text:
Pháp ấn, tiếng Phạn dharma-mudrā, trong đó dharma là pháp, là những lời dạy của Đức Phật, và mudrā là dấu ấn, là khuôn dấu, là đặc chất, là tiêu chuẩn.
Ấn còn có nghĩa là chân thật, bất động, bất biến, như ấn tín của quốc vương. Pháp ấn là dấu ấn của Chánh pháp, là dấu hiệu đặc trưng để nhận biết Phật pháp, nhưng cũng có thể là chỉ cho giáo pháp cô đọng, tinh yếu, cốt tủy, tức là pháp yếu.
Hàng vạn Tu sĩ và Cư sĩ Phật giáo Thái Lan tu tập trong sự trang nghiêm và thành kính.
Sau này, nhiều trăm năm sau Phật Niết-bàn, thuật ngữ Pháp ấn được dùng để chỉ cho kinh điển do Phật thuyết, ngược lại, kinh điển nào có nội dung tư tưởng trái ngược với pháp ấn thì được coi là kinh điển không do Phật thuyết.
Những bản kinh sau đây sẽ cho chúng ta thấy khái niệm pháp ấn được Đức Thế Tôn dùng để giảng dạy những giáo lý nhiệm mầu, thâm sâu; những pháp hành căn bản để thành tựu giải thoát.
Thánh pháp ấn là khuôn dấu về Chánh pháp của bậc Thánh, pháp ấn của bậc Thánh, hay pháp này chính là pháp hành, pháp yếu căn bản đi đến thành tựu Thánh quả. Kinh ghi: “Này các Tỳ-kheo, thế nào là Thánh pháp ấn? Thánh pháp ấn này nếu được tu tập sẽ đưa đến tri kiến thanh tịnh. Giả sử vị Tỳ-kheo ở chỗ nhàn cư, hoặc ngồi dưới gốc cây, chốn không nhàn, quán sát nhận biết rõ sắc là vô thường, thấy sắc vốn không có. Đã nhận biết rõ vô thường, hiểu rõ đến chỗ Không, Vô đều là hình dung biến hóa nhanh chóng, vô ngã, vô dục, cho nên tâm liền ngưng nghỉ, tự nhiên thanh tịnh mà được giải thoát.”1
Thánh pháp ấn ở đây được nhận diện là vô thường, không, vô ngã và Niết-bàn.
Tự tánh không
Pháp ấn là pháp của Phật, siêu việt, không thể nghĩ bàn, tri kiến không thể đạt tới. Kinh ghi: “Tự tánh Không, không có sở hữu, không vọng tưởng, không sanh, không diệt, thoát ly mọi tri kiến. Tại sao? Vì tánh Không, không có xứ sở, không có sắc tướng, không có tưởng, nó vốn không sanh, không phải chỗ mà tri kiến có thể đạt tới, thoát ly mọi vướng mắc; vì do thoát ly mọi vướng mắc, nên hết thảy pháp nó đều dung nhiếp, an trú tri kiến bình đẳng, tức là tri kiến chân thực. Tỳ-kheo nên biết, tánh Không là như vậy, các pháp cũng là như vậy, đó gọi là pháp ấn.”2
Ở đây, tánh Không là pháp ấn.
Tam giải thoát môn
Có khi Đức Phật nói ba cánh cửa giải thoát là pháp ấn. Kinh ghi: “Pháp ấn này chính là ba giải thoát môn, là pháp căn bản của chư Phật, là đôi mắt của chư Phật, đó là chỗ quy thú của chư Phật.”3
Rồi Đức Phật giải thích, nếu ai tu tập, quán sát đúng như thật rằng: “Sắc là khổ, là không, là vô thường, nên sinh khởi sự nhàm chán và thoát ly chúng, an trú tri kiến bình đẳng. Cũng giống như thế, quán sát: thọ, tưởng, hành và thức, là khổ, là không, nên sinh khởi sự nhàm chán và thoát ly chúng, an trú tri kiến bình đẳng.
“Này các Tỳ-kheo! Các uẩn vốn là không tự tánh, do tâm mà có sinh, khi tâm pháp diệt tận rồi, thì các uẩn không còn tác khởi.
“Thấu suốt rõ ràng như thế, tức là trực tiếp giải thoát, đã trực tiếp giải thoát rồi, thì thoát ly mọi tri kiến. Đây gọi là Không giải thoát môn.
“Lại nữa, an trụ ở trong tam-muội, quán chiếu các sắc cảnh, hết thảy chúng đều diệt tận, thoát ly mọi ấn tượng. Cũng vậy, với thanh, hương, vị, xúc và pháp, cũng đều diệt tận, thoát ly mọi ấn tượng; quán sát như vậy, gọi là Vô tưởng giải thoát môn. Vào cửa giải thoát này rồi, liền thành tựu được tri kiến thanh tịnh. Do vì có sự thanh tịnh đó, nên tham, sân và si hết thảy chúng đều diệt tận. Những thứ ấy, đã diệt tận rồi, thì liền an trú tri kiến bình đẳng.
“Đã an trú vào tri kiến này rồi, tức là thoát ly kiến về ngã cùng với kiến về ngã sở, tức liền thấu suốt rõ ràng mọi kiến, không sở sinh, không có chỗ y chỉ.
“Lại nữa, đã thoát ly kiến về ngã rồi, tức không còn kiến, văn, giác và tri.
Tại sao vậy? Vì do nhân duyên, mà các thức sinh khởi, thì tức nhân duyên đó, cùng với thức được sinh ra, hết thảy chúng đều vô thường. Do vì nó vô thường, cho nên thức bất khả đắc. Thức uẩn đã không, thì không có chỗ tạo tác. Gọi là Vô tác giải thoát môn.”4
Bốn pháp thù thắng
Một thời, Đức Thế Tôn du hóa ở cung Hải Long vương cùng với 1.250 vị Tỳ-kheo, và số đông các hàng Đại Bồ-tát. Bấy giờ, Long vương Sāgara bạch với Thế Tôn: “Kính bạch Thế Tôn! Có pháp gì mà người thọ trì chút ít lại được phước nhiều không?”
Khi ấy, Phật bảo Hải long vương: “Có bốn pháp thù thắng, nếu ai thọ trì, đọc tụng, hiểu nghĩa, thì dụng công tuy ít mà được phước rất nhiều, so với công đức của người đọc tụng tám vạn bốn ngàn pháp tạng không khác. Bốn pháp đó là gì? Là thường tư duy: các hành vô thường, tất cả đều khổ, các pháp vô ngã và chỉ có Niết-bàn là an lạc.Long vương nên biết, đây là bốn pháp thù thắng, hàng Đại Bồ-tát Vô tận pháp trí, sớm chứng vô sanh, mau đến viên tịch, là vì họ thường tư duy, nghiền ngẫm bốn pháp này!”5
Vô thường, khổ, vô ngã, Niết-bàn được cho là bốn pháp ấn!
Ba pháp ấn
Một thời, sau khi Thế Tôn vào Niết-bàn không bao lâu, Trưởng lão Channo đi khắp nơi để thỉnh cầu các Tỳ-kheo chỉ dạy, rằng “xin chỉ dạy tôi, nói pháp cho tôi, để cho tôi biết pháp, thấy pháp và tôi có thể như vậy mà quán sát pháp.”
Bấy giờ, các Tỳ-kheo nói với Channo: “Sắc là vô thường. Thọ, tưởng, hành, thức là vô thường. Tất cả các hành đều vô thường. Tất cả các pháp đều vô ngã. Niết-bàn là tịch diệt”. 6
Chữ ‘hành’ ở đây chỉ cho tất cả mọi hiện tượng sinh diệt, biến hóa; nó đồng nghĩa với từ ‘hữu vi’. Tất cả mọi hiện tượng chưa từng dừng nghỉ quá trình chuyển động dù chỉ trong nháy mắt, chúng luôn luôn thay đổi, sinh diệt và biến hóa, cho nên nói ‘chư hành vô thường’: tất cả mọi hiện tượng đều luôn thay đổi, không thường hằng bất biến. Hiện tượng ở đây bao hàm cả vật chất lẫn tinh thần, chúng biến đổi liên tục không gián đoạn.
Vô thường, anitya hoặc anityatā, có nghĩa là tất cả các pháp hữu vi ở thế gian không có gì tồn tại mãi mãi, cái gì cũng thay đổi, biến hóa, sanh diệt không dừng. Tất cả các pháp hữu vi đều do nhân duyên mà sanh và đều có bốn tướng trạng: sanh, trụ, dị, diệt, gọi là tứ tướng vô thường. Bốn tướng này sanh diệt trong từng sát-na, sanh đó liền diệt đó.
Luận Đại trí độ, quyển 43, nói vô thường có hai loại, là niệm niệm vô thường và tương tục vô thường.
- Niệm niệm vô thường: Trong mỗi niệm, trong mỗi sát-na, các pháp hữu vi trải qua bốn tướng trạng sanh, trụ, dị, diệt; niệm này vừa sanh liền diệt, vừa diệt liền sanh, liên tục không gián đoạn.
- Tương tục vô thường: Vô thường tiếp nối vô thường tạo thành một dòng chảy vô thường tương tục: sanh, trụ, dị, diệt, rồi lại sanh, trụ, dị, diệt…
Luận Biện trung biên, quyển trung, phân tích vô thường thành ba loại: vô tính vô thường, sanh diệt vô thường và cấu tịnh vô thường.
- Vô tính vô thường: Còn gọi là vô vật vô thường. Tính biến kế sở chấp (các pháp vốn không có tự tính, do chúng sanh suy diễn, vọng tưởng [biến kế] rồi chấp vào đó mà cho là có tự tính), vì tính của nó là thường Không. Thành duy thức luận thuật ký giải thích: Vì thể tính thường không, tức là cái tính ban đầu, mà luận Biện trung biên gọi là Vô hữu vật (không có vật gì cả), thật sự thì không có gì vô thường cả (vì không có vật thì làm gì có vật vô thường?), cho nên nói các hành vô thường chỉ là một cách nói tạm thời.
- Sanh diệt vô thường: Còn gọi là khởi tận vô thường. Các pháp nương vào nhau mà sanh khởi, nương vào cái khác mà sinh khởi (y tha khởi), tức là đều do duyên mà sanh, cho nên nó cũng sẽ do duyên mà diệt tận, vì vậy mà gọi là sanh diệt vô thường.
- Cấu tịnh vô thường: Còn gọi là hữu cấu vô cấu vô thường. Các pháp viên thành thật cũng chuyển biến vô thường, bản chất của nó không có dơ hay sạch. Nếu ở trong dòng sanh tử mà nói thì gọi là dơ, nếu cắt đứt dòng sanh tử rồi thì gọi là tịnh, cho nên cấu hay tịnh đều vô thường.
Ngoài ra, luận Thuận trung, quyển hạ, cũng nói vô thường có ba loại là niệm niệm hoại diệt vô thường, hòa hợp ly tán vô thường và tất cánh như thị vô thường. Đại thừa nghĩa chương, ở quyển 2 và quyển 18 cũng đề xuất ba loại vô thường là phân đoạn vô thường, niệm vô thường và tự tánh bất thành vô thường. Về mặt tên gọi vô thường trong hai bộ luận vừa nêu khác nhau nhưng ý nghĩa thì tương đồng.
Luận Hiển dương thánh giáo, quyển 14 thì đề xuất sáu loại và tám loại vô thường. Sáu loại vô thường là:
a) Vô tính vô thường: Nghĩa là tất cả các pháp tính vốn không, là tính biến kế, chứ không phải thật có, như hoa đốm giữa hư không, tính của nó là thường không (thường không có thật).
b) Thất hoại vô thường: Các pháp đều hoại diệt và biến mất vô thường.
c) Chuyển dị vô thường: Chuyển dị là thay đổi thành cái khác, biến thành cái khác. Các pháp thường đổi khác như thế, giống như đứa bé trong bào thai luôn chuyển đổi trong suốt mười tháng hoài thai thì mới lớn lên thành người được.
d) Biệt ly vô thường: Có hợp có tan.
e) Đắc vô thường: Hiện tại thọ cái quả vô thường là do cái nhân vô thường đã tạo.
f) Đương hữu vô thường: Các pháp đang hiện hữu nhưng thực chất đang chuyển hóa liên tục qua bốn tướng trạng thành, trụ, hoại, không.
Tám loại vô thường là: 1. Sát-na vô thường, 2. Tương tục vô thường, 3. Bệnh vô thường, 4. Lão vô thường, 5. Tử vô thường, 6. Tâm vô thường, 7. Khí vô thường, 8. Thọ dụng vô thường. Trong đó, sát-na và tương tục là hai loại vô thường có mặt khắp mọi nơi; bệnh, lão, tử là ba loại vô thường ở nơi sắc thân; tâm vô thường là chỉ cho tâm thức luôn thay đổi; khí và thọ dụng là hai loại vô thường ở nơi sắc bên ngoài thân.
Liên quan đến tướng trạng vô thường, các kinh luận phần nhiều dùng những hình ảnh để diễn tả, như kinh Kim cương bát-nhã, dùng hình ảnh giấc mộng, ảo thuật, bọt nước, cái bóng, hạt sương, tia lửa điện để thuyết minh tất cả các pháp hữu vi đều vô thường, không thật.
Đại tạng pháp số, quyển 46, thì căn cứ vào Tông cảnh lục liệt kê tám thí dụ là nước xuôi về đông, mặt trời xế bóng, chớp lòe đá lửa, bóng câu qua khe cửa, đèn chong trước gió, sương đầu ngọn cỏ, cây khô vách núi, chớp lòe trước mắt để chỉ tính chất vô thường của các pháp.
A-tỳ-đạt-ma tạp luận, quyển 6, cũng nêu các tướng trạng vô thường, tóm lược có 12 loại, đó là tướng không có thật, tướng hoại diệt, tướng biến dị, tướng biệt ly, tướng hiện tại, tướng tự nhiên, tướng sát-na, tướng tương tục, tướng bệnh yếu, tướng tâm hành mỗi mỗi thay đổi, tướng hưng suy, tướng thế gian thành rồi hoại.
Ngày nay, khoa học tự nhiên dường như đã làm sáng tỏ thêm khái niệm vô thường của Phật giáo. Hồi trước, người ta cho rằng, nguyên tử, đơn vị vật chất nhỏ nhất, là bất biến, không thay đổi; nhưng ngày nay người ta đã chứng minh được nguyên tử cũng thay đổi, không phải là bất biến, và cũng không phải là vật chất nhỏ nhất. Bên trong hạt nguyên tử còn có điện tử, trung tử… chúng có thể tính luôn luôn vận động kết hợp mà thành. Vật chất nhỏ bé nhất có thể nói là lạp tử, nhưng lạp tử cũng không phải là một vật chất cố định, bất biến; nó cũng thường xuyên biến hóa. Những khám phá mới của khoa học này ngày nay ai cũng biết. Vật chất hình thành từ những nguyên tử phức hợp, từ vật chất nhỏ nhất cho đến vật chất cực lớn như thiên thể vũ trụ, đều hình thành từ những hạt cơ bản có tính chất vật lý, hóa học biến hóa không dừng. Sự khám phá khoa học này đã thêm một lần nữa chứng minh giáo lý ‘chư hành vô thường’ của Phật giáo luôn là chân lý.
Tuy nhiên, Phật giáo không dựa vào khoa học để tồn tại! Phật giáo nhận thức các pháp vô thường không phải bằng phương pháp phân tích của khoa học mà bằng thực nghiệm hiện lượng hay trực giác chứng ngộ.
Chữ ‘pháp’ trong ‘chư pháp’ cùng một ý nghĩa với ‘chư hành’, đều chỉ cho tất cả mọi hiện tượng.
Vô ngã là không có cái ngã. Khái niệm về ngã, trong tư tưởng triết học và tôn giáo của Ấn Độ cổ đại thường chỉ cho bản thể hoặc thật thể vĩnh hằng, không bị sanh diệt, biến hóa. Phật giáo cho rằng, cái thật thể hay bản thể nằm ngoài kinh nghiệm nhận thức của con người, nó có tồn tại hay không chúng ta không có phương pháp nào để xác định nhận biết, cho nên gọi nó là vô ký, và do đó Đức Phật khuyên các Tỳ-kheo không nên tìm hiểu về vấn đề này.
Dưới một ý nghĩa nào đó, Phật giáo không nói ‘ngã’ không có thật thể, nhưng Phật giáo nói, ở trong thế giới của chúng ta, tất cả mọi pháp đều vô ngã. Do đó, khi nói ‘chư pháp vô ngã’ có nghĩa là tất cả mọi sự vật đều không có ngã.
Đại đa số quần chúng đều dễ dàng tiếp nhận ý nghĩa ‘chư hành vô thường’, nhưng đối với ý nghĩa ‘chư pháp vô ngã’ thì ngoại đạo không thể chấp nhận được, cho nên, giáo lý ‘chư pháp vô ngã’ trở thành giáo lý duy nhất của Phật giáo.
Thuở Phật còn tại thế, các tôn giáo bấy giờ đều cho rằng tất cả mọi sự vật đều có bản thể tồn tại vĩnh viễn bất sanh bất diệt. Bản thể đó gọi là Ngã (atman). Tôn giáo bấy giờ khi đề cập đến Phạm, đề cập đến Ngã, tức là đều chỉ cho cái bản thể. Bản thể hay thật thể của vũ trụ gọi là Phạm (brahaman), còn bản thể hay thật thể của cá nhân thì gọi là Ngã (atman).
Phật giáo cho rằng, cái bản thể đó con người không thể nhận thức được, cũng không có phương pháp gì để chứng minh nó có tồn tại hay không, cho nên Phật giáo gọi là vô ký, tức không xác định. Hơn nữa, cái bản thể hay thật thể này nó không có quan hệ gì đến hiện tượng giới và thế giới của chúng ta, nó cũng không có lợi ích gì đến sự nghiệp tu hành giải thoát, do đó không cần phải đem nó ra đặt vấn đề để nghiên cứu. Cái thấy của Phật giáo là tất cả mọi hiện tượng giới đều không có Ngã.
Khi Phật giáo Đại thừa hưng khởi, thuật ngữ Không (śūnya) và Không tính (śūnyatā) được sử dụng rộng rãi để nói đến Vô ngã. Vô ngã và Không là đồng nghĩa.
Thiền tông Trung Hoa cũng sử dụng từ ‘Vô’ để chỉ cho ý nghĩa Vô ngã. Cả hai thuật ngữ ‘Không’ và ‘Vô’ đều không mang ý nghĩa hay liên quan gì đến khái niệm hư vô.
Phật giáo không đề cập đến vấn đề bản thể luận. Phật giáo nói đến Không và Vô, nhưng nó không mang ý nghĩa hay liên quan gì đến bản thể luận, mà nó phản ảnh sự thật trạng thái của hiện tượng giới là Không và Vô. Vô ngã là từ ngữ biểu thị trạng thái không tồn tại một cái ngã của tất cả mọi hiện tượng.
Tất cả mọi hiện tượng đều Vô ngã và Không tức là chúng không có tự tính (niḥs-vabhāva), không có tính cố định, luôn vô thường; không tự sanh ra, không tự có mặt.
Tất cả các pháp đều không tự sanh ra và cũng không tự nó mất đi. Nghĩa là, các pháp không phải là bất sanh, bất diệt, các pháp không có thực thể cố định. Khái niệm ‘cố định’ là chỉ cho sự tồn tại độc lập. Nếu con người có tính cố định thì người này không liên quan đến người khác. Nhưng trên thực tế, xã hội nhân sinh đều có mối quan hệ mật thiết với nhau, không có cái gì tồn tại tuyệt đối, đơn độc, riêng lẻ. Tất cả mọi sự vật hiện tượng đều tồn tại trong một mối tương quan, liên hệ với thời gian, không gian và tương tác lẫn nhau.
Xã hội, nhân sinh cũng không có hoạt động cố định, tất cả đều tùy thuộc vào những điều kiện nhân duyên mà biến hóa, thay đổi.
