લોખંડ પર ફૉસ્ફરસની (P) મુખ્ય ચાર અસર હોય છે. ફૉસ્ફરસથી લોખંડની સખતાઈ અને મજબૂતી વધે છે. તાપમાન નીચું લાવે છે, તરલતા વધારે છે અને ઝડપથી ઠંડું પડે છે. લોખંડના સંભવિત ઉપયોગના આધાર પર આ ખાસિયત સારી કે ખરાબ છે. ભેજવાળા અયસ્કમાં ફૉસ્ફરસનું પ્રમાણ વધારે હોય છે. 

ફૉસ્ફરસનું પ્રમાણ વધારતા લોખંડની મજબૂતાઇ અને સખ્તાઇ પણ વધે છે. ઘડાયેલા લોખંડમાં 0.05% ફૉસ્ફરસ હોય તો તે મધ્યમ કાર્બન સ્ટીલ જેટલું મજબૂત બને છે. ફૉસ્ફરસના વધુ પ્રમાણ યુક્ત લોખંડ ઠંડું હોય ત્યારે પણ ઢાળી શકાય છે. લોખંડમાં ફૉસ્ફરસનું કોઇપણ પ્રમાણ પોલાદને સખ્તાઇ આપે છે. જેમ ફૉસ્ફરસનું પ્રમાણ વધુ હોય છે તેમ લોખંડ મજબૂત બને છે. આવા લોખંડને ટીપીને વધુ સખત બનાવી શકાય છે. સ્ટીલ નિર્માતા ફૉસ્ફરસનું પ્રમાણ 0.07% થી વધારીને 0.12% સુધી લઈ જાય તો લોખંડની સખતાઈમાં 30% સુધીનો વધારો થઇ શકે છે. આનાથી લોખંડની આંચકા સહન કરવાની ક્ષમતામાં કોઇ ફેર નથી પડતો. ફૉસ્ફરસ ઠંડુ પડવાના કારણે લોખંડની સખ્તાઈ પણ વધે છે. જોકે, તેનાથી ઊંચા તાપમાને લોખંડમાં કાર્બન ભેળવવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે. જેના કારણે, બરડ સ્ટીલના નિર્માણમાં (cementation – સિમેન્ટેસન - રસાયણો સાથે ભેળવીને નિર્માણ કરવાની ક્રિયામાં) તેની ઉપયોગિતા ઘટી જાય છે. જેમાં કાર્બન શોષવાના પ્રમાણ અને ઝડપને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. 

ફૉસ્ફરસના વધુ પ્રમાણની નકારાત્મક અસર થાય છે. લોખંડમાં 0.2% થી વધુ ફૉસ્ફરસનું પ્રમાણ હોય તો નીચા તાપમાન પર લોખંડ બરડ બની જાય છે. લોખંડના સળિયા બનાવવા માટે નીચા તાપમાન પર લોખંડનું બરડ હોવું જરૂરી છે. મોટાભાગે લોખંડના સળિયાં ગરમ હોય ત્યારે જ તેની ઉપર કામ કરવામાં આવે છે. પરંતુ, ઉપયોગોના કારણે પટ્ટી લોખંડ, સખત, વાળી શકાય તેવું અને સામાન્ય તાપમાન પર આંચકારોધક હોય તે જરૂરી છે. હથોડી મારવાથી તૂટી જતી ખીલ્લી કે પથ્થર સાથે ટકરાવાથી તૂટી જતા પૈડાંને વેંચી શકાય નહીં. ફૉસ્ફરસની વધુ પડતી માત્રા લોખંડને બિનઉપયોગી બનાવી દે છે.. તાપમાનના કારણે ઠંડીમાં બરડ બનવાની અસર વધી જાય છે. આથી, લોખંડનો જે ટૂકડો ઉનાળામાં ખૂબ જ સારૂ કામ આપી શકે તે શિયાળામાં એકદમ બરડ બની જાય તેવું પણ બને. મધ્ય યુગમાં એવા કેટલાક પૂરાવા મળે છે કે, ખૂબ જ ધનિક માણસો ઉનાળા દરમિયાન ફૉસ્ફરસની વધુ માત્રા વાળી તલવારો વાપરતા હતા, જ્યારે શિયાળા દરમિયાન ફૉસ્ફરસના ઓછાં પ્રમાણવાળી તલવારોનો ઉપયોગ કરતા હતા. 

