text:
Navarredondilla
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Navarredondilla là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 273.
Navarredondilla là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 273.

markdown:
# Navarredondilla
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Navarredondilla, Tây Ban Nha|
|
|
Cờ hiệu ![]()
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n) [Tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Spain&action=edit&redlink=1) [Ávila](/wiki/%C3%81vila_(t%E1%BB%89nh)) [Đô thị](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_%C3%81vila) 2(8 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(350/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) **Navarredondilla** là một đô thị trong [tỉnh Ávila](/wiki/%C3%81vila_(t%E1%BB%89nh)), [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2004](/wiki/2004) ( [INE](/w/index.php?title=Instituto_Nacional_de_Estad%C3%ADstica_(Spain)&action=edit&redlink=1)), đô thị này có dân số là 273.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1066 miss, cp1067 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Tọa độ: 47°55′0″B 11°6′0″Đ / 47,91667°B 11,1°Đ / 47.91667; 11.10000
Raisting là một đô thị tại huyện Weilheim-Schongau, bang Bayern, Đức.

markdown:
# Raisting
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Raisting
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Bayern](/wiki/Bayern) [Vùng hành chính](/wiki/Regierungsbezirk) [Oberbayern](/wiki/Oberbayern) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Weilheim-Schongau](/wiki/Weilheim-Schongau) [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) [CSU](/w/index.php?title=Christian_Social_Union_of_Bavaria&action=edit&redlink=1)) **Số liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31/12/2006)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Các thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe) [Mã bưu chính](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.raisting.de](http://www.raisting.de) **Raisting** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) tại huyện [Weilheim-Schongau](/wiki/Weilheim-Schongau), bang [Bayern](/wiki/Bayern), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c).
|
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Raisting&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Raisting&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1068 miss, cp1067 miss


text:
Sorlada
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Sorlada là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 6,41 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 62 người với mật độ 9,67 người/km². Đô thị này có cự ly 71 km so với tỉnh lỵ Pamplona.

markdown:
# Sorlada
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Sorlada
|
Sorlada
Sorlada
|
|![]()
|
|![]()
**Ấn chương** [Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) ![ Bandera de Navarra.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Bandera_de_Navarra.svg/20px-Bandera_de_Navarra.svg.png)
![ Bandera de Navarra.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Bandera_de_Navarra.svg/20px-Bandera_de_Navarra.svg.png)
[Navarra](/wiki/Navarra) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn)( *comarca*) [Estella Occidental](/w/index.php?title=Estella_Occidental&action=edit&redlink=1) [Thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) 2(247 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(0/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/UTC%2B1)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/UTC%2B2)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_c%E1%BB%A7a_T%C3%A2y_Ban_Nha&action=edit&redlink=1) [42°36′54″B 2°12′55″T / 42,615°B 2,21528°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Sorlada¶ms=42_36_54_N_2_12_55_W_type:city) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [42°36′54″B 2°12′55″T / 42,615°B 2,21528°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Sorlada¶ms=42_36_54_N_2_12_55_W_type:city) **Sorlada** là một đô thị trong [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) và [cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Navarre](/wiki/Navarra), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Đô thị này có diện tích là 6,41 [ki-lô-mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số năm 2009 là 62 người với mật độ 9,67 người/km². Đô thị này có cự ly 71 km so với tỉnh lỵ [Pamplona](/wiki/Pamplona).


text:
Triệu Vũ Vương
Triệu Đà (chữ Hán phồn thể: 趙佗, giản thể: 赵佗; 257 TCN[1] hoặc 239 TCN[2] - 137 TCN), tức là Triệu Vũ Đế (趙武帝), Nam Việt Vũ Vương (南越武王) và Nam Việt Vũ Đế (南越武帝), là vua nhà Triệu nước Nam Việt (207 TCN - 136 TCN)[3].
Mục lục
- 1 Nguồn gốc và năm sinh
- 2 Sự nghiệp
- 3 Ảnh hưởng lịch sử
- 4 Sự công nhận nhà Triệu và nước Nam Việt trong dòng chảy lịch sử Việt Nam
- 5 Những địa điểm gắn với Triệu Đà
- 6 Tên đường phố, địa danh
- 7 Đền thờ
- 8 Niên đại và tư liệu
- 9 Xem thêm
- 10 Tham khảo
- 11 Chú thích
- 12 Liên kết ngoài
Nguồn gốc và năm sinh[sửa | sửa mã nguồn]
Triệu Đà vốn người huyện Chân Định (真定), quận Hằng Sơn (恒山), đời nhà Tần (ngày nay là huyện Chính Định (正定), tỉnh Hà Bắc), Trung Quốc[3], là người di cư xuống miền nam mới khai hoá đời nhà Tần, là người lập nên nước Nam Việt.
Triệu Đà là vua thứ nhất của nước Nam Việt, trị vì khoảng từ năm 207 trước Công Nguyên đến năm 136 trước Công Nguyên, xưng là Nam Việt Vũ Vương hay là Nam Việt Vũ Đế.
Năm mất của Triệu Đà được các nguồn sử liệu thống nhất là 136 TCN. Về năm sinh của Triệu Đà, các nguồn tài liệu đề cập khác nhau. Đại Việt sử ký toàn thư của Việt Nam chép rằng ông sinh năm 256 TCN, tức là thọ 121 tuổi[1].
Các nhà nghiên cứu hiện nay lại căn cứ theo một dòng trong Hán thư của Ban Cố cho biết ông tham gia nam chinh từ năm 20 tuổi và đó là thời điểm 13 năm trước khi Lưu Bang thành lập nhà Hán (202 TCN), tức là ông sinh năm 235 TCN và tham gia nam chinh từ năm 215 TCN, năm 214 TCN được Tần Thủy Hoàng phong huyện lệnh Long Xuyên[4]. Theo giả thuyết này, Triệu Đà thọ 99 tuổi.
Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Bình định đất Lĩnh Nam[sửa | sửa mã nguồn]
- Xem thêm: Chiến tranh Tần-Việt
Sau khi thống nhất 7 nước, Tần Thuỷ Hoàng bắt tay bình định vùng đất Bách Việt ở Lĩnh Nam.
Năm 218 trước Công Nguyên, Tần Thủy Hoàng sai Đồ Thư (屠睢)[5] làm chủ tướng, chỉ huy 50 vạn quân đi bình định miền Lĩnh Nam. Khi Đồ Thư chiếm được vùng đất Lĩnh Nam, Tần Thủy Hoàng lập nên 3 quận là Nam Hải (Quảng Đông), Quế Lâm (đông bắc Quảng Tây) và Tượng quận. Đồ Thư chiếm được nhiều đất đai nhưng cuối cùng bị tử trận.
Tần Thủy Hoàng sai Nhâm Ngao (壬嚣)[6] cùng Triệu Đà đến cai trị vùng Lĩnh Nam. Nhâm Ngao làm Quận úy quận Nam Hải. Nam Hải gồm 4 huyện Bác La, Long Xuyên[7], Phiên Ngung và Yết Dương; trong đó huyện Long Xuyên có vị trí quan trọng nhất về địa lý và quân sự, được giao dưới quyền Triệu Đà làm Huyện lệnh.
Sau khi tới thủ phủ Long Xuyên nhậm chức, Triệu Đà áp dụng chính sách "hoà tập Bách Việt" đồng thời xin Tần Thủy Hoàng di dân 50 vạn người từ Trung Nguyên đến vùng này, tăng cường chính sách "Hoa Việt dung hợp" (hòa lẫn người Hoa Hạ và người Lĩnh Nam).
Ly khai nhà Tần[sửa | sửa mã nguồn]
Tần Thủy Hoàng chết (210 TCN), Tần Nhị Thế nối ngôi, khởi nghĩa Trần Thắng, Ngô Quảng nổ ra năm 209 TCN, rồi tiếp theo là chiến tranh Hán-Sở giữa Lưu Bang và Hạng Vũ (từ năm 206 TCN), Trung Nguyên rơi vào cảnh rối ren loạn lạc.
Năm 208 TCN, Quận uý Nam Hải là Nhâm Ngao bị bệnh nặng, trước khi chết cho gọi Triệu Đà đang tạm thời làm Huyện lệnh Long Xuyên đến, dặn dò đại ý rằng:
- Vùng đất Nam Hải có núi chắn, có biển kề, rất thuận lợi cho việc dựng nước và phòng thủ chống lại quân đội từ Trung Nguyên (tức khu vực trung ương Trung Quốc) đánh xuống,
và đồng thời chính thức bổ nhiệm Triệu Đà nối quyền cai trị quận Nam Hải.
Không lâu, Nhâm Ngao chết, Triệu Đà gửi lệnh đến quan quân các cửa ngõ Lĩnh Nam, canh giữ phòng chống quân đội Trung nguyên xâm phạm, và nhân dịp đó, giết hết những quan lại nhà Tần bổ nhiệm ở Lĩnh Nam, cho tay chân của mình thay vào những chức vụ đó.
Chinh phục Âu Lạc, lên ngôi vua nước Nam Việt[sửa | sửa mã nguồn]
Sử sách ghi chép không thống nhất về việc Triệu Đà đánh chiếm Âu Lạc, cả về cách đánh lẫn thời gian và địa lý.
Sử ký Tư Mã Thiên ghi chép vắn tắt rằng Triệu Đà dùng tài ngoại giao và đút lót mua chuộc các thủ lĩnh Tây Âu Lạc[8] (phía Tây nước Âu Lạc cũ) mà thu phục vùng này vào thời điểm "sau khi Lã hậu chết" (năm 180 TCN). Các sách giáo khoa tại Việt Nam hiện nay đều thống nhất lấy thời điểm ước lệ này trong Sử ký và lấy năm ngay sau 180 TCN là 179 TCN (Xem mục về Niên đại và tư liệu ở dưới).
Lần xâm phạm đầu tiên, Triệu Đà đóng quân ở núi Tiên Du (thuộc tỉnh Bắc Ninh ngày nay) giao chiến với An Dương Vương bị thất bại và bỏ chạy. Triệu Đà lập mưu gả con trai là Trọng Thủy cho con gái An Dương Vương là Mỵ Châu để do thám bí mật về bố phòng quân sự của Âu Lạc để tiếp tục tiến hành âm mưu xâm lược.
Sau khi kết thông gia, An Dương Vương lập ranh giới từ sông Bình Giang (nay là sông Đuống) trở lên phía Bắc thuộc quyền cai trị của Triệu Đà, trở về phía Nam thuộc quyền cai trị của An Dương Vương[9].
Năm 208 TCN, Triệu Đà đánh thắng Âu Lạc của An Dương Vương, sáp nhập Âu Lạc vào quận Nam Hải, lập nước Nam Việt. Theo truyền thuyết, sau khi nghe tin Mỵ Châu bị An Dương Vương giết, Trọng Thủy nhảy xuống giếng tự vẫn để trọn tình với vợ là Mỵ Châu.
Năm 207 TCN, Triệu Đà cất quân đánh chiếm quận Quế Lâm, Tượng quận; tự xưng "Nam Việt Vũ Vương".
Năm 206 TCN, nhà Tần diệt vong.
Nước Nam Việt bấy giờ, bao gồm từ núi Nam Lĩnh[10], phía tây đến Dạ Lang[11], phía nam đến dãy Hoành Sơn [12], phía đông đến Mân Việt[13]. Thủ đô nước Nam Việt lúc ấy là thành Phiên Ngung (thành phố Quảng Châu ngày nay).
Một số tài liệu nghiên cứu ngày nay cho rằng vùng đất miền Bắc Việt Nam bây giờ nằm trong quận Tượng 象郡 của nước Nam Việt lúc đó.
Thần phục nhà Hán[sửa | sửa mã nguồn]
Trải qua chinh chiến, Lưu Bang đã lập được chính quyền nhà Tây Hán (202 TCN), bình định Trung Nguyên, bao gồm cả thế lực thu phục được của Hạng Vũ. Lưu Bang quyết định không lấy chiến tranh đối phó với nước Nam Việt để dân chúng Trung nguyên khỏi mất người mất của sau bao năm loạn lạc.
