ಮೊದಲ ಮಾನವ-ನಿರ್ಮಿತ (ಕೃತಕ) ಜೈವಿಕ ವರ್ಣವೆಂದರೆ 1856ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಹೆನ್ರಿ ಪರ್ಕಿನ್‌ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮಾವೈನ್. ಇದುವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಕೃತಕ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೃತಕ ವರ್ಣಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವರ್ಣಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅತಿಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು. ಕೃತಕ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಅವು ಅನೇಕ ಹೊಸ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಅಲ್ಲದೇ ಬಣ್ಣ ಕೊಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಈಗ ಬಣ್ಣ ಕೊಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಮ್ಲ ವರ್ಣಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ-ಕರಗುವ ಆನಯಾನಿಕ್ ವರ್ಣಗಳು. ಅವನ್ನು ರೇಷ್ಮೆ, ಉಣ್ಣೆ, ನೈಲಾನ್‌ನಂತಹ ನಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತಿತ ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ನೂಲುಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲ-ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿರುವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆನಯಾನಿಕ್ ಗುಂಪುಗಳ ಮತ್ತು ನೂಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಟಯಾನಿಕ್ ಗುಂಪುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕ್ಷಾರ ರಚನೆಯಾಗಲು ನೂಲಿನ ಸೇರಿಕೆಯು ಅವಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಮ್ಲ ವರ್ಣಗಳು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ನೂಲುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದುದವಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಕ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣಗಳು, ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಮ‌ೂಲ ವರ್ಣಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ-ಕರಗಬಲ್ಲ ಕ್ಯಾಟಯಾನಿಕ್ ಬಣ್ಣಗಳು. ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ನೂಲುಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆಗಳಿಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೂಲುಗಳ ವರ್ಣ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ವರ್ಣದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸೀಟಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ‌ೂಲ ವರ್ಣವನ್ನು ಕಾಗದಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಕೊಡಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನೇರ ಅಥವಾ ದೃಢವಾದ ಬಣ್ಣಕೊಡುವುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಟಸ್ಥ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ಷಾರೀಯವಾಗಿರುವ ವರ್ಣದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಹತ್ತಿರದ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್(ಅಡುಗೆ ಉಪ್ಪು) (NaCl) ಅಥವಾ ಸೋಡಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್‌ಗಳ (NaSO) ಸೇರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೇರ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ, ಕಾಗದ, ಚರ್ಮ, ಉಣ್ಣೆ, ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ನೈಲಾನ್‌ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು pH ಸೂಚಕಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಾಗಿಯ‍ೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷಾರಕ ವರ್ಣ ಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಾರಕಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವು ವರ್ಣವು ನೀರು, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಬೆವರಿನಿಂದ ಮಾಸದೆ ಇರುವಂತೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ಷಾರಕಗಳು ಅಂತಿಮ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಕ್ಷಾರಕಗಳ ಆಯ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವರ್ಣಗಳು ಕ್ಷಾರಕ ವರ್ಣಗಳಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಕೊಡುವುದರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥಗಳ ಆಧಾರವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷಾರಕ ವರ್ಣಗಳೆಂದರೆ ಉಣ್ಣೆಗೆ ಬಳಸುವ ಕೃತಕ ಕ್ಷಾರಕ ವರ್ಣಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ರೋಮ್ ವರ್ಣಗಳು; ಉಣ್ಣೆ ಬಳಸುವ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟನ್ನು ಇವೇ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಗಾಢ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ ಡೈಕ್ರೋಮೇಟ್‌ ಕ್ಷಾರಕವನ್ನು ಬಣ್ಣ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕ್ಷಾರಕಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅತಿಭಾರ ಲೋಹದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುವವು, ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತೆ ವಹಿಸಬೇಕು.
