ಆಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ 91ನೆಯ ಇಳಿ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ‘ನಾ ಕಂಡ ಕಲಾವಿದರು’ ಎಂಬ ಅಪೂರ್ವ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವ (ಲೇಖಕನ ಮಾತು) ಕಳಕಳಿಯ ಈ ಮಾತುಗಳು ಅವರ ಕನ್ನಡ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

“ನನಗೆ 90 ವರ್ಷಗಳು ತುಂಬಿ 91ನೆಯ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭ. ಸುಮಾರು ನನ್ನ ಐದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಸಪಸ’ ಕೂಗಿದ್ದು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಅಂದರೆ 85 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕಾನೇಕ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳ ಸಂದರ್ಶನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು ನನಗೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಗುರುಸ್ವರೂಪದವರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಪರಮಮಿತ್ರರಾದವರು. ನನ್ನ ಜೀವನದ ಗುರಿ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಮಹಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನವಾದ ಇಂದು ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೂಜ್ಯ ಭಾವನೆಯಿಂದಲೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದಲೂ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಪುಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ರೂಪಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದೇ ಕನ್ನಡ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ನಾನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಥಮ ಕಾಣಿಕೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾಷೆ, ಶೈಲಿ, ವಿವರಣೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುವುದು ಸಹಜ. ವಾಚಕರು ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಷಯ ಗ್ರಹಣ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಕೋರುತ್ತೇನೆ.”

ಆಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಹನ್ನೊಂದು ಮಂದಿ ಘನವೆತ್ತ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಜೀವನ, ಸಿದ್ಧಿ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಚಾರ್ಯರು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆಯದೆ ಹೋಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಎಷ್ಟೋ ಮಂದಿ ಅವರ ತಲೆಮಾರಿನ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಅಪರೂಪದ ಸಂಗತಿಗಳು ದೊರೆಯದೇ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು.

‘ನಾ ಕಂಡ ಕಲಾವಿದರು’ ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊರತಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಆಚಾರ್ಯರು ‘ನೆನಪುಗಳು’ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ತೊಂಬತ್ತೇಳನೆ ಜನ್ಮ ದಿನೋತ್ಸವದ ನೆನಪಾಗಿ, ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಿರಿಯಾಸೆಯಿಂದ ಇದ್ದರು. ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಆಚಾರ್ಯರ ಆಸೆಯೇನೋ ನೆರವೇರಿತು. ಆದರೆ ನೆನಪುಗಳು ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದನ್ನು ನೋಡುವ ಭಾಗ್ಯ ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ 97ನೆಯ ಜನ್ಮದಿಂದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ (ಮೇ ೧೭, ೧೯೬೧) ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೆರವೇರಿಸಿ, ‘ಇಂಥ ಪ್ರಭುವ ಕಾಣೆನೋ’ ಎಂಬ ದೇವರನಾಮವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಶಾಂತವಾಗಿ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದರು.

ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಕೃತಿ ‘ನೆನಪುಗಳು’ ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅರಮನೆಯ ಪ್ರವೇಶವಾದ ದಿನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮುಂದೆ ಅವರು ಕೀರ್ತಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದವರೆಗಿನ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅಚಾರ್ಯರು ತಾವು ಕೆಲವು ಕೃತಿ ರಚನೆ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ತುಂಬಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗುರುಕುಲವಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಆದ ವಿನೂತನ ಅನುಭವಗಳ ಸೊಗಸನ್ನು ಸವಿಯಲು ಆಚಾರ್ಯರು ಬರೆದಿರುವ ‘ನಾ ಕಂಡ ಕಲಾವಿದರು’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಪಟ್ನಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್’ ಎಂಬ ನುಡಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಓದಿಯೇ ನೋಡಬೇಕು.

ಆಚಾರ್ಯರ ಎರಡು ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳು
ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಮಾಯಣದ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕ ಸಂಯೋಜನೆ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು
ಮೈಸೂರು ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