ઉત્પત્તિ સમયે તેની નૈતિક શિક્ષા-પ્રણાલી ("પેરિટી" ) "જસ" ઓફ "મોસ મૈઓરમ " (પરંપરાગત ન્યાય)ની હોવા છતાં ન્યાયશાસ્ત્રનો આ અર્થ પ્રાચીન રોમમાં પણ વિદ્યમાન હતો, અને કાયદા તેમજ રિવાજોના લક્ષણો મૌખિક ન્યાયની રીતે “પિતા દ્વારા પુત્રને” પ્રેષિત કરવામાં આવતાં હતાં. પ્રાએટર્સ - પ્રાચીન રોમમાં મેજીસ્ટ્રેટનો હોદ્દો ધરાવનાર – દ્વારા એવો અભિપ્રાય આપીને કે એડીક્ટા દ્વારા એકલ મુકદ્દમાઓ ચાલુ રાખી શકાય તેમ છે કે નહીં, કાયદાની એક કારગર સંરચના કરવામાં આવી હતી, જ્યાં ચાલુ રાખી શકાય તેવાં ગુનાઓનું વાર્ષિક ઉચ્ચારણ હાથ ધરવામાં આવતું અથવા અસામાન્ય સંજોગોમાં એડીક્ટામાં સુધારાઓ કરવામાં આવતાં. ત્યારબાદ એક યુડેક્ષ્ દ્વારા કેસની સચ્ચાઇઓને અનુરૂપ ઉપાય દર્શાવવામાં આવતાં.

તેમનાં વાક્યો પરંપરાગત રિવાજોની સરળ સમજૂતી આપી શકે તેમ હોવા જરૂરી હતું, પરંતુ પ્રત્યક્ષ રીતે તે એક એવી પ્રવૃત્તિ હતી કે જે, વિધિસર રીતે દરેક કેસ માટે ફેર-વિચાર કરીને ચોક્કસપણે તેમજ પરંપરાગત રીતે કાયદાકીય મહાવરામાં રહીને, ઝડપથી વધુ ન્યાય પૂર્ણ રીતે અર્થઘટન કરીને, સુસંગત રીતે કાયદાને અનુકૂળ રહીને નવા સામાજીક ઉદાહરણ સુધી લઇ જતી હતી. ત્યારબાદ કાયદાને નવી સરખામણીની "સંસ્થાઓ" (કાયદાકિય વિભાવના) સાથે અમલ કરવામાં આવ્યો, જ્યારે બાકીની સંસ્થાઓ પરંપરાગત યોજના હેઠળ હતી. ઈ.પૂ.ની ત્રીજી સદીમાં "પ્રાએટર્સ" ને ડાહ્યા માણસોની બનેલી સભા દ્વારા બદલી કાઢવામાં આવતાં હતાં. આ સમુદાયમાં પ્રવેશ યોગ્યતાના પ્રમાણ દ્વારા અથવા અનુભવના આધારે શરતી મેળવી શકાતો હતો.

પ્રાચીન ભારતીય વૈદિક સમાજમાં, કાયદા કે ધર્મનું, જે રીતે “મનુ સ્મૃતિ” – એક કાવ્યસંગ્રહ કે જેમાં પાપની વ્યાખ્યા અને તેના ઉપાય દર્શાવવામાં આવ્યાં હતાં – નો ઉપયોગ કરીને હિન્દુઓ દ્વારા અર્થઘટન કરવામાં આવ્યું અને તેને અનુકરણ કરવામાં આવ્યું.એવું કહેવાય છે કે તે ગ્રંથ 200 BC – 200 AD દરમ્યાન લખવામાં આવ્યાં હતાં. હકીકતમાં, આ બધાં કાયદાની વીધી-સંહિતા નહોતી પણ તે યુગની સમાજિક જવાબદારીઓ તેમજ આચારપધ્ધતિની જરૂરિયાતો માટેના નિયમો હતાં. 

રોમન સમ્રાજ્ય અંતર્ગત, કાયદાની શાળાઓ બનાવવામાં આવી હતી, તેમજ પ્રવૃત્તિઓ સતત વધુ વિદ્વત્તાવાળી રહેવા લાગી. રોમન સામ્રાજ્યની શરૂઆતથી લઈને 3જી સદી સુધી, નોંધપાત્ર જૂથો જેવાં કે પોર્ક્યુલિઅંસ તથા સેબિનીયન્સ દ્વારા સુસંગત સાહિત્ય તૈયાર કરવામાં આવતું. તે વિદ્યામાં વૈજ્ઞાનિક ઉંડાણની માત્રા તે પ્રાચીન કાળમાં અપૂર્વ હતી અને તે કુશળતાના શિખર પર ત્યાં સુધી પહોંચી જ્યાં સુધી તેના કૌશલ્યનું કોઈ પ્રતિસ્પર્ધી ન હોય.

3જી સદી બાદ, "કાયદાકિય દૂરદર્શિતા" , નોંધપાત્ર લેખકો સાથે વધુ નોકરશાહી અંગભૂત પ્રવૃત્તિ બની. બાયઝેનટાઇન સામ્રાજ્ય (5મી સદી) દરમ્યાન કાયદાકીય વિદ્યાભ્યાસને ફરીથી ઉંડાણપૂર્વક જોવામાં આવ્યો, અને આ સાંસ્કૃતિક ચળવળ દ્વારા જસ્ટીનીયનનાં કોર્પસ જ્યુરીસ સિવિલીસનો જન્મ થયો.

કાનૂની હકારાત્મકવાદ
એચ એલ એ હાર્ટ
હાન્સ કેલ્સન
ન્યાયશાસ્ત્રનો ઇતિહાસ