ಪೊನ್ನು ಮುತ್ತಪ್ಪನ ದಂತಕಥೆಯ ಆವೃತಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: ಪಯ್ಯವೂರು ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಅಯ್ಯಂಕಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನಡುವಜಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಪತ್ನಿ ಪಡಿಕುಟ್ಟಿ ಅಂತರ್ಜನಂ.ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈಕೆ ಶಿವನ ಪರಮ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಒಂದು ನದಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಹೂ ತುಂಬಿದ ಬುಟ್ಟಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಗುವೊಂದು ತೇಲಿಬರುತ್ತಿರುವುದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಆಕೆ ಇದು ಶಿವನ ಆಶೀರ್ವಾದವೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಪತಿಯು ಕೂಡ ಆ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಮುಗುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋದ ಮಗು ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ದೀನರ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದುಡಿಯುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಈತ ದೊಡ್ಡವನಾಗುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧವಿದ್ದ ಬೇಟೆ ಆಡುವುದು ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಆದ ಕಾರಣ ಕುಟುಂಬದವರು ಅವನ ಈ ವರ್ತನೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಹುಡುಗ ಅವರ ದೋಷಾರೋಪಣೆಗಳನ್ನು ಭರಿಸಲಾಗದೆ ಮನೆ ತೊರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾಯಿ ಅವನನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಸಿದಾಗ ಆತ ಕೋಪದಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನ ನೋಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆ ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಪೋಷಕರ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ದೇವಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಬಳಿ ಪೋಯಿಕಣ್ಣು ಎಂಬ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗುರಾಣಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಂತಹ ಕಣ್ಣಿನ ನೋಟದ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಭಯ ಆಕೆಯಲ್ಲಿ ಆವರಿಸತ್ತು.ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮಾತಿನಂತೆ ಆತ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಗುರಾಣಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ತೊರೆದು, ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ್ದ ಮಲಬಾರಿನ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಕುಣ್ಣತೂರ್ಪಡಿ, ಪುರಲಿಮಾಲ್, ಪಾಡ್ವಿಲ್, ಥಿಲಿಯೆನ್ಕೇರಿ, ಕಣ್ಣಾಪುರಂ, ಪರಸ್ಸಿನಕಡವು ಮತ್ತು ವಲ್ಲುವನಕಡವ. 
ದಂತಕಥೆಯು ಮತ್ತಪ್ಪನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎಕೆಂದರೆ ಆ ದೇವಗಣವುಳ್ಳ ಹುಡುಗನ ಹೆಸರು ಮುತ್ತಪ್ಪನ್. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಮುತ್ತಪ್ಪನ್ನು ಕುಣ್ಣತೂರ್ಪಡಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದಅಗ ಅವನಿಗೆ ಚಂತನ್ ಎಂಬ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮನುಷ್ಯ ಸಿಗುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ದಿನ ಮುತ್ತಪ್ಪನ್, ಚಂತನ್ ಈಚಲು ಮರದ ರಸವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅದನ್ನು ತಾನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಚಂತನ್ ಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಕ್ಷಣ ಚಂತನ್ ಶಾಪಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಕಲ್ಲಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಚಂತನ್ ಹೆಂಡತಿ ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ತಾನು ಧನುರ್ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಊಟ್ಟು, ತಿರುವಪ್ಪನಂ ಮತ್ತು ಅಮೃತಕಳಸಂ ಎಂಬ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದಾಗಿ ಹುಡುಗನಲ್ಲಿ ಮೊರೆಯಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಹುಡುಗನು ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ನಂತರ ಅವ ಗಂಡನನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಚಂತನ್ ಕುಟುಂಬವು ಹುಡುಗನ ಮನ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಮುತ್ತಪ್ಪನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಏನೇ ಆದರೂ, ಇನ್ನೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಂತನ್ ಇಲ್ಲದಾಗ ಮುತ್ತಪ್ಪನ್ ತೆಂಗಿನ ಮರವನ್ನು ಹತ್ತಿ ಈಚಲು ರಸದ ಭರಣಿಯನ್ನು ಬರಿದು ಮಾಡಿದ. ಚಂತನನು ಬಂದು ಮುತ್ತಪ್ಪನ್ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಭರಣಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಉದ್ರೇಕಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆ ಹುಡುಗ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಂತನನು ಶಾಪಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. 
ಕರಕಟ್ಟದಾಂ ಎಂಬ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕುಣ್ಣತೂರ್ಪಡಿ ಹತ್ತರದ ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಗೆ ಈ ಘಟನೆ ತಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ ಮುತ್ತಪ್ಪನನ್ನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತನೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಕುಣ್ಣತೂರ್ಪಡಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ಮುತ್ತಪ್ಪನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.
ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮುತ್ತಪ್ಪನನ್ನು ಆತನ ಪ್ರಯಾಣದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸದಾ ಒಂದು ನಾಯಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುತ್ತಪ್ಪನ್ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಿಯನ್ನು ದೈವ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಎರಡು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ದಂತಕಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಆವೃತ್ತಿಯು ಮುತ್ತಪ್ಪನನ್ನು ತಿಯ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಂಗಸಿನ ಮಗನೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಿಯ್ಯ ಜಾತಿಗೆ ಸೆರಿದ ಜನರು ಮುತ್ತಪ್ಪನನ್ನು ಆರಾ‍ಧ್ಯ ದೇವ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. 

ಮುತ್ತಪ್ಪನ ಪುರಾಣ
ಜನಪ್ರಿಯ ಅರ್ಪಣೆಗಳು
ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು