આદિ શંકરાચાર્ય જણાવે છે કે વિશ્વ વાસ્તવિક (સાચું) નથી, પરંતુ તે ભ્રમ છે, અને આમ થવા પાછળ કેટલાક તાર્કિક કારણો કારણભૂત છે. પ્રથમ આદિ શંકરાચાર્યની સત્યની વ્યાખ્યાનું અને શા માટે વિશ્વને વાસ્તવિક (સાચુ) નથી માનવામાં આવતું તેનું વિશ્લેષણ કરીએ.

બીજી બાજુ, આદિ શંકરાચાર્યએ દાવો કર્યો છે કે વિશ્વ સંપૂર્ણપણે અવાસ્તવિક (ખોટું) પણ નથી. જ્યારે બ્રહ્મની સાથે તેની સરખામણી કરવામાં આવે છે ત્યારે જ તે અવાસ્તવિક (ખોટું) લાગે છે. વ્યવહારિક સ્થિતિમાં, વિશ્વ સંપૂર્ણ વાસ્તવિક છે – જ્યાં સુધી આપણે માયાના પ્રભાવ હેઠળ હોઈએ છીએ ત્યાં સુધી આપણને તેનું લાગ્યા કરે છે. વિશ્વ ક્યારેય એક સાથે સત્ય અને અસત્ય ન હોઈ શકે, તેથી આદિ શંકરાચાર્યએ વિશ્વને અવર્ણનીય રીતે વર્ગીકૃત કર્યું છે. નીચેના મુદ્દાઓ સૂચવે છે કે આદિ શંકરાચાર્ય અનુસાર, વિશ્વ ખોટું છે (આદિ શંકરાચાર્યએ પોતે જ મોટાભાગની દલીલો રજૂ કરી છે, "સિન્હા, 1993" )

હવે પછીની તાર્કિક દલીલો અંગે વિચાર કરો. પેનને અરીસાની સામે મૂકો. તેનું પ્રતિબિંબ જોઈ શકાય છે. વ્યક્તિની આંખ પેનના છબીને જોઈ શકે છે. હવે, છબીને શું કહેવી? તે વાસ્તવિક કહી શકાય નહીં, કારણ કે તે છબી છે. પેન સત્ય છે. તે ખોટી હોઈ શકે નહીં કારણ કે તેને આંખ વડે જોઈ શકાય છે.

ઇશ્વર
ગુરૂની આવશ્યકતા
વિશ્વની સ્થિતિ
મહાવાક્ય