Năm 196 TCN, Hán Cao Tổ Lưu Bang sai quan đại phu Lục Giả đi sứ đến nước Nam Việt khuyên Triệu Đà quy phục nhà Hán.
Sách Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim chép:
- Vũ Vương vốn là người kiêu căng, có ý không muốn phục nhà Hán, đến khi Lục Giả sang đến nơi, vào yết kiến Vũ Vương, Vũ Vương ngồi xếp vành tròn, không đứng dậy tiếp. Lục Giả thấy vậy mới nói rằng: "Nhà vua là người nước Tàu, mồ mả và thân thích ở cả châu Chân Định. Nay nhà Hán đã làm vua thiên hạ, sai sứ sang phong vương cho nhà vua, nếu nhà vua kháng cự sứ thần, không làm lễ thụ phong, Hán đế tất là tức giận, hủy hoại mồ mả và giết hại thân thích của nhà vua, rồi đem quân ra đánh thì nhà vua làm thế nào?" Vũ Vương nghe lời ấy vội vàng đứng dậy làm lễ tạ, rồi cười mà nói rằng: "Tiếc thay ta không được khởi nghiệp ở nước Tàu, chứ không thì ta cũng chẳng kém gì Hán Đế!"
Được Lục Giả khuyên, Triệu Đà chịu nhận ấn tước Nam Việt Vương (chúa đất vùng Nam Việt) của Hán Cao Tổ gửi, thần phục nhà Hán, đưa Nam Việt thành một nước chư hầu (nhưng chỉ trên danh nghĩa) của nhà Hán. Từ đó, Nam Việt và nhà Hán trao đổi sứ giả và buôn bán. Lưu Bang đã lấy hoà bình mà quy phục Triệu Đà, không còn mối lo thế lực chống đối nhà Hán ở miền nam nữa.
Xưng đế chống Hán[sửa | sửa mã nguồn]
Hán Cao Tổ Lưu Bang và Hán Huệ Đế Lưu Doanh chết đi, Lã Hậu nắm quyền, bắt đầu gây sự với Triệu Đà. Lã Hậu ra lệnh cấm vận với nước Nam Việt. Triệu Đà thấy Lã Hậu có thể qua nước Trường Sa [14] mà thôn tính Nam Việt. Thế là Triệu Đà bèn tuyên bố độc lập hoàn toàn khỏi nhà Hán, tự xưng "Nam Việt Vũ Đế" và cất quân đánh nước Trường Sa, chiếm được mấy huyện biên giới của Trường Sa mới chịu thôi.
Lã Hậu bèn sai đại tướng Long Lư hầu là Chu Táo đi đánh Triệu Đà. Quân lính Trung Nguyên không quen khí hậu nóng nực và ẩm thấp miền nam, ùn ùn đổ bệnh, ngay dãy núi Ngũ Lĩnh cũng chưa đi qua nổi. Một năm sau, Lã Hậu chết, mưu đồ đánh Triệu Đà của quân nhà Hán bỏ hẳn.
Lúc đó Triệu Đà dựa vào tiếng tăm tài quân sự của mình lừng lẫy cả vùng Lĩnh Nam, lại nhờ tài hối lộ của cải, làm cả Mân Việt và phía Tây nước Âu Lạc cũ ùn ùn quy thuộc Nam Việt. Lúc ấy nước Nam Việt bành trướng đến mức cực thịnh. Triệu Đà bắt đầu lấy tên uy Hoàng Đế mà ra lệnh ra oai, thanh thế ngang ngửa đối lập với nhà Hán.
Lại thần phục nhà Hán[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 180 TCN, Lã Hậu chết, Hán Văn Đế Lưu Hằng nối ngôi.
Năm 179 TCN, vua Hán sai người tu sửa mồ mả cha ông Triệu Đà, cắt đặt hàng năm đúng ngày thờ cúng, ban thưởng chức vụ và của cải cho bà con Triệu Đà còn ở trong đất Hán. Nghe thừa tướng Trần Bình tiến cử, Lưu Hằng sai Lục Giả, người từng được Hán Cao Tổ sai sứ đi Nam Việt nhiều lần, làm chức Thái Trung Đại Phu, lại đi thuyết phục Triệu Đà quy Hán. Lục Giả đến Nam Việt, lại trổ tài thuyết phục Triệu Đà. Triệu Đà nghe thuyết phục phải trái hơn thiệt, quyết định bỏ danh hiệu Đế, quy phục nhà Hán (nhưng vẫn tiếm hiệu xưng Hoàng Đế ở trong nước Nam Việt). Nhân đó, Triệu Đà viết thư nhờ Lục Giả gửi cho vua Hán, rằng:
Kể từ đó đến đời Hán Cảnh Đế, Triệu Đà một mực xưng thần, hàng năm cứ mùa Xuân và mùa Thu, đều đưa đoàn sứ đến Trường An triều cống hoàng đế nhà Hán, chịu mệnh lệnh làm chư hầu (trên danh nghĩa) của nhà Hán. Năm 137 TCN, Nam Việt Vương Triệu Đà qua đời, sống được ước chừng hơn trăm tuổi (theo Đại Việt Sử ký Toàn thư là 121 tuổi), chôn ở Phiên Ngung (tức thành phố Quảng Châu ngày nay).
Triệu Đà chết đi, con cháu tiếp tục được 4 đời vua Nam Việt, cho đến năm 111 trước Công Nguyên mới bị nhà Hán chiếm.
Ảnh hưởng lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Triệu Đà vốn là quan võ của nhà Tần, rồi được Tần Thủy Hoàng bổ nhiệm làm Huyện lệnh huyện Long Xuyên trong quận Nam Hải mà Nhâm Ngao làm Quận uý. Triệu Đà lập nên nước Nam Việt, độc lập với nhà Tần, cai trị nước Nam Việt 67 năm, từ năm 203 trước Công nguyên tới năm 137 trước Công nguyên, rồi truyền ngôi cho cháu là Triệu Muội. Triệu Đà thực thi chính sách "hoà tập Bách Việt" nhằm đoàn kết thống nhất các bộ tộc Bách Việt và chính sách "Hoa Việt dung hợp" nhằm đồng hoá dân Hoa Hạ và Lĩnh Nam tại lãnh thổ nước Nam Việt.
Sự công nhận nhà Triệu và nước Nam Việt trong dòng chảy lịch sử Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]
Nhà Triệu là một triều đại, hay một giai đoạn lịch sử gây nhiều tranh luận cho giới nghiên cứu sử học Việt Nam. Sử học Việt Nam từ trước đến nay đều có hai quan điểm trái ngược nhau:
- Triệu Vũ Đế đánh bại An Dương Vương, sáp nhập Âu Lạc vào Nam Việt là chuyện nội bộ nước Việt, nhà Triệu là triều đại chính thống của Việt Nam. Nhà Triệu mất là khởi đầu thời kỳ Bắc thuộc.
- Triệu Đà là người phương Bắc, đến từ Trung Nguyên (nay là lưu vực sông Hoàng Hà ở Trung Quốc)[16] theo lệnh Tần Thuỷ Hoàng đem di dân người Hoa Hạ xuống vùng Lĩnh Nam (là nơi cư trú của các bộ tộc Bách Việt) và được làm Huyện lệnh Long Xuyên quận Nam Hải mới khai hoá, khi nhà Tần mất thì mới tách ra cát cứ, do đó Triệu Đà là kẻ ngoại bang đến xâm lược nước Âu Lạc. An Dương Vương mất nước là mở đầu thời kỳ Bắc thuộc.
Những địa điểm gắn với Triệu Đà[sửa | sửa mã nguồn]
- Thành phố Thạch Gia Trang (石家庄) ở tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc: huyện lỵ Chính Định ở góc nam Thạch Gia Trang là nơi sinh của Triệu Đà, thời nhà Tần có tên là huyện Chân Định quận Hằng Sơn. Thị trấn Triệu Lăng Phu (赵陵铺镇) ở góc nam quận Tân Hoa (新华区) của thành phố Thạch Gia Trang có mộ tổ Triệu Đà do Hán Vũ Đế đời Tây Hán xây để vỗ về Triệu Đà, ngày nay vẫn còn bia mộ.
- Huyện Long Xuyên (龙川) ở tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc: thời nhà Tần là huyện Long Xuyên quận Nam Hải (南海), nơi Triệu Đà làm Huyện lệnh 6 năm sau khi bình định đất Lĩnh Nam. Nguyên trị sở huyện này được đặt tên là Thị trấn Đà Thành (佗城镇) hay còn gọi là "Thành cũ Triệu Đà" (赵佗故城) để kỷ niệm Triệu Đà.
- Thành phố Quảng Châu ở tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc: thời nhà Tần là huyện Phiên Ngung (番禺), thủ phủ quận Nam Hải, nơi Triệu Đà làm Quận uý 4 năm. Sau khi nhà Tần diệt vong, Triệu Đà vẫn lấy Phiên Ngung làm thủ phủ, lập nên nước Nam Việt. Phiên Ngung cũng là nơi chôn cất Triệu Đà.
Tên đường phố, địa danh[sửa | sửa mã nguồn]
Tên của Triệu Đà được đặt cho một đường phố nhỏ tại địa bàn khu phố 2, phường Hiệp Phú, quận 9, thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.[17]
Đền thờ[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiều nơi ở miền Bắc Việt Nam và miền Nam Trung Quốc có đền miếu thờ cúng ông:
- Đình thờ Thành hoàng Triệu Đà ở xã Xuân Quan, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam. Xưa kia đây là nơi Triệu Đà cho xây dựng điện Long Hưng.[18]
- Đền Đồng Xâm ở xã Hồng Thái, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, Việt Nam thờ Triệu Đà và phu nhân Trình thị.[19]
- Nhiều nơi xung quanh khu vực Cổ Loa (huyện Đông Anh, Hà Nội) như các làng Văn Tinh, Lực Canh (thuộc xã Xuân Canh), Thạc Quả (thuộc xã Dục Tú) thờ Triệu Đà. Truyền thuyết dân gian vùng ven thành Cổ Loa kể lại khi đi đánh An Dương Vương, Triệu Đà đã cho thuyền ngược sông Hồng và cho đóng quân ở bến sông, nay là đoạn cuối làng Dâu (hay có tên khác là làng Lực Canh) và đầu làng Văn Tinh, nơi rất gần với ngã ba Dâu (nơi hợp lưu của sông Đuống và sông Hồng). Tương truyền, làng Văn Tinh là nơi Triệu Đà đóng đại bản doanh còn dân làng Lực Canh chỉ làm nhiệm vụ như cắt cỏ ngựa, khuân vác, phục vụ cho quân đội. Vì thế, đình Văn Tinh được coi là nơi thờ chính còn các nơi khác chỉ là nơi thờ vọng. Lễ hội làng Văn Tinh được tổ chức từ ngày mùng 6 đến mùng 8 tháng 3 hàng năm để tưởng nhớ Triệu Đà. Ngày 7 tháng 3, nhân dân làng Lực Canh rước tượng Trọng Thủy đến Văn Tinh với ý nghĩa con về thăm cha.[20]
- Miếu Nam Việt Vương ở thị trấn Đà Thành, huyện Long Xuyên, địa cấp thị Hà Nguyên, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc thờ Thành hoàng Triệu Đà. Miếu được xây dựng từ thời nhà Thanh.[21][22]
Niên đại và tư liệu[sửa | sửa mã nguồn]
Về thời gian thành lập nước Nam Việt[sửa | sửa mã nguồn]
Những mốc năm tháng Triệu Đà lập nước Nam Việt đều không có sử sách ghi chép lại. Tư liệu ngày nay chỉ căn cứ vào cuốn "Sử ký" của Tư Mã Thiên mà suy luận ra. Trước mắt có ba thuyết Triệu Đà lập nước Nam Việt: một thuyết cho rằng đó là năm 203 TCN [23], thuyết thứ hai cho rằng vào năm 204 TCN [24] Riêng sách Đại Việt sử ký toàn thư của sử thần Ngô Sĩ Liên thời Hậu Lê cho rằng Triệu Đà sáp nhập quận Quế Lâm và nước Âu Lạc vào quận Nam Hải, lập nên nước Nam Việt vào năm 207 TCN.
