પાલનપુર રાજ્ય પર શાસન કરતા વંશની સ્થાપના ઇ.સ. ૧૩૭૩માં થઇ હતી અને તેના શાસકો લોહાણી પુશ્તુન જાતિના હતા. તેઓ મૂળ ૧૨મી સદી દરમિયાન બિહારમાં સ્થાયી થયા હતા અને ત્યાં સૂબા તરીકે શાસન કર્યું હતું. પાલનપુરમાં વંશની શરૂઆત કરનાર મલિક ખુર્રમ ખાને બિહાર ઇ.સ. ૧૩૭૦માં છોડ્યું હતું. બિહારના હોવાથી તેઓ "બિહારી-વિહારી પઠાણ" તરીકે ઓળખાતા હતા. તે માંડોરના વિશળદેવના દરબારમાં આવ્યો હતો. તેના પુત્ર મલિક યુસુફે જાલોર અથવા સોનગડના ગવર્નર તરીકે સ્થાયી થયા બાદ માંડોરના રાજાના મૃત્યુ બાદ સર્જાયેલી અંધાધૂંધીનો લાભ લઇને તેણે વિશળદેવના પુત્ર વિરમદેવ અથવા વિશળદેવની વિધવા રાણી પોપાબાઇના હાથમાંથી સત્તાનો દોર સંભાળ્યો હતો. તેના એક વંશજ મલિક ગઝની ખાન બીજાએ અકબરની દત્તક પુત્રી સાથે લગ્ન કર્યા હતા અને પાલનપુર અને તેની આજુબાજુનો પ્રદેશ દહેજમાં મેળવ્યો હોવાનું કહેવાય છે.

મલિક યુસુફે તેના મૃત્યુ પર્યંત (ઇ.સ. ૧૩૯૫) ૨૨ વર્ષ શાસન કર્યું અને તેના પછી તેનો પુત્ર મલિક હસન ગાદી પર આવ્યો અને તેણે તેનું રાજ્ય વિસ્તાર્યું અને જાલોરના બાદશાહ તરીકે ઓળખાયો. તઘલખ વંશ (૧૩૨૫ - ૧૪૦૩‌‍) દરમિયાન જાલોરીઓ લગભગ સ્વતંત્ર હતા પરંતુ તેઓ અણહિલવાડ પાટણના સુબેદારની દેખરેખ હેઠળ હતા. ઇ.સ. ૧૩૯૯માં તૈમુરના આક્રમણ વખતે દિલ્હીના શાસકોએ દૂરના પ્રદેશો પરની પકડ ગુમાવી દીધી અને જાલોરીઓ સ્વતંત્ર બન્યા. પરંતુ ઇ.સ. ૧૪૨૨માં ગુજરાત સલ્તનતના મુઝ્ઝફર પહેલાએ ફરીથી તેમને ખંડિયા શાસકો બનાવ્યા અને તેઓ ૭૦૦૦ ઘોડાઓ સાથે તેના દરબારમાં સેવા આપતા હતા.

૪૫ વર્ષના શાસન પછી મલિક હસનનું મૃત્યુ ઇ.સ. ૧૪૪૦માં થયું હતું. તેને ત્રણ પુત્રો મલિક સાલાર, મલિક ઉસ્માન અને હેતમ ખાન હતા. સૌથી મોટા પુત્રે મલિક સાલારે ૨૧ વર્ષ સુધી સત્તા સંભાળી અને ઇ.સ. ૧૪૬૧માં મૃત્યુ પામ્યો. તેના પછી તેનો ભાઇ મલિક ઉસ્માન ગાદી પર આવ્યો, જે મલિક જબ્દાલ તરીકે પણ ઓળખાતો હતો. તેણે માહદવીઆ પંથનો સ્વીકાર કર્યો, જે ત્યારબાદ જાલોરીઓનો પંથ રહ્યો હતો. એવું કહેવાય છે કે પંથના સ્થાપક મહમદ જૌનપુરી જાલોરમાં ચાર મહિના રહ્યા હતા અને તેમણે મલિક જબ્દાલને પંથ સ્વીકાર કરાવ્યો હતો. મલિક ઉસ્માનના ૨૨ વર્ષના શાસન પછી તેનો ભત્રીજો મલિક બુધાન, સાલાર ખાનનો પુત્ર ગાદી પર આવ્યો. કેટલાક સ્ત્રોતો મુજબ મલિક જબ્દાલ પછી તેનો ભાઇ હેતમ ખાન ગાદી પર આવ્યો હતો.

