ଆଲ୍‌ଫ୍ରେଡ୍‌ ବର୍ଣ୍ଣହାଡ୍‌ ନୋବେଲ୍‌ (Alfred Bernhard Nobel, ୧୮୩୩–୧୮୯୬ ),ଇମାନୁଏଲ୍‌ ନୋବେଲ୍‌ ଓ ଆନ୍ଦ୍ରିତେ ଆଲ୍‌ସେଲ୍‌ ନୋବେଲ୍‌ ( Andritte Ahlsell Nobel )ଙ୍କର ତୃତୀୟ ପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ୱିଡେନର ଷ୍ଟକ୍‌ହୋମ୍ ( Stockholm )ରେ ୨୧ ଅକ୍‌ଟୋବର ୧୮୩୩ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଦାରିଦ୍ର୍ୟଗ୍ରସ୍ତ ତାଙ୍କ ବାପା ମାଆଙ୍କର ଆଠଟି ସନ୍ତାନ ଭିତରୁ ସେ ଓ ଅନ୍ୟ ତିନିଭାଇ ମିଶି ମୋଟ ଚାରିଜଣ ବଞ୍ଚିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବାପା ଯଦିଓ ଜଣେ ସ୍ୱେଡିସ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓଲସ ରୁଡବେକ (Olaus Rudbeck 1630–1702)ଙ୍କର ବଂଶଧର ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଓ ବିଶେଷକରି ବିଷ୍ଫୋରକ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ତେଣୁ ଅତି କଞ୍ଚା ବୟସରୁ ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କଠାରୁ ଏ ସବୁର ମୌଳିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ। 

ବ୍ୟବସାୟରେ ପ୍ରଚୁର କ୍ଷତି ସହିବାପରେ ତାଙ୍କ ପିତା ୧୮୪୩ ମସିହାରେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ସେଣ୍ଟ୍‌ପିଟର୍ସ୍‌ବର୍ଗ (ରୁଷିଆ)କୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରର ଅବସ୍ଥା ଟିକେ ସ୍ୱଚ୍ଛଳ ହେଲା। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ବାପା (ଯେକି ଆଧୁନିକ ପ୍ଲାଇଉଡ୍‌ର ଉଦ୍ଭାବକ) ଟର୍ପେଡୋ ତିଆରି କାରଖାନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। . 
ପାରିବାରିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳତା ଆସିବାପରେ ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ରସାୟନ ଶାସ୍ତ୍ର ତଥା ଇଂରାଜୀ, ଫ୍ରେଂଚ, ଜର୍ମାନ ଓ ଋଷିୟ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା କରିବାପାଇଁ ଟିଉସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ ଓ ୧୮ ମାସପାଇଁ ସେ ଷ୍ଟକହୋମର ଜାକବ୍ସ ଆପୋଲଜିଷ୍ଟିକ ସ୍କୁଲରେ ବିଦ୍ୟାଶିକ୍ଷା କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ। 

ଆଲ୍‌ଫ୍ରେଡ୍‌ ତାଙ୍କ ପ୍ରଫେସର ନିକୋଲେ ନିକୋଲେଭିଚ୍‌ ଜେନିନ୍‌ (Nikolay Nikolaevich Zenin)ଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରସାୟନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ। ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଆଲ୍‌ଫ୍ରେଡ୍‌ ଚାରିବର୍ଷ ପାଇଁ ରସାୟନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଚ୍ଚତର ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଆମେରିକା ଗଲେ। ସେ ସେଠାରେ ଅଳ୍ପ କିଛିଦିନ ଜନ୍‌ ଏରିକ୍‌ ସନ୍‌ଙ୍କ ସହ କାର୍ଯ୍ୟକରିଥିଲେ। ଏରିକ୍‌ସନ୍‌ ଆମେରିକାନ୍‌ ଗୃହଯୁଦ୍ଧର ଲୈହାଚ୍ଛାଦିତ USS ମନିଟର୍‌ର ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ବାଲ୍ୟଜୀବନ
ଡିନାମାଇଟ୍‌ର ଉଦ୍ଭାବନ
ଜେଲିଗ୍‌ନାଇଟ୍‌ର ଆବିଷ୍କାର ଓ ଯନ୍ତ୍ରୀ ଜୀବନ