Về thời gian chinh phục Âu Lạc[sửa | sửa mã nguồn]
Như đã đề cập trong phần sự nghiệp của Triệu Đà, các nguồn sử liệu xưa không thống nhất về thời điểm nước Âu Lạc bị chinh phục. Giữa các sách cổ sử của Việt Nam (năm 207 TCN) và Sử ký của Tư Mã Thiên (khoảng 179 TCN) chênh lệch nhau tới gần 30 năm. Không rõ các sử gia phong kiến Việt Nam căn cứ vào nguồn tư liệu nào và cũng không có sự lý giải, kết luận thỏa đáng của các sử gia đương đại đối với vấn đề này.
Các sách giáo khoa tại Việt Nam hiện nay căn cứ theo tư liệu của Sử ký để lấy năm 179 TCN. Có lẽ vì Sử ký ra đời chỉ một vài chục năm sau khi nước Nam Việt mất nên đây được coi là nguồn tài liệu đáng tin cậy hơn.
Về cái chết của Trọng Thuỷ[sửa | sửa mã nguồn]
Trọng Thủy là con trai Triệu Đà, không được Sử ký đề cập đến. Tên của Trọng Thủy chỉ được nhắc đến trong các sách sử và truyền thuyết của Việt Nam. Tuy nhiên, giữa các tài liệu này cũng có những điểm dị biệt.
Sử cũ theo cách nói của truyền thuyết về chuyện nỏ thần và việc làm rể của Trọng Thủy nhằm đánh cắp nỏ thần, quyết định việc mất còn của Âu Lạc. Đại Việt Sử ký Toàn thư chép y nguyên như truyền thuyết cho rằng sau khi chiếm được Âu Lạc, Thủy thấy vợ chết bèn chết theo. Tuy nhiên, cũng Đại Việt Sử ký Toàn thư, lại chép con Thủy là Triệu Hồ nối ngôi Triệu Đà năm 137 TCN, Hồ chết năm 124 TCN thọ 52 tuổi, tức là sinh năm 175 TCN, sau khi Thủy chết tới 33 năm! Như vậy các sử gia phong kiến đã lầm lẫn tình tiết này. Dù theo thuyết của Sử ký cho rằng phía Tây nước Âu Lạc mất năm 179 TCN đi nữa thì khoảng cách giữa khi Trọng Thủy chết với thời gian Triệu Hồ sinh ra vẫn là 4 năm. Các nguồn tài liệu có nhắc đến Thủy (trừ Sử ký) đều nói Hồ là con Thủy nhưng không nhắc đến người con trai nào khác của Triệu Đà. Do đó, việc các nhà nghiên cứu nghi ngờ Trọng Thủy chết theo vợ là hoàn toàn có cơ sở. Có lẽ đó là lý do khiến các sách Việt sử tiêu án và Khâm định Việt sử thông giám cương mục (viết sau Đại Việt Sử ký Toàn thư) chỉ nhắc tới việc Trọng Thủy làm rể mà không nhắc tới việc Thủy chết theo Mỵ Châu.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Sử ký Tư Mã Thiên, quyển 113, Nam Việt Úy Đà liệt truyện
- Ban Cố, Hán thư, quyển 95, Tây Nam Di Lưỡng Việt Triều Tiên Truyện, đời Đông Hán.
- "Nam Việt Quốc Sử" do Trương Vinh Phương, Hoàng Diểu Chương viết, nhà xuất bản nhân dân Quảng Đông, in năm 1995.
- Nguyễn Việt (2010), Hà Nội thời tiền Thăng Long, Nhà xuất bản Hà Nội
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Đại Việt Sử ký Toàn thư, Ngoại kỷ quyển 2
- ^ Nguyễn Việt, sách đã dẫn, tr 632, dẫn theo Hán thư
- ^ a ă Đại Việt Sử Ký Toàn Thư. Quyển II, Kỷ nhà Triệu, Vũ Đế.
- ^ Sử ký, Nam Việt Úy Đà liệt truyện
- ^ Phiên tên theo Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim, các từ điển Hán-Việt hiện nay phiên là Đồ Tuy.
- ^ Tên ghi theo Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim, bản Wikipedia tiếng Hán và tiếng Anh ghi là 任嚣 và theo phiên âm Hán Việt của các từ điển Hán-Việt hiện nay là Nhậm /Nhiệm Hiêu, xem thêm thảo luận ở Viện Việt học: [1], [2]
- ^ Ngày nay là thị trấn Đà Thành, huyện Long Xuyên, địa cấp thị Hà Nguyên, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc
- ^ Sử ký Tư Mã Thiên, Quyển 113, mục Nam Việt liệt truyện, chép: "佗因此以兵威邊，財物賂遺閩越、西甌駱，役屬焉，東西萬餘里。" (Đà nhân thử dĩ binh uy biên, tài vật lộ di Mân Việt, Tây Âu Lạc, dịch thuộc yên, đông tây vạn dư lý)
- ^ Theo sử sách của Việt Nam (Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử thông giám cương mục)
- ^ Ngày nay là một dải từ bắc Quảng Đông, bắc Quảng Tây và miền nam vùng Giang Nam.
- ^ Bây giờ là Quảng Tây và phần lớn tỉnh Vân Nam.
- ^ Hà Tĩnh-Việt Nam ngày nay
- ^ Ngày nay là miền nam tỉnh Phúc Kiến
- ^ Cũng là một nước chư hầu nhà Hán, ở phía bắc của Nam Việt, ngày nay nằm trong tỉnh Hồ Nam.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư, Quyển 2, Kỷ nhà Triệu
- ^ Không phải người Hán vì khái niệm người Hán chưa hình thành.
Triệu Đà lập một quốc gia riêng là Nam Việt từ năm 207 TCN. Lưu Bang lập ra nhà Hán năm 206 TCN.
Triệu Đà sinh ra trong thời đại nhà Tần, lúc mà Chiến Quốc Thất Hùng mới bị dẹp bỏ (221TCN), các tộc người ở Trung Quốc chưa hòa lẫn với nhau để sinh ra khái niệm NGƯỜI HÁN.
- ^ Hồ Đình Quý (ngày 20 tháng 11 năm 2007). “Vì sao chọn Triệu Đà để đặt tên đường?”. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2014.
- ^ “Chuẩn bị đầu tư tu bổ, tôn tạo di tích đình Triệu Đà”. Truy cập 4 tháng 10 năm 2015.
- ^ “Vietnam Landmarks”. Truy cập 4 tháng 10 năm 2015.
- ^ “Triệu Đà và 76 năm sống trên đất Việt”. Hoàng Thành Thăng Long. 21 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2015. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- ^ “南越王庙 (Nam Việt Vương miếu)”. 百度百科 (Bách Độ Bách Khoa).
- ^ hanli (25 tháng 8 năm 2010). “中国地名文化遗产“千年古县”——龙川”. 河源网 -- 本土最权威的新闻资讯发布平台.
- ^ Xin xem website Bảo tàng Lăng mộ vua Nam Việt đời Tây Hán
- ^ Xin đọc cuốn "Nam Việt Quốc sử" tức là "Sử nước Nam Việt" do Trương Vinh Phương, Hoàng Diểu Chương viết, Nhà xuất bản Nhân dân Quảng Đông, in năm 1995.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Nam Viet (ancient kingdom, Asia) tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
- Triệu Đà tại Từ điển bách khoa Việt Nam

markdown:
# Triệu Vũ Vương
[Triệu Đà](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0&redirect=no))
|Triệu Vũ Đế
|
(Nam Việt Vũ Đế)
|Vua Nam Việt
| ![ Tượng thờ Triệu Vũ Đế - Triệu Đà - Đình làng Xuân Quan.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_th%E1%BB%9D_Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF_-_Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0_-_%C4%90%C3%ACnh_l%C3%A0ng_Xu%C3%A2n_Quan.jpg/225px-T%C6%B0%E1%BB%A3ng_th%E1%BB%9D_Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF_-_Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0_-_%C4%90%C3%ACnh_l%C3%A0ng_Xu%C3%A2n_Quan.jpg)
![ Tượng thờ Triệu Vũ Đế - Triệu Đà - Đình làng Xuân Quan.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_th%E1%BB%9D_Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF_-_Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0_-_%C4%90%C3%ACnh_l%C3%A0ng_Xu%C3%A2n_Quan.jpg/225px-T%C6%B0%E1%BB%A3ng_th%E1%BB%9D_Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF_-_Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0_-_%C4%90%C3%ACnh_l%C3%A0ng_Xu%C3%A2n_Quan.jpg)
[nhà Triệu](/wiki/Nh%C3%A0_Tri%E1%BB%87u) [Triệu Văn Đế](/wiki/Tri%E1%BB%87u_V%C4%83n_%C4%90%E1%BA%BF)
|Hậu duệ|
|
|[Nhà Triệu](/wiki/Nh%C3%A0_Tri%E1%BB%87u)
huyện Chân Định (真定), quận Hằng Sơn (恒山), đời
[nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n)(nay là huyện [Chính Định](/wiki/Ch%C3%ADnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)(正定), tỉnh [Hà Bắc](/wiki/H%C3%A0_B%E1%BA%AFc_(Trung_Qu%E1%BB%91c))), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [Phiên Ngung](/wiki/Phi%C3%AAn_Ngung_(%C4%91%E1%BB%8Ba_danh_c%E1%BB%95))(nay là thành phố [Quảng Châu](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)), tỉnh [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)) **Triệu Đà** ( [chữ Hán phồn thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 趙佗, giản thể: 赵佗; [257 TCN](/wiki/257_TCN) hoặc [1] [239 TCN](/wiki/239_TCN) - [[2]](#cite_note-nv632-2) [137 TCN](/wiki/137_TCN)), tức là **Triệu Vũ Đế**(趙武帝), **Nam Việt Vũ Vương**(南越武王) và **Nam Việt Vũ Đế**(南越武帝), là vua [nhà Triệu](/wiki/Nh%C3%A0_Tri%E1%BB%87u)nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t)(207 TCN - 136 TCN) . [[3]](#cite_note-ReferenceA-3)
## Mục lục
[1 Nguồn gốc và năm sinh](#Ngu.E1.BB.93n_g.E1.BB.91c_v.C3.A0_n.C4.83m_sinh) [2 Sự nghiệp](#S.E1.BB.B1_nghi.E1.BB.87p) [3 Ảnh hưởng lịch sử](#.E1.BA.A2nh_h.C6.B0.E1.BB.9Fng_l.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [4 Sự công nhận nhà Triệu và nước Nam Việt trong dòng chảy lịch sử Việt Nam](#S.E1.BB.B1_c.C3.B4ng_nh.E1.BA.ADn_nh.C3.A0_Tri.E1.BB.87u_v.C3.A0_n.C6.B0.E1.BB.9Bc_Nam_Vi.E1.BB.87t_trong_d.C3.B2ng_ch.E1.BA.A3y_l.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD_Vi.E1.BB.87t_Nam) [5 Những địa điểm gắn với Triệu Đà](#Nh.E1.BB.AFng_.C4.91.E1.BB.8Ba_.C4.91i.E1.BB.83m_g.E1.BA.AFn_v.E1.BB.9Bi_Tri.E1.BB.87u_.C4.90.C3.A0) [6 Tên đường phố, địa danh](#T.C3.AAn_.C4.91.C6.B0.E1.BB.9Dng_ph.E1.BB.91.2C_.C4.91.E1.BB.8Ba_danh) [7 Đền thờ](#.C4.90.E1.BB.81n_th.E1.BB.9D) [8 Niên đại và tư liệu](#Ni.C3.AAn_.C4.91.E1.BA.A1i_v.C3.A0_t.C6.B0_li.E1.BB.87u) [9 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [10 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [11 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [12 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Nguồn gốc và năm sinh[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)]
Triệu Đà vốn người huyện
[Chân Định](/w/index.php?title=Ch%C3%A2n_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1) (真定), quận Hằng Sơn (恒山), đời [nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n) (ngày nay là huyện [Chính Định](/wiki/Ch%C3%ADnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh) (正定), tỉnh [Hà Bắc](/wiki/H%C3%A0_B%E1%BA%AFc_(Trung_Qu%E1%BB%91c))), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) , là người di cư xuống miền nam mới khai hoá đời nhà Tần, là người lập nên nước [3] [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t).
