત આપવાની ક્ષમતા છે, જોકે પહેલા તેમની પાસે "વ્યવસ્થાતંત્ર" હોવું જોઈએ. 

આ વ્યવસ્થાતંત્રનો વિસ્તાર ખૂબ વિશાળ હોઈ શકે છે. જેમ કે શિક્ષણની ઉપલબ્ધતાથી માંડીને, ખૂબ ચોક્કસ જેવા કે મત વિસ્તાર સુધી વાહનવ્યવહારની સુવિધા. 

આવા અવરોધો દૂર થયા છે એવું સાચા અર્થમાં ત્યારે જ કહી શકાય જ્યારે તે નાગરિકો પાસે તેમની વ્યક્તિગત પસંદગીનો અધિકાર છે. 
દરેક સમાજ પર નિર્ભર છે કે તેઓ સમાજ દ્વારા તેમને ખાતરીપૂર્વક અપાતી લઘુતમ ક્ષમતાઓની યાદી તૈયાર કરે. 
ઉદાહરણ તરીકે વ્યવહારમાં ક્ષમતા અભિગમ જોવા જઈએ તો માર્થા નુસાબાયુમની "વુમન એન્ડ હ્યુમન ડેવલપમેન્ટ" (મહિલા અને માનવ વિકાસ) જોઈ શકાય. 

"ન્યૂયોર્ક રિવ્યુ ઓફ બુક્સ" માં તેમણે "મોર ધેન 100 મિલિયન વુમન આર મિસીંગ" (100 મિલિયનથી વધુ મહિલાઓ ગેરહાજર છે) નામનો વિવાદાસ્પદ લેખ લખ્યો હતો. (જૂઓ મિસિંગ વુમન ઓફ એશિયા) જેમાં વિકાસશીલ વિશ્વમાં જાતી વચ્ચે અસમાન અધિકારોને કારણે થયેલા મૃત્યુદરની અસરો અગેનુ વિશ્લેષણ રજૂ થયું છે, ખાસ કરીને એશિયા.
અન્ય અભ્યાસોમાનો એક એમિલી ઓસ્ટર દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં તેમની દલીલ છે કે આ એક વધુ પડતી ગણતરી છે, જોકે તેમ છતાં ઓસ્ટર પોતાના જ કેટલાક વિધાનોનું ખંડન પણ કરે છે. 

વીસમી સદીના અંતમાં થયેલા મોટા ભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓ દ્વારા સીમાંત રીતે ચર્ચા કરાયેલા મુદ્દાઓ સંદર્ભેના તેમના આગ્રહને કારણે સેનને ગ્રાઉન્ડ બ્રેકર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આર્થિક મોડેલમાં આવતા કેટલાક મુખ્ય પડકારો સામે તેમણે અભિયાન ચલાવ્યું છે, જેમાં માનવીય પ્રવૃત્તિને પ્રેરિત કરતા મુખ્ય પરિબળો જેવા વ્યક્તિગત રસો ગ્રહિત છે. 

જ્યારે તેમની વિચારધારા આજે પણ અમુક પરિઘમાં રહી છે, આ અંગે કોઈ જ પ્રશ્નાર્થ નથી કે તેમનું કાર્ય અર્થશાસ્ત્રીઓ અને વિકાસ કાર્તાઓ એટલું જ નહી યુનાઇટેડ નેશન્સના મહત્વના ક્ષેત્રોને પુન: અગ્રતાક્રમ અપાવવામાં મદદરૂપ બન્યુ છે. 

કલ્યાણ અર્થશાસ્ત્ર એ સમુદાયની સારી અસરના સંદર્ભે આર્થિક નીતિઓનું મૂલ્યાંકન કરવા ઈચ્છે છે. સેન કે જેઓએ તેમની કારકિર્દી જ આવા મુદ્દાઓને સમર્પિત કરી છે, તેઓ "તેમના વ્યવસાયના અંતરઆત્માના અવાજ તરીકે જાણીતા છે". 

તેમનું પ્રભાવશાળી પુસ્તક "કલેક્ટિવ ચોઇસ એન્જ સોશિઅલ વેલ્ફેર" (1970), જેમાં વ્યક્તિગત અધિકારો (મુક્ત વિરોધાભાસની રચના પણ સમાવિષ્ટ છે ) ઉપરાંત ન્યાય, સમાનતા, બહુમતિ શાસન અને વ્યક્તિગત પરિસ્થિતિમાં માહિતીની ઉપલબ્ધતા જેવા મુદ્દાઓએ સંશોધકોએ પાયાના કલ્યાણ પ્રશ્નો સંદર્ભે તેમનું ધ્યાન કેન્દ્રીત કરવા પ્રેર્યા છે. 

સેને ગરીબીને માપવાની પદ્ધતિને એવી રીતે ગોઠવી છે કે, જે દ્વારા પ્રાપ્ત થતી ઉપયોગી માહિતી ગરીબીનો આર્થિક સુધારવામાં મદદરૂપ થાય છે. 

ઉદાહરણ તરીકે સમાનતા સંદર્ભેનું તેમનું સૈદ્ધાંતિક કાર્ય ભારત અને ચીનમાં પુરુષોની સરખામણીએ મહિલાઓની તરફેણ શા માટે કરવામાં આવે છે તે સંદર્ભેની દલીલો આપે છે, આ તથ્યો છતાં પશ્ચિમ અને ગરીબ પરંતુ આરોગ્યની રીતે નિષ્પક્ષ દેશોમાં તમામ વયજૂથમાં મહિલાઓનો મૃત્યુ દર ઓછો છે, તેઓ લાંબુ આયુષ્ય ધરાવે છે અને કુલ વસ્તીમાં સારી બહુમતિ ધરાવે છે. 
સેનનો દાવો છે કે આ વિષમ દર પરિણામ એ સારી આરોગ્ય સેવાઓ અને બાળપણમાં તે દેશોમાં છોકરાઓને મળેલી તકો, સાથો સાથ જાતિ આધારિત ગર્ભપાતને કારણે છે. 

સરકાર અને આંતર રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ ખાદ્ય સંકટનુ વ્યવસ્થાપન કરે છે, જે સેનના કાર્યની અસર છે. તેમના આ અભિગમે એ નીતિકારોને પ્રેરિત કર્યા કે, જેઓ તત્કાલ પીડિતોને દૂર કરવા પ્રયાસો કરે છે, એટલુ જ નહી પરંતુ આ ગરીબોની છીનવાઈ ગયેલી આવક પાછી મળે તેના રસ્તા પણ શોધે, ઉદાહરણ તરીકે જાહેર કાર્યના પોજેક્ટ અને અનાજની કિંમતો સ્થિર રાખવી. 

રાજનૈતિક સ્વતંત્રતાના જોરદાર રક્ષક તરીકે સેનનું માનવું છે કે, દુકાળને કારણે લોકશાહીની વ્યવસ્થામાં અવરોધ આવતો નથી, કારણ કે તેમના નેતાઓએ તેમના નાગરિકોની માગ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ હોવું જોઈએ. 
આર્થિક વિકાસનો લક્ષ્યાંક કે જે પ્રાપ્ત કરવાનો છે તે ક્રમમાં જોઈએ તો, તેમની દલીલ છે કે સામાજિક માળખા જેવા કે શિક્ષણ પ્રણાલીમાં સુધાર અને જાહેર આરોગ્ય દ્વારા આર્થિક સુધારાઓની શરૂઆત કરવી જોઈએ.

બાહ્ય લિંક્સ
વિગત
સંશોધન
અભ્યાસુ સિદ્ધિઓ, પુરસ્કાર અને સન્માન