એલ્ફિન્સ્ટનના હુકમ અનુસાર જનરલ સ્મિથ પુના પાસે યરવડા ખાતે ૧૩ નવેમ્બરના રોજ પહોંચ્યા. સ્મિથ અને તેમના સૈનિકોએ ૧૫ નવેમ્બરના રોજ નદી ઓળંગી અને ઘોરપડી ખાતે ગોઠવાયા. ૧૬ નવેમ્બરની શરુઆતે મરાઠાઓ અને અંગ્રેજો વચ્ચે લડાઈની શરુઆત થઈ. મરાઠા સૈન્યનું નેતૃત્વ કરી રહેલ પુરન્દરે, રાસ્તે અને બાપુ ગોખલે અંગ્રેજ સૈન્ય પર કૂચ કરવા તૈયાર હતા પણ પેશવા અને તેમના ભાઈ પુરન્દર તરફ નાશી ગયા હોવાના ખબર મળતાં તેમનું મનોબળ તૂટી ગયું. મુળા અને મુઠા નદીના સંગમ પાસે ૫,૦૦૦ સૈનિકો વિંચુરકરના નેતૃત્વ હેઠળ તૈનાત હતા પણ તેઓએ કોઈ કાર્યવાહી કરી નહિ. બાપુ ગોખલે એ પેશવાની સુરક્ષા માટે લડતાં લડતાં પીછેહઠ કરી. બીજે દિવસે સ્મિથ પુના તરફ આગળ વધ્યા અને તેમને જાણકારી મળી કે પેશવા સતારા તરફ ભાગી છૂટ્યા હતા. દિવસ દરમિયાન પુનાએ શરણાગતિ સ્વીકારી અને સ્મિથે લોકોની સલામતી અને શાંતિ જળવાઈ રહે તે માટે ખૂબ જ તકેદારી રાખી. તુરંત જ કાયદો વ્યવસ્થા પુનઃસ્થાપિત થયા. ૧૭ નવેમ્બરના રોજ અંગ્રેજો શનિવાર વાડામાં પ્રવેશ્યા અને બાલાજી પંત નાટુએ યુનિયન જેક ધ્વજ લહેરાવ્યો. જોકે બાજી રાવ અશ્ટિ ખાતે હાર્યા નહિ ત્યાં સુધી કોતવાલી ચાવડી ખાતેથી પેશવાનો ભગવો ધ્વજ ન ઉતારાયો. અંગ્રેજો એવું બતાવવા માગતા હતા કે યુદ્ધ પેશવાએ સ્વેચ્છાથી નહિ પણ બાપુ ગોખલે, ત્રિંબકજી ડેંગલે અને મોરેશ્વર દિક્ષિતના દબાણમાં આવીને શરુ કર્યું હતું. 

