ભુવનેશ્વર નજીક આવેલી જૈન ગુફાઓ જે બીજી શતાબ્દી જેટલી પુરાણી છે તે રાઅ ખારવેલાની રાજ મહેલ પણ હતો.વિદ્વાનો કહે છે કે પુરાતાત્વીક રીતે ઓડિસી ભારતનો પ્રાચિનત્તમ નૃત્ય છે. આ સિવાય કોણાર્કના સૂર્ય મંદિર અને ભુવનેશ્વરના બ્રહ્મેશ્વર મંદિરમામ્ પણ આ નૃત્યના નર્તક અને સંગીર્ત કારોના ઘના શિલ્પ મલી આવે છે.
ઓડિસામાં ખોદી કઢાયેલ ૬-૯ શતાબ્દીની બૌદ્ધ ગુફાઓની દીવાલ પર પણ અમુક શિલ્પ મળી આવ્યા છે એ જેની મુદ્રાઓ ઓડિસી નૃત્યને મળતી આવે છે. હીરાપુરના તાંત્રિક મંદિરમાં પણ અમુક યોગિનીઓ જે મુદ્રામાં દર્શાવાઈ છે તે હાલના ઓડિસી નૃત્યની મુદ્રાઓને મળતી આવે છે. ઓડિસા જ્યારે હિંદુ ભગવાન શિવની પૂજાનું મુખ્ય કેંદ્ર બન્યું ત્યારથી ઓડિસી નૃત્યને પ્રાધાન્ય મળવાનું શરુ થયું, એ દેખીતી વાત છે કેમકે ભગવાન શિવ સ્વયં નૃત્યના દેવ છે.તેઓ નટરાજ છે, નૃત્યના વૈશ્વીક રાજા. ભુવનેશ્વરના શૈવ મંદિરો ઓડિસી મુદ્રામાં અનેક શિલ્પો બતાવે છે. જગ્ગન્નથ મંદિર અને કોણાર્ક મંદિર જેવા વૈષ્ણવ મંદિરની દીવાલો પર પણ શિલ્પો ઓડિસી નૃત્ય મુદ્રામાં જોવા મલે છે જે બતાવે છે કે શૈવ પરંપરાથી વૈષ્ણવ પરંપરામાં પણ આ નૃત્યને પ્રધાન્યતા મળતી રહી.

મહારી પરંપરા
ગોતીપા પરંપરા
મંદિર ઇતિહાસ
મોગલ અને બ્રિટિશ કાળ