નિર્વાણ ઉપસર્ગ નિ[ર]- (નિ, નિસ, નિહ)નું સંયોજન છે.અર્થાત્‌ "બહાર, થી દૂર, ની વગર", અને મૂળ વા[ણ] (પાલી. "વતી" ) જેનો અનુવાદ "મુક્ત થવું" એટલે કે "વાયુનું મુક્ત થવું", અને "ગંધ,વગેરે" તરીકે પણ કરી શકાય છે. અભિધર્મ-મહાવિભાષા-શાસ્ત્ર , સર્વસ્તિવાદિન ભાષ્ય, તેના સંસ્કૃત મૂળોના શક્ય અર્થોનો પૂર્ણ સંદર્ભ આપે છે.


પાલી સિદ્ધાંતમાં નિર્વાણના માર્ગો
વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર
ઇન્દ્રિયાતીત જ્ઞાન
સર્વસામાન્ય નિરીક્ષણ