ಕಾಂಚಾ ಇಲ್ಹೈ ಎಂಬ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಒಸ್ಮಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್.ಇವರು ಈ ಮೊದಲು ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿನ ಕುರುಬ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು;ಹಿದುತ್ವದ ಕಟು ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲದೇ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಗೆ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು.ತಮ್ಮ ಹಿಂದು ವಿರೋಧಿ ಟೀಕೆಗಳಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ದಲಿತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉದಿತ್ ರಾಜ್ ಅವರಂತವರು ಇನ್ನೂ ಜಾತಿಯತೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಹಿಂದುಗಳನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗುಂಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾತಿಯತೆ ತೋರುವುದನ್ನುದಲಿತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕಡುವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಲವಾರು ಹಿಂದುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ,ಆದರೆ ಹಿಂದುತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ;ಯಾಕೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂಘಟನೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ ಕೂಡಾ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮಾರ್ಚ್ 2001ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕೆಯ ಡರ್ಬನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲಾಯಿತು.ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ವಿಭಜನೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಔಚಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ದಲಿತರನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವುದನ್ನು ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು "ಭಾರತದ ತೆರೆ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ"ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕಾಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದ ಕೆಲವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ನಂತರ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ದಲಿತರ ಸ್ಥಿತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದು,ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯ 1955ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಭಾರತವು ದಲಿತ ಸಮೂದಾಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕೆ.ಆರ್ .ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರನ್ನು ನೀಡಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ನಗರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ದತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಲಿಯಮ್ ಎ. ಹವಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಹೇಗೆಯಾದರೂ:
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ 1950 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರೂ ಇನ್ನೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಹಿಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ಅದನ್ನು "ಗೌಪ್ಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ"ಎಂದು ಕರೆಯುವಂತೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟಿವೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 15ರಷ್ಟು ಅಥವಾ 160 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ದಲಿತ ಸಮೂದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು,ಇಂದಿಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕೃತೆ,ತೇಜೋವಧೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಾನ-ಮಾನದ ಮೇಲೆಯೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಓರ್ವ ದಲಿತನ ನೆರಳು ಕೂಡಾ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವನನ್ನು ಮೈಲಿಗೆಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಗೆ ಇದೆ. ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರು ಹಾಕಿದ ಗೆರೆ ದಾಟಬಾರದು ಎಂಬ ನಿರ್ಭಂದವಿದೆ.ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯಲಾಗದು,ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ಹೋಗುವ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಾರದು. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರ ಮಕ್ಕಳು ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಕೆವಿನ್ ರೆಲ್ಲಿ,ಸ್ಟಿಫೆನ್ ಕೌಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಲಾ ಬೊಡಿನೊ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಟೀಕೆ ಮಾಡುವರಲ್ಲದೇ,ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಧೋರಣೆ ಮಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸದ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿಯತೆಗೆ "ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ"ಯಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು,ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಮತ್ತು ಕೆಳಜಾತಿಯವರು ವ್ಯಾಪಕ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಡಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿದೆ.ಈಗ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಅಚರಣೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಭಾರತದ ಪೀನಲ್ ಕೋಡ್ ಕೂಡಾ ಜಾತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ದಲಿತ-ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಭೇದಭಾವವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತು.ಚಿಕ್ಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಈ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿತ್ತು.ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಟೀಕೆ
ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರ
ಇತಿಹಾಸ
ಸಮಕಾಲೀನ ಟೀಕೆಗಳು