સૌંદર્યલક્ષી મૂલ્યોની સમજ કયારેક અન્ય અનેક પ્રકારના પ્રશ્નોની સાથે સંકળાયેલી હોવાનું જણાય છે. અણગમા જેવા પ્રતિભાવ એવું જણાવે છે કે સંવેદનાલક્ષી સૂચન મુખભાવો અને વિનોદ પ્રતિક્રિયા જેવા વર્તન સાથે પણ સહજવૃત્તિ રીતોથી સંકળાયેલા છે. તેમ છતાં, અણગમો અમુક સમયે જાણી શકાય છે અથવા સાંસ્કૃતિક પ્રશ્નો પણ; ડાર્વિનના જણાવ્યા અનુસાર, સૂપ કે દાઢી બંને પોતે અણગમા કારક વસ્તુ ન હોવા છતાં પણ દાઢી પર ચોંટેલા સૂપને જોઈને આપણને ચીતરી ચઢે છે. સૌંદર્યલક્ષી સમજને લાગણીઓ સાથે અથવા આપણા ભૌતિક અથવા દેખીતા પ્રત્યાઘાતોમાં આંશિક રીતે આકાર લેતી તેના જેવી લાગણીઓ સાથે સાંકળી શકાય. ઉત્કૃષ્ટ દ્રશ્ય જોતાવેંત જ આપણા મનમાં અહોભાવની પ્રતિક્રિયા પેદા થતી હોય છે, જે આપણા હૃદયના વધતા ધબકાર અથવા આશ્ચર્યચકિત થતી આપણી આંખોથી દેખીતી રીતે પ્રગટ થઈ શકે. આ અભાનપણે પ્રગટની પ્રતિક્રિયાઓ, જે ઉત્કૃષ્ટ દ્રશ્ય શ્રેષ્ઠ છે તે આંશિક રીતે પણ નક્કી કરી આપતી હોય છે.

એવી જ રીતે, રસલક્ષી સમજ અમુક અંશે સાંસ્કૃતિક રીતે અનુકૂલન ધરાવતી હોઈ શકે. બ્રિટનના વિક્ટોરિયાનો આફ્રિકન શિલ્પોને અમુક વખત બેડોળ કે કદરૂપા હોવાનું ગણતા, પણ માત્ર થોડા દાયકા વિત્યા બાદ, એડવાર્ડિયન દર્શકોએ એ જ શિલ્પોને સુંદર હોવાનું જણાવ્યું. સૌંદર્યના વિવેકહીન ઉપયોગ, સૌંદર્યના મૂલ્યાંકનોને ઈચ્છનીયતા, કદાચ કામુક ઈચ્છનીયતા સાથે પણ બરાબર જોડી શકાય. આમ, સૌંદર્યલક્ષી મૂલ્યની સમજને આર્થિક, રાજકીય અથવા નૈતિક મૂલ્ય સાથે સંકળાયેલા હોઈ શકે. આપણે લમ્બોરગીનીને અમુક અંશે સુંદર હોવાનું નક્કી કરી શકીએ કારણ કે તે મોભાના એક પ્રતિક તરીકે ઈચ્છનીય છે, અથવા તેને ઘૃણાકારક તરીકે પણ અમુક અંશે ગણી શકીએ કારણ કે તેનાથી આપણા અતિ-ઉપયોગનો સંકેત આપીને આપણા રાજકીય અથવા નૈતિક મૂલ્યો પર તરાપ મારે છે.

પ્રાણી અને માનવ વર્તન પર થયેલ અભ્યાસો પર આધારીત "પાર્ટ એન્ડ પાર્સલ ઇન એનિમલ એન્ડ હ્યુમન સોસાયટી", વોલ્યુમ. 2. પૃ. 115–195. કેમ્બ્રિજ, માસ: હાવર્ડ યુપી, 1971 (મૂળ પ્રકાશન 1950.) સૌંદર્યલક્ષી સમજ અમુક વખત અત્યંત સૂક્ષ્મ પ્રકારની અને આંતરિક રીતે વિરોધાભાસી હોઈ શકે. એવી જ રીતે સૌંદર્યલક્ષી સમજ અમુક વખત અમુક અંશે ઓછામાં ઓછી બૌદ્ધિ અને અર્થઘટનાત્મક જણાતી હોય છે. વસ્તુનો અર્થ અથવા સંકેત આપણને મળે તેની પરથી આપણે નક્કી કરીએ છીએ. આધુનિક સૌંદર્યશાસ્ત્રીઓએ સમર્થન આપ્યું છે કે સૌંદર્યલક્ષી અનુભવોમાં ઈચ્છા અને આંકાક્ષા લગભગ સુષુપ્ત રહ્યા હતા છતાં 20મી સદીના અમુક વિચારકોને અગ્રતા અને પસંદગીને મહત્વના સૌંદર્ય શાસ્ત્ર તરીકે જણાયેલી છે. આ મુદ્દો હયુમ દ્વારા અગાઉ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે પણ એસ્થેસ્ટિક, 2004ની બ્લેકવેલ ગાઈડમાં મેરી મધરસીલની કૃતિ “બ્યુટી અને ક્રિટીક્સ જજમેન્ટ” જુઓ. આવી રીતે સૌંદર્યલક્ષી સમજ વ્યકિત ચોક્કસ રીતે જે સિધ્ધાંત અપનાવે તેના આધારે, જ્ઞાન, લાગણીઓ, બૌધ્ધિક મંતવ્યો, ઈચ્છા, આકાંક્ષા, સંસ્કૃતિ, પસંદગી, મૂલ્યો, અવચેતન વર્તણૂક, સભાન નિર્ણય, તાલીમ, સહજવૃત્તિ, સામાજિક સંસ્થાઓ અથવા આમાંના અમુક સંકુલ સંયોજનોને આધારિત હોવાનું જણાય છે.

નૃવંશશાસ્ત્ર, ખાસ કરીને ગોર્ડન ઓરિયન્સ અને અન્યોએ સૂચવેલા "સવાના હાઈપોથિસિસ" થી એવી ધારણા કરી છે કે લોકો જે અમુક હકારાત્મક સૌદર્ય શાસ્ત્ર ધરાવતા હોય છે તે સર્જનાત્મક માનવીઓના સાહજીક જ્ઞાનને આધારિત હોય છે. એવું જણાયું છે કે લોકો કોઈ વૃક્ષને બીજા સ્વરૂપમાં અથવા વૃક્ષ જેવી લાગતી ન હોય તેવી વસ્તુને જોવા કરતા કોઈ ઘટાદાર વૃક્ષને જોવાનું વધુ પસંદ કરે છે અને તેનાથી તે વધુ ખુશ થાય છે; સારી પોષક ગુણવત્તા ધરાવતી તંદુરસ્ત વનસ્પતિઓને કારણે ઉપસતો ચમકદાર લીલો રંગ ઓછા ચમકદાર લીલા અને નારંગી રંગ સહિત ઓછા ચમકદાર લીલા રંગ ધરાવતા વૃક્ષો કરતા વધુ શાતા આપે છે.

સૌંદર્યલક્ષી સમજમાં સમાવિષ્ટ પરિબળો
સૌંદર્ય લક્ષી નીતિશાસ્ત્ર
ઈસ્લામિક સૌદર્ય શાસ્ત્ર
આધુનિકોત્તર સૌંદર્ય શાસ્ત્ર અને મનોવિશ્લેષણ