ସପ୍ତଦଶ,ଅଷ୍ଟାଦଶ ଓ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଉଦାରବାଦ ବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା, ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତତା ଉପରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ନଥିଲା; ବରଂ ଏହା କେବଳ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଶ୍ରେଣୀ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିଲା।ଏହା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ଉପରେ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ପ୍ରଦାନକରୁଥିଲା ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସମସ୍ତପ୍ରକାର ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ନିରଙ୍କୁଶ କ୍ଷମତା କବଳରୁ ମୁକ୍ତ ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା। ସେହି କାରଣରୁ ଏହା ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଆବଶ୍ୟକ ମନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଠାନ ବୋଲି ବିଚାରୁଥିଲା। ଏହା ମତରେ "ସେହି ରାଷ୍ଟ୍ର ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯିଏ ସର୍ବନିମ୍ନ ସସନକରେ"।ରାଷ୍ଟ୍ର ଏକ କୁତ୍ରିମ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ସମତି ବଳରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।ଉଦାରବାଦର ଏହିରୂପ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱାଧୀନତାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରର ହସ୍ତକ୍ଷେପକୁ ବାରଣ କରୁଥିବାରୁ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହୋଇନଥିବାରୁ ଏହାକୁ ନକାରାତ୍ମକ ଉଦାରବାଦକୁହାଯାଏ।ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ କେତକ ମୂଳ ଉଦାରବାଦ ବ୍ୟକ୍ତିବାଦ ଆଦିନମରେ ପରିଚୟ କରାନ୍ତି।ଏହାର ପ୍ରବକ୍ତା ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ଜନ ଲକ, ମାକିଆଭେଲି, ଥମାସ ମୁର, ରୁଷୋ, ଆଡାମ ସ୍ମିଥ୍ ଇତ୍ୟାଦି।
ଆଧୁନିକ ବା ସକାରାତ୍ମକ ଉଦାରବାଦ
ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବା ନକାରାତ୍ମକ ଉଦାରବାଦ
ସମସାମୟିକ ଉଦାରବାଦ
ଅର୍ଥ ଓ ପୃଷ୍ଠଭୂମି