પેશવા ત્યારબાદ કોરેગાંવ તરફ ભાગ્યા. જાન્યુઆરી ૧, ૧૮૧૮ના રોજ ભીમા નદીને કાંઠે, પુનાની ઉત્તર પૂર્વમાં કોરેગાંવની લડાઈ થઈ. જનરલ સ્ટાઉટન કોરેગાંવ પાસે ૫૦૦ પાયદળ, બે તોપો અને ૨૦૦ અશ્વદળ સાથે પહોંચ્યા. માત્ર ૨૪ પાયદળ યુરોપી મૂળના હતા અને તેઓ મદ્રાસ તોપખાનાંની તોપચી ટુકડીના સભ્યો હતા. કોરેગાંવ નદીના ઉત્તર કાંઠે હતું અને નદી સાંકડી અને છીછીરી હતી. ગામમાં સામાન્ય મરાઠા સૈન્યના સંરક્ષિત ઢાંચાઓ પર આધારિત સૈન્ય મથકો હતાં. સ્ટાઉટને ગામ ઉપર કબ્જો કર્યો પણ મરાઠાઓના કબ્જામાં રહેલ સૈન્ય મથકો ન લઈ શક્યા. અંગ્રેજો તેમના પાણીના એકમાત્ર સ્રોત એવી નદીથી સંપર્ક નહોતા ધરાવતા. આખો દિવસ ભીષણ લડાઈ ચાલી. ગામની ગલીઓ અને તોપો અનેક વખત બંને પક્ષોના હાથમાં ગઈ. લડાઈ દરમિયાન બાજી રાવના સૈન્ય અધિકારી ત્રિંબકજીએ બાપુ ગોખલેના એકમાત્ર પુત્ર ગોવિંદરાવ ગોખલેના મૃત્યુનો બદલો લેફ્ટ ચિઝમને મારીને લીધો. પેશવાએ આશરે સાડા ત્રણ કિમી દુર સ્થિત ટેકરી પર રહીને લડાઈ નિહાળી. રાત્રિ દરમિયાન મરાઠાઓએ ગામ ખાલી કરી અને પીછેહઠ કરી. મરાઠાઓના પક્ષે આ પગલું ન્યાયિક હતું કેમ કે તેઓ રંગડી મસલત સ્થાને ગનિમી કાવાની રણનીતિ અપનાવી રહ્યા હતા. અંગ્રેજોએ ૧૭૫ સૈનિકો ગુમાવ્યા અને ૬૬ અશ્વદળ, જ્યારે અડધા કરતાં વધુ અંગ્રેજ અધિકારીઓ ઘાયલ હતા. મરાઠાઓએ આશરે ૫૦૦થી ૬૦૦ સૈનિકો ગુમાવ્યા. સવારમાં જ્યારે અંગ્રેજોએ ગામને ખાલી થયેલું જોયું ત્યારે તેણે પોતાના ભારે નુક્શાન વેઠેલ સૈન્યને પુના તરફ કૂચ કરવાનો ઢોંગ કર્યો જ્યારે તેઓ શિરુર તરફ ગયા હતા.

લડાઈ બાદ જનરલ પ્રિટ્ઝલરના નેતૃત્વ હેઠળ અંગ્રેજ સૈન્યએ પેશવાનો પીછો કર્યો જે સતારાના રાજા સાથે કર્ણાટક તરફ વધુ દક્ષિણમાં ગયા. સમગ્ર જાન્યુઆરી દરમિયાન પેશવાએ દક્ષિણમાં ભાગવાનું ચાલુ રાખ્યું. મૈસુરના રાજાની સહાય ન મળતાં પેશવા પાછા ફર્યા અને જનરલ પ્રિટ્ઝલરને ઓળંગી અને સોલાપુર તરફ આગળ વધ્યા. ૨૯ જાન્યુઆરી સુધી પેશવાના પીછા દરમિયાન કોઈ સફળતા મળી નહોતી. જ્યારે પણ બાજી રાવ અંગ્રેજ સૈન્યની પાસેથી પસાર થતા ત્યારે ગોખલે અને તેના સૈનિકો પેશવાની આસપાસ રહી અને દૂરથી ગોળીબાર કરતા. કેટલીક અથડામણો થઈ અને મરાઠાઓને સંખ્યાબધ વખત ઘોડા પર લાદેલી તોપોના ગોળા સહેવા પડ્યા. પણ બંને પક્ષે કોઈ ફાયદો થયો નહિ. ફેબ્રુઆરી ૭ના રોજ જનરલ સ્મિથે સતારામાં પ્રવેશ કર્યો અને મરાઠાઓના રાજવી મહેલને કબ્જે કર્યો. તેમણે ચિહ્નરુપે અંગ્રેજ ધ્વજ ચડાવ્યો. આગામી દિવસે શિવાજી અને મરાઠાઓનો ભગવા ધ્વજે તેનું સ્થાન લીધું. સ્થાનિક વસ્તીનો સાથ મેળવવા અંગ્રેજોએ જાહેરાત કરી કે તેઓ કોઈપણ ધાર્મિક પરંપરા સાથે છેડછાડ નહિ કરે. તેમણે જાહેરાત કરી કે તમામ વતન, ઇનામ, નિવૃત્તિ વેતન અને વાર્ષિક સાલિયાણાં ચાલુ રહેશે જો લાભકર્તા બાજી રાવની સેવામાંથી રાજીનામું આપશે. આ સમય દરમિયાન બાજી રાવ સોલાપુરની પાસેના વિસ્તારમાં રહ્યા હતા.