ವ್ಯಾಟ್ ವರ್ಣಗಳು ಮ‌ೂಲತಃ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಂದ ನಾರಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಣ್ಣ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ಷಾರೀಯ ಲಿಕರಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಕ್ಷಾರ ಲೋಹ ಲವಣ ವರ್ಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಲಿಕೊ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಟ್ಟೆಯ ನಾರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆನಂತರದ ಆಕ್ಸಿಡೇಷನ್ ಮ‌ೂಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ-ಕರಗದ ವರ್ಣವನ್ನು ಪುನಃರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಡೆನಿಮ್‌ನ ಬಣ್ಣವು ಮ‌ೂಲ ವ್ಯಾಟ್ ವರ್ಣ 'ಇಂಡಿಗೊ'ದ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವರ್ಣ ವು ನಾರಿನ ಮೇಲ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಆದೇಶ್ಯ(ಸಬ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯುಯೆಂಟ್)ಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ವರ್ಣಧಾರಿ(ಕ್ರೋಮೋಫೋರ್)ಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವರ್ಣವನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸುವ ಕೋವೇಲನ್ಸಿ ಬಂಧವು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಶ್ವತ ವರ್ಣಗಳಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಕಿಯಾನ್ MX, ಸಿಬಕ್ರಾನ್ F ಮತ್ತು ಡ್ರೈಮರೇನ್ K ಇತ್ಯಾದಿ "ಶೀತ" ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅತಿ ಸುಲಭ, ಏಕೆಂದರೆ ವರ್ಣವನ್ನು ಕೊಠಡಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಕಬಹುದು. ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ನ‌ೂಲುಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಲಾ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಕೊಡಲು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವರ್ಣಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವು.

ಹರಡುವ ವರ್ಣ ಗಳನ್ನು ಮ‌ೂಲತಃ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್‌ ಆಸಿಟೇಟ್‌ಗಳ ಬಣ್ಣ ಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಬಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚೆದುರಿಸುವ ಅಂಶಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪುಡಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೇಸ್ಟಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಒಣಗಿಸಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಹುಡಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಯೆಸ್ಟರ್‌‌ಗೆ ಬಣ್ಣ ಕೊಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನೈಲಾನ್, ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್‌ ಟ್ರೈಅಸಿಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ನೂಲುಗಳಿಗೆ ವರ್ಣ ಕೊಡಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 130 °Cನಷ್ಟು ಬಣ್ಣ ಕೊಡುವ ತಾಪಮಾನದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಗಾದ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಸಣ್ಣ ವಸ್ತುವಿನ ಗಾತ್ರವು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೇಲ್ಮೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದು ನಾರು ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣ ಕೊಡುವ ದರವು ಪುಡಿಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಚೆದುರಿಕೆ ಅಂಶದ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಸೋಯಿಕ್ ವರ್ಣ ಕೊಡುವುದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗದ ಆಸೋ ವರ್ಣವನ್ನು ನೂಲಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರೊಳಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ. ನೂಲನ್ನು ಡೈಅಸೋಯಿಕ್ ಮತ್ತು ಸೇರಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಣದ್ರವ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸೂಕ್ತ ಹೊಂದಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ಕ್ರಿಯೆಗೊಳಗಾಗಿ ಅವಶ್ಯಕ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗದ ಆಸೋ ವರ್ಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಬಣ್ಣ ಕೊಡುವ ಈ ವಿಧಾನವು ಅನನ್ಯವಾದುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಬಣ್ಣವು ಡೈಅಸೋಯಿಕ್ ಮತ್ತು ಸೇರಿಸುವ ಅಂಶಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಗಂಧಕ ವರ್ಣಗಳು ಹತ್ತಿಗೆ ಗಾಢ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಬಳಸುವ ಎರಡು ಭಾಗ "ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ" ವರ್ಣಗಳು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯವು ಹಳದಿ ಅಥವಾ ನಸು ಸೇಬು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವ, ಗಾಢ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಗಂಧಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಲ್ಫರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ 1 ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ವರ್ಣವಾಗಿದೆ.

ರಾಸಾಯನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಆಹಾರ ವರ್ಣಗಳು
ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಣಗಳು
ಜೈವಿಕ ವರ್ಣಗಳು