આજે જે ઉત્તરી આયર્લૅન્ડ છે એ પ્રદેશ 16મી સદીના ઉત્તરાર્ધથી ઈંગ્લિશ વસાહતવાદના કાર્યક્રમો સામેના આયરિશ પ્રતિકાર યુદ્ધની સંઘર્ષભૂમિ રહ્યો છે. અંગ્રેજો દ્વારા નિયંત્રિત આયર્લૅન્ડનું રાજ્ય અંગ્રેજી રાજા, હેન્રી સાતમા દ્વારા, 1542માં ઘોષિત થયું હતું, પરંતુ આયરિશ પ્રતિકારે આયર્લૅન્ડમાં અંગ્રેજ શાસનને અસંભવ બનાવી દીધું હતું. વસાહતવાદી કાર્યક્રમોનો ઇરાદો હતો આયર્લૅન્ડમાં અંગ્રેજી શાસનના વિસ્તારનો. કિનસેલની લડાઈમાં આયરિશ હાર પછી, પ્રદેશના ગેલિક (તથા રોમન કૅથલિક) ઉચ્ચ વર્ગના વૈભવશાળી લોકો 1607માં યુરોપીય મહાદ્વીપમાં જઈ વસ્યા અને એ પ્રદેશ પ્રોટેસ્ટન્ટ ઈંગ્લિશ (મુખ્યત્વે ઍંગ્લિકન) અને સ્કોટિશ (મુખ્યત્વે પ્રેસ્બીટેરિયન) આવીને વસેલા લોકો દ્વારા વસાહતવાદના કાર્યક્રમો માટેનો વિષય થઈ પડ્યો. 1610 અને 1717 વચ્ચેના સો વર્ષોમાં કદાચ 100,000 જેટલા નીચલી જમીનવાળા લોકો સમગ્ર સ્કૉટલૅન્ડમાંથી આવીને વસ્યા અને ત્યાર પછીના દિવસોમાં અલ્સ્ટરમાં દર ત્રણ આયરિશ અને એક અંગ્રેજ માણસે પાંચ સ્કૉટ્સ હતા. આયરિશ શિષ્ટ, કુલીન લોકોનો અંગ્રેજી શાસન સામેનો 1641નો વિદ્રોહ અલ્સ્ટરમાં આવીને વસેલા લોકોના જનસંહારમાં ઊતરી પડ્યો અને પરિણામે ઈંગ્લૅન્ડ, સ્કૉટલૅન્ડ તથા આયર્લૅન્ડ વચ્ચે યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું, જેમાં સરકારની ધાર્મિક અસહિષ્ણુતાએ ઇંધણ પૂરું પાડ્યું. એ લડાઈમાં ઈંગ્લિશ દળો દ્વારા વિજય અને 16મી શતાબ્દી પૂરઈ થતાંમાં બીજા એક યુદ્ધમાં આગળ ઉપર સમાન વાતે પ્રોટેસ્ટન્ટ વિજયને લીધે આયર્લૅન્ડમાં ઍંગ્લિકન શાસન મજબૂત બન્યું. ઉત્તરી આયર્લૅન્ડમાં, ડેરી(Derry)ના ઘેરાબંધીના અપ્રતીમ વિજયો (1698) અને બૉયનની લડાઈ (1690) આ પછીની લડાઈ તો હજુ આજે પણ સંઘવાદી બિરાદરી (ઍંગ્લિકન અને પ્રેસ્બીટેરિયન બન્ને) દ્વારા ઉજવાય છે.

1691મા વિજય પછી, મુખ્યત્વે કૅથલિક સમૂહને રાજકીય અને ભૌતિકરૂપે વંચિત કરવાના ઇરાદે કાયદાઓની શૃંખલાઓ પારિત કરવામાં આવી, પરંતુ તેમાં આયર્લૅન્ડના ઍંગ્લિકન શાસકવર્ગ દ્વારા પ્રેસ્બીટેરિયન સમુદાયને પણ શક્તિસંપન્ન કરવામાં આવ્યો. ખુલ્લા સંસ્થાકીય ભેદભાવના સંદર્ભમાં, 18મી સદીમાં આ પ્રદેશમાં અને સમુદાયોમાં ખાનગી, લડાયકવૃત્તિ-વાળાં જૂથો અને સમાજનો વિકાસ જોવા મળ્યો, અને એ સાંપ્રદાયિક દબાણો હિંસક હુમલાઓમાં પરિવર્તિત થતા રહ્યા. આ ઘટનાઓ શતાબ્દીના અંત સુધી વધતી ચાલી અને ત્યારપછી જે ઘટનાઓ ઘટી એ બૅટલ ઓફ ડાયમંડ તરીકે જાણીતી છે, જેણે કૅથલિક હિમાયતીઓ ઉપર ઍંગ્લિકન અને પ્રેસ્બીટેરિયન પીપ ઓ'ડે બોય્ઝનું પ્રભુત્વ સાબિત કર્યું તથા (ઍંગ્લિકન) ઑરેન્જ ઑર્ડરની રચના તરફ દોરી ગયું. ફ્રેન્ચ ક્રાંતિ દ્વારા પ્રોત્સાહિત અને યુનાઈટેડ આઈરિશમૅન સોસાયટી દ્વારા કરવામાં આવેલા સમગ્ર-સમુદાયના બેલફાસ્ટ આધારિત 1798ના વિદ્રોહે બ્રિટન અને આયર્લૅન્ડ વચ્ચેના બંધારણીય જોડાણનો ભંગ કર્યો અને તમામ સમુદાયના આયરિશ પુરુષો તથા સ્ત્રીઓ સંગઠિત થઈ ગયાં. તેના અનુસંધાનમાં, સાંપ્રદાયિકવાદને દબાવી દેવા તથા ભેદભાવ કરનારા કાયદાઓને હટાવી દેવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો (અને આયર્લૅન્ડને ફ્રેન્ચ શૈલીના પ્રજાસત્તાકવાદના વિસ્તરણથી બચાવવા માટે), બ્રિટન રાજ્યની સરકારે બે રાજ્યોના જોડાણ માટે ભાર દીધો. 1801માં નવું રાજ્ય, ધ યુનાઈટેડ કિંગડ્મ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન એન્ડ આયર્લૅન્ડ બન્યું, જેનું શાસન લંડનમાં એકલ સરકાર અને સંસદ દ્વારા ચલાવવામાં આવતું હતું.

1717 અને 1775 વચ્ચે 250,000 જેટલા લોકો અલ્સ્ટરમાંથી અમેરિકન વસાહતો તરફ કાયમી વસવાટ કરવા ચાલ્યા ગયા. એવો અંદાજ છે કે 27 મિલિયન કરતાં વધારે સ્કૉટ-આયરિશ મૂળના લોકો પોતાનો દેશ છોડીને આજે યુ.એસ.(U.S.)માં વસે છે.

કાઉન્ટીઓ (પરગણાં)
કસબાઓ અને ગામડાઓ
આયર્લૅન્ડનું વિભાજન
પૃષ્ઠભૂમિ