text:
Giáo hoàng Hônôriô IV
Hônôriô IV (Latinh: Honorius IV) là vị giáo hoàng thứ 190 của giáo hội công giáo.
Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1285 và ở ngôi Giáo hoàng trong 2 năm 2 ngày[1]. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 2 tháng 4 năm 1285, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 20 tháng 5 và ngày kết thúc triều đại của ông là ngày 3 tháng 4 năm 1287.
Trước khi thành giáo hoàng[sửa | sửa mã nguồn]
Honorius IV sinh tại Rôma trong gia đình Savelli với tên là Giacomo Savelli. Là hậu duệ của một dòng dõi quý tộc Rôma, ông được Urbanus IV bổ nhiệm làm hồng y và là cháu gọi Hônôriô III bằng ông bác, người mà ông lấy tên tục để lên ngôi Giáo hoàng.
Người ta biết rất ít về cuộc đời của ông trước khi ông lên ngôi Giáo hoàng. Ông đã học ở đại học Paris. Ông đã kết hôn trước khi ông giữ những chức vụ ở Tòa thánh và có ít nhất hai người con trai. Ông đã trở thành tu sĩ sau khi vợ ông qua đời và là vị Giáo hoàng cuối cùng đã kết hôn (The Cardinals of the Holy Roman Church: Cardinal Giacomo Savelli).
Giáo hoàng[sửa | sửa mã nguồn]
Ông quan tâm đến việc thiết lập trật tự trong các nước thuộc quyền Giáo hoàng, cố gắng lập lại trật tự cho Rôma. Ông đã loại ra khỏi giáo hội những tên cướp phá giáo hội. Khi người kế vị Carles I d’Anjou từ trần năm 1285, tù nhân của người Aragon, ông đứng về phía Angevins và không công nhận Peter Aragon là vua của Sicilia.
Hônôriô IV giới thiệu cho Đại Học Paris ngành nghiên cứu về các ngôn ngữ đông phương, giúp đỡ trường này và cố gắng tạo nên những mối quan hệ gần gũi hơn với Giáo hội Hy Lạp. Ông cũng đạt được một vài thoả thuận với Hồi giáo. Ông cổ vũ các dòng hành khất nhưng lên án giáo phát Tông đồ là giáo phái, ở Parma ca tụng sự khó nghèo Phúc âm. Ông từ trần ngày 3 tháng 4 năm 1287.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, NXB Văn Hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
- Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam [1]
- Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
- Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Ðào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
- Lịch sử Giáo hội Công Giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

markdown:
# Giáo hoàng Hônôriô IV
|Giáo hoàng Hônôriô IV|
|
|![]()
[Roma](/wiki/Roma), [Lãnh thổ Giáo hoàng](/wiki/L%C3%A3nh_th%E1%BB%95_Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng), [Đế quốc La Mã Thần thánh](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh) [3 tháng 4](/wiki/3_th%C3%A1ng_4)năm [1287](/wiki/1287) [Roma](/wiki/Roma), [Lãnh thổ Giáo hoàng](/wiki/L%C3%A3nh_th%E1%BB%95_Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng) [Máctinô IV](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_M%C3%A1ctin%C3%B4_IV) [Nicôla IV](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Nic%C3%B4la_IV) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/C_o_a_Onorio_IV.svg/100px-C_o_a_Onorio_IV.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/C_o_a_Onorio_IV.svg/100px-C_o_a_Onorio_IV.svg.png)
**Hônôriô IV** ( [Latinh](/wiki/Latinh): **Honorius IV**) là vị [giáo hoàng](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng) thứ 190 của giáo hội [công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o).
Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1285 và ở ngôi Giáo hoàng trong 2 năm 2 ngày
. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 2 tháng 4 năm 1285, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 20 tháng 5 và ngày kết thúc triều đại của ông là ngày 3 tháng 4 năm 1287. [1]
## Trước khi thành giáo hoàng[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_H%C3%B4n%C3%B4ri%C3%B4_IV&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_H%C3%B4n%C3%B4ri%C3%B4_IV&action=edit§ion=1)]
Honorius IV sinh tại Rôma trong gia đình Savelli với tên là Giacomo Savelli. Là hậu duệ của một dòng dõi quý tộc Rôma, ông được Urbanus IV bổ nhiệm làm hồng y và là cháu gọi Hônôriô III bằng ông bác, người mà ông lấy tên tục để lên ngôi Giáo hoàng.
Người ta biết rất ít về cuộc đời của ông trước khi ông lên ngôi Giáo hoàng. Ông đã học ở đại học Paris. Ông đã kết hôn trước khi ông giữ những chức vụ ở Tòa thánh và có ít nhất hai người con trai. Ông đã trở thành tu sĩ sau khi vợ ông qua đời và là vị Giáo hoàng cuối cùng đã kết hôn (The Cardinals of the Holy Roman Church: Cardinal Giacomo Savelli).
## Giáo hoàng[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_H%C3%B4n%C3%B4ri%C3%B4_IV&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_H%C3%B4n%C3%B4ri%C3%B4_IV&action=edit§ion=2)]
Ông quan tâm đến việc thiết lập trật tự trong các nước thuộc quyền Giáo hoàng, cố gắng lập lại trật tự cho Rôma. Ông đã loại ra khỏi giáo hội những tên cướp phá giáo hội. Khi người kế vị Carles I d’Anjou từ trần năm 1285, tù nhân của người Aragon, ông đứng về phía Angevins và không công nhận Peter Aragon là vua của Sicilia.
Hônôriô IV giới thiệu cho Đại Học Paris ngành nghiên cứu về các ngôn ngữ đông phương, giúp đỡ trường này và cố gắng tạo nên những mối quan hệ gần gũi hơn với Giáo hội Hy Lạp. Ông cũng đạt được một vài thoả thuận với Hồi giáo. Ông cổ vũ các dòng hành khất nhưng lên án giáo phát Tông đồ là giáo phái, ở Parma ca tụng sự khó nghèo Phúc âm. Ông từ trần ngày 3 tháng 4 năm 1287.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_H%C3%B4n%C3%B4ri%C3%B4_IV&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_H%C3%B4n%C3%B4ri%C3%B4_IV&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_H%C3%B4n%C3%B4ri%C3%B4_IV&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_H%C3%B4n%C3%B4ri%C3%B4_IV&action=edit§ion=4)]
- 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, NXB Văn Hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
- Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam
[[1]](http://v3.hdgmvietnam.org/Default.aspx?tabid=66&error=Object+reference+not+set+to+an+instance+of+an+object.)
- Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
- Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Ðào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
- Lịch sử Giáo hội Công Giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Vary: Accept-Encoding,Cookie,X-Use-HHVM