Trên thực tế, Vô ngã và Không có thể phân ra làm hai phương diện để nói, đó là Vô sở đắc và Vô quái ngại.
- Vô sở đắc (aprāpti), tức là không thể nắm bắt được (không chấp trước). Con người có một ý niệm cho rằng có cái ta và cái của ta, và còn có người nghĩ rằng những cái đó là cố định, trường tồn, và luôn mong nó cố định bất biến. Nhưng sự thật, không có cái gì để gọi là ta và của ta, bởi vì tất cả đều Vô ngã, đều là Không.
- Vô quái ngại (anāvaraṇa), tức là không còn chướng ngại, đạt được sự tự do tự tại. Đây là trạng thái đạt được khi tu tập thành công Vô sở đắc, không còn chấp trước. Không chấp trước thì có được khả năng hoạt động tự do tự tại mà vẫn đúng như pháp. Khổng Tử cũng có nói là “Tùy theo chỗ ước muốn của tâm mà vẫn không ra ngoài khuôn phép”. Câu nói này cũng có ý nghĩa như trong đạo Phật, một khi đã Vô ngã, đã Không rồi thì tự do tự tại, không có gì có thể gây chướng ngại. Lý tưởng của Phật giáo là hoàn thành nhân cách, đạt đến một cuộc sống thường nhật thong dong tự tại. Đức Phật dạo chơi trong Tam giới chính là đạt được cảnh giới Vô chướng ngại này.
Vô ngã và Không là đặt bản thân mình vào trong trạng thái Không. Do đó, ở trong cái trạng thái Không ấy không có một cái Ta làm trung tâm cho mọi tham dục, không có cái Ta nhiễu hại, dọa nạt người khác, ganh ghét, nịnh hót, khinh miệt, oán hận hay luyến mộ người khác… Để thân tâm mình vào trạng thái Không là luôn luôn đứng ở lập trường của người khác, đứng ở lập trường của toàn thể, để rồi từ đó suy nghĩ chín chắn rồi sau đó mới hành động, và hành động mà không làm nhiễu loạn người khác. Đồng thời, đối với người và vật luôn luôn ôm ấp tấm lòng từ bi thương xót, không có sự đối lập giữa ta và người mà luôn luôn rộng rãi bao dung người khác. Vô ngã, như vậy, cuối cùng trở thành Đại ngã chăng?!
Vô ngã là cái nhìn chính xác và như thật về xã hội và nhân sinh. Có thể nói, Vô ngã đồng nghĩa với Duyên khởi và Chư pháp thật tướng (tướng chân thật của các pháp).
Niết-bàn, nirvāṇa, trong ngôn ngữ Ấn Độ bao gồm những ý nghĩa: lửa tắt, hết, chết, hoàn toàn yên lặng, yên ổn, vắng lặng hoàn toàn, chết và đi qua chỗ khác. Ngài Huyền Tráng dịch là viên tịch.
Người Ấn Độ dùng từ này để chỉ cho ngọn lửa bị tắt ngấm, hoặc bị gió thổi cho tắt; chẳng hạn, khi ngọn đèn bị tắt thì gọi là ‘đăng diệm Niết-bàn.’7
Các tôn giáo tại Ấn Độ đã sớm sử dụng từ ngữ này để chỉ cho cảnh giới lý tưởng tối cao. Luận Đại Tỳ-bà-sa liệt kê dị giáo có tới năm loại ‘hiện pháp Niết-bàn’, tức họ cho rằng sự hưởng thụ khoái lạc năm dục ở thế gian và đạt được bốn thiền định là Niết-bàn.8
Bà-la-môn giáo lấy sự tu trì đạt đến cảnh giới Phạm - Ngã hợp nhất, hoặc sau khi chết sanh lên Phạm thiên là chứng ‘Phạm Niết-bàn’.
Từ đó, chúng ta biết rằng, nguyên thủy từ ‘Niết-bàn’ không phải là danh từ riêng biệt của Phật giáo. Tuy nhiên, khi danh từ ‘Niết-bàn’ xuất hiện trong kinh điển Phật giáo thì nó đã mang nội dung ý nghĩa mới; và cho đến ngày nay thì từ ‘Niết-bàn’ đã trở thành một thuật ngữ đặc hữu và trang nghiêm của Phật giáo.
Trong kinh Đại bát-niết-bàn liệt kê Niết-bàn có 25 loại9; luận Tứ đế nêu Niết-bàn có 66 tên gọi khác nhau.10 Điều này cho thấy trạng thái an lạc, hạnh phúc có rất nhiều cấp độ khác nhau trong lộ trình đoạn hoặc, tu chứng.
Trong kinh luận Hán tạng, người ta phải dùng các từ vô vi, chân đế, bỉ ngạn, vô hoại, vô động, vô ưu, vô cấu, bất sinh, giải thoát, vô úy, an ổn, vô thượng, cát tường, vô hý luận, vô tránh… cho đến các từ chân như, thật tướng, Như Lai tạng, pháp thân v.v… để chỉ trạng thái hoặc tính chất của Niết-bàn.
Có quan niệm cho rằng, chết là Niết-bàn, như khi nói ‘nhập Niết-bàn’, nghĩa là một vị Thánh giả trở lên từ bỏ xác thân này. Đó là một quan niệm sai lầm! Nếu nói rằng chết là Niết-bàn thì khi Đức Thích Ca Mâu Ni thành đạo dưới cội cây bồ-đề, ngay sau khi thành đạo, chứng Niết-bàn Ngài đã chết rồi! Cho nên, dưới cây bồ-đề Đức Phật chứng Niết-bàn và cái chết không liên quan gì nhau hết. Nên hiểu, như kinh Thắng Man đã nói, “Người chứng đắc a-nậu-đa-la tam-miệu-tam-bồ-đề tức là chứng đắc Niết-bàn.”11
Các nhà phiên dịch khi diễn tả cái chết của một Thánh giả thì dịch là ‘bát-niết-bàn’ (parinirvāna). Chữ ‘bát’ (pari) có nghĩa là ‘hoàn toàn không còn sót lại’, vì vậy, bát-niết-bàn có nghĩa là thân và tâm cuối cùng của một vị A-la-hán đã hoàn toàn diệt hết, tức vô dư niết-bàn (Niết-bàn hoàn toàn, không còn sót lại gì hết). Hiển nhiên, trạng thái Niết-bàn này so với Đức Phật khi ngồi dưới cội cây bồ-đề hoặc một vị Thanh văn đang còn sống chứng đắc ‘hiện pháp Niết-bàn’ có sự khác biệt.
Niết-bàn có nghĩa là ‘diệt’. Chữ ‘diệt’ này có nghĩa là diệt hết mọi phiền não, tai họa. Kinh Tạp A-hàm nói : “Tham dục đã được đoạn trừ vĩnh viễn, sân khuể đã được đoạn trừ vĩnh viễn, ngu si đã được đoạn trừ vĩnh viễn, tất cả mọi phiền não đã được đoạn trừ vĩnh viễn, đó là Niết-bàn.”12 Kinh Đại bát-niết-bàn cũng nói : “Hết khổ đau nghĩa là Niết-bàn.”13 Đó là thuyết minh chữ ‘diệt’ có nghĩa là tiêu diệt phiền não và khổ đau; phiền não và khổ đau tiêu diệt thì xuất hiện cảnh giới tịch tịnh, an ổn, khoái lạc, gọi là Niết-bàn tịch tịnh.
Nam truyền và Bắc truyền đều có kinh Niết-bàn, và cả hai truyền thống đều rất coi trọng bài kệ trong kinh Niết-bàn là ‘chư hành vô thường, thị sinh diệt pháp, sinh diệt diệt dĩ, tịch diệt vi lạc’. Tịch diệt là đời sống tràn đầy pháp hỷ, không chỉ Thanh văn mà ngay cả tinh thần của Bồ-tát cũng được nuôi dưỡng đời sống bằng pháp hỷ tịch diệt.
Câu-xá luận dùng hình ảnh ngọn lửa tắt ngấm để dụ cho trạng thái Niết-bàn mà Đức Phật chứng được với tâm giải thoát cũng như vậy. Luận nói: “Giống như ngọn lửa tắt ngấm (ngọn lửa Niết-bàn), sự giải thoát tâm cũng như vậy. Có nghĩa là, giống như sự lụn tàn của ngọn lửa chỉ là sự đi qua của ngọn lửa mà không phải sự đi qua của một thực thể nào khác, sự giải thoát của tâm Thế Tôn cũng vậy, chỉ là sự diệt tận các uẩn chứ không có gì khác.”14
Kinh Niết-bàn của truyền thống Bắc truyền hình như đã phủ định ý nghĩa trên của Câu-xá và cho rằng: “Nếu nói Như Lai nhập Niết-bàn giống như củi hết lửa tắt thì nói như vậy là bất liễu nghĩa; còn nói Như Lai nhập vào pháp tính thì là liễu nghĩa.” Kinh này còn nói: “Nếu dầu đã cạn hết thì ánh đèn cũng tắt theo, ánh đèn đã tắt là dụ cho phiền não đã diệt hết, ánh đèn tuy đã tắt nhưng cây đèn thì vẫn còn; Như Lai cũng như vậy, phiền não tuy đã diệt hết nhưng pháp thân thì vẫn thường tại.”15
Kinh Niết-bàn của truyền thống Bắc truyền là một tập hợp vô cùng phong phú về ý nghĩa của Niết-bàn, như cho rằng Niết-bàn có đầy đủ ba đức tính là pháp thân, bát-nhã, giải thoát; hoặc có đầy đủ bốn đức tính thường, lạc, ngã, tịnh; hoặc có đầy đủ tám công đức thường, hằng, an, thanh lương, bất lão, bất tử, vô cấu, khoái lạc, giống như tám hương vị của đề hồ. Ý nghĩa của Niết-bàn như vậy cho thấy bản thể của Niết-bàn không hề rơi vào trạng thái hư vô, tịch diệt, ngược lại, Niết-bàn lấy thật tướng hoặc pháp thân làm bản thể và có tác dụng làm cho sinh mạng vô cùng tận.
Trên phương diện lịch sử, chúng ta nhận thấy rằng, thời kỳ Phật giáo bộ phái, Niết-bàn được phân thành hai loại, Hữu dư Niết-bàn và Vô dư Niết-bàn. Hữu dư Niết-bàn nói rằng, tuy đã đoạn tuyệt tất cả mọi phiền não để siêu thoát sanh tử, nhưng vẫn còn chịu quả báo của nghiệp quá khứ (tức chỉ cho nhục thể), nên chưa thể nói là Niết-bàn hoàn toàn. Ở một phương diện khác, Vô dư Niết-bàn là đã đoạn tuyệt tất cả mọi phiền não và cũng đã đoạn tuyệt nhục thể, không còn dư y, tức là Niết-bàn hoàn toàn, như Phật nhập diệt. Bát-niết-bàn là chỉ cho Niết-bàn hoàn toàn.
Đến thời kỳ Phật giáo phát triển, Niết-bàn được nhận thức thêm là Tự tính thanh tịnh Niết-bàn và Vô trụ xứ Niết-bàn, thành ra có bốn loại Niết-bàn.
Tâm tính tức là Phật tính, xưa nay vốn thanh tịnh, có đủ các đức tính của Niết-bàn là thường, lạc, ngã, tịnh. Phật tính này chính là Tự tính thanh tịnh Niết-bàn. Vô trú xứ Niết-bàn là chỉ cho ‘nhờ vào đại trí mà không trụ ở trong sanh tử, nhờ đại bi mà không trụ nơi Niết-bàn’; Vô trú xứ Niết-bàn cũng có nghĩa là Niết-bàn chân thật, không trú nơi sanh tử, không trụ nơi Niết-bàn, không chấp trước, không trú trước. Trạng thái Niết-bàn của Đức Phật nhất định cũng giống như vậy.
Kết luận
Trong rất nhiều kinh, Đức Phật thường hỏi các Tỳ-kheo:
- Này các Tỳ-kheo! Năm uẩn là thường hay vô thường?
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
- Bạch Đức Thế Tôn, là vô thường.
- Nếu là vô thường, là pháp thay đổi thì có ngã và ngã sở không?
- Không có ngã và ngã sở.
Đức Phật liền dạy:
- Này các Tỳ-kheo! Hãy quán sát như vậy! Quán sát các pháp vô thường, vô ngã liền đạt được giải thoát.
Căn cứ đoạn kinh văn này chúng ta có thể thấy ba pháp ấn liên quan và nhất quán với nhau. Trong ba pháp ấn, Niết-bàn tịch tịnh tức chính là giải thoát, cũng chính là không. Đức Phật từng dạy rằng: “Các hành đều là Không. Không thường, luôn thay đổi, không có ngã và ngã sở. Tính của các pháp là như vậy”.
Bản tính của tất cả các pháp hữu vi là không tịch. Không tịch cho nên vô thường, vô ngã; và vì vậy mà có thể thực hiện Niết-bàn. Ý nghĩa này được khai triển từ ý nghĩa không trong duyên khởi. Cho nên, trong kinh thường nói “Không tương ưng với duyên khởi”. Duyên khởi vốn được khai triển từ ý nghĩa không, quán sát duyên khởi thì ngộ được lý tính của tất cả các pháp đều quy về không tịch. Đây là phương pháp và cũng là mục đích mà Đức Phật tuyên thuyết giáo lý Duyên khởi.
Phật nói Tam pháp ấn là từ tư cách hay tự thân của một chúng sanh hữu tình mà nói. Hữu tình là vô thường, vô ngã và không tịch. Trong các tôn giáo truyền thống của Ấn Độ, đặc biệt là các tôn giáo mới hình thành, mỗi tôn giáo đều cho rằng, trong cái thân năm uẩn sanh tử này, hoặc ngoài cái thân năm uẩn này, có tồn tại một cái ngã chân thật và thường trụ. Đức Phật cho rằng, hữu tình là hữu tình của duyên khởi, y theo duyên khởi mà nói thì không có một cái gì là thường trụ, cái gì cũng vô thường, vô ngã.
Một số người cho rằng, hoàn cảnh thích ý là hạnh phúc, hoặc cho rằng duy trì được trạng thái tâm cảnh hòa bình, không khổ không lạc là an ổn. Nhưng theo tuệ giác của Đức Phật, như vậy cũng còn khổ! Cái khổ này, không phải là cái khổ ưu sầu, mà là cái khổ do vô thường. Tất cả mọi niềm vui hạnh phúc, an ổn đều thay đổi, biến hóa không dừng. Cho dù có xứng tâm vừa ý cách mấy, bình an cách mấy, rồi thì cũng chỉ được một thời gian, cuối cùng đều hoại diệt. Có sanh ắt có tử, có trẻ ắt có già, có mạnh ắt có yếu, do đó mà nói ‘Vô thường là khổ’.
Bà-la-môn giáo có thuyết Thường ngã, đó là cái hạnh phúc vi diệu thù thắng. Đức Phật phản đối chủ thuyết này. Tất cả mọi sự mọi vật đều vô thường, biến đổi thì làm gì có cái hạnh phúc vi diệu thù thắng cứu cánh viên mãn? Cho nên, Phật nói vô thường là khổ. Khổ nên vô ngã. Vì sao? Vì ngã có nghĩa là chủ tể, là làm chủ mọi sự, là tự do tự tại. Nhưng, tất cả mọi loài hữu tình đều do các pháp uẩn, giới, xứ mà thành và biến hóa vô thường, mà vô thường thì khổ, khổ thì không có tự tại, như vậy làm sao gọi là có ngã được? Đức Phật dạy, do vì chúng sanh hữu tình chấp có ngã cho nên mới tạo nghiệp để rồi lưu chuyển sanh tử không dừng. Chấp ngã là căn nguyên của sanh tử luân hồi. Nếu như giác ngộ vô ngã thì không còn cái nhân sanh tử; hoặc, nghiệp đều không khởi, ngay đó thấy được thật tướng các pháp, đạt được chánh giác, tất cả đều là tịch tịnh Niết-bàn.
Đức Phật dựa trên đời sống của chúng sanh hữu tình mà nói ý nghĩa tam pháp ấn. Chúng sanh hữu tình tồn tại trên thế gian này dựa vào năm uẩn và hoàn cảnh để năm uẩn tồn tại, tất cả những pháp này đều là vô thường. Thế gian quả thật là vô thường, nhưng không thể nói vì vô thường nên thế gian khổ và vô ngã. Chẳng hạn, nói cây viết này là vô thường, điều này đúng, nhưng không thể nói vì vô thường nên cây viết khổ và vô ngã. Cây viết là vô tình, căn bản là nó không có cảm giác, tức là nó không biết khổ hay không khổ. Nó không biết khổ hay không khổ, cũng không biết tự do hay không tự do, và cũng không biết chấp trước là ngã. Nó không có ngã, và cũng không có nhu yếu để đòi hỏi vô ngã. Cho nên, thuyết vô thường là khổ, khổ nên vô ngã là y cứ trên đời sống của chúng sanh hữu tình mà nói.
Đức Phật thuyết giảng ba pháp ấn với một phương pháp vô cùng thiện xảo, bởi đồng một mệnh đề mà vừa làm hai phương diện giải thoát: vừa là chân tướng của sự thật, là lý tính phổ biến, vừa là quá trình thực tiễn.
Ba pháp ấn có nghĩa vô cùng sâu xa, nhưng trong mỗi pháp ấn đã bao hàm hai pháp ấn kia. Mỗi một pháp ấn đã có thể khai hiển nội dung chánh giác. Tức là, mỗi một pháp ấn đã có năng lực xa lìa chấp trước, chứng quả chân thật. Y theo cánh cửa vô thường mà ngộ nhập, tức là vào cánh cửa Vô nguyện giải thoát môn; y theo vô ngã mà ngộ nhập, tức là vào cửa Không giải thoát môn; y theo Niết-bàn tịch diệt mà ngộ nhập, tức là vào cửa Vô tướng giải thoát môn. Bởi vì căn tính của chúng sanh hữu tình vốn bất đồng, cho nên hoặc nói như vậy, hoặc nói như kia, hoặc nói hai pháp ấn, hoặc nói ba pháp ấn, bốn pháp ấn...
Thứ tự quá trình tu tập luôn in đậm tam pháp ấn: trước hết là quán vô thường, do vô thường mà quán thấy vô ngã, và thấy vô ngã là đạt được Niết-bàn. Trong kinh thường nói: yểm ly, ly dục, giải thoát. Đây cũng là thứ tự tu tập theo tam pháp ấn. Quán chiếu các hành vô thường cho nên yểm ly những tai họa của thế gian mà tìm cầu sự xuất ly; thông đạt các pháp vô ngã, không có gì là ta, của ta cho nên xa lìa được tất cả mọi ái dục; ly dục rồi thì tất cả mọi phiền não đều rơi rụng, do đó mà đạt được Niết-bàn giải thoát.
Trong bộ luận Đại trí độ, Bồ-tát Long Thọ nói: Vô thường là cửa không, không là cửa Vô sanh. Đây cũng là cách nói khác về thứ tự của ba pháp ấn, vì không tức là vô ngã, vô sanh tức là Niết-bàn.
Có thể nói giáo lý ba pháp ấn vừa diễn tả chân tướng của các pháp, vừa là lịch trình, là bản đồ tu học. Đây là giáo pháp đặc biệt hy hữu và chỉ duy nhất có trong Phật giáo!
Thích Nguyên Hùng
________________
(1) ĐTK/ĐCTT, T02, n°.0103, Phật thuyết thánh pháp ấn kinh, p.0500a10.
(2) ĐTK/ĐCTT, T02, n°.0104, Phật thuyết pháp ấn kinh, p.0500b25.
(3) ĐTK/ĐCTT, T02, n°.0104, Phật thuyết pháp ấn kinh, p.0500c02 : 此 法 印 者，即 是 三 解 脫 門，是 諸 佛 根 本 法，為諸佛眼，是即諸佛所歸趣故.
(4) Kinh dẫn thượng.
(5) ĐTK/ĐCTT, T15, n°.0599, Phật vị Hải Long vương thuyết pháp ấn kinh, p.1057b10.
(6) ĐTK/ĐCTT, T02, n°.0099, Tạp A-hàm, kinh số 262, Xa-nặc. Tương đương Pali, S.22.90, Channo.
(7) Câu-xá luận, quyển 16.
(8) ĐTK/ĐCTT, T27, n°.1545, p.994c.
(9) ĐTK/ĐCTT, T12, n°.0374, p.0512c.
(10) ĐTK/ĐCTT, T32, n°.1647, p.0389c.
(11) ĐTK/ĐCTT, T12, n°.0353, p.0220c.
(12) ĐTK/ĐCTT, T02, n°.99, p. 126b.
(13) ĐTK/ĐCTT, T12, n°.0374, p.0514c.
(14) ĐTK/ĐCTT, T29, n°.1558, p.35a.
(15) ĐTK/ĐCTT, T12, n°.0374, p.0402a.