Triệu Đà là vua thứ nhất của nước
[Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t), trị vì khoảng từ năm 207 trước Công Nguyên đến năm 136 trước Công Nguyên, xưng là Nam Việt Vũ Vương hay là Nam Việt Vũ Đế.
Năm mất của Triệu Đà được các nguồn sử liệu thống nhất là 136 TCN. Về năm sinh của Triệu Đà, các nguồn tài liệu đề cập khác nhau.
[Đại Việt sử ký toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0) của [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) chép rằng ông sinh năm [256 TCN](/wiki/256_TCN), tức là thọ 121 tuổi . [1]
Các nhà nghiên cứu hiện nay lại căn cứ theo một dòng trong
[Hán thư](/wiki/H%C3%A1n_th%C6%B0) của [Ban Cố](/wiki/Ban_C%E1%BB%91) cho biết ông tham gia nam chinh từ năm 20 tuổi và đó là thời điểm 13 năm trước khi [Lưu Bang](/wiki/H%C3%A1n_Cao_T%E1%BB%95) thành lập [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) (202 TCN), tức là ông sinh năm [235 TCN](/wiki/235_TCN) và tham gia nam chinh từ năm [215 TCN](/wiki/215_TCN), năm 214 TCN được Tần Thủy Hoàng phong huyện lệnh Long Xuyên . Theo giả thuyết này, Triệu Đà thọ 99 tuổi. [4]
## Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)]
### Bình định đất Lĩnh Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=3)] *Xem thêm:* [Chiến tranh Tần-Việt](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_T%E1%BA%A7n-Vi%E1%BB%87t) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Qin_Empire_in_the_south_of_Yangtze_River_%28210_BC%29.png/220px-Qin_Empire_in_the_south_of_Yangtze_River_%28210_BC%29.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Qin_Empire_in_the_south_of_Yangtze_River_%28210_BC%29.png/220px-Qin_Empire_in_the_south_of_Yangtze_River_%28210_BC%29.png)
[nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n)chiếm được của các nhóm tộc [Bách Việt](/wiki/B%C3%A1ch_Vi%E1%BB%87t)ở phía Nam [sông Dương Tử](/wiki/S%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%AD)sau năm 210 TCN.
Sau khi thống nhất 7 nước,
[Tần Thuỷ Hoàng](/wiki/T%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7y_Ho%C3%A0ng) bắt tay bình định vùng đất [Bách Việt](/wiki/B%C3%A1ch_Vi%E1%BB%87t) ở [Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam).
Năm 218 trước Công Nguyên, Tần Thủy Hoàng sai
[Đồ Thư](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_Th%C6%B0) (屠睢) làm chủ tướng, chỉ huy 50 vạn quân đi bình định miền [5] [Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam). Khi [Đồ Thư](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_Th%C6%B0)chiếm được vùng đất [Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam), [Tần Thủy Hoàng](/wiki/T%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7y_Ho%C3%A0ng)lập nên 3 quận là [Nam Hải](/wiki/Nam_H%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%ADn)( [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng)), [Quế Lâm](/wiki/Qu%E1%BA%BF_L%C3%A2m)(đông bắc [Quảng Tây](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_T%C3%A2y)) và [Tượng quận](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_qu%E1%BA%ADn). [Đồ Thư](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_Th%C6%B0)chiếm được nhiều đất đai nhưng cuối cùng bị tử trận.
Tần Thủy Hoàng sai
[Nhâm Ngao](/w/index.php?title=Nh%C3%A2m_Ngao&action=edit&redlink=1) (壬嚣) cùng Triệu Đà đến cai trị vùng [6] [Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam). [Nhâm Ngao](/w/index.php?title=Nh%C3%A2m_Ngao&action=edit&redlink=1)làm Quận úy quận Nam Hải. [Nam Hải](/wiki/Nam_H%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%ADn)gồm 4 huyện [Bác La](/wiki/B%C3%A1c_La), [Long Xuyên](/wiki/Long_Xuy%C3%AAn,_H%C3%A0_Nguy%C3%AAn) , [[7]](#cite_note-7) [Phiên Ngung](/wiki/Phi%C3%AAn_Ngung_(%C4%91%E1%BB%8Ba_danh_c%E1%BB%95))và [Yết Dương](/wiki/Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng); trong đó huyện Long Xuyên có vị trí quan trọng nhất về địa lý và quân sự, được giao dưới quyền Triệu Đà làm Huyện lệnh. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Longchan004.jpg/220px-Longchan004.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Longchan004.jpg/220px-Longchan004.jpg)
**Giếng Việt Vương**ở [huyện Long Xuyên](/wiki/Long_Xuy%C3%AAn,_H%C3%A0_Nguy%C3%AAn), TP. [Hà Nguyên](/wiki/H%C3%A0_Nguy%C3%AAn), tỉnh [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), Trung Quốc, tương truyền được đào bởi Triệu Đà khi ông còn làm Huyện lệnh Long Xuyên
Sau khi tới thủ phủ Long Xuyên nhậm chức, Triệu Đà áp dụng chính sách "hoà tập Bách Việt" đồng thời xin Tần Thủy Hoàng di dân 50 vạn người từ
[Trung Nguyên](/wiki/Trung_Nguy%C3%AAn) đến vùng này, tăng cường chính sách "Hoa Việt dung hợp" (hòa lẫn người [Hoa Hạ](/wiki/Hoa_H%E1%BA%A1) và người Lĩnh Nam).
### Ly khai nhà Tần[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=4)] [Tần Thủy Hoàng](/wiki/T%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7y_Ho%C3%A0ng) chết ( [210 TCN](/wiki/210_TCN)), [Tần Nhị Thế](/wiki/T%E1%BA%A7n_Nh%E1%BB%8B_Th%E1%BA%BF) nối ngôi, khởi nghĩa [Trần Thắng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BA%AFng), [Ngô Quảng](/wiki/Ng%C3%B4_Qu%E1%BA%A3ng) nổ ra năm 209 [TCN](/wiki/TCN), rồi tiếp theo là [chiến tranh Hán-Sở](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_H%C3%A1n-S%E1%BB%9F) giữa [Lưu Bang](/wiki/H%C3%A1n_Cao_T%E1%BB%95) và [Hạng Vũ](/wiki/H%E1%BA%A1ng_V%C5%A9) (từ năm 206 TCN), [Trung Nguyên](/wiki/Trung_Nguy%C3%AAn) rơi vào cảnh rối ren loạn lạc.
Năm 208
[TCN](/wiki/TCN), Quận uý Nam Hải là [Nhâm Ngao](/w/index.php?title=Nh%C3%A2m_Ngao&action=edit&redlink=1) bị bệnh nặng, trước khi chết cho gọi Triệu Đà đang tạm thời làm Huyện lệnh Long Xuyên đến, dặn dò đại ý rằng: *Vùng đất Nam Hải có núi chắn, có biển kề, rất thuận lợi cho việc dựng nước và phòng thủ chống lại quân đội từ*, [Trung Nguyên](/wiki/Trung_Nguy%C3%AAn)(tức khu vực trung ương Trung Quốc) đánh xuống
và đồng thời chính thức bổ nhiệm Triệu Đà nối quyền cai trị quận Nam Hải.
Không lâu, Nhâm Ngao chết, Triệu Đà gửi lệnh đến quan quân các cửa ngõ
[Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam), canh giữ phòng chống quân đội Trung nguyên xâm phạm, và nhân dịp đó, giết hết những quan lại [nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n) bổ nhiệm ở [Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam), cho tay chân của mình thay vào những chức vụ đó.
### Chinh phục Âu Lạc, lên ngôi vua nước Nam Việt[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=5)]
Sử sách ghi chép không thống nhất về việc Triệu Đà đánh chiếm
[Âu Lạc](/wiki/%C3%82u_L%E1%BA%A1c), cả về cách đánh lẫn thời gian và địa lý. [Sử ký Tư Mã Thiên](/wiki/S%E1%BB%AD_k%C3%BD_T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn) ghi chép vắn tắt rằng Triệu Đà dùng tài ngoại giao và đút lót mua chuộc các thủ lĩnh [Tây Âu Lạc](/w/index.php?title=T%C3%A2y_%C3%82u_L%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1) (phía Tây nước [8] [Âu Lạc](/wiki/%C3%82u_L%E1%BA%A1c)cũ) mà thu phục vùng này vào thời điểm *"sau khi*(năm 180 [Lã hậu](/wiki/L%C3%A3_h%E1%BA%ADu)chết" [TCN](/wiki/TCN)). Các sách giáo khoa tại Việt Nam hiện nay đều thống nhất lấy thời điểm ước lệ này trong Sử ký và lấy năm ngay sau 180 TCN là 179 TCN (Xem mục về *Niên đại và tư liệu*ở dưới).
Lần xâm phạm đầu tiên, Triệu Đà đóng quân ở
[núi Tiên Du](/wiki/Ti%C3%AAn_Du) (thuộc tỉnh [Bắc Ninh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh) ngày nay) giao chiến với [An Dương Vương](/wiki/An_D%C6%B0%C6%A1ng_V%C6%B0%C6%A1ng) bị thất bại và bỏ chạy. Triệu Đà lập mưu gả con trai là [Trọng Thủy](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_Th%E1%BB%A7y) cho con gái An Dương Vương là [Mỵ Châu](/wiki/M%E1%BB%B5_Ch%C3%A2u) để do thám bí mật về bố phòng quân sự của Âu Lạc để tiếp tục tiến hành âm mưu xâm lược.
Sau khi kết thông gia, An Dương Vương lập ranh giới từ sông Bình Giang (nay là
[sông Đuống](/wiki/S%C3%B4ng_%C4%90u%E1%BB%91ng)) trở lên phía Bắc thuộc quyền cai trị của Triệu Đà, trở về phía Nam thuộc quyền cai trị của [An Dương Vương](/wiki/An_D%C6%B0%C6%A1ng_V%C6%B0%C6%A1ng) . [9]
Năm
[208 TCN](/wiki/208_TCN), Triệu Đà đánh thắng [Âu Lạc](/wiki/%C3%82u_L%E1%BA%A1c) của [An Dương Vương](/wiki/An_D%C6%B0%C6%A1ng_V%C6%B0%C6%A1ng), sáp nhập [Âu Lạc](/wiki/%C3%82u_L%E1%BA%A1c) vào [quận Nam Hải](/wiki/Nam_H%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%ADn), lập nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t). Theo truyền thuyết, sau khi nghe tin [Mỵ Châu](/wiki/M%E1%BB%B5_Ch%C3%A2u) bị [An Dương Vương](/wiki/An_D%C6%B0%C6%A1ng_V%C6%B0%C6%A1ng) giết, [Trọng Thủy](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_Th%E1%BB%A7y) nhảy xuống giếng tự vẫn để trọn tình với vợ là [Mỵ Châu](/wiki/M%E1%BB%B5_Ch%C3%A2u).
