मथुरा हे भगवान श्रीकृष्णाचे जन्मस्थान आणि भारतातील सर्वात प्राचीन आणि सुप्रसिद्ध शहर आहे. पण उत्खनन करून या शहराचा पुरावा <MASK> काळीन आहे. मथुरा शहराच्या उत्खननात सापडलेले पुरावे मथुरा संग्रहालयात आहेत. पौराणिक कथेनुसार शूरसेन देशाची हि राजधानी होती. पौराणिक साहित्यात मथुराला शूरसेन नगरी, मधुपुरी, मधुनागरी, मधुरा इत्यादी अनेक नावांनी संबोधित केले जाते. हिमालय आणि विंध्याचल यांच्यात येणारा भारताचा भाग, ज्याला प्राचीन काळी आर्यवर्त असे म्हणतात. येथे भारतीय संस्कृतीला जल पुरवठा करणारे प्रवाह गंगा आणि यमुनाचे प्रवाह होते. या दोन नद्यांच्या काठावर भारतीय संस्कृतीची अनेक केंद्रे तयार केली गेली आणि विकसित केली गेली.
मथुरा
हस्तिनापूर आग्रा कुषाण दिल्ली