સૌ પ્રથમ પ્રિ-કોમર્સિયલ (પૂર્વ-વ્યાપારિક) 3જી (3G) નેટવર્ક મે 2001માં, જાપાનની એનટીટી ડોકોમો (NTT DoCoMo) દ્વારા ફોમા (FOMA) નામથી ડબ્લ્યુ-સીડીએમે (W-CDMA) તકનિકનો પ્રારંભ કરતા પહેલા શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. 3જી (3G)ની વ્યાપારિક ધોરણે શરૂઆત પણ જાપાનમાં એનટીટી ડોકોમો (NTT DoCoMo) દ્વારા 1 ઓક્ટોબર, 2001ના રોજ કરવામાં આવી હતી, જોકે પ્રારંભિક તબક્કે તેની પહોંચ ઘણી મર્યાદિત હતી; તેની વિશ્વસનિયતા પર ઉઠેલા પ્રશ્નોના કારણે વ્યાપક પ્રમાણમાં તે ઉપલબ્ધ થવામાં સમય લાગ્યો હતો. વ્યાપારિક ધોરણે બીજુ નેટવર્ક જાન્યુઆરી 2002માં દક્ષિણ કોરિયાની એસકે (SK) ટેલિકોમ કંપની દ્વારા 1xઈવી-ડીઓ (1xEV-DO) તકનિક પર શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. મે 2002 સુધીમાં દક્ષિણ કોરિયામાં બીજી 3જી (3G) નેટવર્ક કેટી (KT) દ્વારા ઈવી-ડીઓ (EV-DO) પર શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને આમ 3જી (3G) ઓપરેટરો વચ્ચે સ્પર્ધાનો સૌપ્રથમ લાભ કોરિયનોને મળ્યો હતો.

યુરોપમાં સૌપ્રથમ પ્રિ-કોમર્સિયલ (પૂર્વ-વ્યાપારિક) નેટવર્ક માન્ક્સ ટેલિકોમ દ્વારા ઈસ્લે ઓફ મેન ખાતે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, બાદમાં બ્રિટિશ ટેલિકોમ દ્વારા આ ઓપરેટરને હસ્તગત કરાયા, અને યુરોપમાં ડિસેમ્બર 2001માં ટેલિનોર દ્વારા સૌપ્રથમ વ્યાપારિક ધોરણે નેટવર્ક શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેની પાસે વ્યાપારિક હેન્ડસેટ નહોતા તેથી ચુકવણી કરનાર ગ્રાહકો પણ નહોતા. આ બંને ડબ્લ્યુ-સીડીએમએ (W-CDMA) તકનિક પર આધારિત હતા.

યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સનું પ્રથમ વ્યાપારિક 3જી (3G) નેટવર્ક મોનેટ મોબાઈલ નેટવર્ક્સ દ્વારા સીડીએમએ2000 (CDMA2000) 1x ઈવી-ડીઓ (1x EV-DO) તકનિક પર શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ આ નેટવર્ક પ્રદાતાએ બાદમાં પોતાની કામગીરી બંધ કરી દીધી હતી. યુએસએ (USA)માં બીજા 3જી (3G) નેટવર્ક ઓપરેટર વેરિઝોન વાયરલેસ દ્વારા ઓક્ટોબર 2003માં સેવા શરૂ કરવામાં આવી હતી, તે પણ સીડીએમએ2000 1x ઈવી-ડીઓ (CDMA2000 1x EV-DO) આધારિત હતી. એટી એન્ડ ટી (AT&T) મોબિલિટી પણ ખરેખર 3જી (3G) નેટવર્ક હતું, જેમણે 3જી (3G) નેટવર્કને સુધારીને એચએસયુપીએ (HSUPA)માં ઉન્નત કરવાનું કામ પૂર્ણ કર્યું હતું.

દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં પ્રથમ પ્રિ-કોમર્સિયલ (પૂર્વ-વ્યાપારિક) પ્રદર્શન નેટવર્ક દક્ષિણ ઓસ્ટ્રેલિયામાં એડિલેડ ખાતે એમ ડોટ નેટ (m.Net) દ્વારા ફેબ્રુઆરી 2002માં 2100 મેગા હર્ટ્ઝ (MHz) પર યુએમટીએસ (UMTS)નો ઉપયોગ કરીને ઉભુ કરવામાં આવ્યું હતું. આ 2002 આઈટી (IT) વર્લ્ડ કોંગ્રેસ (આઈટી વિશ્વ સંમેલન) માટે પ્રદર્શન નેટવર્ક હતું. પ્રથમ વ્યાપારિક 3જી (3G) નેટવર્ક હચીસન ટેલિકોમ્યૂનિકેશન્સ દ્વારા માર્ચ 2003માં "થ્રી" બ્રાન્ડ તરીકે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.એમટેલ દ્વારા આફ્રિકામાં પ્રથમ 3જી (3G) નેટવર્ક શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

જૂન 2007 સુધીમાં, 200 મિલિયનમા 3જી (3G) ગ્રાહકે જોડાણ લીધું હતું. વિશ્વભરમાં 3 બિલિયન મોબાઈલ ફોન ગ્રાહકો પૈકી આ માત્ર 6.7% છે. સૌપ્રથમ વખત 3જી (3G) શરૂ કરનાર દેશો - જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા – માં 3જી (3G)ની પહોંચ 70%થી વધારે છે. યુરોપમાં ઈટાલી મોખરે આવતો દેશ છે જેના ત્રીજા ભાગના ગ્રાહકો 3જી (3G) તરફ વળ્યા છે. 3જી (3G)નું વલણ વધ્યું હોય તેવા અન્ય અગ્રણી દેશોમાં યુકે (UK), ઓસ્ટ્રિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને સિંગાપોરનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં આ તરફના વલણનું સ્તર 20% છે. સીડીએમએ2000 1x આરટીટી (CDMA2000 1x RTT) ગ્રાહકોની ગણતરી 3જી (3G) ગ્રાહકો તરીકે કરવામાં આવે તે પણ એક ગુંચવણભર્યો આંકડો છે. જો આ પરિભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો જૂન 2007 સુધીમા 3જી (3G) ગ્રાહકોની સંખ્યા 475 મિલિયન સુધી પહોંચી જાય અને તે કુલ ગ્રાહકોનો 15.8% હિસ્સો છે.

ફિલિપાઈન્સ
તુર્કી
ઇતિહાસ
ખાસિયતો