ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಚಳುವಳಿಗೆ ಕೊನೆಯೆಂಬುದು ಇದ್ದರೆ, ಆ ಕೊನೆಯ ಬಗೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧವು ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಷೇಧ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಸರೇನ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯನ್ (೧೯೭೦), "೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರೆ ಬ್ರೆಟನ್‌ನ ಮರಣವು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ಕೊನೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಯ ಸಾವಿನಸುದ್ದಿಯನ್ನು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ವಾಡರ್ ಡಾಲಿಯ ಮರಣದ ಜೊತೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಕೂಡ ನಡೆದಿದ್ದವು. 

೧೯೬೦ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತರಾದ ಕಲಾಕಾರರು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಸಿಚುಯೇಷನಿಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಗುಂಪುಗೂಡಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೈ ಡಿಬೋರ್ಡ್‍‌ನು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿಮರ್ಶಕನಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ದೂರ ಮಡಿಕೊಂಡನು, ಅಸ್ಗರ್ ಜೋರ್ನ್‌ನಂತಹ ಇತರರು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೇ೧೯೬೮ ರ ಘಟನೆಗಳು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹಲವು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೊರ್ಬಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿಮ್ಮಿಸಿದ-ಚಿತ್ರಗಳ ಘೋಷಣೆಗಳು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಜೋನ್ ಮಿರೋ ಇದನ್ನು "ಮೇ ೧೯೬೮" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ದಾಂತ ಗುಂಪುಗಳಂತಹ, ಪ್ರಸ್ತುತಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ದಾಂತ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುಂಪುಗಳೂ ಕೂಡ ಇದ್ದವು.

೧೯೬೦ ರ ತರುವಾಯ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ, ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಿಶ್ಚೆಟ್ನಿಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದರ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಎಗ್ ಟೆಂಪೆರಾ ಮತ್ತು ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಫ್ಯೂಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪುನರ್‌ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಯುಲ್ ಪೇಂಟ್‌ನ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮಿಶ್ರಣ, ಡಾಲಿಯ ಒಂದು ಸಮಕಾಲೀನ, ಮತ್ತು ಈಗ ರೊಬರ್ಟ್ ವೆನೊಸಾ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ ಮಾರ್ಸ್‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಮೊಡೆರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ (ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ ನವ್ಯ ಕಲೆಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ)ದ ಮೊದಲ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಮೈಕೆಲ್ ಬೆಲ್, ಈ ಶೈಲಿಯನ್ನು "ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದದ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ" ಎಂದು ಕರೆದನು, ಅದು ನಿಖರವಾದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕನಸಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಸದೃಶ ಜಗತ್ತಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ವಿಕ್ರಿಯಂತಹ ಇತರ ಟೆಂಪೆರಾ ಕಲಾಕಾರರು, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಮಾವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

೧೯೮೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಐರನ್ ಕರ್ಟೇನ್(ಕಠಿಣ ಪರದೆ) ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ, ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಓರೆಂಜ್ ಅಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ (ಕಿತ್ತಳೆಯ ಪರ್ಯಾಯ)ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಕಲಾತ್ಮಕ ವಿರೋಧದ ಚಳುವಳಿಯ ಜೊತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆರೆಂಜ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಇದು ವ್ರೋಕ್ಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ವಾಲ್ಡೆಮರ್ ಫಿಡ್ರಿಕ್ (ಅಲಿಯಾಸ್ ’ಮೇಜರ್’)ನಿಂದ ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವರು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಂಕೇತವಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಭಾಷೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಜಾರುಜೆಲ್‌ಸ್ಕಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ-ವಿರುದ್ಧದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಗೀರುಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಮೇಜರ್ ಸ್ವತಃ "ಮೆನಿಫೆಸ್ಟೊ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸುರೀಲಿಸಮ್" (ಸಾಮಜಿಕ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ)ನ ಬರಹಗಾರನಾಗಿದ್ದನು. ಈ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಸಮಾಜವಾದಿ (ಸಮತಾವಾದಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತುಂಬಾ ನವ್ಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿದೆ, ಅದು ಸ್ವತಃ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. 

ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕಲಾಚಿತ್ರಗಳು ಪೋಷಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಜೊತೆಗೂ ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಗುಗ್ಗನ್‌ಹೈಮ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ "ಟು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಐಸ್" , ಮತ್ತು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಟೇಟ್ ಮೊಡರ್ನ್ ೧೭೦,೦೦೦ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ "ಡಿಸೈರ್ ಅನ್‌ಬೌಂಡ್" ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಸೆಂಟರ್ ಜೊರ್ಜ್ಸ್ ಪಾಂಪಿಡುನಲ್ಲಿ "ಲಾ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್ ಸುರೀಲಿ" ಸ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು.

ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕಾರಣ
ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪರಿಣಾಮ
ಬ್ರೆಟನ್-ನಂತರದ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕಾರಣ