ଅକ୍ସାଇ ଚୀନ କ୍ଷେତ୍ରର ସର୍ବନିମ୍ନ ଅଂଶରେ କାରାକାଶ୍ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି ଓ ସମୁଦ୍ରପତନଠାରୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରାୟ ୧୪୦୦୦ ଫୁଟ୍ (୪୩୦୦ ମିଟର୍) ଉଚ୍ଚତାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଅକ୍ସାଇ ଚୀନ କ୍ଷେତ୍ରର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଂଶ ସମୁଦ୍ରପତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୨୨୦୦୦ ଫୁଟ୍ (୬୯୦୦ ମିଟର୍) ଉଚ୍ଚରେ ହିମାବୃତ୍ତ ଶୃଙ୍ଗଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳ ଏକାକୀ ଓ ପ୍ରାୟତଃ ଜନବସତି ବିହୀନ । ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ପ୍ରାୟ ୩୭୨୪୪ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର୍ (୧୪୩୮୦ ବର୍ଗ ମାଇଲ୍) ହେବ । ଅକ୍ସାଇ ଚୀନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏପରି ଜନବସତି ଶୂନ୍ୟତା ଓ ନିଛାଟିଆ ହେବାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଲା ଏଠାକାର ଜଳବାୟୁ ବସବାସ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନୁପଯୋଗୀ, ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ।  କେବଳ ଏଠାକାର ଗିରିପଥ ଆଦିମକାଳରୁ ବାଣିଜ୍ୟପଥ ରୂପେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି ଓ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁରେ ୟାକ୍ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହାର ଗିରିପଥର ଉପଯୋଗ କରି ଜିନ୍-ଜିଆଂଗ୍ ଓ ତିବ୍ୱତ୍ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । 

୧୮୪୨ ମସିହାରେ ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରାନ୍ତର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିବା ଜଣାପଡେ । ୧୮୩୪ ମସିହାରେ ଶିଖ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଲଦାଖ୍ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଜାମ୍ମୁ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲା । ୧୮୪୧ ମସିହାରେ ସେମାନେ ତିବ୍ୱତ ଅକ୍ତିଆର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ଚୀନର ସୈନ୍ୟବଳ ଶିଖ୍ ସେନାକୁ ପରାସ୍ତ କରି ଲଦାଖ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଲେହ ଅଧିକାର କରିନେଲେ । ସେଠାରେ ପୁଣି ଶିଖ୍ ସେନାର ପ୍ରତିରୋଧ ପରେ ଯୁଦ୍ଧର ଅବସାନ ହେଲା ଓ ୧୮୪୨ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଚୀନୀ ଓ ଶିଖ୍ ସେନାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେଲା । ଏହି ଚୁକ୍ତିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପରସ୍ପର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁପ୍ରବେଶ କରିବାରୁ ବିରତ ରହିବେ ବୋଲି ଦୁଇ ପକ୍ଷ ରାଜି ହେଲେ । ବ୍ରିଟିଶ୍ ସେନା ୧୮୪୬ ମସିହାରେ ଶିଖମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ଲଦାଖ୍ ଅଞ୍ଚଳ ନିଜ ଅକ୍ତିଆରକୁ ନେଇଥିଲେ । ଏହାପରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷମାନେ ଚୀନୀ ସେନାମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ସୀମାରେଖା ନିରୂପଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ।  କିନ୍ତୁ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପାରମ୍ପରିକ ଶୈଳୀରେ ରେଖା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ, ନିଜ ନିଜ ପଟର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଚିହ୍ନଟ କଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଚିହ୍ନ ବା ବାଡଦ୍ୱାରା ସୀମାରେଖା ଚିହ୍ନିତ କଲେନାହିଁ । ଅକ୍ସାଇ ଚୀନ ଅଞ୍ଚଳର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତବିନ୍ଦୁ କାରାକୋରମ୍ ଗିରିପଥ ଓ ପାଂଗୋଂଗ୍ ହ୍ରଦଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥାଏ ।  କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇନଥିବାରୁ ସର୍ବଦା ବିବାଦୀୟ ହୋଇ ରହିଗଲା । 

୧୯୪୭ରୁ ୧୯୬୨
ଅକ୍ସାଇ ଚୀନ
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଟ୍ରାନ୍ସ୍-କାରାକୋରମ୍ ଟ୍ରାକ୍ଟ୍