મોટાભાગે કાશ્મીરના મુદ્દે 1965 માં પાકિસ્તાન સાથે બીજી વાર સામસામે મુકાબલો થયો. પાકીસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ અયુબ ખાને ઓગસ્ટ 1965 માં "ઓપરેશન જીબ્રાલ્ટર" શરૂ કર્યું, જે દરમિયાન ઘણી પાકિસ્તાની અર્ધલશ્કરી ટુકડીએ ધીમે ધીમે ભારત દ્વારા વહીવટી કાશ્મીરમાં ઘુસણખોરી કરી હતી અને જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ભારત વિરુદ્ધ ઉશ્કેરાટ સળગાવવાનો પ્રયત્ન કરતી હતી. પાકિસ્તાની નેતાઓ માનતા હતા કે ભારત, જે હાલમાં વિનાશક સિનો-ઇન્ડીયન યુદ્ધમાંથી પુન:પ્રાપ્તિ કરી રહી હતી, તે લશ્કરી પ્રઘાત અને કાશ્મીરી બળવાખોરની સામે હાથ ધરવામાં અક્ષમ રહેશે. જો કે, આ ઓપરેશન મોટા ભાગે અસફળ રહ્યું હતું કારણ કે કાશ્મીરના લોકોએ આવા બળવા સામે થોડો જ સહયોગ આપ્યો અને ભારતે ઝડપભર ઘુસણખોરોને કાઢવા માટે સેનાને મોકલી આપી. શરૂઆતના પંદર દિવસમાં જ ભારતીય ભૂમિ સેનાના હુમલાએ બધા પાકિસ્તાની ઘુસણખોરોને પાછા પાકિસ્તાન મોકલી આપ્યા. ઓપરેશન જીબ્રાલ્ટરની અસફળતાના મારથી અને સમગ્ર સરહદ પરથી ભારતીય ભૂમિ સેનાના આક્રમણના અપેક્ષાથી, પાકિસ્તાને 1 સપ્ટેમ્બરે ઓપરેશન ગ્રાન્ડ સ્લેમને શરૂ કર્યો, ભારતના છામ્બ-જોડિયાં વિસ્તાર પર હુમલો કર્યો. ભારતીય ભૂમિ સેનાએ પાકિસ્તાનની સમગ્ર સરહદ પરથી તેના લાહોરને મુખ્ય નિશાન બનાવી, મોટું પ્રતિઆક્રમણ કર્યું. ભારતીય ભૂમિ સેનાના પાકિસ્તાનની સંરક્ષણના છેલ્લા પડાવને તોડવામાં હેરફેરના મુદ્દાઓને કારણે ઘણું મોડું થયું, આ સંઘર્ષ પાકિસ્તાની સેના માટે મોટાભાગે વિનાશકારી હતી.

શરૂઆતમાં, ભારતીય ભૂમિ સેનાને ઉત્તરી વિભાગમાં ઘણી મહત્વપૂર્ણ સફળતા મળી. લાંબાસમય માટે પાકિસ્તાની વિરૂધ્ધ તોપમારો અને ગોળીબાર શરૂ કર્યા પછી, ભારત કાશ્મીરની ત્રણ મહત્વની પહાડી સ્થિતિ કબજે કરવામાં સક્ષમ રહી હતી. સપ્ટેમ્બર 9 સુધીમાં, ભારતીય ભૂમિ સેનાએ પાકિસ્તાનમાં ઘણા મહત્વના રસ્તા બનાવ્યા. ખેમકરણ પાસે 10 સપ્ટેમ્બરના રોજ થયેલ અસલ ઉત્તરની લડાઈ દરમિયાન પાકિસ્તાનની મોટા ભાગની ટેન્કોનો નાશ કર્યો. હલકી કક્ષાના ટેન્ક્સ સાથે ભારતના ત્રણ યુદ્ધ જહાજ રેજીમેન્ટની સામે પાકિસ્તાનના 6 યુદ્ધ જહાજોની રેજીમેન્ટ્સે આ યુદ્ધમાં ભાગ લીધો હતો. યુદ્ધનો અંત થયો ત્યાં સુધીમાં, ચોથા ભારતીય વિભાગે લગભગ 97 પાકિસ્તાની ટેન્કો પર કબજો મેળવ્યો, જે કયાં તો ભાંગી ગયેલા, અથવા તો નુકસાન પહોંચેલા, અથવા તો તદ્ન નવા જ હતા. આમાં 7ર પેટન ટેન્કો અને 25 ચાફીસ અને શેરમન્સનો સમાવેશ થતો હતો. 97 માંથી 32 ટેન્કો જેમાં 28 પેટન્સનો પણ સમાવેશ થાય છે તે ચાલુ હાલતમાં જ હતી. જેની સરખામણીમાં, ભારતે ખેમકરન-ભીક્કીવીંડમાં માત્ર 32 ટેન્કો જ ગુમાવી હતી. તેમાંથી લગભગ 15 પાકિસ્તાનના લશ્કરે કબજે કરી હતી, જેમાં મોટાભાગે શરમન્સ ટેન્કો હતી. અસલ ઉત્તરના નિર્ણાયક યુદ્ધમાં પાકિસ્તાન અસહ્ય હારથી સંઘર્ષનો અંત ઉતાવળથી આવ્યો.

યુદ્ધવિરામની ઘોષણ વખતે, ભારતે માર્યા ગયેલ સૈનિકોની જાહેરાતમાં 3000 ના મૃત્યુનો અહેવાલ આપ્યો. બીજી બાજુ, એવું અનુમાન કરવામાં આવ્યું હતું કે 3800 પાકિસ્તાની સૈનિકો મૃત્યુ પામ્યા, 9,000 ઘાયલ થયા અને લગભગ 2000 જેટલાને કેદી બનાવવામાં આવ્યા. લગભગ 300 પાકિસ્તાની ટેન્કોનો કયાં તો વિનાશ કરવામાં આવ્યો અથવા ભારત દ્વારા કબજે કરવામાં આવ્યાં અને વધારાની 150 ટેન્કોને કાયમ માટે નકામા કરી દેવાયા. ભારતે સંઘર્ષ દરમિયાન 190 ટેન્કોને ગુમાવી અને સમારકામ જરૂર પડે તેવી લગભગ 100 જેટલી ટેન્કો હતી. અંતે, યુદ્ધમાં ભારતે પાકિસ્તાન કરતાં અડધી સંખ્યા જેટલી ટેન્કોનું નુકસાન ભોગવ્યું. યુદ્ધના અંતમાં ભારતને મળેલી લાભકારક સ્થિતિના કારણે, પછી તાશ્કંદ સમજૂતીના લીધે યુદ્ધ પહેલાની સ્થિતિમાં પરત ફરવાના નિર્ણયે નવી દિલ્હીમાં રાજનીતિમાં વિરોધ ઉભો કર્યો હતો. એવું વિસ્તુત રીતે માનવામાં આવે છે કે ભારતનો યુદ્ધ વિરામનો સ્વીકાર કરવો એ રાજકારણના મુદ્દાઓના કારણે હતો, અને લશ્કરનો નહીં, કારણ કે દુશ્મનાવટ ખતમ કરવા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને સંયુકત રાષ્ટ્રોનું ગણનાપાત્ર દબાણનો સામનો કરતો હતો. 

વળતી-બળવાખોર પ્રવૃત્તિઓ
1965નું ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ
પ્રથમ કાશ્મીર યુદ્ધ (1947)
મુખ્ય અભ્યાસો