'શેખર: એક જીવની' હિન્દી નવલકથા સાહિત્યમાં સીમાચિહ્નરૂપ ગણાતી આ નવલકથા જ્યારે પ્રકાશિત થઈ ત્યારે વાચકો , વિવેચકો અને સાહિત્યના ઈતિહાસકારોમાં ખાસ્સો ઊહાપોહ થયો હતો.

આ નવલકથા એક રાત્રી દરમિયાન અનુભવાયેલી ઘનીભૂત વેદનાની તીવ્ર કલ્પનાને શબ્દોમાં સ્પષ્ટ કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે. અજ્ઞેય જ્યારે એક સ્વતંત્ર સેનાની અને બળવાખોર હોવાના કારણે જેલમાં હતા અને જ્યારે એમને લાગ્યું હતું કે ટૂંક સમયમાં એમને ફાંસી આપવામાં આવશે ત્યારે આ નવલકથા એમને લખી હતી.

નવલકથામાં કાળ અને ચેતનના સબંધને શરૂઆતથી અંત સુધી ચીવટતાપૂર્વક સાચવ્યો છે. જે ખૂબ અગત્યની બાબત છે. ચિત્તની વિવિધ અવસ્થાઓ દર્શાવવા માટે પ્રકૃતિક પરિવેશનો ઉપયોગ થયો છે.

નવલકથામાં રહેલી લાગણીઓ તેમનામાં પોતાના ભૂતકાળને ચિત્રવાની ઇચ્છા અને તેમની પ્રેરણાઓનું તપાસ કરવાનું કાર્ય હતું. નવલકથા તેમની બૌધિક અને અધ્યાત્મિક શોધની તીવ્ર ઈચ્છાને આભારી છે.જેમાં તેમની આંતરિક લાગણીઓ અને તેમની વ્યક્તિત્વને આકાર આપતી પ્રેરણા દ્વારા પ્રેરિત છે.

લેખક પરંપરાગત લેખન શૈલીનો અંત કરે છે. નવલકથામાં નવી લેખન શૈલીને આકાર આપવામાં આવ્યો છે.

ભાગ બીજો
પ્રવેશ
ભાગ એક
પાશ્વભૂમિકા