ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿ ಕಸ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಡಿಸುವ, ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಗಟ್ಟಿ ಕಸದ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನಿಯಮಗಳು, ಕಾನೂನುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ :


ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನದ ೨೧ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರೀಕನು ನಿರ್ಮಲವಾದ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಕಾನೂನುಗಳಾದ ಲಾ ಆಫ್ ಟಾರ್ಟ್ಸ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀನಲ್ ಕೋಡ್, ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರೊಸಿಜರ್ ಕೋಡ್‌ಗಳ ಅನ್ವಯ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಪರಿಸರ ಹೊಂದುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಿಚ್ಛೇದ ೫೧-ಎ(ಜಿ)ಯ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯ. ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಿಚ್ಛೇದ ೪೮ ಎ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದು ಮಾನವನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಶ್ವ ನಿರ್ಣಯ ೧೯೪೮ರ ಮೂರನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ೨೫ನೇ ವಿಧಿಯ ಅನುಸಾರ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಹೊಂದುವ ಹಾಗೂ ತಾನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದವರು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.

ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೮೬ರ ವಿಭಾಗ ೩, ೬ ಮತ್ತು ೨೫ರ ಅನ್ವಯದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅರಣ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವು ‘ನಗರದ ಕಸ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಕೈಬಳಕೆ ನಿಯಮಗಳು ೨೦೦೦’ ಎಂಬ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಗಟ್ಟಿ ಕಸದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಿಂಗಡಣೆ, ದಾಸ್ತಾನು, ಸಾಗಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ವಿಲೇವಾರಿಯು ಪ್ರತಿ ನಗರಸಭೆ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ನಗರದ ಗಟ್ಟಿಕಸ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಾನೂನುಗಳು ೨೦೦೦ರ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ನಗರ ಆಡಳಿತಗಳು ನಗರದ ಕಸದ ಕಾಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ನ್ಯಾಯಯುತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, “ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಕಸವನ್ನು ಕಾಂಪೋಸ್ಟಿಗೆ, ಎರೆಹುಳು ಕೃಷಿಗೆ, ಅವಾಯು ಅರಗುವಿಕೆಗೆ ಅಥವಾ ಮತ್ತಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಕಸವನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಬೇಕು. ಕಸದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಹಾಗೂ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮವನ್ನು ೨೦೦೩ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೧ರೊಳಗೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು” ಎಂದು ಅಂತಿಮ ಗಡುವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ನಗರದ ಆಡಳಿತವು ತನ್ನ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಈ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಗಟ್ಟಿ ಕಸದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ದಾಸ್ತಾನು, ವಿಂಗಡಣೆ, ಸಾಗಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಗರ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೮೬ರ ಅಧಿನಿಯಮ ೬, ೮ ಮತ್ತು ೨೫ರ ಅನ್ವಯದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವು ಕಾನೂನು, ಗೊತ್ತುವಳಿ ಹಾಗೂ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಜೈವಿಕ-ಔಷಧೀಯ ಕಸ (ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಕೈಬಳಕೆ) ನಿಯಮಗಳು ೧೯೯೮ ಸಹ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಕಾನೂನಾಗಿದೆ.


ನಗರ ಗಟ್ಟಿ ಕಸ ವಿಲೇವಾರಿ
ಗಟ್ಟಿ ಕಸ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಕಾನೂನು ಸಹಾಯವಿದೆಯೇ ?
ಜೈವಿಕವಾಗಿ ವಿಘಟನೆಯಾಗದ ಗಟ್ಟಿ ಕಸದ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಎರೆಹುಳ ಕೃಷಿ