markdown:
**Pháp ấn, tiếng Phạn dharma-mudrā, trong đó dharma là pháp, là những lời dạy của Đức Phật, và mudrā là dấu ấn, là khuôn dấu, là đặc chất, là tiêu chuẩn. **
Ấn còn có nghĩa là chân thật, bất động, bất biến, như ấn tín của quốc vương. Pháp ấn là dấu ấn của Chánh pháp, là dấu hiệu đặc trưng để nhận biết Phật pháp, nhưng cũng có thể là chỉ cho giáo pháp cô đọng, tinh yếu, cốt tủy, tức là pháp yếu.
Hàng vạn Tu sĩ và Cư sĩ Phật giáo Thái Lan tu tập trong sự trang nghiêm và thành kính.
Sau này, nhiều trăm năm sau Phật Niết-bàn, thuật ngữ Pháp ấn được dùng để chỉ cho kinh điển do Phật thuyết, ngược lại, kinh điển nào có nội dung tư tưởng trái ngược với pháp ấn thì được coi là kinh điển không do Phật thuyết.
Những bản kinh sau đây sẽ cho chúng ta thấy khái niệm pháp ấn được Đức Thế Tôn dùng để giảng dạy những giáo lý nhiệm mầu, thâm sâu; những pháp hành căn bản để thành tựu giải thoát.
Thánh pháp ấn là khuôn dấu về Chánh pháp của bậc Thánh, pháp ấn của bậc Thánh, hay pháp này chính là pháp hành, pháp yếu căn bản đi đến thành tựu Thánh quả. Kinh ghi: “Này các Tỳ-kheo, thế nào là Thánh pháp ấn? Thánh pháp ấn này nếu được tu tập sẽ đưa đến tri kiến thanh tịnh. Giả sử vị Tỳ-kheo ở chỗ nhàn cư, hoặc ngồi dưới gốc cây, chốn không nhàn, quán sát nhận biết rõ sắc là vô thường, thấy sắc vốn không có. Đã nhận biết rõ vô thường, hiểu rõ đến chỗ Không, Vô đều là hình dung biến hóa nhanh chóng, vô ngã, vô dục, cho nên tâm liền ngưng nghỉ, tự nhiên thanh tịnh mà được giải thoát.”1
Thánh pháp ấn ở đây được nhận diện là vô thường, không, vô ngã và Niết-bàn.
Tự tánh không
Pháp ấn là pháp của Phật, siêu việt, không thể nghĩ bàn, tri kiến không thể đạt tới. Kinh ghi: “Tự tánh Không, không có sở hữu, không vọng tưởng, không sanh, không diệt, thoát ly mọi tri kiến. Tại sao? Vì tánh Không, không có xứ sở, không có sắc tướng, không có tưởng, nó vốn không sanh, không phải chỗ mà tri kiến có thể đạt tới, thoát ly mọi vướng mắc; vì do thoát ly mọi vướng mắc, nên hết thảy pháp nó đều dung nhiếp, an trú tri kiến bình đẳng, tức là tri kiến chân thực. Tỳ-kheo nên biết, tánh Không là như vậy, các pháp cũng là như vậy, đó gọi là pháp ấn.”2
Ở đây, tánh Không là pháp ấn.
Tam giải thoát môn
Có khi Đức Phật nói ba cánh cửa giải thoát là pháp ấn. Kinh ghi: “Pháp ấn này chính là ba giải thoát môn, là pháp căn bản của chư Phật, là đôi mắt của chư Phật, đó là chỗ quy thú của chư Phật.”3
Rồi Đức Phật giải thích, nếu ai tu tập, quán sát đúng như thật rằng: “Sắc là khổ, là không, là vô thường, nên sinh khởi sự nhàm chán và thoát ly chúng, an trú tri kiến bình đẳng. Cũng giống như thế, quán sát: thọ, tưởng, hành và thức, là khổ, là không, nên sinh khởi sự nhàm chán và thoát ly chúng, an trú tri kiến bình đẳng.
“Này các Tỳ-kheo! Các uẩn vốn là không tự tánh, do tâm mà có sinh, khi tâm pháp diệt tận rồi, thì các uẩn không còn tác khởi.
“Thấu suốt rõ ràng như thế, tức là trực tiếp giải thoát, đã trực tiếp giải thoát rồi, thì thoát ly mọi tri kiến. Đây gọi là Không giải thoát môn.
“Lại nữa, an trụ ở trong tam-muội, quán chiếu các sắc cảnh, hết thảy chúng đều diệt tận, thoát ly mọi ấn tượng. Cũng vậy, với thanh, hương, vị, xúc và pháp, cũng đều diệt tận, thoát ly mọi ấn tượng; quán sát như vậy, gọi là Vô tưởng giải thoát môn. Vào cửa giải thoát này rồi, liền thành tựu được tri kiến thanh tịnh. Do vì có sự thanh tịnh đó, nên tham, sân và si hết thảy chúng đều diệt tận. Những thứ ấy, đã diệt tận rồi, thì liền an trú tri kiến bình đẳng.
“Đã an trú vào tri kiến này rồi, tức là thoát ly kiến về ngã cùng với kiến về ngã sở, tức liền thấu suốt rõ ràng mọi kiến, không sở sinh, không có chỗ y chỉ.
“Lại nữa, đã thoát ly kiến về ngã rồi, tức không còn kiến, văn, giác và tri.
Tại sao vậy? Vì do nhân duyên, mà các thức sinh khởi, thì tức nhân duyên đó, cùng với thức được sinh ra, hết thảy chúng đều vô thường. Do vì nó vô thường, cho nên thức bất khả đắc. Thức uẩn đã không, thì không có chỗ tạo tác. Gọi là Vô tác giải thoát môn.”4
Bốn pháp thù thắng
Một thời, Đức Thế Tôn du hóa ở cung Hải Long vương cùng với 1.250 vị Tỳ-kheo, và số đông các hàng Đại Bồ-tát. Bấy giờ, Long vương Sāgara bạch với Thế Tôn: “Kính bạch Thế Tôn! Có pháp gì mà người thọ trì chút ít lại được phước nhiều không?”
Khi ấy, Phật bảo Hải long vương: “Có bốn pháp thù thắng, nếu ai thọ trì, đọc tụng, hiểu nghĩa, thì dụng công tuy ít mà được phước rất nhiều, so với công đức của người đọc tụng tám vạn bốn ngàn pháp tạng không khác. Bốn pháp đó là gì? Là thường tư duy: các hành vô thường, tất cả đều khổ, các pháp vô ngã và chỉ có Niết-bàn là an lạc.Long vương nên biết, đây là bốn pháp thù thắng, hàng Đại Bồ-tát Vô tận pháp trí, sớm chứng vô sanh, mau đến viên tịch, là vì họ thường tư duy, nghiền ngẫm bốn pháp này!”5
Vô thường, khổ, vô ngã, Niết-bàn được cho là bốn pháp ấn!
Ba pháp ấn
Một thời, sau khi Thế Tôn vào Niết-bàn không bao lâu, Trưởng lão Channo đi khắp nơi để thỉnh cầu các Tỳ-kheo chỉ dạy, rằng “xin chỉ dạy tôi, nói pháp cho tôi, để cho tôi biết pháp, thấy pháp và tôi có thể như vậy mà quán sát pháp.”
Bấy giờ, các Tỳ-kheo nói với Channo: “Sắc là vô thường. Thọ, tưởng, hành, thức là vô thường. Tất cả các hành đều vô thường. Tất cả các pháp đều vô ngã. Niết-bàn là tịch diệt”. 6
Chữ ‘hành’ ở đây chỉ cho tất cả mọi hiện tượng sinh diệt, biến hóa; nó đồng nghĩa với từ ‘hữu vi’. Tất cả mọi hiện tượng chưa từng dừng nghỉ quá trình chuyển động dù chỉ trong nháy mắt, chúng luôn luôn thay đổi, sinh diệt và biến hóa, cho nên nói ‘chư hành vô thường’: tất cả mọi hiện tượng đều luôn thay đổi, không thường hằng bất biến. Hiện tượng ở đây bao hàm cả vật chất lẫn tinh thần, chúng biến đổi liên tục không gián đoạn.
Vô thường, anitya hoặc anityatā, có nghĩa là tất cả các pháp hữu vi ở thế gian không có gì tồn tại mãi mãi, cái gì cũng thay đổi, biến hóa, sanh diệt không dừng. Tất cả các pháp hữu vi đều do nhân duyên mà sanh và đều có bốn tướng trạng: sanh, trụ, dị, diệt, gọi là tứ tướng vô thường. Bốn tướng này sanh diệt trong từng sát-na, sanh đó liền diệt đó.
Luận Đại trí độ, quyển 43, nói vô thường có hai loại, là niệm niệm vô thường và tương tục vô thường.
- Niệm niệm vô thường: Trong mỗi niệm, trong mỗi sát-na, các pháp hữu vi trải qua bốn tướng trạng sanh, trụ, dị, diệt; niệm này vừa sanh liền diệt, vừa diệt liền sanh, liên tục không gián đoạn.
- Tương tục vô thường: Vô thường tiếp nối vô thường tạo thành một dòng chảy vô thường tương tục: sanh, trụ, dị, diệt, rồi lại sanh, trụ, dị, diệt…
Luận Biện trung biên, quyển trung, phân tích vô thường thành ba loại: vô tính vô thường, sanh diệt vô thường và cấu tịnh vô thường.
- Vô tính vô thường: Còn gọi là vô vật vô thường. Tính biến kế sở chấp (các pháp vốn không có tự tính, do chúng sanh suy diễn, vọng tưởng [biến kế] rồi chấp vào đó mà cho là có tự tính), vì tính của nó là thường Không. Thành duy thức luận thuật ký giải thích: Vì thể tính thường không, tức là cái tính ban đầu, mà luận Biện trung biên gọi là Vô hữu vật (không có vật gì cả), thật sự thì không có gì vô thường cả (vì không có vật thì làm gì có vật vô thường?), cho nên nói các hành vô thường chỉ là một cách nói tạm thời.
- Sanh diệt vô thường: Còn gọi là khởi tận vô thường. Các pháp nương vào nhau mà sanh khởi, nương vào cái khác mà sinh khởi (y tha khởi), tức là đều do duyên mà sanh, cho nên nó cũng sẽ do duyên mà diệt tận, vì vậy mà gọi là sanh diệt vô thường.
- Cấu tịnh vô thường: Còn gọi là hữu cấu vô cấu vô thường. Các pháp viên thành thật cũng chuyển biến vô thường, bản chất của nó không có dơ hay sạch. Nếu ở trong dòng sanh tử mà nói thì gọi là dơ, nếu cắt đứt dòng sanh tử rồi thì gọi là tịnh, cho nên cấu hay tịnh đều vô thường.
Ngoài ra, luận Thuận trung, quyển hạ, cũng nói vô thường có ba loại là niệm niệm hoại diệt vô thường, hòa hợp ly tán vô thường và tất cánh như thị vô thường. Đại thừa nghĩa chương, ở quyển 2 và quyển 18 cũng đề xuất ba loại vô thường là phân đoạn vô thường, niệm vô thường và tự tánh bất thành vô thường. Về mặt tên gọi vô thường trong hai bộ luận vừa nêu khác nhau nhưng ý nghĩa thì tương đồng.
Luận Hiển dương thánh giáo, quyển 14 thì đề xuất sáu loại và tám loại vô thường. Sáu loại vô thường là:
a) Vô tính vô thường: Nghĩa là tất cả các pháp tính vốn không, là tính biến kế, chứ không phải thật có, như hoa đốm giữa hư không, tính của nó là thường không (thường không có thật).
b) Thất hoại vô thường: Các pháp đều hoại diệt và biến mất vô thường.
c) Chuyển dị vô thường: Chuyển dị là thay đổi thành cái khác, biến thành cái khác. Các pháp thường đổi khác như thế, giống như đứa bé trong bào thai luôn chuyển đổi trong suốt mười tháng hoài thai thì mới lớn lên thành người được.
d) Biệt ly vô thường: Có hợp có tan.
e) Đắc vô thường: Hiện tại thọ cái quả vô thường là do cái nhân vô thường đã tạo.
f) Đương hữu vô thường: Các pháp đang hiện hữu nhưng thực chất đang chuyển hóa liên tục qua bốn tướng trạng thành, trụ, hoại, không.
Tám loại vô thường là: 1. Sát-na vô thường, 2. Tương tục vô thường, 3. Bệnh vô thường, 4. Lão vô thường, 5. Tử vô thường, 6. Tâm vô thường, 7. Khí vô thường, 8. Thọ dụng vô thường. Trong đó, sát-na và tương tục là hai loại vô thường có mặt khắp mọi nơi; bệnh, lão, tử là ba loại vô thường ở nơi sắc thân; tâm vô thường là chỉ cho tâm thức luôn thay đổi; khí và thọ dụng là hai loại vô thường ở nơi sắc bên ngoài thân.
Liên quan đến tướng trạng vô thường, các kinh luận phần nhiều dùng những hình ảnh để diễn tả, như kinh Kim cương bát-nhã, dùng hình ảnh giấc mộng, ảo thuật, bọt nước, cái bóng, hạt sương, tia lửa điện để thuyết minh tất cả các pháp hữu vi đều vô thường, không thật.
Đại tạng pháp số, quyển 46, thì căn cứ vào Tông cảnh lục liệt kê tám thí dụ là nước xuôi về đông, mặt trời xế bóng, chớp lòe đá lửa, bóng câu qua khe cửa, đèn chong trước gió, sương đầu ngọn cỏ, cây khô vách núi, chớp lòe trước mắt để chỉ tính chất vô thường của các pháp.
A-tỳ-đạt-ma tạp luận, quyển 6, cũng nêu các tướng trạng vô thường, tóm lược có 12 loại, đó là tướng không có thật, tướng hoại diệt, tướng biến dị, tướng biệt ly, tướng hiện tại, tướng tự nhiên, tướng sát-na, tướng tương tục, tướng bệnh yếu, tướng tâm hành mỗi mỗi thay đổi, tướng hưng suy, tướng thế gian thành rồi hoại.
Ngày nay, khoa học tự nhiên dường như đã làm sáng tỏ thêm khái niệm vô thường của Phật giáo. Hồi trước, người ta cho rằng, nguyên tử, đơn vị vật chất nhỏ nhất, là bất biến, không thay đổi; nhưng ngày nay người ta đã chứng minh được nguyên tử cũng thay đổi, không phải là bất biến, và cũng không phải là vật chất nhỏ nhất. Bên trong hạt nguyên tử còn có điện tử, trung tử… chúng có thể tính luôn luôn vận động kết hợp mà thành. Vật chất nhỏ bé nhất có thể nói là lạp tử, nhưng lạp tử cũng không phải là một vật chất cố định, bất biến; nó cũng thường xuyên biến hóa. Những khám phá mới của khoa học này ngày nay ai cũng biết. Vật chất hình thành từ những nguyên tử phức hợp, từ vật chất nhỏ nhất cho đến vật chất cực lớn như thiên thể vũ trụ, đều hình thành từ những hạt cơ bản có tính chất vật lý, hóa học biến hóa không dừng. Sự khám phá khoa học này đã thêm một lần nữa chứng minh giáo lý ‘chư hành vô thường’ của Phật giáo luôn là chân lý.
Tuy nhiên, Phật giáo không dựa vào khoa học để tồn tại! Phật giáo nhận thức các pháp vô thường không phải bằng phương pháp phân tích của khoa học mà bằng thực nghiệm hiện lượng hay trực giác chứng ngộ.
Chữ ‘pháp’ trong ‘chư pháp’ cùng một ý nghĩa với ‘chư hành’, đều chỉ cho tất cả mọi hiện tượng.
Vô ngã là không có cái ngã. Khái niệm về ngã, trong tư tưởng triết học và tôn giáo của Ấn Độ cổ đại thường chỉ cho bản thể hoặc thật thể vĩnh hằng, không bị sanh diệt, biến hóa. Phật giáo cho rằng, cái thật thể hay bản thể nằm ngoài kinh nghiệm nhận thức của con người, nó có tồn tại hay không chúng ta không có phương pháp nào để xác định nhận biết, cho nên gọi nó là vô ký, và do đó Đức Phật khuyên các Tỳ-kheo không nên tìm hiểu về vấn đề này.
Dưới một ý nghĩa nào đó, Phật giáo không nói ‘ngã’ không có thật thể, nhưng Phật giáo nói, ở trong thế giới của chúng ta, tất cả mọi pháp đều vô ngã. Do đó, khi nói ‘chư pháp vô ngã’ có nghĩa là tất cả mọi sự vật đều không có ngã.
Đại đa số quần chúng đều dễ dàng tiếp nhận ý nghĩa ‘chư hành vô thường’, nhưng đối với ý nghĩa ‘chư pháp vô ngã’ thì ngoại đạo không thể chấp nhận được, cho nên, giáo lý ‘chư pháp vô ngã’ trở thành giáo lý duy nhất của Phật giáo.
Thuở Phật còn tại thế, các tôn giáo bấy giờ đều cho rằng tất cả mọi sự vật đều có bản thể tồn tại vĩnh viễn bất sanh bất diệt. Bản thể đó gọi là Ngã (atman). Tôn giáo bấy giờ khi đề cập đến Phạm, đề cập đến Ngã, tức là đều chỉ cho cái bản thể. Bản thể hay thật thể của vũ trụ gọi là Phạm (brahaman), còn bản thể hay thật thể của cá nhân thì gọi là Ngã (atman).
Phật giáo cho rằng, cái bản thể đó con người không thể nhận thức được, cũng không có phương pháp gì để chứng minh nó có tồn tại hay không, cho nên Phật giáo gọi là vô ký, tức không xác định. Hơn nữa, cái bản thể hay thật thể này nó không có quan hệ gì đến hiện tượng giới và thế giới của chúng ta, nó cũng không có lợi ích gì đến sự nghiệp tu hành giải thoát, do đó không cần phải đem nó ra đặt vấn đề để nghiên cứu. Cái thấy của Phật giáo là tất cả mọi hiện tượng giới đều không có Ngã.
Khi Phật giáo Đại thừa hưng khởi, thuật ngữ Không (śūnya) và Không tính (śūnyatā) được sử dụng rộng rãi để nói đến Vô ngã. Vô ngã và Không là đồng nghĩa.
Thiền tông Trung Hoa cũng sử dụng từ ‘Vô’ để chỉ cho ý nghĩa Vô ngã. Cả hai thuật ngữ ‘Không’ và ‘Vô’ đều không mang ý nghĩa hay liên quan gì đến khái niệm hư vô.
Phật giáo không đề cập đến vấn đề bản thể luận. Phật giáo nói đến Không và Vô, nhưng nó không mang ý nghĩa hay liên quan gì đến bản thể luận, mà nó phản ảnh sự thật trạng thái của hiện tượng giới là Không và Vô. Vô ngã là từ ngữ biểu thị trạng thái không tồn tại một cái ngã của tất cả mọi hiện tượng.
Tất cả mọi hiện tượng đều Vô ngã và Không tức là chúng không có tự tính (niḥs-vabhāva), không có tính cố định, luôn vô thường; không tự sanh ra, không tự có mặt.
Tất cả các pháp đều không tự sanh ra và cũng không tự nó mất đi. Nghĩa là, các pháp không phải là bất sanh, bất diệt, các pháp không có thực thể cố định. Khái niệm ‘cố định’ là chỉ cho sự tồn tại độc lập. Nếu con người có tính cố định thì người này không liên quan đến người khác. Nhưng trên thực tế, xã hội nhân sinh đều có mối quan hệ mật thiết với nhau, không có cái gì tồn tại tuyệt đối, đơn độc, riêng lẻ. Tất cả mọi sự vật hiện tượng đều tồn tại trong một mối tương quan, liên hệ với thời gian, không gian và tương tác lẫn nhau.
Xã hội, nhân sinh cũng không có hoạt động cố định, tất cả đều tùy thuộc vào những điều kiện nhân duyên mà biến hóa, thay đổi.
