ગ્રામીણ કોઝીકોડેની મેમુન્ડા ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાએ આ નાટક આંતરશાળા સ્પર્ધામાં જિલ્લા કક્ષાએ વડાકારમાં ભજવ્યું અને શ્રેષ્ઠ નાટક તેમજ શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી માટેનો પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કર્યો. તે સિવાય આ નાટક કેરળ રાજ્ય કક્ષાએ આંતરશાળા સ્પર્ધમાં પણ ભાગ લેવાનું હતું. આ નાટક મુસ્લિમ પરિવારમાં સ્ત્રીઓ સાથે થઈ રહેલા જુદા જુદા મુદ્દાઓ પર સામાજિક ભેદભાવનું નિરૂપણ કરે છે. ઘણાં મુદ્દાઓ જેવા કે છોકરીઓને આપવામાં આવતા ભોજનમાં થઈ રહેલો ભેદભાવ, નબળું શિક્ષણ, અને બહુપત્નીત્વતા પ્રથા વિશે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી છે.

નાટક ઈસ્લામના સંદર્ભમાં જાતીય ન્યાય વિષય પર ધ્યાન દોરે છે તેથી તેનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો. ધાર્મિક-રાજકીય રૂઢિચુુસ્તતા અને રૂઢિચુસ્તોએ વિશ્વાસના મુદ્દાને લઈને મેમુન્ડા ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક શાળાની સહભાગિતાને સફળતાપૂર્વક અટકાવી દીધુ હતું. આ નાટકે ‘જાતીય સમાનતા’ અને ‘ધાર્મિક અસહિષ્ણુતા’ની ચર્ચાને વાચા આપી હતી. જો કે આ નાટક પછીથી અલગથી ભજવવામાં આવ્યું હતું. 

ત્યાર પછીથી આ નાટકના જ્વાબમાં ‘કિથાબિલ કૂરા’ પણ મલયાલમ રંગમંચ પર ભજવવામાં આવ્યું જેમાં મહિલાનું પાત્ર ધાર્મિક સ્વતંત્રતા ઈચ્છે છે. મલયાલમ રંગમંચના આંદોલનકાર, અબ્બાસ કાલાથોડે, કિથાબના જવાબમાં ભજવાયેલા આ નાટક માટે પણ ઉત્સાહિત નહીં એવા, એમંગલાસ્સેરીના કિથાબની ટીકા કરે છે કે,  ‘કારણ કે તેમના નાટકમાં હાલના સમયમાં મુસ્લિમ સમાજ થયેલા બદલાવને ધ્યાનમાં નથી લેવાયા. મુકરીને સમાજના વિલન દર્શાવવો એ અસ્પષ્ટતા છે કારણ કે સમાજમાં અન્ય વિલનો પણ ઉભા થઈ આવ્યા છે.’ મંગલાસ્સેરી તેમની સાથે અસહમતા દર્શાવતા કહે છે કે, ‘એવું કહેવું જરાય યોગ્ય નથી કે મુસ્લિમ સમાજમાં સામાજિક જીવનમાં બદલાવની પ્રગતિની નોંધપાત્ર નોંધણી થઈ છે. અન્ય સમાજમા અમુક મુસ્લિમોમાં બદલાવ હોઈ શકે છે. પરંતુ પ્રતિક્રિયાત્મક બળોએ પણ તેમના પર પ્રભુત્વ જમાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે.નગણ્ય લધુમતી સમુદાયમાં પરદા મુસ્લિમ સ્ત્રીઓની ઓળખ બની ગઈ છે. મને ખબર છે કે મુકરી એ મસ્જિદનો માત્ર કર્મચારી છે પરંતુ એ એક ધર્મને રજૂ કરે છે, જેમની પ્રમુખ જેવી પકડ મુસ્લિમો વચ્ચે મજબૂત હોય છે. આ નાટકનો અંત સમાજમાં નવા વિચારોને ખોલીને થાય છે. આનાટકની પૃષ્ઠભૂમિમાં મુસ્લિમ પરિવાર છે અને આ તેમની કહાની છે. આ નાટકમાં કોઈ ખાસ ધર્મને ધ્યાનમાં રાખીને તેમનું અપમાન કરવાનો કોઈ જ પ્રયત્ન નથી.’

‘સ્ટેટ ફેસ્ટિવલ’માંથી ‘કિથાબ’ નાટકને બાકાત કરવાના વિરોધમાં, કે સત્ચિતઆનંદન અને એસ. હરિશ જેવા લેખક અને આંદોલનકારોએ પોતાના વિરોધ વ્યક્ત કર્યો હતો. એક સંયુક્ત નિવેદનમાં ‘સુધારણાત્મક પુનરુર્જીવનના મૂલ્યો અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા’ પર તેમણે ધાર્મિક સંસ્થાઓની દખલગીરીની આકરી ટીકા કરી હતી. સિનેમેટોગ્રાફર પ્રથાપ જોસેફે આ નાટકને પાછું ખેંચી લેવાના સંદર્ભમાં ‘મૂલ્યોના પુનરુજીવ અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા’ પર ખતરો કરીને સોશિયલ મિડિયા અભિયાન શરૂ કર્યું હતું.

નાટ્ય લેખક એ. સંથા કુમારે ફેસબુકના માધ્યમ દ્વારા લખ્યું હતું કે , ‘શાળાએ નાટક પાછું ખેંચીને પોતાના હાથ ધોઈ નાખ્યા અને ધાર્મિક ગુરુઓના નિર્દેશો હેઠળ શરણાગતિ સાધી લીધી. તેમણે એવી પણ ફરિયાદ કરી કે તેમણે લેખક રફીક મંગલાસ્સેરીને એકલા મૂકી દીધા.’ કુમાર એમ પણ કહેછે કે, ‘મંગલાસ્સેરીને એકલા મૂકી દેવાની બાબત પર જે લોકો મૂલ્યોના પુનરરુજીવન પર ઘણું બધું બોલે છે એ લોકો પણ લધુમતી કટ્ટરવાદીના હાથ તળે ચૂપ હતા.’

પ્રેરણા
વિવાદ
પ્લોટ
રફીક મંગલાસ્સેરી