મલિક બુધાને ૨૨ વર્ષ અને ૭ મહિના શાસન કર્યું અને ઇ.સ. ૧૫૦૫માં મૃત્યુ પામ્યો અને તેના પછી તેનો પુત્ર મલિક મુજાહિદ ખાન ગાદી પર આલ્યો. એક વખત શિકાર કરતી વખતે મલિક મુજાહિદ ખાનને યુક્તિથી બંદી બનાવી દેવાયો અને સિરોહી લઇ જવામાં આવ્યો. ત્યાં તેને પૂરતી દરકાર અને જાહોજલાહી સાથે મહેલમાં રાખવામાં આવ્યો. તેના બંધનનો બદલો લેવા માટે મલિક મિના અને પિઆરાએ આગેવાની લઇ સિરોહી પર આક્રમણ કર્યું પરંતુ તેમણે મલિકને ત્યાં દરબારમાં આનંદ કરતો પામ્યો અને તેણે પાછા ફરવાની ના પાડી. તેના થોડા સમય પછી તેમણે સિરોહીના કુંવર મંદનને બંધી બનાવ્યો અને તેના શક્યત: ઇસ્લામ અંગીકરણથી ડરેલા સિરોહીના રાવે મલિક મુજાહિદને મુક્ત કર્યો અને સાથે વિરગામ વિસ્તાર પણ તેમને સોંપ્યો. મલિક મુજાહિદ પાંચ વર્ષ રાજ કર્યા પછી ઇ.સ. ૧૫૦૯માં મૃત્યુ પામ્યો. તે જ્યારે બંદી હતો ત્યારે મલિક હેતમ ખાને જાલોરની ગાદી સંભાળી હતી. મુજાહિદના મૃત્યુ પછી સુલતાન મહમદ બેગડાએ જાલોર અને સાંચોરનું શાસન બાલુ ખાનના પુત્ર શાહ જીવાને આપ્યું. ઇ.સ. ૧૫૧૨માં તેના મૃત્યુ પછી બુધાન ખાન જાલોરીનો પુત્ર મલિક અલી શેર ગાદી પર આવ્યો. મલિક અલી શેરના શાસન સમયે માંડોવરના રાઠોડે જાલોર પર હુમલો કર્યો અને ઘેરો નાખ્યો હતો. ત્રણ દિવસના યુદ્ધ પછી મુશ્કેલીથી તે પાછો હટ્યો હતો.

અલી શેરનું ઇ.સ. ૧૫૨૫માં મૃત્યુ થતાં તેનો પુત્ર મલિક સિકંદર ખાન ગાદી પર આવ્યો અને તે સમય દરમિયાન રાજ્ય પર હિંદુ રાજ્યોના આક્રમણો થયા હતા. ઇ.સ. ૧૫૪૨માં જોધપુર રાજ્યના રાવ માલદેવ રાઠોડે જાલોર પર આક્રમણ કર્યું અને તેના પછીના વર્ષે તેણે સાંચોર પર આક્રમણ કર્યું. ઇસ. ૧૫૪૮માં મલિક સિકંદરનું મૃત્યું થયું અને તેના પછી હેતમ ખાનનો પુત્ર મલિક ગઝની ખાન ગાદી પર આવ્યો જેના શાસનના બે વર્ષો દરમિયાન જાલોરી વંશનું શાસન પુન:સ્થાપિત થયું હતું. મલિક ખાનજી તેના પછી આવેલો શક્તિશાળી શાસક હતો. ગઝની ખાનના મૃત્યુના પાંચ વર્ષ પછી ઇ.સ. ૧૫૫૫માં તેરાવાડા અને રાધનપુરનો બલોચ ફતેહ ખાન જાલોર પર આક્રમણ દોરી લાવ્યો. મલિક ખાનજી અને ખુર્રમ ખાને જાલોર તરફથી યુદ્ધની આગેવાની લીધી. બહાદુરીથી યુદ્ધ લડવા છતાં બલોચે જાલોર પર કબ્જો કર્યો અને ખુર્રમ ખાન માર્યો ગયો. બલોચે ૧૫ વર્ષ સુધી જાલોર પર શાસન કર્યું. ત્યાર પછી ઇ.સ. ૧૫૭૦માં મલિક ખાનજીએ તેના સરદારોની મદદથી સેના ભેગી કરી જાલોર પર આક્રમણ કર્યું અને જીતી લીધું.

ઇ.સ. મલિક ખાનજીનું મૃત્યુ થયું. તેને બે પુત્રો ગઝની ખાન અને ફિરોજ ખાન અને એક પુત્રી તારાબાઇ હતી. તેનો પુત્ર ગઝની ખાન ગાદી પર આવ્યો અને મિરાત-એ-અહમદી પ્રમાણે તેનું રાજ્ય ૭૦૦૦ ઘોડસ્વારો ધરાવતું હતું. ગુજરાત સલ્તનતના સુલ્તાન મુઝ્ઝફરના પક્ષમાં ઉત્તર ગુજરાત તરફથી મદદ કરવા માટે અકબરના હુકમથી તેને બંદી બનાવાયો હતો પરંતુ ૧૫૮૯-૯૦માં તે ફરી ગાદી પર આવ્યો હતો. સાત વર્ષ પછી ઇ.સ. ૧૫૯૭માં પાલનપુરની નોંધ મુજબ ગઝની ખાને અફઘાન જાતિઓના આક્રમણને ખાળી કાઢ્યું હતું અને દિવાન શિર્ષકનું માન લાહોરના શાસન ઇનામ સ્વરૂપે મેળવ્યું હતું.

ઇતિહાસ
જાલોરી વંશ
પ્રારંભિક ઇતિહાસ
પાલનપુર રાજ્ય