ಈ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಯುಗದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (10ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭಿಕ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ)ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು.ಬಾಹ್ಯಿಕವಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅದು ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಉತ್ತರದ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಯಾ ನಗರಗಳು ಯುಕಾಟಾನ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡವು.ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಚಿಚೆನ್ ಇಟ್ಜಾ,ಉಕ್ಸ್ ಮಾಲ್ ಎಡ್ಜ್ನಾ ಮತ್ತು ಕೊಬಾಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಚಿಚೆನ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ಸಮಾಲ್ ನಲ್ಲಿನ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖತೆ ಕಂಡಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಯುಕಾಟಾನ್ ನನ್ನು ಮಾಯಾಪಾನ್ 1450 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರಾಂತಿ ತನಕ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು. (ಈ ನಗರದ ಹೆಸರು "ಮಾಯಾ"ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.ಯುಕೆಟೆಕ್ ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪದವಾಗಿತ್ತು.ಆಗ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯು ಇಂತಹ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಅಂದರೆ 19ನೆಯ ಮತ್ತು 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.) ಆಗ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನಗರ-ರಾಜ್ಯಗಳೆಂಬ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಳಿಯಿತು.ಯುಕೆಟಾನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ನಿಂದ ಗೆಲ್ಲುವ ವರೆಗೆ ಇದು ಗೊಂದಲ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.

ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯೆ ಪೆಟೆನ್ ಸಮೂಹಗಳು ಇಟ್ಜಾ ಮಾಯಾ ಕೊವೊಜ್ ಮತ್ತು ಯಲೇನ್ ಗುಂಪುಗಳು "ಈ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಅವಧಿ ಪತನ"ಯನ್ನು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡವು.ಹೀಗೆ 1250 ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ನಗರ-ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತಂದವು. ಇಟ್ಜಾವು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ತಾಯಸಲ್ (ಇದನ್ನು ನೊಹ್ ಪೆಟೆನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ)ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತ್ತು.ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಫ್ಲೊರ್ಸ್ ಗ್ವಾಜ್ಟೆಮಾಲಾದ ನಗರವೆನ್ನಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ಲೇಕ್ ಪೆಟೆ ಇಟ್ಜಾ ಸರೋವರದ ದಂಡೆ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಇದು ಪೆಟೆನ್ ಸರೋವರದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಲೇಕ್ ಕ್ವೆಕ್ಸಿಲ್ ಸಮುದಾಯದ ವಾಸಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೊ'ವೊಜ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಜಾಕ್ಪೈಟೆನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಯುಗದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಮಾಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬದುಕಿದ್ದವು. ಮಾಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಕೆ'ಇಚೆ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಕ್ಯು ಉಮರ್ಕಜ್ ಅತ್ಯತ್ತುಮ ಮಾಯಾ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ.ಮಾಯಾ ಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸ ಚರಿತೆ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಅಲ್ಲದೇ ಪೊಪೊಲ್ ವುಹ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಮಾಮ್ ಇದು ಹ್ಯುಟಾನಂಗೊ ಮೂಲದಲ್ಲಿದೆ, ಕಾಕ್ಚಿಕೆಲ್ಗಳು ಇದು ಇಕ್ಸಿಮಿಚೆನಲ್ಲಿ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಚಾಜೊಮಾ ಇದು ಮಿಕ್ಸಿಕೊ ಎಜೊ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ,ಅಲ್ಲದೇ ಚುಜ್, ಸ್ಯಾನ್ ಮಾಟೆಯೊ ಇಕ್ಸೆಟಾನ್ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗೀಕರಣ
ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಯುಗದ ನಂತರದ ಅವಧಿ
ಬರೆಹಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮಾಯಾದ ಪತನ