Trên thực tế, Vô ngã và Không có thể phân ra làm hai phương diện để nói, đó là Vô sở đắc và Vô quái ngại.
- Vô sở đắc (aprāpti), tức là không thể nắm bắt được (không chấp trước). Con người có một ý niệm cho rằng có cái ta và cái của ta, và còn có người nghĩ rằng những cái đó là cố định, trường tồn, và luôn mong nó cố định bất biến. Nhưng sự thật, không có cái gì để gọi là ta và của ta, bởi vì tất cả đều Vô ngã, đều là Không.
- Vô quái ngại (anāvaraṇa), tức là không còn chướng ngại, đạt được sự tự do tự tại. Đây là trạng thái đạt được khi tu tập thành công Vô sở đắc, không còn chấp trước. Không chấp trước thì có được khả năng hoạt động tự do tự tại mà vẫn đúng như pháp. Khổng Tử cũng có nói là “Tùy theo chỗ ước muốn của tâm mà vẫn không ra ngoài khuôn phép”. Câu nói này cũng có ý nghĩa như trong đạo Phật, một khi đã Vô ngã, đã Không rồi thì tự do tự tại, không có gì có thể gây chướng ngại. Lý tưởng của Phật giáo là hoàn thành nhân cách, đạt đến một cuộc sống thường nhật thong dong tự tại. Đức Phật dạo chơi trong Tam giới chính là đạt được cảnh giới Vô chướng ngại này.
Vô ngã và Không là đặt bản thân mình vào trong trạng thái Không. Do đó, ở trong cái trạng thái Không ấy không có một cái Ta làm trung tâm cho mọi tham dục, không có cái Ta nhiễu hại, dọa nạt người khác, ganh ghét, nịnh hót, khinh miệt, oán hận hay luyến mộ người khác… Để thân tâm mình vào trạng thái Không là luôn luôn đứng ở lập trường của người khác, đứng ở lập trường của toàn thể, để rồi từ đó suy nghĩ chín chắn rồi sau đó mới hành động, và hành động mà không làm nhiễu loạn người khác. Đồng thời, đối với người và vật luôn luôn ôm ấp tấm lòng từ bi thương xót, không có sự đối lập giữa ta và người mà luôn luôn rộng rãi bao dung người khác. Vô ngã, như vậy, cuối cùng trở thành Đại ngã chăng?!
Vô ngã là cái nhìn chính xác và như thật về xã hội và nhân sinh. Có thể nói, Vô ngã đồng nghĩa với Duyên khởi và Chư pháp thật tướng (tướng chân thật của các pháp).
Niết-bàn, nirvāṇa, trong ngôn ngữ Ấn Độ bao gồm những ý nghĩa: lửa tắt, hết, chết, hoàn toàn yên lặng, yên ổn, vắng lặng hoàn toàn, chết và đi qua chỗ khác. Ngài Huyền Tráng dịch là viên tịch.
Người Ấn Độ dùng từ này để chỉ cho ngọn lửa bị tắt ngấm, hoặc bị gió thổi cho tắt; chẳng hạn, khi ngọn đèn bị tắt thì gọi là ‘đăng diệm Niết-bàn.’7
Các tôn giáo tại Ấn Độ đã sớm sử dụng từ ngữ này để chỉ cho cảnh giới lý tưởng tối cao. Luận Đại Tỳ-bà-sa liệt kê dị giáo có tới năm loại ‘hiện pháp Niết-bàn’, tức họ cho rằng sự hưởng thụ khoái lạc năm dục ở thế gian và đạt được bốn thiền định là Niết-bàn.8
Bà-la-môn giáo lấy sự tu trì đạt đến cảnh giới Phạm - Ngã hợp nhất, hoặc sau khi chết sanh lên Phạm thiên là chứng ‘Phạm Niết-bàn’.
Từ đó, chúng ta biết rằng, nguyên thủy từ ‘Niết-bàn’ không phải là danh từ riêng biệt của Phật giáo. Tuy nhiên, khi danh từ ‘Niết-bàn’ xuất hiện trong kinh điển Phật giáo thì nó đã mang nội dung ý nghĩa mới; và cho đến ngày nay thì từ ‘Niết-bàn’ đã trở thành một thuật ngữ đặc hữu và trang nghiêm của Phật giáo.
Trong kinh Đại bát-niết-bàn liệt kê Niết-bàn có 25 loại9; luận Tứ đế nêu Niết-bàn có 66 tên gọi khác nhau.10 Điều này cho thấy trạng thái an lạc, hạnh phúc có rất nhiều cấp độ khác nhau trong lộ trình đoạn hoặc, tu chứng.
Trong kinh luận Hán tạng, người ta phải dùng các từ vô vi, chân đế, bỉ ngạn, vô hoại, vô động, vô ưu, vô cấu, bất sinh, giải thoát, vô úy, an ổn, vô thượng, cát tường, vô hý luận, vô tránh… cho đến các từ chân như, thật tướng, Như Lai tạng, pháp thân v.v… để chỉ trạng thái hoặc tính chất của Niết-bàn.
Có quan niệm cho rằng, chết là Niết-bàn, như khi nói ‘nhập Niết-bàn’, nghĩa là một vị Thánh giả trở lên từ bỏ xác thân này. Đó là một quan niệm sai lầm! Nếu nói rằng chết là Niết-bàn thì khi Đức Thích Ca Mâu Ni thành đạo dưới cội cây bồ-đề, ngay sau khi thành đạo, chứng Niết-bàn Ngài đã chết rồi! Cho nên, dưới cây bồ-đề Đức Phật chứng Niết-bàn và cái chết không liên quan gì nhau hết. Nên hiểu, như kinh Thắng Man đã nói, “Người chứng đắc a-nậu-đa-la tam-miệu-tam-bồ-đề tức là chứng đắc Niết-bàn.”11
Các nhà phiên dịch khi diễn tả cái chết của một Thánh giả thì dịch là ‘bát-niết-bàn’ (parinirvāna). Chữ ‘bát’ (pari) có nghĩa là ‘hoàn toàn không còn sót lại’, vì vậy, bát-niết-bàn có nghĩa là thân và tâm cuối cùng của một vị A-la-hán đã hoàn toàn diệt hết, tức vô dư niết-bàn (Niết-bàn hoàn toàn, không còn sót lại gì hết). Hiển nhiên, trạng thái Niết-bàn này so với Đức Phật khi ngồi dưới cội cây bồ-đề hoặc một vị Thanh văn đang còn sống chứng đắc ‘hiện pháp Niết-bàn’ có sự khác biệt.
Niết-bàn có nghĩa là ‘diệt’. Chữ ‘diệt’ này có nghĩa là diệt hết mọi phiền não, tai họa. Kinh Tạp A-hàm nói : “Tham dục đã được đoạn trừ vĩnh viễn, sân khuể đã được đoạn trừ vĩnh viễn, ngu si đã được đoạn trừ vĩnh viễn, tất cả mọi phiền não đã được đoạn trừ vĩnh viễn, đó là Niết-bàn.”12 Kinh Đại bát-niết-bàn cũng nói : “Hết khổ đau nghĩa là Niết-bàn.”13 Đó là thuyết minh chữ ‘diệt’ có nghĩa là tiêu diệt phiền não và khổ đau; phiền não và khổ đau tiêu diệt thì xuất hiện cảnh giới tịch tịnh, an ổn, khoái lạc, gọi là Niết-bàn tịch tịnh.
Nam truyền và Bắc truyền đều có kinh Niết-bàn, và cả hai truyền thống đều rất coi trọng bài kệ trong kinh Niết-bàn là ‘chư hành vô thường, thị sinh diệt pháp, sinh diệt diệt dĩ, tịch diệt vi lạc’. Tịch diệt là đời sống tràn đầy pháp hỷ, không chỉ Thanh văn mà ngay cả tinh thần của Bồ-tát cũng được nuôi dưỡng đời sống bằng pháp hỷ tịch diệt.
Câu-xá luận dùng hình ảnh ngọn lửa tắt ngấm để dụ cho trạng thái Niết-bàn mà Đức Phật chứng được với tâm giải thoát cũng như vậy. Luận nói: “Giống như ngọn lửa tắt ngấm (ngọn lửa Niết-bàn), sự giải thoát tâm cũng như vậy. Có nghĩa là, giống như sự lụn tàn của ngọn lửa chỉ là sự đi qua của ngọn lửa mà không phải sự đi qua của một thực thể nào khác, sự giải thoát của tâm Thế Tôn cũng vậy, chỉ là sự diệt tận các uẩn chứ không có gì khác.”14
Kinh Niết-bàn của truyền thống Bắc truyền hình như đã phủ định ý nghĩa trên của Câu-xá và cho rằng: “Nếu nói Như Lai nhập Niết-bàn giống như củi hết lửa tắt thì nói như vậy là bất liễu nghĩa; còn nói Như Lai nhập vào pháp tính thì là liễu nghĩa.” Kinh này còn nói: “Nếu dầu đã cạn hết thì ánh đèn cũng tắt theo, ánh đèn đã tắt là dụ cho phiền não đã diệt hết, ánh đèn tuy đã tắt nhưng cây đèn thì vẫn còn; Như Lai cũng như vậy, phiền não tuy đã diệt hết nhưng pháp thân thì vẫn thường tại.”15
Kinh Niết-bàn của truyền thống Bắc truyền là một tập hợp vô cùng phong phú về ý nghĩa của Niết-bàn, như cho rằng Niết-bàn có đầy đủ ba đức tính là pháp thân, bát-nhã, giải thoát; hoặc có đầy đủ bốn đức tính thường, lạc, ngã, tịnh; hoặc có đầy đủ tám công đức thường, hằng, an, thanh lương, bất lão, bất tử, vô cấu, khoái lạc, giống như tám hương vị của đề hồ. Ý nghĩa của Niết-bàn như vậy cho thấy bản thể của Niết-bàn không hề rơi vào trạng thái hư vô, tịch diệt, ngược lại, Niết-bàn lấy thật tướng hoặc pháp thân làm bản thể và có tác dụng làm cho sinh mạng vô cùng tận.
Trên phương diện lịch sử, chúng ta nhận thấy rằng, thời kỳ Phật giáo bộ phái, Niết-bàn được phân thành hai loại, Hữu dư Niết-bàn và Vô dư Niết-bàn. Hữu dư Niết-bàn nói rằng, tuy đã đoạn tuyệt tất cả mọi phiền não để siêu thoát sanh tử, nhưng vẫn còn chịu quả báo của nghiệp quá khứ (tức chỉ cho nhục thể), nên chưa thể nói là Niết-bàn hoàn toàn. Ở một phương diện khác, Vô dư Niết-bàn là đã đoạn tuyệt tất cả mọi phiền não và cũng đã đoạn tuyệt nhục thể, không còn dư y, tức là Niết-bàn hoàn toàn, như Phật nhập diệt. Bát-niết-bàn là chỉ cho Niết-bàn hoàn toàn.
Đến thời kỳ Phật giáo phát triển, Niết-bàn được nhận thức thêm là Tự tính thanh tịnh Niết-bàn và Vô trụ xứ Niết-bàn, thành ra có bốn loại Niết-bàn.
Tâm tính tức là Phật tính, xưa nay vốn thanh tịnh, có đủ các đức tính của Niết-bàn là thường, lạc, ngã, tịnh. Phật tính này chính là Tự tính thanh tịnh Niết-bàn. Vô trú xứ Niết-bàn là chỉ cho ‘nhờ vào đại trí mà không trụ ở trong sanh tử, nhờ đại bi mà không trụ nơi Niết-bàn’; Vô trú xứ Niết-bàn cũng có nghĩa là Niết-bàn chân thật, không trú nơi sanh tử, không trụ nơi Niết-bàn, không chấp trước, không trú trước. Trạng thái Niết-bàn của Đức Phật nhất định cũng giống như vậy.
Kết luận
Trong rất nhiều kinh, Đức Phật thường hỏi các Tỳ-kheo:
- Này các Tỳ-kheo! Năm uẩn là thường hay vô thường?
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
- Bạch Đức Thế Tôn, là vô thường.
- Nếu là vô thường, là pháp thay đổi thì có ngã và ngã sở không?
- Không có ngã và ngã sở.
Đức Phật liền dạy:
- Này các Tỳ-kheo! Hãy quán sát như vậy! Quán sát các pháp vô thường, vô ngã liền đạt được giải thoát.
Căn cứ đoạn kinh văn này chúng ta có thể thấy ba pháp ấn liên quan và nhất quán với nhau. Trong ba pháp ấn, Niết-bàn tịch tịnh tức chính là giải thoát, cũng chính là không. Đức Phật từng dạy rằng: “Các hành đều là Không. Không thường, luôn thay đổi, không có ngã và ngã sở. Tính của các pháp là như vậy”.
Bản tính của tất cả các pháp hữu vi là không tịch. Không tịch cho nên vô thường, vô ngã; và vì vậy mà có thể thực hiện Niết-bàn. Ý nghĩa này được khai triển từ ý nghĩa không trong duyên khởi. Cho nên, trong kinh thường nói “Không tương ưng với duyên khởi”. Duyên khởi vốn được khai triển từ ý nghĩa không, quán sát duyên khởi thì ngộ được lý tính của tất cả các pháp đều quy về không tịch. Đây là phương pháp và cũng là mục đích mà Đức Phật tuyên thuyết giáo lý Duyên khởi.
Phật nói Tam pháp ấn là từ tư cách hay tự thân của một chúng sanh hữu tình mà nói. Hữu tình là vô thường, vô ngã và không tịch. Trong các tôn giáo truyền thống của Ấn Độ, đặc biệt là các tôn giáo mới hình thành, mỗi tôn giáo đều cho rằng, trong cái thân năm uẩn sanh tử này, hoặc ngoài cái thân năm uẩn này, có tồn tại một cái ngã chân thật và thường trụ. Đức Phật cho rằng, hữu tình là hữu tình của duyên khởi, y theo duyên khởi mà nói thì không có một cái gì là thường trụ, cái gì cũng vô thường, vô ngã.
Một số người cho rằng, hoàn cảnh thích ý là hạnh phúc, hoặc cho rằng duy trì được trạng thái tâm cảnh hòa bình, không khổ không lạc là an ổn. Nhưng theo tuệ giác của Đức Phật, như vậy cũng còn khổ! Cái khổ này, không phải là cái khổ ưu sầu, mà là cái khổ do vô thường. Tất cả mọi niềm vui hạnh phúc, an ổn đều thay đổi, biến hóa không dừng. Cho dù có xứng tâm vừa ý cách mấy, bình an cách mấy, rồi thì cũng chỉ được một thời gian, cuối cùng đều hoại diệt. Có sanh ắt có tử, có trẻ ắt có già, có mạnh ắt có yếu, do đó mà nói ‘Vô thường là khổ’.
Bà-la-môn giáo có thuyết Thường ngã, đó là cái hạnh phúc vi diệu thù thắng. Đức Phật phản đối chủ thuyết này. Tất cả mọi sự mọi vật đều vô thường, biến đổi thì làm gì có cái hạnh phúc vi diệu thù thắng cứu cánh viên mãn? Cho nên, Phật nói vô thường là khổ. Khổ nên vô ngã. Vì sao? Vì ngã có nghĩa là chủ tể, là làm chủ mọi sự, là tự do tự tại. Nhưng, tất cả mọi loài hữu tình đều do các pháp uẩn, giới, xứ mà thành và biến hóa vô thường, mà vô thường thì khổ, khổ thì không có tự tại, như vậy làm sao gọi là có ngã được? Đức Phật dạy, do vì chúng sanh hữu tình chấp có ngã cho nên mới tạo nghiệp để rồi lưu chuyển sanh tử không dừng. Chấp ngã là căn nguyên của sanh tử luân hồi. Nếu như giác ngộ vô ngã thì không còn cái nhân sanh tử; hoặc, nghiệp đều không khởi, ngay đó thấy được thật tướng các pháp, đạt được chánh giác, tất cả đều là tịch tịnh Niết-bàn.
Đức Phật dựa trên đời sống của chúng sanh hữu tình mà nói ý nghĩa tam pháp ấn. Chúng sanh hữu tình tồn tại trên thế gian này dựa vào năm uẩn và hoàn cảnh để năm uẩn tồn tại, tất cả những pháp này đều là vô thường. Thế gian quả thật là vô thường, nhưng không thể nói vì vô thường nên thế gian khổ và vô ngã. Chẳng hạn, nói cây viết này là vô thường, điều này đúng, nhưng không thể nói vì vô thường nên cây viết khổ và vô ngã. Cây viết là vô tình, căn bản là nó không có cảm giác, tức là nó không biết khổ hay không khổ. Nó không biết khổ hay không khổ, cũng không biết tự do hay không tự do, và cũng không biết chấp trước là ngã. Nó không có ngã, và cũng không có nhu yếu để đòi hỏi vô ngã. Cho nên, thuyết vô thường là khổ, khổ nên vô ngã là y cứ trên đời sống của chúng sanh hữu tình mà nói.
Đức Phật thuyết giảng ba pháp ấn với một phương pháp vô cùng thiện xảo, bởi đồng một mệnh đề mà vừa làm hai phương diện giải thoát: vừa là chân tướng của sự thật, là lý tính phổ biến, vừa là quá trình thực tiễn.
Ba pháp ấn có nghĩa vô cùng sâu xa, nhưng trong mỗi pháp ấn đã bao hàm hai pháp ấn kia. Mỗi một pháp ấn đã có thể khai hiển nội dung chánh giác. Tức là, mỗi một pháp ấn đã có năng lực xa lìa chấp trước, chứng quả chân thật. Y theo cánh cửa vô thường mà ngộ nhập, tức là vào cánh cửa Vô nguyện giải thoát môn; y theo vô ngã mà ngộ nhập, tức là vào cửa Không giải thoát môn; y theo Niết-bàn tịch diệt mà ngộ nhập, tức là vào cửa Vô tướng giải thoát môn. Bởi vì căn tính của chúng sanh hữu tình vốn bất đồng, cho nên hoặc nói như vậy, hoặc nói như kia, hoặc nói hai pháp ấn, hoặc nói ba pháp ấn, bốn pháp ấn...
Thứ tự quá trình tu tập luôn in đậm tam pháp ấn: trước hết là quán vô thường, do vô thường mà quán thấy vô ngã, và thấy vô ngã là đạt được Niết-bàn. Trong kinh thường nói: yểm ly, ly dục, giải thoát. Đây cũng là thứ tự tu tập theo tam pháp ấn. Quán chiếu các hành vô thường cho nên yểm ly những tai họa của thế gian mà tìm cầu sự xuất ly; thông đạt các pháp vô ngã, không có gì là ta, của ta cho nên xa lìa được tất cả mọi ái dục; ly dục rồi thì tất cả mọi phiền não đều rơi rụng, do đó mà đạt được Niết-bàn giải thoát.
Trong bộ luận Đại trí độ, Bồ-tát Long Thọ nói: Vô thường là cửa không, không là cửa Vô sanh. Đây cũng là cách nói khác về thứ tự của ba pháp ấn, vì không tức là vô ngã, vô sanh tức là Niết-bàn.
Có thể nói giáo lý ba pháp ấn vừa diễn tả chân tướng của các pháp, vừa là lịch trình, là bản đồ tu học. Đây là giáo pháp đặc biệt hy hữu và chỉ duy nhất có trong Phật giáo!
**Thích Nguyên Hùng**
________________
(1) ĐTK/ĐCTT, T02, n°.0103, Phật thuyết thánh pháp ấn kinh, p.0500a10.
(2) ĐTK/ĐCTT, T02, n°.0104, Phật thuyết pháp ấn kinh, p.0500b25.
(3) ĐTK/ĐCTT, T02, n°.0104, Phật thuyết pháp ấn kinh, p.0500c02 : 此 法 印 者，即 是 三 解 脫 門，是 諸 佛 根 本 法，為諸佛眼，是即諸佛所歸趣故.
(4) Kinh dẫn thượng.
(5) ĐTK/ĐCTT, T15, n°.0599, Phật vị Hải Long vương thuyết pháp ấn kinh, p.1057b10.
(6) ĐTK/ĐCTT, T02, n°.0099, Tạp A-hàm, kinh số 262, Xa-nặc. Tương đương Pali, S.22.90, Channo.
(7) Câu-xá luận, quyển 16.
(8) ĐTK/ĐCTT, T27, n°.1545, p.994c.
(9) ĐTK/ĐCTT, T12, n°.0374, p.0512c.
(10) ĐTK/ĐCTT, T32, n°.1647, p.0389c.
(11) ĐTK/ĐCTT, T12, n°.0353, p.0220c.
(12) ĐTK/ĐCTT, T02, n°.99, p. 126b.
(13) ĐTK/ĐCTT, T12, n°.0374, p.0514c.
(14) ĐTK/ĐCTT, T29, n°.1558, p.35a.
(15) ĐTK/ĐCTT, T12, n°.0374, p.0402a.