Năm 207
[TCN](/wiki/TCN), Triệu Đà cất quân đánh chiếm quận [Quế Lâm](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%BF_L%C3%A2m_qu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1), [Tượng quận](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_qu%E1%BA%ADn); tự xưng "Nam Việt Vũ Vương".
Năm 206
[TCN](/wiki/TCN), [nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n) diệt vong.
Nước
[Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t) bấy giờ, bao gồm từ núi [Nam Lĩnh](/wiki/Nam_L%C4%A9nh) , phía tây đến [10] [Dạ Lang](/w/index.php?title=D%E1%BA%A1_Lang&action=edit&redlink=1) , phía nam đến [[11]](#cite_note-11) [dãy Hoành Sơn](/wiki/D%C3%A3y_Ho%C3%A0nh_S%C6%A1n) , phía đông đến [[12]](#cite_note-12) [Mân Việt](/wiki/M%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t) . Thủ đô nước Nam Việt lúc ấy là thành [[13]](#cite_note-13) [Phiên Ngung](/wiki/Phi%C3%AAn_Ngung_(%C4%91%E1%BB%8Ba_danh_c%E1%BB%95))(thành phố [Quảng Châu](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91))ngày nay).
Một số tài liệu nghiên cứu ngày nay cho rằng vùng đất
[miền Bắc Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_B%E1%BA%AFc_Vi%E1%BB%87t_Nam) bây giờ nằm trong [quận Tượng](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_qu%E1%BA%ADn) 象郡 của nước Nam Việt lúc đó.
### Thần phục nhà Hán[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=6)]
Trải qua chinh chiến,
[Lưu Bang](/wiki/H%C3%A1n_Cao_T%E1%BB%95) đã lập được chính quyền nhà [Tây Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) (202 TCN), bình định [Trung Nguyên](/wiki/Trung_Nguy%C3%AAn), bao gồm cả thế lực thu phục được của [Hạng Vũ](/wiki/H%E1%BA%A1ng_V%C5%A9). Lưu Bang quyết định không lấy chiến tranh đối phó với nước Nam Việt để dân chúng Trung nguyên khỏi mất người mất của sau bao năm loạn lạc.
Năm 196 TCN, Hán Cao Tổ Lưu Bang sai quan đại phu
[Lục Giả](/wiki/L%E1%BB%A5c_Gi%E1%BA%A3) đi sứ đến nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t) khuyên Triệu Đà quy phục [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n).
Sách
* của Việt Nam sử lược* [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim)chép: *Vũ Vương vốn là người kiêu căng, có ý không muốn phục* [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n), đến khi [Lục Giả](/wiki/L%E1%BB%A5c_Gi%E1%BA%A3)sang đến nơi, vào yết kiến Vũ Vương, Vũ Vương ngồi xếp vành tròn, không đứng dậy tiếp. Lục Giả thấy vậy mới nói rằng: "Nhà vua là người nước Tàu, mồ mả và thân thích ở cả châu Chân Định. Nay nhà Hán đã làm vua thiên hạ, sai sứ sang phong vương cho nhà vua, nếu nhà vua kháng cự sứ thần, không làm lễ thụ phong, Hán đế tất là tức giận, hủy hoại mồ mả và giết hại thân thích của nhà vua, rồi đem quân ra đánh thì nhà vua làm thế nào?" Vũ Vương nghe lời ấy vội vàng đứng dậy làm lễ tạ, rồi cười mà nói rằng: "Tiếc thay ta không được khởi nghiệp ở nước Tàu, chứ không thì ta cũng chẳng kém gì Hán Đế!"
Được Lục Giả khuyên, Triệu Đà chịu nhận ấn tước Nam Việt Vương (chúa đất vùng Nam Việt) của
[Hán Cao Tổ](/wiki/H%C3%A1n_Cao_T%E1%BB%95) gửi, thần phục nhà Hán, đưa Nam Việt thành một nước [chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) (nhưng chỉ trên danh nghĩa) của nhà Hán. Từ đó, Nam Việt và nhà Hán trao đổi sứ giả và buôn bán. Lưu Bang đã lấy hoà bình mà quy phục Triệu Đà, không còn mối lo thế lực chống đối nhà Hán ở miền nam nữa.
### Xưng đế chống Hán[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=7)]
Hán Cao Tổ Lưu Bang và Hán Huệ Đế
[Lưu Doanh](/wiki/L%C6%B0u_Doanh) chết đi, [Lã Hậu](/wiki/L%C3%A3_H%E1%BA%ADu) nắm quyền, bắt đầu gây sự với [Triệu Đà](/wiki/Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0). Lã Hậu ra lệnh cấm vận với nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t). Triệu Đà thấy Lã Hậu có thể qua nước [Trường Sa](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Sa_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) mà thôn tính [14] [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t). Thế là Triệu Đà bèn tuyên bố độc lập hoàn toàn khỏi nhà Hán, tự xưng "Nam Việt Vũ Đế" và cất quân đánh [nước Trường Sa](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Sa), chiếm được mấy huyện biên giới của Trường Sa mới chịu thôi.
Lã Hậu bèn sai đại tướng Long Lư hầu là Chu Táo đi đánh Triệu Đà. Quân lính Trung Nguyên không quen khí hậu nóng nực và ẩm thấp miền nam, ùn ùn đổ bệnh, ngay dãy núi Ngũ Lĩnh cũng chưa đi qua nổi. Một năm sau, Lã Hậu chết, mưu đồ đánh Triệu Đà của quân nhà Hán bỏ hẳn.
Lúc đó Triệu Đà dựa vào tiếng tăm tài quân sự của mình lừng lẫy cả vùng
[Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam), lại nhờ tài hối lộ của cải, làm cả [Mân Việt](/wiki/M%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t) và phía Tây nước [Âu Lạc](/wiki/%C3%82u_L%E1%BA%A1c) cũ ùn ùn quy thuộc Nam Việt. Lúc ấy nước Nam Việt bành trướng đến mức cực thịnh. Triệu Đà bắt đầu lấy tên uy Hoàng Đế mà ra lệnh ra oai, thanh thế ngang ngửa đối lập với [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n).
### Lại thần phục nhà Hán[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=8)]
Năm 180 TCN,
[Lã Hậu](/wiki/L%C3%A3_h%E1%BA%ADu) chết, Hán Văn Đế [Lưu Hằng](/wiki/H%C3%A1n_V%C4%83n_%C4%90%E1%BA%BF) nối ngôi.
Năm 179 TCN, vua Hán sai người tu sửa
[mồ mả cha ông Triệu Đà](/wiki/M%E1%BB%99_t%E1%BB%95_ti%C3%AAn_c%E1%BB%A7a_Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0), cắt đặt hàng năm đúng ngày thờ cúng, ban thưởng chức vụ và của cải cho bà con Triệu Đà còn ở trong đất Hán. Nghe thừa tướng [Trần Bình](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_B%C3%ACnh) tiến cử, [Lưu Hằng](/wiki/L%C6%B0u_H%E1%BA%B1ng) sai [Lục Giả](/wiki/L%E1%BB%A5c_Gi%E1%BA%A3), người từng được Hán Cao Tổ sai sứ đi Nam Việt nhiều lần, làm chức Thái Trung Đại Phu, lại đi thuyết phục Triệu Đà quy Hán. Lục Giả đến Nam Việt, lại trổ tài thuyết phục Triệu Đà. Triệu Đà nghe thuyết phục phải trái hơn thiệt, quyết định bỏ danh hiệu Đế, quy phục nhà Hán (nhưng vẫn tiếm hiệu xưng Hoàng Đế ở trong nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t)). Nhân đó, [Triệu Đà](/wiki/Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0) viết thư nhờ [Lục Giả](/wiki/L%E1%BB%A5c_Gi%E1%BA%A3) gửi cho vua Hán, rằng:
|“||Man Di đại trưởng lão phu, thần Đà, mạo muội đáng chết, hai lạy dâng thư lên Hoàng đế bệ hạ. Lão phu vốn là lại cũ ở đất Việt, Cao Đế ban cho ấn thao làm Nam Việt Vương. Hiếu Huệ Hoàng Đế lên ngôi, vì nghĩa không nỡ tuyệt nên ban cho lão phu rất hậu. Cao Hậu lên coi việc nước lại phân biệt Hoa - Di, ra lệnh không cho Nam Việt những khí cụ làm ruộng bằng sắt và đồng; ngựa, trâu, dê nếu cho thì cũng chỉ cho con đực, không cho con cái. Lão phu ở đất hẻo lánh, ngựa, trâu, dê đã già. Tự nghĩ nếu không sắm lễ vật cúng tế, thì tội thực đáng chết, mới sai quan Nội sử (內使) là Phan (潘), quan Trung úy (中尉) là Cao (高), quan Ngự sử (御史) là Bình (平), ba bọn dâng thư tạ lỗi, nhưng đều không thấy trở về. Lại nghe đồn rằng, phần mộ của cha mẹ lão phu bị đập phá, anh em họ hàng đều bị giết. Vì vậy, bọn lại bàn nhau rằng: "Nay bên trong không được phấn chấn với nhà Hán, bên ngoài không lấy gì để tự cao khác với nước Ngô". Vì vậy mới đổi xưng hiệu là Đế, để tự làm Đế nước mình, không dám làm điều gì hại đến thiên hạ. Cao Hoàng Hậu nghe tin cả giận, tước bỏ sổ sách của Nam Việt, khiến cho việc sai người đi sứ không thông. Lão phu trộm ngờ là vì Trường Sa Vương gièm pha, cho nên mới đem quân đến đánh biên giới. Lão phu ở đất Việt 49 năm, đến nay đã ẵm cháu rồi, những vẫn phải dậy sớm, ngủ muộn, nằm không yên chiếu, ăn không biết ngon, mắt không trông sắc đẹp, tai không nghe tiếng chuông trống, chỉ vì không được làm tôi nhà Hán mà thôi. Nay may được bệ hạ có lòng thương đến, được khôi phục hiệu cũ, cho thông sứ như trước, lão phu dù chết xương cũng không nát. Vậy xin đổi tước hiệu, không dám xưng Đế nữa. Kính cẩn sai sứ giả dâng một đôi ngọc bích trắng, 1.000 bộ lông chim trả, 10 sừng tên, 500 vỏ ốc màu tía, 1 giỏ cà cuống, 40 đôi chim trả sống, 2 đôi chim công. Mạo muội liều chết, hai lạy dâng lên Hoàng đế bệ hạ.
||”|
Kể từ đó đến đời
[Hán Cảnh Đế](/wiki/H%C3%A1n_C%E1%BA%A3nh_%C4%90%E1%BA%BF), Triệu Đà một mực xưng thần, hàng năm cứ mùa Xuân và mùa Thu, đều đưa đoàn sứ đến [Trường An](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_An) triều cống hoàng đế nhà Hán, chịu mệnh lệnh làm chư hầu (trên danh nghĩa) của nhà Hán. Năm 137 TCN, Nam Việt Vương Triệu Đà qua đời, sống được ước chừng hơn trăm tuổi (theo Đại Việt Sử ký Toàn thư là 121 tuổi), chôn ở [Phiên Ngung](/wiki/Phi%C3%AAn_Ngung_(%C4%91%E1%BB%8Ba_danh_c%E1%BB%95)) (tức thành phố Quảng Châu ngày nay).
Triệu Đà chết đi, con cháu tiếp tục được 4 đời vua Nam Việt, cho đến năm 111 trước Công Nguyên mới bị nhà Hán chiếm.
