પ્રસ્તુત ગ્રંથની સમીક્ષા કરીએ તો એમ કહી શકાય કે સાચા સુખના કામીને કે જીવનના રહસ્યનું સંશોધન કરનારને માટે આ ગ્રંથ સર્વ સામગ્રી પુરી પાડે છે. શુદ્ધ સાધન, સાધ્ય અને સાધનાની કેડી આ ગ્રંથમાં સરળપણે મળી રહે છે.

પરમાર્થ દ્દષ્ટિએ જોઈએ તો જન્મ મરણની મુક્તિ કેમ મળે? અર્થાત મનુષ્ય જન્મનું કર્તવ્ય શું છે તેનો બોધ, બાળ, વૃદ્ધ કે યુવા જે તરવાને ઇચ્છુક છે તેને સંપુર્ણપણે મળી રહે તેમ છે. સામાન્ય સાધક શુદ્ધ વ્યવહારથી સન્માર્ગનો પ્રારંભ કેવી રીતે કરે તે માર્ગાનુસારીપણાના ગુણોથી દર્શાવ્યું છે. પરમાર્થ માર્ગનો પ્રારંભ કેવી રીતે કરે તે સમ્યગ દર્શાનદિથી વિશદપણે જણાવ્યું છે અને પરિભ્રમણથી મુક્તિ કેમ થાય તે ધ્યાન માર્ગથી જણાવ્યું છે.

પ્રસ્તુત ગ્રંથમાં વિશાળ એવા જૈનદર્શનનું રહસ્ય સરળપણે, સ્પષ્ટપણે અને સંક્ષિપ્તમાં નિરુપણ કર્યું છે. સિંધુમાં બિંદુ સમાન હોવા છતાં જેમ સાગરના જળનો સ્વાદ અનુભવવા એક ટીપું બસ થાય તેમ આ ગ્રંથ જૈન દર્શનના પ્રાયોગિક સાહિત્યસાગરનો અણસાર આપે છે. તેમાં સિદ્ધાંતોની પ્રરૂપણા ગૌણ છે પરંતુ તે સિદ્ધાંતો જેમાં સમાય તેવા બોધની રચના દષ્ટાંત સહિત સવિશેષપણે છે. જેથી સાધકને તે વધુ ઉપયોગી બની રહે છે. જીવનમાં સતધર્મનો આરંભ અને પરિણામે મોક્ષ એનું નિરૂપણ આ ગ્રંથમાં કરવામાં આવ્યું છે.

'નમો દુર્વારસગાદિ વૈરિવાર નિવારણે, અર્હતે યોગીનાથાય મહાવીરાય તાયિને.'

ઘણા પુરુષાર્થ દ્વારા દૂર કરી શકાય એવા રોગાદિ શત્રુઓના સમૂહનું નિવારણ કરનાર તેવા અર્હત યોગીઓના સ્વામી અને જગતના જીવોનું રક્ષણ કરનાર શ્રી મહાવીર સ્વામીને નમસ્કાર કરું છું.

અ ભગવાન મહાવીર કેવા છે?

'પન્નગે ચ સુરેંદ્રે ચ કૌશિકે પાઅસંસ્પૃશિ, નિવિશેષ મનસ્કાય શ્રીવીરસ્વામિને નમઃ'

દંશ મારવાની બુદ્ધિથી પગને સ્પર્શ કરનાર પૂર્વ જન્મના કૌશિકગોત્રી સર્પના ઉપર અને નમન કરવાની બુદ્ધિથી પગનો સ્પર્શ કરનાર ઇંદ્રના ઉપર પણ તે ભગવાનનું મન સરખા ભાવવાળું છે તે શ્રી મહાવીર સ્વામીને નમસ્કાર કરું છું.

પ્રાસ્તાવિક
દ્દષ્ટાંત
પ્રકરણ : સ્વાનુભવસિદ્ધ
અનુભવનો આધાર