Set-Cookie: ECS[visit_times]=1; expires=Wed, 17-Oct-2018 22:42:45 GMT; Max-Age=31510800; path=/

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text:
-
Hãy ủng hộ PhienBanMoi.Com bằng cách LIKE trang FANPAGE , GOOGLE+ dưới mỗi bài viết hoặc chia sẻ website nếu thấy hữu ích. Trân trọng cảm ơn!
-
[Thông Báo] Tuyển thành viên viết bài KIẾM TIỀN trên PhienBanMoi.Com
Nhằm mục đích phát triển Phienbanmoi.com hơn nữa, có thêm các bài viết thông tin thực sự hữu ích từ những thành viên tích cực. BQT đã quyến định tạo ra cơ hội kiếm tiền từ các bài viết được đăng tải và chia sẻ trên diễn đàn
[1 Link/4sVn] Tổng Hợp Các Bản Ghost Win 8 Chính Thức Của Các Ghoster @ctivated 100%
Thảo luận trong 'Ghost Windows 8' bắt đầu bởi vandieutot, 19 Tháng mười một 2012.

markdown:
-
Hãy ủng hộ PhienBanMoi.Com bằng cách LIKE trang FANPAGE , GOOGLE+ dưới mỗi bài viết hoặc chia sẻ website nếu thấy hữu ích. Trân trọng cảm ơn!
-
[[Thông Báo] Tuyển thành viên viết bài KIẾM TIỀN trên PhienBanMoi.Com](http://phienbanmoi.com/threads/tuyen-thanh-vien-viet-bai-kiem-tien-tren-phienbanmoi-com.199490/)
Nhằm mục đích phát triển Phienbanmoi.com hơn nữa, có thêm các bài viết thông tin thực sự hữu ích từ những thành viên tích cực. BQT đã quyến định tạo ra cơ hội kiếm tiền từ các bài viết được đăng tải và chia sẻ trên diễn đàn
# [1 Link/4sVn] Tổng Hợp Các Bản Ghost Win 8 Chính Thức Của Các Ghoster @ctivated 100%
Thảo luận trong '
[Ghost Windows 8](dien-dan/ghost-windows-8.86/)' bắt đầu bởi [vandieutot](members/vandieutot.702/), [19 Tháng mười một 2012](threads/1-link-4svn-tong-hop-cac-ban-ghost-win-8-chinh-thuc-cua-cac-ghoster-ctivated-100.10353/).

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Cache-control: private, max-age=0


text:
Cảm giác khó chịu, ngứa ngáy ở “cậu nhỏ” luôn khiến nam giới không được thoải mái, và mất tự tin. Tuy nhiên, không có nhiều người biết được rằng, ngứa dương vật là một trong những biểu hiện của vô số các bệnh nam khoa nguy hiểm. Do đó, khi thấy triệu chứng này xảy ra ở nhiều ngày trong tuần, nam giới cần phải đến gặp ngay bác sĩ để được tư vấn, phát hiện bệnh và điều trị kịp thời.
Đến Phòng khám Đa khoa Mayo để được điều trị tình trạng ngứa dương vật, anh Nguyễn Thành V. (29 tuổi,Q3, HCM) rất lo lắng không biết mình bị bệnh gì. Khi được xét nghiệm anh mới biết mình đã bị viêm bao quy đầu mãn tính. “Chỉ vì chủ quan nên mình cứ nghĩ đó là triệu chứng bình thường của cơ thể, khi nó ngứa rát bao quy đầu quá thì chỉ cần mua kháng sinh chống viêm ngoài tiệm về uống là khỏi, không ngờ bệnh thành ra như thế này”. Anh buồn bã tâm sự.
Ngứa dương vật là dấu hiệu của rất nhiều bệnh nam khoa nguy hiểm
Không riêng gì trường hợp của anh V. mà còn rất nhiều nam giới cũng vì chủ quan, bệnh nặng mới đi khám và phát hiện ra nguy hiểm. Theo các bác sĩ nam khoa Mayo, khi thấy có dấu hiệu ngứa dương vật, bạn không nên mất cảnh giác vì đây rất có thể là dấu hiệu của nhiều chứng bệnh nghiêm trọng như:
- Viêm bao quy đầu: Hẹp và dài bao quy đầu nếu không được cắt bao quy đầu sớm sẽ dễ gây viêm bao quy đầu và ngứa bao quy đầu. Nếu không được điều trị kịp thời sẽ dẫn tới biến chứng gây vô sinh, lở loét dương vật, thậm chí có thể bị hoại tử, ung thư dương vật rất nguy hiểm.
- Mụn rộp sinh dục: Là bệnh lây lan rất nhanh qua quan hệ tình dục, là bệnh rất khó chữa lành. Biểu hiện ban đầu của bệnh thường là bị nổi mẩn đỏ li ti kèm theo biểu hiện bị ngứa quy đầu, bao quy đầu bị sưng và đau rát, đôi khi thấy đau vùng bụng, thắt lưng,…
- Sùi mào gà: Bệnh do virut Human papilloma gây nên. Bệnh có thể gây ra nhiều di chứng như ung thư, lây lan sang các bộ phận xung quanh…nếu như không được điều trị sớm. Những người bị bệnh này thường có biểu hiện là sưng quy đầu, bao quy đầu bị rát khiến ngứa toàn bộ dương vật; nổi mụn ở dương vật, những nốt mụn thường mọc đơn lẻ và có đường kính khoảng 1-2mm.
- Nấm bao quy đầu (viêm bao quy đầu do nấm): Khi cơ quan sinh dục bị vi khuẩn hay nấm tấn công sẽ khiến bạn rất đau rát, ngứa vùng kín, nổi mẩn đỏ. Bênh nếu không được bác sĩ chữa kịp thời có thể chuyển qua giai đoan mãn tính rất nhanh, gây vô sinh cho nam giới.
Ngoài ra, tình trạng ngứa dương vật còn có thể do ký sinh trùng tấn công vùng kín, đặc biệt là rận mu; hoặc tình trạng tổn thương dương vật do thủ dâm, quan hệ mạnh; do dị ứng với hóa chất tẩy rửa cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng rát quy đầu gây ngứa ngáy, khó chịu ở dương vật.
Như vậy, ngứa dương vật tưởng chừng như rất đơn giản nhưng lại là biểu hiện của rất nhiều căn bệnh nguy hiểm cần được khám chữa kịp thời. Do đó, khi thấy những triệu chứng dương vật bị ngứa, bạn không nên chủ quan mà hãy tìm đến các bác sĩ khám nam khoa uy tín để được tư vấn, thăm khám, nhằm có hướng điều trị kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.
Nếu còn bất cứ điều gì cần thắc mắc về triệu chứng ngứa dương vật và các bệnh liên quan, các bạn có thể liên hệ với đội ngũ y bác sĩ chuyên khoa của chúng tôi trên website để biết thêm chi tiết về căn bệnh này. Bên cạnh đó bạn cũng sẽ được hướng dẫn cách điều trị và phòng ngừa một cách cụ thể. Phòng khám Đa khoa Mayo luôn có những ưu đãi đối với khách hàng chat, đặt hẹn online hoặc bạn có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua hotline (028) 8899 3929 để nhận được sự hỗ trợ tốt.