## Ảnh hưởng lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=9)]
Triệu Đà vốn là quan võ của
[nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n), rồi được [Tần Thủy Hoàng](/wiki/T%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7y_Ho%C3%A0ng) bổ nhiệm làm Huyện lệnh huyện Long Xuyên trong quận [Nam Hải](/wiki/Nam_H%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%ADn) mà Nhâm Ngao làm Quận uý. Triệu Đà lập nên nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t), độc lập với [nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n), cai trị nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t) 67 năm, từ năm 203 trước Công nguyên tới năm 137 trước Công nguyên, rồi truyền ngôi cho cháu là [Triệu Muội](/wiki/Tri%E1%BB%87u_Mu%E1%BB%99i). Triệu Đà thực thi chính sách "hoà tập Bách Việt" nhằm đoàn kết thống nhất các bộ tộc [Bách Việt](/wiki/B%C3%A1ch_Vi%E1%BB%87t) và chính sách "Hoa Việt dung hợp" nhằm đồng hoá dân [Hoa Hạ](/wiki/Hoa_H%E1%BA%A1) và [Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam) tại lãnh thổ nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t).
## Sự công nhận nhà Triệu và nước Nam Việt trong dòng chảy lịch sử Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=10)]
Nhà Triệu là một triều đại, hay một giai đoạn lịch sử gây nhiều tranh luận cho giới nghiên cứu sử học Việt Nam. Sử học Việt Nam từ trước đến nay đều có hai quan điểm trái ngược nhau:
- Triệu Vũ Đế đánh bại
[An Dương Vương](/wiki/An_D%C6%B0%C6%A1ng_V%C6%B0%C6%A1ng), sáp nhập Âu Lạc vào Nam Việt là chuyện nội bộ nước Việt, nhà Triệu là triều đại chính thống của Việt Nam. Nhà Triệu mất là khởi đầu thời kỳ Bắc thuộc.
- Triệu Đà là người phương Bắc, đến từ
[Trung Nguyên](/wiki/Trung_Nguy%C3%AAn)(nay là lưu vực sông [Hoàng Hà](/wiki/Ho%C3%A0ng_H%C3%A0)ở Trung Quốc) theo lệnh [[16]](#cite_note-16) [Tần Thuỷ Hoàng](/wiki/T%E1%BA%A7n_Thu%E1%BB%B7_Ho%C3%A0ng)đem di dân người [Hoa Hạ](/wiki/Hoa_H%E1%BA%A1)xuống vùng [Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam)(là nơi cư trú của các bộ tộc [Bách Việt](/wiki/B%C3%A1ch_Vi%E1%BB%87t)) và được làm Huyện lệnh Long Xuyên quận Nam Hải mới khai hoá, khi [nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n)mất thì mới tách ra cát cứ, do đó Triệu Đà là kẻ ngoại bang đến xâm lược nước Âu Lạc. An Dương Vương mất nước là mở đầu thời kỳ Bắc thuộc.
## Những địa điểm gắn với Triệu Đà[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=11)]
- Thành phố
[Thạch Gia Trang](/wiki/Th%E1%BA%A1ch_Gia_Trang)(石家庄) ở tỉnh [Hà Bắc](/wiki/H%C3%A0_B%E1%BA%AFc_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), Trung Quốc: huyện lỵ [Chính Định](/wiki/Ch%C3%ADnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)ở góc nam Thạch Gia Trang là nơi sinh của Triệu Đà, thời [nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n)có tên là huyện Chân Định quận Hằng Sơn. Thị trấn Triệu Lăng Phu (赵陵铺镇) ở góc nam quận Tân Hoa (新华区) của thành phố Thạch Gia Trang có mộ tổ Triệu Đà do [Hán Vũ Đế](/wiki/H%C3%A1n_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF)đời [Tây Hán](/wiki/T%C3%A2y_H%C3%A1n)xây để vỗ về Triệu Đà, ngày nay vẫn còn bia mộ.
- Huyện
[Long Xuyên](/wiki/Long_Xuy%C3%AAn,_H%C3%A0_Nguy%C3%AAn)(龙川) ở tỉnh [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), Trung Quốc: thời [nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n)là huyện Long Xuyên quận [Nam Hải](/wiki/Nam_H%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%ADn)(南海), nơi Triệu Đà làm Huyện lệnh 6 năm sau khi bình định đất [Lĩnh Nam](/wiki/L%C4%A9nh_Nam). Nguyên trị sở huyện này được đặt tên là Thị trấn Đà Thành (佗城镇) hay còn gọi là "Thành cũ Triệu Đà" (赵佗故城) để kỷ niệm Triệu Đà.
- Thành phố
[Quảng Châu](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91))ở tỉnh [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), Trung Quốc: thời [nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n)là huyện [Phiên Ngung](/wiki/Phi%C3%AAn_Ngung_(%C4%91%E1%BB%8Ba_danh_c%E1%BB%95))(番禺), thủ phủ quận [Nam Hải](/wiki/Nam_H%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%ADn), nơi Triệu Đà làm Quận uý 4 năm. Sau khi [nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n)diệt vong, Triệu Đà vẫn lấy [Phiên Ngung](/wiki/Phi%C3%AAn_Ngung_(%C4%91%E1%BB%8Ba_danh_c%E1%BB%95))làm thủ phủ, lập nên nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t). [Phiên Ngung](/wiki/Phi%C3%AAn_Ngung_(%C4%91%E1%BB%8Ba_danh_c%E1%BB%95))cũng là nơi chôn cất Triệu Đà.
## Tên đường phố, địa danh[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=12)]
Tên của Triệu Đà được đặt cho một đường phố nhỏ tại địa bàn khu phố 2, phường
[Hiệp Phú](/wiki/Hi%E1%BB%87p_Ph%C3%BA), [quận 9](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_9,_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). [[17]](#cite_note-17)
## Đền thờ[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=13)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/A_statue_of_Emperor_Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0_%28Zhao_Tuo%29%2C_%C4%90%E1%BB%93ng_X%C3%A2m_Temple%2C_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_Province%2C_Vietnam.jpg/220px-A_statue_of_Emperor_Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0_%28Zhao_Tuo%29%2C_%C4%90%E1%BB%93ng_X%C3%A2m_Temple%2C_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_Province%2C_Vietnam.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/A_statue_of_Emperor_Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0_%28Zhao_Tuo%29%2C_%C4%90%E1%BB%93ng_X%C3%A2m_Temple%2C_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_Province%2C_Vietnam.jpg/220px-A_statue_of_Emperor_Tri%E1%BB%87u_%C4%90%C3%A0_%28Zhao_Tuo%29%2C_%C4%90%E1%BB%93ng_X%C3%A2m_Temple%2C_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_Province%2C_Vietnam.jpg)
[Triệu Vũ Đế](/wiki/Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF)(tức Triệu Đà) đặt tại [đền Đồng Xâm](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_%C4%90%E1%BB%93ng_X%C3%A2m&action=edit&redlink=1), xã [Hồng Thái](/wiki/H%E1%BB%93ng_Th%C3%A1i,_Ki%E1%BA%BFn_X%C6%B0%C6%A1ng), huyện [Kiến Xương](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_X%C6%B0%C6%A1ng), tỉnh [Thái Bình](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh).
Nhiều nơi ở
[miền Bắc Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_B%E1%BA%AFc_Vi%E1%BB%87t_Nam) và [miền Nam Trung Quốc](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_Trung_Qu%E1%BB%91c) có đền miếu thờ cúng ông:
- Đình thờ
[Thành hoàng](/wiki/Th%C3%A0nh_ho%C3%A0ng)Triệu Đà ở xã [Xuân Quan](/wiki/Xu%C3%A2n_Quan), huyện [Văn Giang](/wiki/V%C4%83n_Giang), tỉnh [Hưng Yên](/wiki/H%C6%B0ng_Y%C3%AAn), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Xưa kia đây là nơi Triệu Đà cho xây dựng điện Long Hưng. [[18]](#cite_note-18) [Đền Đồng Xâm](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_%C4%90%E1%BB%93ng_X%C3%A2m&action=edit&redlink=1)ở xã [Hồng Thái](/wiki/H%E1%BB%93ng_Th%C3%A1i,_Ki%E1%BA%BFn_X%C6%B0%C6%A1ng), huyện [Kiến Xương](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_X%C6%B0%C6%A1ng), tỉnh [Thái Bình](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)thờ Triệu Đà và phu nhân Trình thị. [[19]](#cite_note-19)
- Nhiều nơi xung quanh khu vực
[Cổ Loa](/wiki/C%E1%BB%95_Loa)(huyện [Đông Anh](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Anh), [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)) như các làng Văn Tinh, Lực Canh (thuộc xã [Xuân Canh](/wiki/Xu%C3%A2n_Canh)), Thạc Quả (thuộc xã [Dục Tú](/wiki/D%E1%BB%A5c_T%C3%BA)) thờ Triệu Đà. Truyền thuyết dân gian vùng ven [thành Cổ Loa](/wiki/Th%C3%A0nh_C%E1%BB%95_Loa)kể lại khi đi đánh [An Dương Vương](/wiki/An_D%C6%B0%C6%A1ng_V%C6%B0%C6%A1ng), Triệu Đà đã cho thuyền ngược [sông Hồng](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BB%93ng)và cho đóng quân ở bến sông, nay là đoạn cuối làng Dâu (hay có tên khác là làng Lực Canh) và đầu làng Văn Tinh, nơi rất gần với ngã ba Dâu (nơi hợp lưu của [sông Đuống](/wiki/S%C3%B4ng_%C4%90u%E1%BB%91ng)và [sông Hồng](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BB%93ng)). Tương truyền, làng Văn Tinh là nơi Triệu Đà đóng đại bản doanh còn dân làng Lực Canh chỉ làm nhiệm vụ như cắt cỏ ngựa, khuân vác, phục vụ cho quân đội. Vì thế, đình Văn Tinh được coi là nơi thờ chính còn các nơi khác chỉ là nơi thờ vọng. Lễ hội làng Văn Tinh được tổ chức từ ngày mùng 6 đến mùng 8 tháng 3 hàng năm để tưởng nhớ Triệu Đà. Ngày 7 tháng 3, nhân dân làng Lực Canh rước tượng [Trọng Thủy](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_Th%E1%BB%A7y)đến Văn Tinh với ý nghĩa con về thăm cha. [[20]](#cite_note-20) [Miếu Nam Việt Vương](/wiki/Mi%E1%BA%BFu_Nam_Vi%E1%BB%87t_V%C6%B0%C6%A1ng)ở thị trấn Đà Thành, huyện [Long Xuyên](/wiki/Long_Xuy%C3%AAn,_H%C3%A0_Nguy%C3%AAn), địa cấp thị [Hà Nguyên](/wiki/H%C3%A0_Nguy%C3%AAn), tỉnh [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)thờ [Thành hoàng](/wiki/Th%C3%A0nh_ho%C3%A0ng)Triệu Đà. Miếu được xây dựng từ thời [nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh). [[21]](#cite_note-21) [[22]](#cite_note-22)
## Niên đại và tư liệu[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=14)]
### Về thời gian thành lập nước Nam Việt[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=15)]
Những mốc năm tháng Triệu Đà lập nước
[Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t) đều không có sử sách ghi chép lại. Tư liệu ngày nay chỉ căn cứ vào cuốn "Sử ký" của [Tư Mã Thiên](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn) mà suy luận ra. Trước mắt có ba thuyết Triệu Đà lập nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t): một thuyết cho rằng đó là năm 203 TCN , thuyết thứ hai cho rằng vào năm 204 TCN [23] Riêng sách [[24]](#cite_note-24) [Đại Việt sử ký toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0)của sử thần [Ngô Sĩ Liên](/wiki/Ng%C3%B4_S%C4%A9_Li%C3%AAn)thời [Hậu Lê](/wiki/H%E1%BA%ADu_L%C3%AA)cho rằng Triệu Đà sáp nhập quận [Quế Lâm](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%BF_L%C3%A2m_qu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1)và nước [Âu Lạc](/wiki/%C3%82u_L%E1%BA%A1c)vào quận [Nam Hải](/wiki/Nam_H%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%ADn), lập nên nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t)vào năm 207 TCN.
