ಹಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದಂತಾಗ್ರ ಹಂತದಲ್ಲಿ, 'ಡೆಂಟಿನೊಜೆನೆಸಿಸ್'‌ ಅಥವಾ ದಂತದ್ರವ್ಯ ರಚನೆ ಎಂಬುದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ದಂತದ್ರವ್ಯದ ರಚನೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ದಂತಕವಚ ರಚನೆಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಸಂಭವಿಸಬೇಕು. ದಂತದ್ರವ್ಯ ರಚನೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು, ದಂತದ್ರವ್ಯದ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದು: ಬಾಹ್ಯಪದರ ದಂತದ್ರವ್ಯ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದಂತದ್ರವ್ಯ, ಆನುಷಂಗಿಕ ದಂತದ್ರವ್ಯ ಹಾಗೂ ತೃತೀಯಕ ದಂತದ್ರವ್ಯ.

ಒಡೊಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಎನ್ನಲಾದ ದಂತದ್ರವ್ಯ-ರಚಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳು, ಹಲ್ಲಿನ ತೊಟ್ಟಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಆಂತರಿಕ ದಂತಕವಚ ಹೊರಪದರದ ನೇರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ, ಹಲ್ಲೊಂದರ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಾಚುಮೊನೆಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಭಾಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುನ್ನು ಸ್ರವಿಸಲಾರಂಭಿಸುವವು. ಸಾವಯವ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಸಗಳುಳ್ಳ (0.1–0.2 μm ವ್ಯಾಸದ) ಕಾಲಜನ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ನಾರುಎಳೆಗಳಿವೆ. ಒಡೊಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಹಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯದತ್ತ ಸಾಗಲಾರಂಭಿಸಿ, ಒಡೊಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬ ವಿಸ್ತರಣೆ ರಚಿಸುವವು. ಹಾಗಾಗಿ, ದಂತದ್ರವ್ಯ ರಚನೆಯು ಹಲ್ಲಿನ ಒಳಭಾಗದತ್ತ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವುದು. ಒಡೊಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಯಪಟೈಟ್‌ ಹರಳುಗಳ ಸ್ರಾವ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಖನಿಜೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು. ಖನಿಜೀಕರಣದ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ದಂತದ್ರವ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 150 μm ದಪ್ಪವಿರುವ ಪದರ.

ಬಾಹ್ಯ ದಂತದ್ರವ್ಯವು, ಮುಂಚೆಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹಲ್ಲಿನ ತೊಟ್ಟಿನ ಆಧಾರ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ರಚನೆಯಾಗುವುದು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದಂತದ್ರವ್ಯವು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯಾಗುವುದು. ಒಡೊಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಖನಿಜೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಾವಯವ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಶವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ-ಜೀವಕೋಶೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವವು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಒಡೊಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಕಾಲಜನ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ನ್ನು ಸಣ್ಣ-ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ರವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಖನಿಜೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಜೋಡಣೆಯಾದ, ವಿವಿಧ ಲಕ್ಷಣದ ಬೀಜೀಕರಣ ಪರಿಣಮಿಸುವುದು. ಮೇದಸ್ಸುಗಳು, ಫೊಸ್ಫೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಫೊಸ್ಫೊಲಿಪಿಡ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಸಾವಯವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಸಹ ಸ್ರವಿತವಾಗುವವು.

ಹಲ್ಲಿನ ಬೇರಿನ ರಚನೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಆನುಷಂಗಿಕ ದಂತದ್ರವ್ಯವು ರಚನೆಯಾಗುವುದು. ಇದು ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಧಾನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು. ಇದು ಹಲ್ಲಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಸಮನಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿರದು, ಬದಲಿಗೆ ಹಲ್ಲಿನ ದಂತಾಗ್ರದ ಸನಿಹದಲ್ಲಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೇಗ ರಚನೆಯಾಗುವುದು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ದಂತನರದ್ರವ್ಯಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದು. ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ದಂತದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಪರಿಹಾರ-ಸಂಬಂಧಿತ ದಂತದ್ರವ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹಲ್ಲು ಸವೆತ (attrition) ಅಥವಾ ಹಲ್ಲು ಕ್ಷಯ dental cariesನಂತಹ ಉತ್ತೇಜನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಈ ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ದಂತದ್ರವ್ಯ ರಚನೆಯಾಗುವುದು.

ದಂತಕವಚ
ನರಗಳ ರಚನೆ
ದಂತದ್ರವ್ಯ
ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