markdown:
Cảm giác khó chịu, ngứa ngáy ở “cậu nhỏ” luôn khiến nam giới không được thoải mái, và mất tự tin. Tuy nhiên, không có nhiều người biết được rằng, ngứa dương vật là một trong những biểu hiện của vô số các bệnh nam khoa nguy hiểm. Do đó, khi thấy triệu chứng này xảy ra ở nhiều ngày trong tuần, nam giới cần phải đến gặp ngay bác sĩ để được tư vấn, phát hiện bệnh và điều trị kịp thời.
Đến Phòng khám Đa khoa Mayo để được điều trị tình trạng
**ngứa dương vật**, anh Nguyễn Thành V. (29 tuổi,Q3, HCM) rất lo lắng không biết mình bị bệnh gì. Khi được xét nghiệm anh mới biết mình đã bị viêm bao quy đầu mãn tính. “Chỉ vì chủ quan nên mình cứ nghĩ đó là triệu chứng bình thường của cơ thể, khi nó ngứa **rát bao quy đầu** quá thì chỉ cần mua kháng sinh chống viêm ngoài tiệm về uống là khỏi, không ngờ bệnh thành ra như thế này”. Anh buồn bã tâm sự.
**Ngứa dương vật là dấu hiệu của rất nhiều bệnh nam khoa nguy hiểm**
Không riêng gì trường hợp của anh V. mà còn rất nhiều nam giới cũng vì chủ quan, bệnh nặng mới đi khám và phát hiện ra nguy hiểm. Theo các bác sĩ nam khoa Mayo, khi thấy có dấu hiệu ngứa dương vật, bạn không nên mất cảnh giác vì đây rất có thể là dấu hiệu của nhiều chứng bệnh nghiêm trọng như:
**Hẹp và dài bao quy đầu nếu không được cắt bao quy đầu sớm sẽ dễ gây** [Viêm bao quy đầu](http://phongkhammayo.vn/nam-khoa/bao-quy-dau/viem-bao-quy-dau): [viêm bao quy đầu](http://mayo.com.vn/nam-khoa/bao-quy-dau/viem-bao-quy-dau.html)và [ngứa bao quy đầu](http://mayo.com.vn/nam-khoa/bao-quy-dau/bi-ngua-bao-quy-dau-la-benh-gi.html). Nếu không được điều trị kịp thời sẽ dẫn tới biến chứng gây vô sinh, lở loét dương vật, thậm chí có thể bị hoại tử, ung thư dương vật rất nguy hiểm. **Là bệnh lây lan rất nhanh qua quan hệ tình dục, là bệnh rất khó chữa lành. Biểu hiện ban đầu của bệnh thường là bị nổi mẩn đỏ li ti kèm theo biểu hiện bị** *Mụn rộp sinh dục:* **ngứa quy đầu**, **bao quy đầu bị sưng**và đau rát, đôi khi thấy đau vùng bụng, thắt lưng,… **Bệnh do virut Human papilloma gây nên. Bệnh có thể gây ra nhiều di chứng như ung thư, lây lan sang các bộ phận xung quanh…nếu như không được điều trị sớm. Những người bị bệnh này thường có biểu hiện là** *Sùi mào gà:* **sưng quy đầu**, **bao quy đầu bị rát**khiến ngứa toàn bộ dương vật; nổi mụn ở dương vật, những nốt mụn thường mọc đơn lẻ và có đường kính khoảng 1-2mm. **Khi cơ quan sinh dục bị vi khuẩn hay nấm tấn công sẽ khiến bạn rất đau rát,** *Nấm bao quy đầu (viêm bao quy đầu do nấm):* **ngứa vùng kín,**nổi mẩn đỏ. Bênh nếu không được bác sĩ chữa kịp thời có thể chuyển qua giai đoan mãn tính rất nhanh, gây vô sinh cho nam giới.
Ngoài ra, tình trạng ngứa dương vật còn có thể do ký sinh trùng tấn công vùng kín, đặc biệt là rận mu; hoặc tình trạng tổn thương dương vật do thủ dâm, quan hệ mạnh; do dị ứng với hóa chất tẩy rửa cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng
**rát quy đầu **gây ngứa ngáy, khó chịu ở dương vật.
Như vậy, ngứa dương vật tưởng chừng như rất đơn giản nhưng lại là biểu hiện của rất nhiều căn bệnh nguy hiểm cần được khám chữa kịp thời. Do đó, khi thấy những triệu chứng
**dương vật bị ngứa**, bạn không nên chủ quan mà hãy tìm đến các bác sĩ [khám nam khoa](http://mayo.com.vn/tin-tuc/dia-chi-kham-nam-khoa-o-dau-tot-tai-tphcm.html) uy tín để được tư vấn, thăm khám, nhằm có hướng điều trị kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.
Nếu còn bất cứ điều gì cần thắc mắc về triệu chứng ngứa dương vật và các bệnh liên quan, các bạn có thể liên hệ với đội ngũ y bác sĩ chuyên khoa của chúng tôi trên website để biết thêm chi tiết về căn bệnh này. Bên cạnh đó bạn cũng sẽ được hướng dẫn cách điều trị và phòng ngừa một cách cụ thể.
**Phòng khám Đa khoa Mayo** luôn có những ưu đãi đối với khách hàng chat, đặt hẹn online hoặc bạn có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua hotline **(028) 8899 3929 **để nhận được sự hỗ trợ tốt.

WARC-Truncated: length


text:
Bạn đã thử 5 món mới đang gây sốt ở Sài Gòn chưa?
1. Lẩu ốc Pattaya – Tân Phú
Là một sáng táo của người Sài Gòn khi cho thêm nước cốt dừa béo ngậy vào nước lẩu và thêm nước gia vị để tạo hương vị như súp Tom Yum, lẩu ốc Pattaya nhanh chóng lấy được thiện cảm của các bạn trẻ nhờ vào hương vị là lạ mà cực dễ ăn.
Nước lẩu béo nhờ nước dừa, cay vừa phải, có độ ngọt tự nhiên từ thịt ốc, khi ăn nóng cùng với bún thì tuyệt hảo không kém gì những món lẩu đình đám như lẩu Thái, lẩu mắm,… Buổi chiều tan học, tan tầm mà rủ hội bạn đến đây thì đúng chuẩn luôn.
2. Ếch chiên sốt Tom Yum – quận 3, quận 11
Có vẻ như ẩm thực Thái rất được lòng người Việt Nam khi ngày càng nhiều món mới mang phong cách Thái lần lượt xuất hiện ở Sài Thành. Ếch chiên sốt Tom Yum là một trong những món mới rất đáng để bạn thử. Thịt ếch được chiên giòn với sả, chấm sốt Tom Yum cay cay, sệt sệt, béo ngậy, chua nhẹ từ nước mắm, nước cốt chanh, kem sữa, ăn kèm cơm nóng cũng rất ngon đấy.
3. Bánh flan soufflé – quận 1
Bánh flan xứng đáng được nhận danh hiệu món ăn có nhiều phiên bản biến tấu ngon nhất, bởi bánh flan rau câu, bánh flan thập cẩm, bánh flan xay… đều rất nổi tiếng và được yêu thích trước đó. Nay, các tín đồ ăn uống Sài Gòn lại một lần nữa phát sốt vì món bánh flan soufflé tuy đơn giản nhưng cực kì ngon mắt. Phần dưới là bánh flan mịn, béo và mềm, phần trên là lớp bánh cũng mịn và thơm không kém, chắc chắn sẽ là món ăn vặt gọn nhẹ và gây sốt không hề nhẹ.
4. Kem trái bắp – quận 1
Thoạt nhìn, bạn sẽ tự hỏi rằng sao lại có món ăn kì cục như thế này sao, vì trên dĩa chỉ bày một viên kem nhỏ và một… trái bắp sống. Nhưng thực chất, bên trong “trái bắp sống” cực kì tinh xảo ấy là nhân kem mát lạnh, chỉ chờ bạn cắn một miếng là kem sô-cô-la sẽ tràn ngập khoang miệng, mang lại một cảm giác khoan khoái vô cùng. Viên kem matcha cũng rất thơm, ăn cùng với bắp thì thích thôi rồi.
5. Trà sữa óc chó – quận 1
Cơn sốt trà sữa vẫn chưa hạ nhiệt khi ngày càng nhiều phiên bản trà sữa mới lạ xuất hiện. Trà sữa óc chó với một lớp ngũ cốc nổi trên mặt, hạt óc chó được xay ra với sữa pha chung với trà nên khi uống bạn sẽ cảm thấy lợn cợn. Trà sữa không quá ngọt, lại có óc chó lợn cợn khá vui miệng, phù hợp để vừa nhâm nhi vừa trò chuyện rôm rả với hội bạn.
Theo Yan

markdown:
## Bạn đã thử 5 món mới đang gây sốt ở Sài Gòn chưa?
[>> Súp hành tây phủ bột nướng độc lạ ở Sài Gòn](http://phunukieuviet.com/an/sup-hanh-tay-phu-bot-nuong-doc-la-o-sai-gon.html) [>> Sầu riêng nướng than thơm nứt mũi, ngon khó cưỡng](http://phunukieuviet.com/an/sau-rieng-nuong-than-thom-nut-mui-ngon-kho-cuong.html) [>> 4 món né đã nếm thử một lần là nghiện ngay lập tức](http://phunukieuviet.com/an/4-mon-ne-da-nem-thu-mot-lan-la-nghien-ngay-lap-tuc.html) **1. Lẩu ốc Pattaya – Tân Phú**
Là một sáng táo của người Sài Gòn khi cho thêm nước cốt dừa béo ngậy vào nước lẩu và thêm nước gia vị để tạo hương vị như súp Tom Yum, lẩu ốc Pattaya nhanh chóng lấy được thiện cảm của các bạn trẻ nhờ vào hương vị là lạ mà cực dễ ăn.
Nước lẩu béo nhờ nước dừa, cay vừa phải, có độ ngọt tự nhiên từ thịt ốc, khi ăn nóng cùng với bún thì tuyệt hảo không kém gì những món lẩu đình đám như lẩu Thái, lẩu mắm,… Buổi chiều tan học, tan tầm mà rủ hội bạn đến đây thì đúng chuẩn luôn.
**2. Ếch chiên sốt Tom Yum – quận 3, quận 11**
Có vẻ như ẩm thực Thái rất được lòng người Việt Nam khi ngày càng nhiều món mới mang phong cách Thái lần lượt xuất hiện ở Sài Thành. Ếch chiên sốt Tom Yum là một trong những món mới rất đáng để bạn thử. Thịt ếch được chiên giòn với sả, chấm sốt Tom Yum cay cay, sệt sệt, béo ngậy, chua nhẹ từ nước mắm, nước cốt chanh, kem sữa, ăn kèm cơm nóng cũng rất ngon đấy.
**3. Bánh flan soufflé – quận 1**
Bánh flan xứng đáng được nhận danh hiệu món ăn có nhiều phiên bản biến tấu ngon nhất, bởi bánh flan rau câu, bánh flan thập cẩm, bánh flan xay… đều rất nổi tiếng và được yêu thích trước đó. Nay, các tín đồ ăn uống Sài Gòn lại một lần nữa phát sốt vì món bánh flan soufflé tuy đơn giản nhưng cực kì ngon mắt. Phần dưới là bánh flan mịn, béo và mềm, phần trên là lớp bánh cũng mịn và thơm không kém, chắc chắn sẽ là món ăn vặt gọn nhẹ và gây sốt không hề nhẹ.
**4. Kem trái bắp – quận 1**
Thoạt nhìn, bạn sẽ tự hỏi rằng sao lại có món ăn kì cục như thế này sao, vì trên dĩa chỉ bày một viên kem nhỏ và một… trái bắp sống. Nhưng thực chất, bên trong “trái bắp sống” cực kì tinh xảo ấy là nhân kem mát lạnh, chỉ chờ bạn cắn một miếng là kem sô-cô-la sẽ tràn ngập khoang miệng, mang lại một cảm giác khoan khoái vô cùng. Viên kem matcha cũng rất thơm, ăn cùng với bắp thì thích thôi rồi.
**5. Trà sữa óc chó – quận 1**
Cơn sốt trà sữa vẫn chưa hạ nhiệt khi ngày càng nhiều phiên bản trà sữa mới lạ xuất hiện. Trà sữa óc chó với một lớp ngũ cốc nổi trên mặt, hạt óc chó được xay ra với sữa pha chung với trà nên khi uống bạn sẽ cảm thấy lợn cợn. Trà sữa không quá ngọt, lại có óc chó lợn cợn khá vui miệng, phù hợp để vừa nhâm nhi vừa trò chuyện rôm rả với hội bạn.
**Theo Yan** [](http://phunukieuviet.com/cach-tang-chieu-cao/nhung-hoat-dong-hang-ngay-khong-the-thieu-neu-gioi-tre-muon-so-huu-chieu-cao-vuot-troi.html) ![ Những hoạt động hằng ngày không thể thiếu nếu giới trẻ muốn sở hữu chiều cao vượt trội](http://phunukieuviet.com/data/news/small/phat-trien-chieu-cao-cho-tre(1).jpg)
![ Những hoạt động hằng ngày không thể thiếu nếu giới trẻ muốn sở hữu chiều cao vượt trội](http://phunukieuviet.com/data/news/small/phat-trien-chieu-cao-cho-tre(1).jpg)
[Những hoạt động hằng ngày không thể thiếu nếu giới trẻ muốn sở hữu chiều cao vượt trội](http://phunukieuviet.com/cach-tang-chieu-cao/nhung-hoat-dong-hang-ngay-khong-the-thieu-neu-gioi-tre-muon-so-huu-chieu-cao-vuot-troi.html) [](http://phunukieuviet.com/cach-tang-chieu-cao/la-m-sao-ca-c-na-m-lu-n-co-the-tang-them-va-i-phan-du-da-qua-giai-doa-n-pha-t-trie-n.html) ![ Làm sao các “nấm lùn” có thể tăng thêm vài phân dù đã qua giai đoạn phát triển](http://phunukieuviet.com/data/news/small/cach-tang-chieu-cao-nhanh-o-lua-tuoi-15-16 (4)-1.jpg)
![ Làm sao các “nấm lùn” có thể tăng thêm vài phân dù đã qua giai đoạn phát triển](http://phunukieuviet.com/data/news/small/cach-tang-chieu-cao-nhanh-o-lua-tuoi-15-16 (4)-1.jpg)
[Làm sao các “nấm lùn” có thể tăng thêm vài phân dù đã qua giai đoạn phát triển](http://phunukieuviet.com/cach-tang-chieu-cao/la-m-sao-ca-c-na-m-lu-n-co-the-tang-them-va-i-phan-du-da-qua-giai-doa-n-pha-t-trie-n.html) [](http://phunukieuviet.com/thuc-don-tang-chieu-cao/bo-sung-thuc-pham-giau-canxi-cho-gioi-tre-tang-chieu-cao-vuot-bac.html) ![ Bổ sung thực phẩm giàu canxi cho giới trẻ tăng chiều cao vượt bậc](http://phunukieuviet.com/data/news/small/cach_lam_cua_bien_hap_bia_don_gian_ma_tuyet_ngon.jpg)
![ Bổ sung thực phẩm giàu canxi cho giới trẻ tăng chiều cao vượt bậc](http://phunukieuviet.com/data/news/small/cach_lam_cua_bien_hap_bia_don_gian_ma_tuyet_ngon.jpg)
[Bổ sung thực phẩm giàu canxi cho giới trẻ tăng chiều cao vượt bậc](http://phunukieuviet.com/thuc-don-tang-chieu-cao/bo-sung-thuc-pham-giau-canxi-cho-gioi-tre-tang-chieu-cao-vuot-bac.html) [](http://phunukieuviet.com/thuc-don-tang-chieu-cao/top-nhu-ng-mo-n-an-giu-p-tre-co-duo-c-chie-u-cao-ly-tuo-ng.html) ![ Top những món ăn giúp trẻ có được chiều cao lý tưởng](http://phunukieuviet.com/data/news/small/104504_trung-sua.jpg)
![ Top những món ăn giúp trẻ có được chiều cao lý tưởng](http://phunukieuviet.com/data/news/small/104504_trung-sua.jpg)
[Top những món ăn giúp trẻ có được chiều cao lý tưởng](http://phunukieuviet.com/thuc-don-tang-chieu-cao/top-nhu-ng-mo-n-an-giu-p-tre-co-duo-c-chie-u-cao-ly-tuo-ng.html) [](http://phunukieuviet.com/thuc-don-tang-chieu-cao/mon-an-khoai-khau-giup-tre-tang-chieu-cao-nhanh-chong.html) ![ Món ăn khoái khẩu giúp trẻ tăng chiều cao nhanh chóng](http://phunukieuviet.com/data/news/small/20151027_suckhoe_almondmilk1-1024x771.jpg)
![ Món ăn khoái khẩu giúp trẻ tăng chiều cao nhanh chóng](http://phunukieuviet.com/data/news/small/20151027_suckhoe_almondmilk1-1024x771.jpg)
[Món ăn khoái khẩu giúp trẻ tăng chiều cao nhanh chóng](http://phunukieuviet.com/thuc-don-tang-chieu-cao/mon-an-khoai-khau-giup-tre-tang-chieu-cao-nhanh-chong.html) [](http://phunukieuviet.com/am-nhac/hay-co-don-theo-cach-cua-toc-tien-hom-nay-toi-co-don-qua.html) ![ Hãy cô đơn theo cách của Tóc Tiên – “Hôm nay tôi cô đơn quá”](http://phunukieuviet.com/data/news/small/102917_toc-tien-17.jpg)
![ Hãy cô đơn theo cách của Tóc Tiên – “Hôm nay tôi cô đơn quá”](http://phunukieuviet.com/data/news/small/102917_toc-tien-17.jpg)
[Hãy cô đơn theo cách của Tóc Tiên – “Hôm nay tôi cô đơn quá”](http://phunukieuviet.com/am-nhac/hay-co-don-theo-cach-cua-toc-tien-hom-nay-toi-co-don-qua.html) [](http://phunukieuviet.com/tam-chuyen-sao/dung-la-chuyen-gi-co-the-xay-ra-hoang-thuy-hoan-tat-thu-tuc-du-thi-hoa-hau-hoan-vu-viet-nam-2017.html) ![ Đúng là chuyện gì có thể xảy ra: Hoàng Thùy hoàn tất thủ tục dự thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017](http://phunukieuviet.com/data/news/small/hoang_thuy1.jpg)
![ Đúng là chuyện gì có thể xảy ra: Hoàng Thùy hoàn tất thủ tục dự thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017](http://phunukieuviet.com/data/news/small/hoang_thuy1.jpg)
[Đúng là chuyện gì có thể xảy ra: Hoàng Thùy hoàn tất thủ tục dự thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017](http://phunukieuviet.com/tam-chuyen-sao/dung-la-chuyen-gi-co-the-xay-ra-hoang-thuy-hoan-tat-thu-tuc-du-thi-hoa-hau-hoan-vu-viet-nam-2017.html) [](http://phunukieuviet.com/tam-chuyen-sao/loi-phat-bieu-ngot-ngao-cua-pink-minh-chung-tinh-yeu-vi-dai-cua-mot-nguoi-me.html) ![ Lời phát biểu ngọt ngào của Pink – Minh chứng tình yêu vĩ đại của một người mẹ](http://phunukieuviet.com/data/news/small/pink-bìa.jpg)
![ Lời phát biểu ngọt ngào của Pink – Minh chứng tình yêu vĩ đại của một người mẹ](http://phunukieuviet.com/data/news/small/pink-bìa.jpg)
[Lời phát biểu ngọt ngào của Pink – Minh chứng tình yêu vĩ đại của một người mẹ](http://phunukieuviet.com/tam-chuyen-sao/loi-phat-bieu-ngot-ngao-cua-pink-minh-chung-tinh-yeu-vi-dai-cua-mot-nguoi-me.html) [](http://phunukieuviet.com/tam-chuyen-sao/su-doi-lap-khong-he-nhe-khi-trong-nha-ngoai-duong-cua-cac-sao-nu.html) ![ Sự đối lập không hề nhẹ khi trong nhà - ngoài đường của các sao nữ](http://phunukieuviet.com/data/news/small/biz-1.jpg)
![ Sự đối lập không hề nhẹ khi trong nhà - ngoài đường của các sao nữ](http://phunukieuviet.com/data/news/small/biz-1.jpg)
[Sự đối lập không hề nhẹ khi trong nhà - ngoài đường của các sao nữ](http://phunukieuviet.com/tam-chuyen-sao/su-doi-lap-khong-he-nhe-khi-trong-nha-ngoai-duong-cua-cac-sao-nu.html) [](http://phunukieuviet.com/tam-chuyen-sao/choi-don-phu-dau-taylor-swift-dap-thang-mat-danh-sach-ke-thu-cua-minh-chi-trong-mot-mv-look-what-you-made-me-do.html) ![ Chơi đòn phủ đầu, Taylor Swift “dập” thẳng mặt danh sách kẻ thù của mình chỉ trong một MV “Look What You Made Me Do”](http://phunukieuviet.com/data/news/small/maxresdefault-1-min-1e4f.jpg)
![ Chơi đòn phủ đầu, Taylor Swift “dập” thẳng mặt danh sách kẻ thù của mình chỉ trong một MV “Look What You Made Me Do”](http://phunukieuviet.com/data/news/small/maxresdefault-1-min-1e4f.jpg)
[Chơi đòn phủ đầu, Taylor Swift “dập” thẳng mặt danh sách kẻ thù của mình chỉ trong một MV “Look What You Made Me Do”](http://phunukieuviet.com/tam-chuyen-sao/choi-don-phu-dau-taylor-swift-dap-thang-mat-danh-sach-ke-thu-cua-minh-chi-trong-mot-mv-look-what-you-made-me-do.html)