### Về thời gian chinh phục Âu Lạc[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=16)]
Như đã đề cập trong phần sự nghiệp của Triệu Đà, các nguồn sử liệu xưa không thống nhất về thời điểm nước
[Âu Lạc](/wiki/%C3%82u_L%E1%BA%A1c) bị chinh phục. Giữa các sách cổ sử của [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) (năm 207 TCN) và Sử ký của [Tư Mã Thiên](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn) (khoảng 179 TCN) chênh lệch nhau tới gần 30 năm. Không rõ các sử gia phong kiến [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) căn cứ vào nguồn tư liệu nào và cũng không có sự lý giải, kết luận thỏa đáng của các sử gia đương đại đối với vấn đề này.
Các sách giáo khoa tại
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) hiện nay căn cứ theo tư liệu của Sử ký để lấy năm 179 TCN. Có lẽ vì Sử ký ra đời chỉ một vài chục năm sau khi nước [Nam Việt](/wiki/Nam_Vi%E1%BB%87t) mất nên đây được coi là nguồn tài liệu đáng tin cậy hơn.
### Về cái chết của Trọng Thuỷ[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=17)] [Trọng Thủy](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_Th%E1%BB%A7y) là con trai Triệu Đà, không được Sử ký đề cập đến. Tên của Trọng Thủy chỉ được nhắc đến trong các sách sử và truyền thuyết của [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Tuy nhiên, giữa các tài liệu này cũng có những điểm dị biệt.
Sử cũ theo cách nói của truyền thuyết về chuyện nỏ thần và việc làm rể của
[Trọng Thủy](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_Th%E1%BB%A7y) nhằm đánh cắp nỏ thần, quyết định việc mất còn của [Âu Lạc](/wiki/%C3%82u_L%E1%BA%A1c). [Đại Việt Sử ký Toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_S%E1%BB%AD_k%C3%BD_To%C3%A0n_th%C6%B0) chép y nguyên như truyền thuyết cho rằng sau khi chiếm được [Âu Lạc](/wiki/%C3%82u_L%E1%BA%A1c), Thủy thấy vợ chết bèn chết theo. Tuy nhiên, cũng [Đại Việt Sử ký Toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_S%E1%BB%AD_k%C3%BD_To%C3%A0n_th%C6%B0), lại chép con Thủy là [Triệu Hồ](/wiki/Tri%E1%BB%87u_H%E1%BB%93) nối ngôi Triệu Đà năm 137 TCN, Hồ chết năm 124 TCN thọ 52 tuổi, tức là sinh năm 175 TCN, sau khi Thủy chết tới 33 năm! Như vậy các sử gia phong kiến đã lầm lẫn tình tiết này. Dù theo thuyết của Sử ký cho rằng phía Tây nước [Âu Lạc](/wiki/%C3%82u_L%E1%BA%A1c) mất năm 179 TCN đi nữa thì khoảng cách giữa khi [Trọng Thủy](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_Th%E1%BB%A7y) chết với thời gian [Triệu Hồ](/wiki/Tri%E1%BB%87u_H%E1%BB%93) sinh ra vẫn là 4 năm. Các nguồn tài liệu có nhắc đến Thủy (trừ Sử ký) đều nói Hồ là con Thủy nhưng không nhắc đến người con trai nào khác của Triệu Đà. Do đó, việc các nhà nghiên cứu *nghi ngờ* [Trọng Thủy](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_Th%E1%BB%A7y) chết theo vợ là hoàn toàn có cơ sở. Có lẽ đó là lý do khiến các sách [Việt sử tiêu án](/wiki/Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_ti%C3%AAu_%C3%A1n) và [Khâm định Việt sử thông giám cương mục](/wiki/Kh%C3%A2m_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m_c%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BB%A5c) (viết sau [Đại Việt Sử ký Toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_S%E1%BB%AD_k%C3%BD_To%C3%A0n_th%C6%B0)) chỉ nhắc tới việc [Trọng Thủy](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_Th%E1%BB%A7y) làm rể mà không nhắc tới việc Thủy chết theo [Mỵ Châu](/wiki/M%E1%BB%B5_Ch%C3%A2u).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=18)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=19)] [Sử ký Tư Mã Thiên](/wiki/S%E1%BB%AD_k%C3%BD_T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn), quyển 113, Nam Việt Úy Đà liệt truyện [Ban Cố](/wiki/Ban_C%E1%BB%91), [Hán thư](/wiki/H%C3%A1n_th%C6%B0), quyển 95, Tây Nam Di Lưỡng Việt Triều Tiên Truyện, đời Đông Hán.
- "Nam Việt Quốc Sử" do Trương Vinh Phương, Hoàng Diểu Chương viết, nhà xuất bản nhân dân Quảng Đông, in năm 1995.
- Nguyễn Việt (
[2010](/wiki/2010)), *Hà Nội thời tiền Thăng Long*, Nhà xuất bản Hà Nội
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=20)]
- ^
**a** **ă** [Đại Việt Sử ký Toàn thư, Ngoại kỷ quyển 2](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/sach/dvsktt/dvsktt02.html) **Nguyễn Việt, sách đã dẫn, tr 632, dẫn theo** [^](#cite_ref-nv632_2-0) [Hán thư](/wiki/H%C3%A1n_th%C6%B0)
- ^
**a** [Đại Việt Sử Ký Toàn Thư. Quyển II, Kỷ nhà Triệu, Vũ Đế.](#cite_ref-ReferenceA_3-1) **ă** **Sử ký, Nam Việt Úy Đà liệt truyện** [^](#cite_ref-4) **Phiên tên theo** [^](#cite_ref-5) *Việt Nam sử lược*của [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), các từ điển Hán-Việt hiện nay phiên là Đồ Tuy. **Tên ghi theo** [^](#cite_ref-6) *Việt Nam sử lược*của [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), bản Wikipedia tiếng Hán và tiếng Anh ghi là 任嚣 và theo phiên âm Hán Việt của các từ điển Hán-Việt hiện nay là Nhậm /Nhiệm Hiêu, xem thêm thảo luận ở Viện Việt học: [[1]](http://www.viethoc.org/phorum/read.php?10,5020,5039,quote=1), [[2]](http://www.viethoc.org/phorum/read.php?15,30524) **Ngày nay là thị trấn Đà Thành, huyện Long Xuyên, địa cấp thị Hà Nguyên, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc** [^](#cite_ref-7) [^](#cite_ref-8) *, Quyển 113, mục Nam Việt liệt truyện, chép: "佗因此以兵威邊，財物賂遺閩越、西甌駱，役屬焉，東西萬餘里。" (Đà nhân thử dĩ binh uy biên, tài vật lộ di Mân Việt, Tây Âu Lạc, dịch thuộc yên, đông tây vạn dư lý)* [Sử ký Tư Mã Thiên](https://zh.wikisource.org/wiki/%E5%8F%B2%E8%A8%98/%E5%8D%B7113) **Theo sử sách của Việt Nam (** [^](#cite_ref-9) [Đại Việt sử ký toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0), [Khâm định Việt sử thông giám cương mục](/wiki/Kh%C3%A2m_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_Th%C3%B4ng_gi%C3%A1m_c%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BB%A5c)) **Ngày nay là một dải từ bắc** [^](#cite_ref-10) [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), bắc [Quảng Tây](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_T%C3%A2y)và miền nam vùng [Giang Nam](/wiki/Giang_Nam). **Bây giờ là Quảng Tây và phần lớn tỉnh** [^](#cite_ref-11) [Vân Nam](/wiki/V%C3%A2n_Nam). [^](#cite_ref-12) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)-Việt Nam ngày nay **Ngày nay là miền nam tỉnh** [^](#cite_ref-13) [Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn) **Cũng là một nước chư hầu nhà Hán, ở phía bắc của Nam Việt, ngày nay nằm trong tỉnh** [^](#cite_ref-14) [Hồ Nam](/wiki/H%E1%BB%93_Nam). [^](#cite_ref-15) [Đại Việt sử ký toàn thư, Quyển 2, Kỷ nhà Triệu](https://zh.wikisource.org/wiki/%E5%A4%A7%E8%B6%8A%E5%8F%B2%E8%A8%98%E5%85%A8%E6%9B%B8/%E5%A4%96%E7%B4%80%E5%8D%B7%E4%B9%8B%E4%BA%8C) **Không phải người Hán vì khái niệm người Hán chưa hình thành.** [^](#cite_ref-16)
Triệu Đà lập một quốc gia riêng là Nam Việt từ năm 207 TCN. Lưu Bang lập ra nhà Hán năm 206 TCN.
Triệu Đà sinh ra trong thời đại nhà Tần, lúc mà Chiến Quốc Thất Hùng mới bị dẹp bỏ (221TCN), các tộc người ở Trung Quốc chưa hòa lẫn với nhau để sinh ra khái niệm NGƯỜI HÁN.
**Hồ Đình Quý (ngày 20 tháng 11 năm 2007).** [^](#cite_ref-17) [“Vì sao chọn Triệu Đà để đặt tên đường?”](http://www.sggp.org.vn/nhipcaubandoc/2007/11/131607/). Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2014. [^](#cite_ref-18) [“Chuẩn bị đầu tư tu bổ, tôn tạo di tích đình Triệu Đà”](http://www.dsvh.gov.vn/pages/news/preview.aspx?n=664&c=4). Truy cập 4 tháng 10 năm 2015. [^](#cite_ref-19) [“Vietnam Landmarks”](http://vietlandmarks.com/module/groups/action/view/id/1151). Truy cập 4 tháng 10 năm 2015. [^](#cite_ref-20) [“Triệu Đà và 76 năm sống trên đất Việt”](http://www.hoangthanhthanglong.vn/blog/trieu-da-va-76-nam-song-tren-dat-viet/599). Hoàng Thành Thăng Long. 21 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2015. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-21) [“南越王庙 (Nam Việt Vương miếu)”](http://baike.baidu.com/view/2169070.htm). 百度百科 (Bách Độ Bách Khoa). **hanli (25 tháng 8 năm 2010).** [^](#cite_ref-22) [“中国地名文化遗产“千年古县”——龙川”](http://www.heyuan.cn/xw/20100825/46727.htm). 河源网 -- 本土最权威的新闻资讯发布平台. **Xin xem website Bảo tàng Lăng mộ vua Nam Việt đời Tây Hán** [^](#cite_ref-23) **Xin đọc cuốn "Nam Việt Quốc sử" tức là "Sử nước Nam Việt" do Trương Vinh Phương, Hoàng Diểu Chương viết, Nhà xuất bản Nhân dân Quảng Đông, in năm 1995.** [^](#cite_ref-24)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_V%C5%A9_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=21)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Nam Viet (ancient kingdom, Asia)](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/402150)tại [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica) **(tiếng Anh)** [Triệu Đà](http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/noidung/tudien/Lists/GiaiNghia/View_Detail.aspx?ItemID=2085)tại [Từ điển bách khoa Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_b%C3%A1ch_khoa_Vi%E1%BB%87t_Nam)
|
|
|
|
|
|

X-Cache: cp1067 hit/2, cp1067 miss


text:
DL - Hơn chục bạn trẻ Việt Nam biểu tình ngay trước Lãnh sự quán Trung Quốc tại Makati, Philipines với trưa ngày 24/7/2016. Đặc biệt, cuộc biểu tình này còn có "sự xuất hiện" của "tứ trụ" Việt Nam.
Phán quyết của Tòa trọng tài về vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc là một cột mốc lịch sử trong tiến trình tranh chấp Biển Đông. Là một trong những bên tranh chấp chính, Việt Nam đã hoan nghênh việc Tòa ra phán quyết, và nói rằng sẽ đưa ra một tuyên bố riêng về nội dung của phán quyết này. Tuyên bố dự kiến sẽ giúp làm sáng tỏ cách hiểu của Việt Nam đối với phán quyết, đồng thời cung cấp các manh mối về việc Việt Nam có thể sẽ xử lý tranh chấp như thế nào trong tương lai.
