ଏମିତି କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଅନେକ ପଦାର୍ଥ ଯେପରିକି କ୍ଷୟକାରୀ ପଦାର୍ଥ, କର୍କଟ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ପଦାର୍ଥ, ମ୍ୟୁଟାଜେନ, ବିପଦଜନ‌କ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଓ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ବିଷ କୁହାଯାଏ । ବିଷଜ୍ଞାନର ପିତା କୁହାଯାଉଥିବା ପାରାସେଲସସ୍ (Paracelsus) (୧୪୯୩–୧୫୪୧), ଥରେ ଲେଖିଥିଲେ, "ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦାର୍ଥ ବିଷ, ପତ୍ୟେକ ପଦାର୍ଥରେ ବିଷ ଥାଏ । କେବଳ ମାତ୍ରା ହିଁ ବିଷ କରାଏ ନାହିଁ ।" କାନୁନ ଅନୁସାରେ ବିଷ ଲେବୁଲ ନ ଲଗା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଡାକ୍ତରୀ ଭାବରେ ବିଷ ହୋଇପାରିବ । 

ଜୀବ ଓ ବୃକ୍ଷ ଓ ଜୀବାଣୁମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହେଉଥିବା କେତେକ ବିଷ ମଧ୍ୟ ଟକ୍ସିନ ହୋଇପାରେ ଯେପରିକି ଜୀବାଣୁ ପ୍ରୋଟିନ ଯାହା ଟିଟାନସ୍ ଓ ବଟୁଲିଜ୍ମ ଭଳି ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ବିଷ ଓ ଟକ୍ସିନ ମଧ୍ୟରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସମୟରେ ପ୍ରଭେଦ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ । 

ଚର୍ମ ତଳେ କାମୁଡ଼ା ବା ଫୋଡ଼ିବାଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ଜୀବ ବିଷକୁ "ଭେନମ୍" କୁହାଯାଏ । ବିଷାକ୍ତ ଜୀବ ଅର୍ଥ ଯାହାକୁ ଖାଇଲେ କ୍ଷତିକାରକ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଭେନମ‌ଯୁକ୍ତ ଜୀବ ଶିକାର କରିବାକୁ ବା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ନିଜେ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଭେନମ୍ ପ୍ରୟୋଗ କରେ (ବିଷ‌ଯୁକ୍ତ) । ଗୋଟିଏ ଜୀବ ଉଭୟ ବିଷାକ୍ତ ଓ ବିଷ‌ଯୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ ।

ନ୍ୟୁକ୍ଲିଆର ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଆର ବିଷର ସଂଜ୍ଞା: ଏହା ଏକ ପଦାର୍ଥ ଯାହାର ନ୍ୟୁକ୍ଲିଆର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ ବା ବନ୍ଦ କରିବା ଶକ୍ତି ଥାଏ । 

ପରିବେଶ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ପଦାର୍ଥ ବିଷ ହୋଇ ନ ପାରେ ବା ବିଷ ପରିବେଶ ପ୍ରତି ବିପଦଜନ‌କ ହୋଇ ନ ପାରେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ବର୍ଜ୍ୟଜଳରେ ଆଳୁ ଜୁସ୍ ବା କ୍ଷୀର ଥାଏ ଯାହା ନ‌ଦୀ ନାଳ ଭଳି ଇକୋସିସ୍ଟମ ପ୍ରତି ବିପଦଜନ‌କ ହୁଏ ଯେହେତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ରହଣ କରି ଇଉଟ୍ରୋଫିକେସନ କରେ କିନ୍ତୁ ଏହା ମନୁଷ୍ୟପ୍ରତି ବିପଦଜନ‌କ ନ ହୋଇଥିବାରୁ ବିଷ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇନାହିଁ । 

ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ସନୁସାରେ ଯେ କୌଣସି ପଦାର୍ଥ ଅତ୍ୟଧିକ ପରିମାଣରେ ଦେଲେ ବିଷାକ୍ତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହୋଇପାରେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମାତ୍ରାଧିକ ପାଣି ପିଇଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ । ଔଷଧରୂପେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ଅନେକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ମାତ୍ରାରେ ଔଷଧ କାମ କରା କିନ୍ତୁ ମାତ୍ରାଧିକ ହେଲେ ବିଷ ହୋଇଯାଏ । 

ବିଷାକ୍ତ କରିବା
ଇତିହାସ
ରୋଗାନୁଶୀଳନ
ଶବ୍ଦାବଳୀ