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: RocketNIX

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: max-age=7200, must-revalidate, public

Pragma: no-cache

X-Cache-Status: MISS


text:
Trang chủ
Giới thiệu
Tin tức
Tin tức
Tin tức ngành
Tin tức trường
Tài liệu
E-book
Tham khảo
Đề thi
Phần mềm
Văn phòng
Hóa học
Máy tính
Album ảnh
Ảnh trường
Ảnh lớp
Ảnh cá nhân
Video
Bài giảng
Trường lớp
Âm nhạc
Diễn đàn
11:50 AM:
thứ tư, 18/tháng mười/2017 [GMT+7]
[
Bài viết mới
·
Thanh viên
·
Nội quy
·
Tìm kiếm
·
RSS
]
Page
1
of
1
1
Diễn đàn
»
Trao đổi và chia sẻ
»
GIỚI THIỆU LÂM ĐỒNG
»
Tuần Văn hóa Trà Lâm Đồng - Năm 2012.
Tuần Văn hóa Trà Lâm Đồng - Năm 2012.
hoathi
Date: thứ bảy, 29/tháng chín/2012, 11:55 AM | Message #
1
Private
Group: Administrators
Messages:
12
Reputation:
0
Status:
Offline
Lễ hội Văn hóa Trà tại Lâm Đồng năm 2012 hứa hẹn nhiếu hấp dẫn
Nằm trong khuôn khổ “Tuần Văn hóa Trà Lâm Đồng – Năm 2012, từ ngày 21 đến ngày 24/12/2012, tại thành phố Đà Lạt sẽ diễn ra nhiều hoạt động đặc sắc.
Các chương trình như: hội chợ triển lãm, giới thiệu văn hóa trà, triển lãm hoa địa lan Đà Lạt; Hội chợ thương mại du lịch Đà Lạt mùa đông; Liên hoan biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp; Đại hội danh trà, Diễu hành đường phố biểu dương thương hiệu trà, thi chất lượng trà giành cúp Cánh chè vàng, thi văn hóa ẩm thực trà....sẽ được diễn ra trong tuần văn hóa trà.
Tận mắt chiêm ngưỡng cách pha nhiều loại trà nổi tiếng khác nhau của người Việt, được thưởng thức miễn phí hương vị trà Bảo Lộc – Lâm Đồng và nhiều loại trà của mọi miền đất nước là một trải nghiệm mà du khách sẽ rất thích thú.
Đây cũng là dịp mà du khách tham quan các danh thắng của Đà lạt như: Thác Damb’ri - một trong những thác đẹp và hùng vĩ nhất của Lâm Đồng, Thiền viện Trúc Lâm, hồ Tuyền Lâm, dinh Bảo Đại, thung lũng tình yêu, chinh phục đỉnh núi Lang Biang, ngắm toàn cảnh Đà Lạt từ độ cao trên 1.600m ... hay cuồng nhiệt cùng chương trình "Hip hop - Nhịp điệu xanh” với sự trình diễn của 20 nhóm Hip hop đến từ các tỉnh, thành phố lớn trong cả nước. Nếu là người yêu hoa, bạn sẽ ngẩn ngơ với triển lãm "Hoa địa lan Đà Lạt” tại vườn hoa thành phố, chỉ có trong dịp lễ hội.
Lễ hội diễn ra đúng dịp Noel, nên tối ngày 24/12/2012, du khách sẽ được hòa mình vào không khí se lạnh, chào đón Noel cùng người dân Đà Lạt với nhiều chương trình hấp dẫn: đêm hội "Lung linh mùa đông Đà Lạt”, các tiết mục múa "Chào Đà Lạt” do 200 diễn viên tham gia liên hoan Hip hop cùng biểu diễn, tiết mục "Thắp nến cho tình yêu” với khoảng 2.000 người tham dự, tiết mục "Vũ khúc ông già Noel” với sự xuất hiện của 200 ông già Noel tặng quà cho trẻ em; và cuối cùng là tiết mục "Dạ vũ mùa đông” với khoảng 1.000 đôi bạn tham dự.
“Tuần Văn hóa Trà Lâm Đồng – 2012” sẽ diễn ra từ ngày 21/12 đến hết 28/12/2012, với không gian lễ hội: Thành phố Bảo Lộc, thành phố Đà Lạt và các địa phương huyện Bảo Lâm, huyện Di Linh…/.
Theo: dulichvn.org
Diễn đàn
»
Trao đổi và chia sẻ
»
GIỚI THIỆU LÂM ĐỒNG
»
Tuần Văn hóa Trà Lâm Đồng - Năm 2012.
Page
1
of
1
1
Forum main page
Trao đổi và chia sẻ
video thí nghiêm hóa học
Hướng dẫn sử dụng diễn đàn
GIỚI THIỆU LÂM ĐỒNG
Thư viện - tài liệu
văn học 9
Thông báo chung
Làm thế nào để đăng ký thành viên ?
ôn tập thi và tuyển sinh
ôn tập và các đề thi tuyển sinh
Thắc mắc - góp ý
thắc mắc và góp ý
giáo án
giáo án hóa hoc lớp 8
giáo án hóa hoc 9
Search:
© 2012 - 2017 by
Nganlocphat

markdown:
![](http://pvt.ucoz.com/images/rss-home.gif)
![](http://pvt.ucoz.com/images/rss-home.gif)
11:50 AM:
*thứ tư, 18/tháng mười/2017 [GMT+7]*
|[
|
|
|
|Tuần Văn hóa Trà Lâm Đồng - Năm 2012.|
|Date: thứ bảy, 29/tháng chín/2012, 11:55 AM | Message # |![]()
Private
![]()
Group: Administrators
Messages: 12
Reputation:
0 Lễ hội Văn hóa Trà tại Lâm Đồng năm 2012 hứa hẹn nhiếu hấp dẫn
Nằm trong khuôn khổ “Tuần Văn hóa Trà Lâm Đồng – Năm 2012, từ ngày 21 đến ngày 24/12/2012, tại thành phố Đà Lạt sẽ diễn ra nhiều hoạt động đặc sắc.
Các chương trình như: hội chợ triển lãm, giới thiệu văn hóa trà, triển lãm hoa địa lan Đà Lạt; Hội chợ thương mại du lịch Đà Lạt mùa đông; Liên hoan biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp; Đại hội danh trà, Diễu hành đường phố biểu dương thương hiệu trà, thi chất lượng trà giành cúp Cánh chè vàng, thi văn hóa ẩm thực trà....sẽ được diễn ra trong tuần văn hóa trà.
![]()
Tận mắt chiêm ngưỡng cách pha nhiều loại trà nổi tiếng khác nhau của người Việt, được thưởng thức miễn phí hương vị trà Bảo Lộc – Lâm Đồng và nhiều loại trà của mọi miền đất nước là một trải nghiệm mà du khách sẽ rất thích thú.
Đây cũng là dịp mà du khách tham quan các danh thắng của Đà lạt như: Thác Damb’ri - một trong những thác đẹp và hùng vĩ nhất của Lâm Đồng, Thiền viện Trúc Lâm, hồ Tuyền Lâm, dinh Bảo Đại, thung lũng tình yêu, chinh phục đỉnh núi Lang Biang, ngắm toàn cảnh Đà Lạt từ độ cao trên 1.600m ... hay cuồng nhiệt cùng chương trình "Hip hop - Nhịp điệu xanh” với sự trình diễn của 20 nhóm Hip hop đến từ các tỉnh, thành phố lớn trong cả nước. Nếu là người yêu hoa, bạn sẽ ngẩn ngơ với triển lãm "Hoa địa lan Đà Lạt” tại vườn hoa thành phố, chỉ có trong dịp lễ hội.
Lễ hội diễn ra đúng dịp Noel, nên tối ngày 24/12/2012, du khách sẽ được hòa mình vào không khí se lạnh, chào đón Noel cùng người dân Đà Lạt với nhiều chương trình hấp dẫn: đêm hội "Lung linh mùa đông Đà Lạt”, các tiết mục múa "Chào Đà Lạt” do 200 diễn viên tham gia liên hoan Hip hop cùng biểu diễn, tiết mục "Thắp nến cho tình yêu” với khoảng 2.000 người tham dự, tiết mục "Vũ khúc ông già Noel” với sự xuất hiện của 200 ông già Noel tặng quà cho trẻ em; và cuối cùng là tiết mục "Dạ vũ mùa đông” với khoảng 1.000 đôi bạn tham dự.
“Tuần Văn hóa Trà Lâm Đồng – 2012” sẽ diễn ra từ ngày 21/12 đến hết 28/12/2012, với không gian lễ hội: Thành phố Bảo Lộc, thành phố Đà Lạt và các địa phương huyện Bảo Lâm, huyện Di Linh…/.
Theo: dulichvn.org
|
|
![]()

Set-Cookie: dpvtf0=; path=/forum; expires=Thu, 18-Oct-2018 05:50:00 GMT; domain=.pvt.ucoz.com;

