ઇરિડોફોર્સ, ઘણીવાર ગ્વાનોફોર્સ પણ કહેવાય છે, એ રંજકદ્રવ્ય કોશિકાઓ છે જે ગ્વાનિનમાંથી બનેલી સ્ફટીકીય કેમોક્રોમની પટ્ટિકાઓનો ઉપયોગ કરીને પ્રકાશનું પરાવર્તન કરે છે. જ્યારે તેમને પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે ત્યારે પટ્ટિકાઓમાં પ્રકાશના વિવર્તનને કારણે તેઓ બહુરંગી રંગ પેદા કરે છે. સ્કિમોક્રોમનું દિશામાન દેખાતા રંગનો સ્વભાવ નક્કી કરે છે. બાયોક્રોમ્સનો રંગીન ગાળકો તરીકે ઉપયોગ કરીને ઇરિડોફોર્સ ટિન્ડોલ અથવા રેલીઘ વિખેરણ તરીકે ઓળખાતી ઓપ્ટિકલ અસર રચે છે અને તેજસ્વી વાદળી અથવા લીલા રંગે પેદા કરે છે.

વર્ણકોષાશયનો એક સંબંધિત પ્રકાર લ્યુકોફોર કેટલીક માછલીઓમાં જોવા મળે છે તેમાં પણ ખાસ કરીને ટેપટમ લ્યુસિડમમાં. ઇરિડોફોર્સની જેમ તેઓ પ્રકાશનું પરાવર્તન કરવા સ્ફટિકીય પ્યુરિન (ઘણીવાર ગ્વાનિન)નો ઉપયોગ કરે છે. જોકે, ઇરિડોફોર્સથી વિપરિત લ્યુકોફોર્સ વધુ સંગઠિત સ્ફટિકો ધરાવતા હોય છે જે વિવર્તન ઘટાડે છે. શ્વેત પ્રકાશના ચોક્કસ સ્ત્રોત પર તેઓ શ્વેત ચળકાત પેદા કરે છે. ઝેન્થોફોર્સ અને ઇરિથ્રોફોર્સની જેમ માછલીમાં ઇરિડોફોર્સ અને લ્યુકોફોર્સ વચ્ચેનો ભેદ હંમેશા સ્પષ્ટ હોતો નથી પરંતુ સામાન્ય રીતે ઇરિડોફોર્સને બહુરંગી અંથવા ધાતુ રંગો પેદા કરવા જ્યારે લ્યુકોફોર્સને પરાવર્તનશીલ શ્વેત રંગછટા પેદા કરવા માટે જવાબદાર ગણવામાં આવે છે.

સાયનોફોર્સ
ઝેન્થોફોર્સ અને ઇરિથ્રોફોર્સ
ઇરિડોફોર્સ અને લ્યુકોફોર્સ
રંજકદ્રવ્ય સ્થાળાંતર