ફેબ્રુઆરી ૧૯ના રોજ જનરલ સ્મિથને ખબર મળ્યા કે પેશવા પંઢરપુર તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. તેના માર્ગમાં અશ્ટિ ખાતે અંગ્રેજ સૈન્યએ પેશવા પર હુમલો કર્યો. લડાઈ દરમિયાન અંગ્રેજોથી પેશવાનું રક્ષણ કરતાં ગોખલેનું મૃત્યુ થયું. સતારાના રાજા તેમના ભાઈ અને માતા સાથે કબ્જે થયા. ૧૭૫૦ના દાયકામાં મરાઠા રાજાને તારાબાઈએ કેદ કર્યા હતા અને તેમણે સત્તા બહુ પહેલાં જ ગુમાવી હતી. પણ માધવ રાવ પેશવા એ ૧૭૬૩માં તેમને ગાદી પર પુનઃસ્થાપિત કર્યા હતા. ત્યારથી રાજા માત્ર સાંકેતિક હતા. સમ્રાટ આલમગીર બીજાએ પેશવાને છત્રપતિના પરિવારની કાળજી રાખવા માટે પ્રશસ્તિ પત્રક પણ લખ્યો હતો. છત્રપતિએ અંગ્રેજોની તરફેણ કરી અને તેને કારણે પેશવાની કાયદાકીયતા રદ થઈ. એક જાહેરનામું બહાર પડાયું કે પેશવા મરાઠા સંઘના નેતા નહોતા. જોકે બાજી રાવ બીજા એ જાહેરનામાંનો વિરોધ કર્યો અને વિરોધમાં જાહેરનામું બહાર પાડ્યું કે માઉન્ટસ્ટુઅર્ટ એલ્ફિન્સ્ટન તેમના રાજ્યના અંગ્રેજ દૂત નહોતા. પણ આ લડાઈ અને ગોખલેના મૃત્યુને કારણે યુદ્ધનો ઝડપી અંત આવ્યો. ટૂંક સમય બાદ બાજી રાવના પટવર્ધનોએ તેમનો સાથ છોડી દીધો.

એપ્રિલ ૧૦, ૧૮૧૮ સુધીમાં જનરલ સ્મિથના સૈન્યએ સિંહગઢ અને પુરન્દરના કિલ્લાઓ પર કબ્જો કર્યો હતો. ફેબ્રુઆરી ૧૩, ૧૮૧૮ના રોજ માઉન્ટસ્ટુઅર્ટ એલ્ફિન્સ્ટને પોતાની રોજનીશીમાં નોંધ કર્યા અનુસાર "સિંહગઢના કિલ્લામાં કોઈ મરાઠા સૈનિકો નહોતા પણ ૧૦૦ આરબ, ૬૦૦ ગોસાંઇ અને ૪૦૦ કોંકણી હતા. કિલ્લેદાર ૧૧ વર્ષનો છોકરો હતો અને ખરેખરી સત્તા એક અપ્પાજી પંત સેવરા નામના કારકુનના હાથમાં હતી. સૈનિકોને ખાસ્સી છૂટ આપવામાં આવી હતી અને કિલ્લામાં મોટા પ્રમાણમાં સંપત્તિ અને રોકડ હતી. કિલ્લેદારને મનગમતી વસ્તુ પોતાને હસ્તક રાખવા છૂટ હતી." જૂન ૩, ૧૮૧૮ના રોજ બાજી રાવે અંગ્રેજો સમક્ષ શરણાગતિ સ્વીકારી અને વાર્ષિક રુ આઠ લાખનું સાલિયાણું સ્વીકાર્યું. બાજી રાવે જાગીરદારો, પોતાના પરિવાર, બ્રાહ્મણો અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ માટે અંગ્રેજો પાસેથી બાંહેધરીઓ મેળવી. પેશવાને કાનપુર નજીકના બિથુર ખાતે મોકલી દેવામાં આવ્યા. પેશવાના પતન અને દેશનિકાલને સમગ્ર મરાઠા સામ્રાજ્યમાં શોક સ્વરુપે મનાવવામાં આવ્યું જ્યારે પેશવા પર કોઈ અસર ન જણાઈ. તેમણે વધુ લજ્ઞો કર્યાં અને સમગ્ર જીવન વિવિધ ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ અને દારુ પીવામાં વિતાવ્યું.

યુદ્ધનો અંત અને તેના પ્રત્યાઘાત
પેશવાનું પલાયન
આંગ્લ-મરાઠા સંબંધો
શરુઆત