ಕಾಲಸೂಚಕ (ಸಮಯ) ಮತ್ತು ದೈಶಿಕ (ಅವಕಾಶ) ಸಂಬಂಧಗಳ ಪರಿಗಣನೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪರಿಸರಜಲವಿಜ್ಞಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಲವಿಜ್ಞಾನವು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅವಕ್ಷೇಪನ ಘಟನೆಗಳ ಕಾಲಯೋಜನೆಯು, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅಥವಾ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಶುಷ್ಕ ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ತೇವದ ಚಳಿಗಾಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಬೇಸಿಗೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಋತುವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಅನೇಕವೇಳೆ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ; ವರ್ಷದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುವ ಒಟ್ಟು ಅವಕ್ಷೇಪನವು ಮಿತವಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಇದು ಕಂಡುಬರಬಹುದಾಗಿದೆ. ನೀರು ಲಭ್ಯತೆಯು ಉನ್ನತವಾಗಿರುವ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ತೃಣವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಜಲಕ್ಷಾಮಕ್ಕೆ-ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಮರಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

ಸಸ್ಯಗಳ ದೈಶಿಕ ಹರಡಿಕೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಜಲವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೂ ಪರಿಸರ-ಜಲವಿಜ್ಞಾನವು ಸ್ವತಃ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಅಂತರ ಬಿಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದೈಶಿಕ ಸಂಘಟನೆಯು, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ತೇವಾಂಶದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮರಗಳು, ತಾವು ಉತ್ತಮವಾದ-ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವಾಗ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿರಳವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು
ಒಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಸಮತೋಲನ
ಮೂಲಭೂತ ಸಮೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳು
ಕಾಲಸೂಚಕ ಮತ್ತು ದೈಶಿಕ ಪರಿಗಣನೆಗಳು