Phán quyết sắp tới của Tòa Trọng Tài sẽ có ảnh hưởng vô cùng quan trọng không chỉ trực tiếp đến các bên trọng vụ kiện mà đối với tất cả các quốc gia cũng như cho nền an ninh và hòa bình trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Việt Nam là quốc gia bị thiệt hại nhiều nhất từ yêu sách chủ quyền Đường 9 Đoạn của Trung Quốc. Cụ thể là ngư dân miền Trung thường xuyên bị tàu Trung Quốc đánh phá, cướp bóc và quấy nhiễu. Hy vọng là phán quyết sắp tới của Tòa sẽ đóng góp vào tiến trình xây dựng một thế giới pháp quyền để giảm bớt tình trạng "nước lớn bắt nạt nước nhỏ" như Tổng Thống Obama đã nêu ra trong bài phát biểu vừa qua tại Việt Nam.
(Quảng Ngãi, DL) - Tàu cá của thuyền trưởng Bùi Văn Cu vừa đưa thi thể của ông Trương Đình Bảy, ngư dân bị bắn chết ở Trường Sa tới cảng Sa Kỳ vào sáng nay 1/12.
Nhận định này tối quan trọng, bởi nó sẽ đặt ra một tiền lệ (có thể trở thành án lệ) trong luật pháp quốc tế, rằng những tuyên bố chính trị và ngoại giao giữa các nước sẽ không mang tính pháp lý và không thể thay thế các điều ước quốc tế vốn dĩ là nguồn của luật pháp quốc tế như Công ước Luật Biển.
Tóm tắt, Philippines rất khôn ngoan không đặt vấn đề về nội dung, tức phân xử chủ quyền của bất cứ nước nào đối với các hòn đảo ở Trường Sa và xác định ranh giới trên biển của mỗi nước. Thay vào đó, Philippines chỉ nêu vấn đề về hình thức, tức Toà án Trọng tài Thường trực có thẩm quyền hay không để giải quyết 15 yêu cầu của mình.
Vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc về tranh chấp trên biển Đông là một vụ kiện đáng chú ý ở nhiều khía cạnh. Đây là lần đầu tiên tranh chấp Biển Đông được đưa ra một cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế, cụ thể là trước Toà Trọng tài được thành lập theo Phụ lục VII của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS). Đây cũng là một bước đi được đánh giá là khá táo bạo và mạnh mẽ của Philippines, trong bối cảnh các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Trung Quốc, thường có xu hướng sử dụng các biện pháp ngoại giao để giải quyết tranh chấp của mình.
Sở dĩ Philippines có thể hành động cứng rắn, kiên quyết và nhân dân đất nước này có thể đồng lòng trong công cuộc bảo vệ chủ quyền biển đảo một phần là do Tổng thống Philippines, các nhà lãnh đạo Manila nhất quán tư tưởng, có cùng hướng nhìn; thế nên dễ dàng tập hợp được sức mạnh dân tộc. Phần quan trọng nhất là, Tổng thống Philippines có toàn quyền để đưa ra những quyết định liên quan đến lợi ích của đất nước mà không phải phụ thuộc vào ý kiến của cấp dưới, miễn sao hợp lòng dân.
Khoảng 12 giờ ngày 24/7/2015, tại thành phố Makati, Philippines đã diễn ra cuộc biểu tình toàn cầu chống Trung Quốc của người Philippines
Vừa qua, Philippines đã kiện Trung Quốc ra toà án Trọng tài quốc tế ở Lahaye, Hà Lan về vấn đề tranh chấp biển Đông. Trong phiên điều trần thứ nhất, từ ngày 7 đến 8/07, Philippines đã giải thích vì sao tòa cần phải xét xử vụ kiện này.
Theo lời một phát ngôn viên phủ Tổng thống Philippines, từ đây đến ngày 23/07, Manila phải nộp các văn bản trả lời cho từng thành viên của tòa án. Để hiểu rõ hơn về sự kiện này, Dân Luận (#danluan ) đã có cuộc phỏng vấn với thạc sĩ Hoàng Việt, chuyên gia nghiên cứu về biển Đông.
Đây là vụ kiện khá đặc biệt khi lần đầu tiên xem xét sử dụng cơ chế Phụ lục VII của Tòa Trọng tài luật biển quốc tế; lần đầu tiên do một bên đơn phương kiện về việc giải thích và áp dụng Công ước Luật Biển (UNCLOS). Trung Quốc từ chối không tham gia vụ kiện nhưng thể hiện quan tâm sâu sắc khi công bố tài liệu lập trường tháng 12/2014 và hai thư của Đại sứ Trung Quốc tại Hà Lan gửi Tòa.
Sáng ngày 16/7/2015 đã diễn ra cuộc họp báo của ông cựu Dân biểu Philippines Rolio Golez và đại diện đến từ tổ chức VOICE của Việt Nam về ngày tổng biểu tình chống Trung Quốc sắp tới tại Makati.
Hiện tại, phiên tòa xét xử tranh chấp lợi ích hàng hải giữa Philippines và Trung Quốc do Tòa Trọng Tài Thường Trực của Liên Hiệp Quốc tổ chức vẫn đang diễn ra tại Hague, Hà Lan. Luật Khoa tạp chí đã tổng hợp thông tin về vụ kiện từ góc nhìn của Trung Quốc, cũng như cách mà pháp luật quốc tế, cụ thể hơn ở đây là Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (“UNCLOS”) ghi nhận về phiên tòa này.
Các lãnh đạo 10 nước ASEAN họp thượng đỉnh tại Malaysia vào ngày 27/04/2015 sẽ không tài nào tránh né được hồ sơ nổi cộm hiện nay là việc Bắc Kinh đang rầm rộ bồi đắp các rạn san hô và bãi ngầm mà Trung Quốc chiếm đóng tại Biển Đông. Vấn đề lại càng gay gắt hơn nữa vì Bắc Kinh đang xây dựng trên đó hàng loạt công trình bị tình nghi là sẽ được dùng vào mục tiêu quân sự, nhằm khống chế vùng biển mà Trung Quốc đòi chủ quyền trên hầu như toàn bộ diện tích.
Cách Philippines vài trăm dặm anh về phía bắc, Trung Quốc đang so găng với Nhật về một nhóm đảo nhỏ, cằn cỗi và ít người biết đến cho đến gần đây, được biết đến trong tiếng Nhật là Senkaku. Nó nằm dưới quyền kiểm soát không tranh chấp của Nhật kể từ khi họ sát nhập vào năm 1895 cho đến khi Nhật bị đánh bại vào Đệ Nhị Thế Chiến. Cho dù có vẻ như là một lãnh thổ cỏn con--chẳng ai sống ở đó--vụ tranh chấp này chứa đựng nguy hiểm còn hơn cả những vụ chạm trán lẻ tẻ ở phía nam. Đây là nơi mà tương lai của Đông Á có thể được định đoạt.
Những nỗ lực ngày càng mãnh liệt của Trung Quốc để vẽ lại biên giới hàng hải khiến vừa cả láng giềng và lẫn Hoa Kỳ lo ngại nguy cơ chiến tranh. Nhưng liệu sự gây hấn ấy là để phản ảnh một chính quyền đang lớn mạnh hay là một chính quyền đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng chính danh?
Tôi nói trước để các anh rõ ràng quan điểm nhé, các anh muốn viết gì thì viết, còn tôi sẽ không bao giờ ký. Không có việc gì mà khai với làm việc ở đây cả. Các anh phải hiểu rõ quyền hạn của mình, đừng có nghĩ mình có quyền hạn trong tay rồi thích làm gì thì làm, các anh là người đại diện cho pháp luật thì phải hiểu rõ điều đó hơn tôi chứ không phải để tôi ở đây chỉ cho các anh thấy đâu. Còn nếu các anh muốn sử dụng luật rừng để cưỡng bách tôi hay giam giữ tôi, thì lúc đó tôi hết cách, các anh muốn làm gì tôi thì làm.
Cuốn sách "12 little things every Filipino can do to help our country" (12 việc nhỏ mỗi người Philippine có thể làm để giúp đất nước) xuất hiện khá phổ biến trong các hiệu sách ở Manila. Đây là một phần của bộ sách "12 việc nhỏ" của Quỹ Kabayanihan, gồm 6 cuốn sách cùng thể loại, với mục đích kêu gọi người Philippine trong nước và nước ngoài làm những việc thiết thực để giúp đất nước.
Vịnh Hạ Long của Việt Nam chắc chắn còn hơn cả di sản văn hóa thế giới, nếu so với bãi san hô Tubbataha nằm ở phía tây quần đảo Philippines, địa chỉ mà 12 ngư dân Trung Quốc nói trên bị bắt hồi tháng 4/2013. Thế nhưng Quảng Ninh lại luôn là một trong những vùng mà tàu cá Trung Quốc xâm nhập nhiều nhất. Thậm chí mới vào đầu tháng 6/2014 và trùng với hình ảnh giàn khoan HD 981 lừng lững ngự trị ngay trước mũi Bộ chính trị Hà Nội, một tàu cá của ngư dân Quảng Ninh đã bị “tàu lạ” đâm chìm, khiến 3 ngư dân Việt bị thương nặng.
Các hành động của Bắc Kinh dùng sức mạnh áp đặt yêu sách chủ quyền trên biển ngày càng khiến cho các láng giềng của Trung Quốc lo ngại. Theo kết quả thăm dò dư luận của một trung tâm điều tra có uy tín được công bố hôm qua, 14/07/2014, Việt Nam, Nhật Bản và Philippines là ba quốc gia nơi dân tình coi Trung Quốc là mối đe dọa lớn nhất, và xem Mỹ là đồng minh đáng tin cậy nhất.
Ông khẩn thiết kêu gọi tất cả các quốc gia liên quan ngưng ngay các hoạt động xây dựng để tránh làm căng thẳng leo thang. Theo Ngoại trưởng Philippines, TQ ráo riết xây dựng và mở rộng ở quần đảo Trường Sa nhằm thay đổi đặc tính, chuyển đổi các rạn san hô, bãi đá, đảo chìm không người ở thành đảo để tăng thêm quyền lợi hàng hải của mình trong tương lai.
Hãy thử xem ai vừa đưa vụ việc ra Liên hiệp quốc. China, vốn từ chối không chịu tham gia vào vụ kiện do Philippines khởi xướng về quyền hàng hải, giờ lại đang đem vụ tranh chấp lãnh thổ với VN ra Liên hiệp quốc.
Sự liên kết giữa Nhật – Việt – Phi sẽ làm phá sản âm mưu của Bắc Kinh là chia rẽ các nước ASEAN
Câu hỏi ám ảnh ông Aquino (nguyên văn: Ông Aquino hàng ngày đặt câu hỏi tại sao Trung Quốc lại tìm cách thống trị Biển Đông)
Bài viết của Clarissa Batino và Joel Guinto , đăng trên bloomberg.com 23.5.2014
Người dịch: Đinh Lý Trần Lê
Những nhà hoạch định chính sách của Philippines và Việt Nam sẽ hiệu quả hơn cho đất nước của họ nếu họ có thể để ý hơn đến phương diện này và tận dụng việc Philippines và Việt Nam có thể hỗ trợ ngoại giao cho nhau để bảo vệ quyền chủ quyền trên các vùng nước Biển Đông mà không ảnh hưởng đến quan điểm của mỗi nước về chủ quyền trên các đảo, đá Trường Sa.
Khi đăng lại bài vở từ Dân Luận, rất mong các bạn ghi rõ nguồn và chèn đường dẫn (link) tới trang Dân Luận để giúp chúng tôi phát triển. Xin chân thành cảm ơn!
Dân Luận

WARC-Truncated: length

X-Generator: Drupal 7 (http://drupal.org)

Set-Cookie: __cfduid=dad59d600482653f8b9bfac0d8d7b64461469392225; expires=Mon, 24-Jul-17 20:30:25 GMT; path=/; domain=.danluan.org; HttpOnly

Server: cloudflare-nginx

Cache-Control: no-cache, must-revalidate

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=utf-8