ફૉસ્ફરસનું કાળજીપૂર્વકનું નિયંત્રણ ઘડતરની પ્રક્રિયામાં મોટાપાયા પર ઉપયોગી નિવડી શકે છે. ફૉસ્ફરસના કારણે, પ્રવાહી લોખંડનું તાપમાન ઘટે છે. જેના કારણે વધુ સમય સુધી લોખંડ પીગળેલી અવસ્થામાં રહી શકે છે. વધુમાં ફૉસ્ફરસના કારણે તરલતા વધે છે. 1% જેટલું ફૉસ્ફરસનું પ્રમાણ વધારતા, પ્રવાહી સ્વરૂપના લોખંડ વચ્ચેનું અંતર બમણું થઇ જાય છે. ફૉસ્ફરસના 10.2% મિશ્રણ અને લગભગ ૫૦૦ ° સે. તાપમાન પર મહત્તમ અસર મેળવી શકાય છે. ટર્નરને લાગ્યું કે, લોખંડને ઢાળવા માટે આદર્શ રીતે તેમાં 0.2-0.55% ફૉસ્ફરસ હોવું જોઈએ. આથી, લોખંડમાં અવકાશ રહેવાની શક્યતા ઘટી જાય છે અને તે બરડ નથી બનતું. 19 મી સદી દરમિયાન સજાવટના ઉપયોગ માટેના લોખંડના નિર્માણમાં 5% સુધી લોખંડ ઉમેરવામાં આવે છે. ઉચ્ચ પરિવર્તનશીલતાના કારણે ખૂબ જટિલ અને નાજૂક ઘાટ આપવામાં પણ સફળતા મળે છે. પરંતુ, મજબૂતાઈ ન હોવાના કારણે આ પ્રકારનું લોખંડ વધુ વજન સહન નથી કરી શકતું. 

ઉચ્ચ ફૉસ્ફરસ યુક્ત લોખંડ માટે બે ઉપાય છે. સૌથી જૂનો અને સરળ ઉપાય છે કે, તેની અવગણના કરવી. જો, કોઇ ચોક્કસ સ્ત્રોતના અયસ્કમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું લોખંડ ઠંડીમાં બરડ બની જતું હોય તો લૌહ અયસ્કના નવા સ્ત્રોતની શોધ કરવામાં આવતી હતી. જ્યારે બીજી રીતમાં શુદ્ધિકરણ દરમિયાન અયસ્ક સાથે આયર્ન ઓક્સાઇડ ભેળવવામાં આવે છે, જેથી ફૉસ્ફરસ સાથે તેનું ઓક્સિકરણ થઇ શકે 19મી સદી આ પ્રક્રિયાને સામાન્ય રીતે પડ ચડાવવા સાથે સાંકળવામાં આવે છે. જેની કદાચ પહેલાના સમયમાં સમજણ ન હતી. ઉદાહરણ તરીકે, માર્લબોરો આયર્ન વર્કસના માલિક ઇસાક ઝેનને વર્ષ 1772 સુધી આ અંગે ખ્યાલ હોય તેવું નથી જણાતું. સાંપ્રત વિકાસ ઘટનાઓ સાથે કદમ મિલાવવા માટે ઝેન વિખ્યાત હતા. પરંતુ, પેન્સિલવેનિયા અને વર્જિનિયાનાના લોહ નિર્માતા કદાચ આ પ્રક્રિયાથી અજાણ હતા. 

ફૉસ્ફરસ એ સ્ટીલને બરડ બનાવતી હાનિકારક અશુદ્ધિ છે. મિશ્રણમાં ફૉસ્ફરસનું માત્ર 0.6% જેટલું પ્રમાણ પણ હાનિકારક છે. ધાતુને ઓગાળતી વખતે કે શુદ્ધિકરણની પ્રક્રિયા દરમિયાન ફૉસ્ફરસ સહેલાઈથી દૂર નથી થઇ શકતો. આથી, શરૂઆતથી જ લૌહ અયસ્કમાં ફૉસ્ફરસનું પ્રમાણ ઓછું હોય તે જરૂરી છે. ફૉસ્ફરસના પ્રમાણના કારણે જ ભારતના લોહસ્તંભને કાટ ચડતો નથી. કાટને પરિવર્તિત કરવા માટે ફૉસ્ફરિક એસિડનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. કારણ કે, ફૉસ્ફરસયુક્ત લોખંડનું ઑક્સિડેશન થાય તેવી સંભાવના ઓછી છે. 

મેગ્માઇટ મેગ્નેટાઇટ લોખંડનો જથ્થો
પીલબરાના જથ્થાનો વપરાશ
સ્રોતો
ફૉસ્ફરસ