आंतरराष्ट्रीय व्यवहारासाठी जशी सर्वसमान मानके तयार झालीत, तसे 'लिपीबदलासाठी साधलेले प्रमाणीकरण' असे युनिकोडचे वर्णन आहे.त्याकरता मोठा आंतरराष्ट्रीय उपद्व्याप करावा लागला. जगातल्या सगळ्या भाषा जाणून घेऊन, त्या भाषांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या लिपी, त्या लिप्यांमधील अक्षर अन् अक्षर नोंदवावे लागले. त्यासाठी एक जागतिक महामंडळ (कन्सॉशिर्यम) बनवले गेले. <MASK> आणि बंगाल ह्या राज्यांची सरकारे अशी दक्ष की त्यांनी भारत सरकारप्रमाणे आपापल्या राज्यांसाठी त्या कन्सॉशिर्यमचे सदस्यत्व घेतले व कन्सॉशिर्यमसमोर आपापल्या भाषेची बाजू मांडली. महाराष्ट्राने अशी तत्परता दाखवली नाही. ह्या मुद्याकडे  मुद्दाम माधव शिरवळकरनी लक्ष वेधले आहे.
युनिकोड : तंत्र आणि मंत्र
तमिळनाडू राज्यांची मायक्रोसॉफ्ट बंगाल