Cache-Control: private

Vary: host


text:
CÔNG TY TNHH QUẢNG CÁO THẾ KỶ - Thiết Kế Thi Công Quảng Cáo Uy Tín Chất Lượng
- Đăng ngày:
9/28/2017 12:19:00 PM
Do khí hậu nước ta thường có mưa bão, đôi khi mưa lớn thường gây ngập úng, gió giật mạnh làm ảnh hưởng đến kết cấu của bảng hiệu quảng cáo. Hơn nữa, nước mưa có chứa nồng độ axit và các chất ăn mòn khác gây ăn mòn kim loại và phá hủy bề mặt bảng quảng cáo. Vì vậy, sau những trận mưa to gió lớn, bạn nên liên hệ đến các công ty quảng cáo chuyên nghiệp đến để kiểm tra và gia cố lại bảng hiệu.
HOTLINE: 0965.067.900
Cách để chọn đúng nơi sửa chữa bảng hiệu quận 6 chuyên nghiệp nhất
1. Tìm kiếm thông tin
Nếu như gần nơi bạn sinh sống không có địa điểm sửa chữa bảng hiệu quận 6 nào thì cách đơn giản nhất là tìm kiếm thông tin trên mạng internet. Hiện nay có rất nhiều các diễn dàn, mạng xã hội thường hay cung cấp thông tin về các địa chỉ sửa chữa bảng hiệu uy tín. Hơn nữa, việc tìm kiếm trên mạng giúp bạn có thể xem xét các đánh giá của những người đã từng sửa chữa bảng hiệu ở đây.
Tuy thông tin trên mạng internet có rất nhiều nhưng bạn cũng nên có đánh giá khách quan của bản thân. Tránh phụ thuộc vào đánh giá từ một phía vì những thông tin đánh giá đôi khi cũng chưa hoàn toàn chính xác.
2. Chọn cửa tiệm uy tín chuyên thi công và sửa chữa bảng hiệu
Hiện nay có rất nhiều cửa hàng thi công và sửa chữa bảng hiệu lớn tại Việt Nam như QUẢNG CÁO THẾ KỶ…đây là những cửa hiệu đã có tên tuổi và uy tín được khẳng định trên thị trường nên bạn hoàn toàn có thể yên tâm khi sửa chữa bảng hiệu ở đây. Với đội ngũ thi công nhiệt tình và giàu kinh nghiệm sửa hàng ngàn loại bảng hiệu khác nhau, bạn hoàn toàn có thể yên tâm những vấn đề hư hỏng của bảng hiệu sẽ được giải quyết triệt để và nhanh chóng nhất.
Hơn nữa, khi bạn sửa chữa bảng hiệu quận 6 tại QUẢNG CÁO THẾ KỶ, bạn còn được hưởng dịch vụ và thời gian bảo hành cụ thể. Chính vì vậy, khi sử dụng dịch vụ sửa chữa ở các cửa hàng này, bạn sẽ luôn được hưởng những ưu đãi tốt nhất, mỗi khi bảng hiệu gặp vấn đề nhân viên chúng tôi sẽ đến tận nơi để khắc phục và sửa chữa.
Đâu là địa chỉ sửa chữa bảng hiệu quận 6 đáng tin cậy nhất hiện nay ?
Là nhà đơn vị quảng cáo chuyên nghiệp trên địa bàn quận 6 và trên toàn quốc, cùng với đội ngũ thợ sửa tận tâm và chuyên nghiệp, chúng tôi sẽ giải quyết triệt để mọi vấn đề về bảng hệu của bạn một cách nhanh chóng với chi phí hợp lý nhất.
+ Cứu hộ tận nơi, sửa chữa bảng hiệu tại nhà.
+ Tất cả các vật tư thay thế của bảng hiệu quảng cáo là vật tư chính hãng và được bảo hành bởi QUẢNG CÁO THẾ KỶ.
+ Được sửa chữa và bảo hành tận nơi miễn phí hoàn toàn.
+ Đội ngũ thợ sửa nhiệt tình và giàu kinh nghiệm sửa chữa nhiều loại bảng hiệu khác nhau.
HOTLINE: 0965.067.900
Nếu quý khách có nhu cầu sửa chữa bảng hiệu quận 6 tại QUẢNG CÁO THẾ KỶ, chỉ cần nhấc điện thoại gọi vào số Hotline:0965.067.900- 08.9808.14.81. Chúng tôi sẽ nhanh chóng cử nhân viên đến và xem xét tình trạng hư hỏng của bảng hiệu và tiến hành báo giá cho quý khách.
HOTLINE: 0965.067.900
Cách để chọn đúng nơi sửa chữa bảng hiệu quận 6 chuyên nghiệp nhất
1. Tìm kiếm thông tin
Nếu như gần nơi bạn sinh sống không có địa điểm sửa chữa bảng hiệu quận 6 nào thì cách đơn giản nhất là tìm kiếm thông tin trên mạng internet. Hiện nay có rất nhiều các diễn dàn, mạng xã hội thường hay cung cấp thông tin về các địa chỉ sửa chữa bảng hiệu uy tín. Hơn nữa, việc tìm kiếm trên mạng giúp bạn có thể xem xét các đánh giá của những người đã từng sửa chữa bảng hiệu ở đây.
Tuy thông tin trên mạng internet có rất nhiều nhưng bạn cũng nên có đánh giá khách quan của bản thân. Tránh phụ thuộc vào đánh giá từ một phía vì những thông tin đánh giá đôi khi cũng chưa hoàn toàn chính xác.
2. Chọn cửa tiệm uy tín chuyên thi công và sửa chữa bảng hiệu
Hiện nay có rất nhiều cửa hàng thi công và sửa chữa bảng hiệu lớn tại Việt Nam như QUẢNG CÁO THẾ KỶ…đây là những cửa hiệu đã có tên tuổi và uy tín được khẳng định trên thị trường nên bạn hoàn toàn có thể yên tâm khi sửa chữa bảng hiệu ở đây. Với đội ngũ thi công nhiệt tình và giàu kinh nghiệm sửa hàng ngàn loại bảng hiệu khác nhau, bạn hoàn toàn có thể yên tâm những vấn đề hư hỏng của bảng hiệu sẽ được giải quyết triệt để và nhanh chóng nhất.
Hơn nữa, khi bạn sửa chữa bảng hiệu quận 6 tại QUẢNG CÁO THẾ KỶ, bạn còn được hưởng dịch vụ và thời gian bảo hành cụ thể. Chính vì vậy, khi sử dụng dịch vụ sửa chữa ở các cửa hàng này, bạn sẽ luôn được hưởng những ưu đãi tốt nhất, mỗi khi bảng hiệu gặp vấn đề nhân viên chúng tôi sẽ đến tận nơi để khắc phục và sửa chữa.
Đâu là địa chỉ sửa chữa bảng hiệu quận 6 đáng tin cậy nhất hiện nay ?
Là nhà đơn vị quảng cáo chuyên nghiệp trên địa bàn quận 6 và trên toàn quốc, cùng với đội ngũ thợ sửa tận tâm và chuyên nghiệp, chúng tôi sẽ giải quyết triệt để mọi vấn đề về bảng hệu của bạn một cách nhanh chóng với chi phí hợp lý nhất.
+ Cứu hộ tận nơi, sửa chữa bảng hiệu tại nhà.
+ Tất cả các vật tư thay thế của bảng hiệu quảng cáo là vật tư chính hãng và được bảo hành bởi QUẢNG CÁO THẾ KỶ.
+ Được sửa chữa và bảo hành tận nơi miễn phí hoàn toàn.
+ Đội ngũ thợ sửa nhiệt tình và giàu kinh nghiệm sửa chữa nhiều loại bảng hiệu khác nhau.
Nếu quý khách có nhu cầu sửa chữa bảng hiệu quận 6 tại QUẢNG CÁO THẾ KỶ, chỉ cần nhấc điện thoại gọi vào số Hotline:0965.067.900- 08.9808.14.81. Chúng tôi sẽ nhanh chóng cử nhân viên đến và xem xét tình trạng hư hỏng của bảng hiệu và tiến hành báo giá cho quý khách.
Quảng Cáo Thế Kỷ
QUẢNG CÁO THẾ KỶ
CÔNG TY QUẢNG CÁO THẾ KỶ
Trụ sở chính : 367D Lê Quang Định, Phường 5, Quận Bình Thạnh, TPHCM
Phân xưởng sản xuất 1 : 238/68 Phan Trung Kp. 2 P. Tân Tiến Biên Hoà, Đồng Nai.
Phân xưởng sản xuất 2 : 150 Tân Thới Nhất 13, P.hường Tân Thới Nhất, Quận 12, TPHCM
Cách xây dựng thương hiệu
Quy trình nghiên cứu thị trường
Phân tích từ khóa google
Cách xây dựng kênh phân phối
Siêu Thị Xanh
tuvankhachhang@quangcaotheky.com
0965.067.900
Quảng cáo Thế Kỷ
© 2016 QUANGCAOTHEKY.COM
Liên hệ |
Quangcaotheky.com
Tư Vấn Thiết Kế
Skype:quangcoatheky
0965.067.900
Tư Vấn Thi Công
Skype:
08.9808.14.81


text:
Dầu nhớt đường trượt Blackgold SLIDEWAY MS
()
Dầu nhớt Total NEVASTANE AW 46/68
(1508294385)
Mua xác nhà cũ , Tháo Dỡ Công Trình Xây Dựng Dân Dụng
BỘ LƯU ĐIỆN UPS SANTAK ONLINE 3C10KS
Muốn có thai nhưng kinh nguyệt không đều
Chọn mua nhiệt kế điện tử loại nào tốt nhất giá rẻ
Chuyên cung cấp dầu bôi trơn Total ALTIS EM 2, liên hệ để có giá tốt
Chuyên nung vôi, cung cấp vôi cục, vôi bột đóng bao
Chuyên sản xuất Dolomite cho ngành phân bón
Dolomite cho sản xuất phân bón
Chuyên cung cấp mỡ bôi trơn cho máy nén viên cám, máy nén viên mùn cưa Mỡ phức...
hiệu quả cao khi sử dụng đất sạch trồng rau
Đá tạo khói đám cưới tại sài gòn
CẢI TẠO ĐẤT TRỒNG RAU XÀ LÁCH ĂN NON TẠI NHÀ
thảm thanh lý
hướng dẫn trồng rau cải trong chậu khay nhựa
Ô dù cầm tay gấp 3 uy tín sản phẩm chất lượng cao
Ô dù cầm tay gấp 2 giá rẻ kinh doanh hiệu quả
Rulo cuốn ống hàn khí kiểu lò xo - Koreel - Hàn Quốc
Chuyên cung cấp dầu bôi trơn Total ALTIS SH 2, liên hệ để có giá tốt
Nhà Biệt thư
Nhà riêng
Dự án
Căn hộ Chung cư
Kho-Nhà xưởng
Đất ở - Đất thổ cư
Nhà hàng- Khách sạn
Khác
Mặt bằng - Cửa hàng
Văn Phòng
Việc tìm người
Người tìm việc
Dịch vụ lao động
Tuyển sinh
Đào tạo
Du học
Bán Ô tô
Mua Ô tô
Cần thuê Ô tô
Cho thuê Ô tô
Phụ tùng Ô tô
Dịch vụ sửa chữa
Mua xe
Bán xe
Cần thuê xe máy
Cho thuê xe máy
Phụ tùng xe máy
Máy vi tính
Điện thoại di động
Điện tử gia dụng
Du lịch
Y tế
Vệ sinh thông tắc
Thiết kế, in ấn
Tư vấn thuế, luật
Đổ mực, sửa chữa máy VP
Tài chính, ngân hàng
Lắp đặt ĐT, TH cáp, Internet
PR - Tổ chức sự kiện
Nội, ngoại thất
Thời trang Nữ
Thời trang Nam
Mỹ phẩm
Phụ kiện
Tìm đối tác trong nước
Tìm đối tác ngoài nước
Vật liệu xây dựng
Máy móc - thiết bị
Mặt hàng khác
Dự án Vinhomes Central Park Tân Cảng

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Set-Cookie: nv3c_H83v5_nvvithemever=mQ%2C%2C; expires=Thu, 18-Oct-2018 05:54:04 GMT; path=/; domain=.raovat24.com.vn; httponly

Content-Language: vi


text:
Rappervn.net
on Facebook
username:
password:
ghi nhớ
Cancel
-
Đăng ký
-
Đăng nhập
-
Đăng ký
-
Game
-
Diễn đàn
-
Rappervn.net
✓ Like
Rappervn.net trên Facebook
để cập nhật nhạc sớm nhất.
Favorite
Playlists
Chia sẻ
Lyric
Báo lỗi
Ca khúc này sẽ được thêm vào
Playlist
của bạn. Đồng ý?
[Đồng ý]
[Không]
Facebook
Twitter
Blogger
Chờ Người Vô Tình - Loren Kid
[Intro:]
Em à hôm nay anh thật sự rất vui khi lại em đó
E cũng vậy nữa
Ừm anh xin lỗi vì 1 năm trước anh không thể lo được gì cho em hết nhưng mà nhưng mà bây giờ em muốn gì em cần gì anh cũng có thể lo được cho em hết
Hì em cảm ơn anh nhiều lắm
Ừ em không cần cảm ơn đâu anh chỉ múôn bù đắp lại tất cả cho em thôi mà.
[Ver1:]
Anh xin lỗi vì 1 năm trước anh không thể lo cho em được
Vì thời trẻ trâu anh không điều kiện làm sao thực hiện điều em ước
Nhưng bây giờ thì khác xưa rồi em
Giờ em cần gì em nói đi, anh có thể lo cho em được tất cả những thứ trước kia em múôn mà em cứ nói đi
Anh không muốn nhắc chuyện ngày xưa nữa
A chỉ cần biết là hiện tại, anh không cần biết lúc trước là em cần ai
Giờ anh chỉ biết là em cần anh đúng không em? Em nói đi em chỉ cần anh
Anh hỏi nè lâu nay ớ, em sống có khỏe không
Anh đã từng nói em tự lo đi lúc đó không biết em có khỏe không!
Giờ gặp lại em anh vui lắm, anh đã chờ hơn 1 năm rồi
Anh chờ 1 ngày có thể tay nắm bù đắp những gì trước kia em thiếu thôi
Anh cảm ơn ông trời, ổng đã cho anh toại nguyện
Ver này thì anh viết hơi sớm nhưng em đừng nghĩ anh bị điên
Anh đã chờ 1 ngày này rất lâu rồi, chờ ngày này á, thiệt á rất lâu rồi em à
[Mel:]
Biết anh giờ đang ở đâu, giọt nước mắt trên mi lắng dài
Đành vô tâm người ra đi, em đau nhói
Giá như mình không biết nhau thì em sẽ không đau thế này
Giờ ngày xưa nay đâu người bỏ em đi thật sao?
[Ver2:]
Ừ! E đừng có trách anh như vậy, đây là 1 phần sự trả giá
Cái gì suy ra ip 5 tất cả là bịa đặt thôi em à
Không ngờ em vẫn cứ như vậy, tính cách em vẫn còn ham hố
Thì bây giờ anh cho em biết thế nào là ham rồi bị hố ha
Đã hô còn bị hám, hám danh lợi và tiền bạc
Tình yêu mà mua được bằng tiền thì phải đánh đổi bằng thể xác
Đó là chuyện đương nhiên phải không em
Chỉ là do cú này hơi bị sock, 1 năm trước coi anh không ra gì mà bây giờ bị kiểu này là hơi bị nock out
Em khóc sao? Đừng giả tạo, em thì anh đây hiểu mà
Anh nói cho anh 1 năm là để trả thù thôi em à
Anh không quan tâm và không cần biết bây giờ em đau như thế nào
Anh chỉ muốn em nhận lại cảm giác mà 1 năm trước em đã tạo
Em có trách móc thì cũng vô ích, anh đã lấy được thứ anh cần
Em vẫn mãi mãi là 1 con pitch chỉ là tình 1 đêm khi anh cần
Em có trách móc thì cũng vô ích, vì hôm nay anh khác xưa rồi
Em vô tình anh vô tâm cả 2 như nhau thôi.
[Ver3:]
Những người vô tâm vô tình người đó đã từng rất thật lòng
Họ đã trở thành 1 người như vậy do quá yêu em nên hối hận
Họ thấy lòng người không công bằng, nên quyết sống theo kiểu công bằng
Họ quen 5 người trong cùng 1 lúc để thỏa mãn được sự dằn dặt
Vì họ có biết bao người yêu nhưng họ chỉ yêu có 1 người
Nhưng yêu 1 người và quá thật lòng thì lại bị đem làm trò cười
Chắc có lẽ họ quá yếu đuối nên có lẽ họ muốn chứng minh cho kẻ mạnh nhất biết họ là người tàn độc nhất.
Xem tiếp...
Ca khúc được đăng bởi
Kailer
← Nhấn để nói với
Google
bạn thích ca khúc này.
Vui lòng
Đăng nhập
hoặc
Đăng ký
để có thể comment
Đang tải...
Chờ! Người Vô Tình - Loren Kid [Official MV]
Download
Click phải chọn save target as...
Đang nghe:
| Nghe: 1,749 | Tải: 0 |
Cập nhật 15/07/2013
Link ngắn:
Mở...
Embed:
Forum:
Ca khúc khác của
zZz. Thành viên upload:
Em gái mưa - N2H ft Longg
Bình luận: 0 | Nghe: 46
[New]- Cảm Nhận Kẻ Đến Sau - Rinz F.t Bi...
Bình luận: 0 | Nghe: 59
[ New ] : VÁ ÂN TÌNH - Kelly Pig , Ju Sh...
Bình luận: 0 | Nghe: 41
[Clip] - (ĐCMCS) Đừng Có Mơ Cao Sang - B Ray...
Bình luận: 1 | Nghe: 267
[Clip] - [ Mashup ] Đến Từ Một Thế Giới Khác & Sq...
Bình luận: 1 | Nghe: 133
[Clip] - 2017 Nghe Gì? Nghe Ếch và Báo Rap đê.......
Bình luận: 0 | Nghe: 73
[Clip] - C.T.A.D.M.R - ĐạtG ft. $eth (Rush Cover)...
Bình luận: 1 | Nghe: 64
[Clip] - Live Crying Over You - Binz x Poet x Jus...
Bình luận: 1 | Nghe: 89
Xem tất cả »
Ca khúc cùng người đăng
Kailer
Bế Tắt - Kainy
Bình luận: 2 | Nghe: 266
Mỗi Tao Phạt - Candy
Bình luận: 1 | Nghe: 271
[V.O,King Đão Dizz] Thích Là Chửi - Kain...
Bình luận: 30 | Nghe: 2,460
[Clip] - [Official audio] Clownd Hoang - If I Die...
Bình luận: 1 | Nghe: 493
[Clip] - When I'm Record - The Night ft Candy
Bình luận: 0 | Nghe: 366
Không nội Dung - Kidlee ft Nô
Bình luận: 0 | Nghe: 190
Fallin - Candy
Bình luận: 2 | Nghe: 274
[Clip] - (Live) Stolen Years (Những tháng năm bị ...
Bình luận: 0 | Nghe: 383
Xem tất cả »
© 2009 - 2017 Rappervn.net Phiên bản thử nghiệm. Đang trong quá trình chờ cấp giấy phép MXH của Bộ TT&TT.
Mọi thành viên tự chịu trách nhiệm về thông tin đăng tải, phát ngôn của mình trên diễn đàn. Liên hệ Chủ quản: Email
admin@rappervn.net
Hãy báo cáo sai phạm tới BQT khi nội dung vi phạm những điều khoản sau:
Nội dung liên quan đến CHÍNH TRỊ
Nội dung bôi nhọ, xuyên tạc các cơ quan, tổ chức, cá nhân, đoàn thể
Nội dung vi phạm bản quyền
Nội dung vi phạm nội quy diễn đàn (spam, không dấu, sex..v..v..)
Nội dung bao gồm liên kết hỏng hoặc đã bị sửa đổi

markdown:
|
|![]()
|
|
✓ Like
|
|
## Chờ! Người Vô Tình - Loren Kid [Official MV]
![]()
|
|![]()
![]()
|
|
© 2009 - 2017 Rappervn.net Phiên bản thử nghiệm. Đang trong quá trình chờ cấp giấy phép MXH của Bộ TT&TT.
Mọi thành viên tự chịu trách nhiệm về thông tin đăng tải, phát ngôn của mình trên diễn đàn. Liên hệ Chủ quản: Email

Server: cloudflare-nginx

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Type: text/html