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1067 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Analytics: php=zend


text:
Nước ngọt
-
- Bài này nói về nước ngọt có trong tự nhiên. Xin xem thêm Nước ngọt (định hướng).
Nước ngọt hay nước nhạt là loại nước chứa một lượng tối thiểu các muối hòa tan, đặc biệt là natri clorua (thường có nồng độ các loại muối hay còn gọi là độ mặn trong khoảng 0,01 - 0,5[1][2] ppt hoặc tới 1 ppt[3][4]), vì thế nó được phân biệt tương đối rõ ràng với nước lợ hay các loại nước mặn và nước muối. (Xem thêm Độ mặn hay độ muối).
Tất cả các nguồn nước ngọt có xuất phát điểm là từ các cơn mưa được tạo ra do sự ngưng tụ tới hạn của hơi nước trong không khí, rơi xuống ao, hồ, sông của mặt đất cũng như trong các nguồn nước ngầm hoặc do sự tan chảy của băng hay tuyết (xem thêm Vòng tuần hoàn nước).
Sự cung cấp đủ lượng nước ngọt cần thiết để duy trì sự sống là một vấn đề đáng báo động đối với nhiều loài sinh vật, trong đó có con người, đặc biệt là ở các khu vực sa mạc hay các khu vực khô cằn khác. Xem thêm nguồn nước.
Thậm chí trên tàu thuyền hay trên các đảo giữa đại dương vẫn có hiện tượng "thiếu nước", điều đó có nghĩa là sự thiếu hụt nước ngọt chứ không phải thiếu nước nói chung do nước biển là nước mặn và không thể sử dụng trực tiếp để uống.
Đối với các loài cá và các loài sinh vật khác sinh sống dưới nước thì nồng độ của natri clorua hòa tan trong nước là một yếu tố quan trọng cho sự sống của chúng. Phần lớn các loài không thể sống trong cả nước ngọt lẫn nước mặn, mặc dù có một số loài có thể sống trong cả hai môi trường. Cá nước mặn sinh sống chủ yếu ở các vùng nước mặn có độ chứa muối cao và chúng cố gắng thải các loại muối ra khỏi cơ thể nhiều đến mức có thể đồng thời với việc giữ lại nước. Cá nước ngọt thì làm việc ngược lại: Chúng có quá nhiều nước và có rất ít muối.
Định nghĩa định lượng[sửa | sửa mã nguồn]
Nước ngọt được định nghĩa như là nước chứa ít hơn 0,5 phần nghìn các loại muối hòa tan[5]. Các khối nước ngọt trong tự nhiên có phần lớn các hồ và ao, sông, một số khối nước ngầm cũng như nhiều khối nước ngọt chứa trong các vật thể do con người tạo ra, chẳng hạn các kênh đào, hào rãnh và hồ chứa nước nhân tạo. Nguồn chủ yếu tạo ra nước ngọt là giáng thủy từ khí quyển trong dạng mưa hay tuyết.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b Salinity of Water
- ^ a ă Nước ngọt trên Bách khoa Toàn thư Việt Nam
- ^ a ă â Pool Water Salinity Info and Calculator
- ^ “Groundwater Glossary”. 27 tháng 3 năm 2006. Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2006.
- ^ Nước lợ trên Bách khoa Toàn thư Việt Nam
- ^ Nước mặn trên Bách khoa Toàn thư Việt Nam
- ^ Nước muối trên Bách khoa Toàn thư Việt Nam
- ^ Saline water

markdown:
# Nước ngọt
-
*Bài này nói về nước ngọt có trong tự nhiên. Xin xem thêm* [Nước ngọt (định hướng)](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
-
**Nước ngọt** hay **nước nhạt** là loại [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc) chứa một lượng tối thiểu các muối hòa tan, đặc biệt là [natri clorua](/wiki/Natri_clorua) (thường có nồng độ các loại muối hay còn gọi là độ mặn trong khoảng 0,01 - 0,5 [[1]](#cite_note-navy-1) [[2]](#cite_note-etb-2) [ppt](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_tri%E1%BB%87u) hoặc tới 1 ppt [[3]](#cite_note-BKTT1-3) ), vì thế nó được phân biệt tương đối rõ ràng với [4] [nước lợ](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_l%E1%BB%A3)hay các loại [nước mặn](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_m%E1%BA%B7n)và [nước muối](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_mu%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1). (Xem thêm [Độ mặn](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_m%E1%BA%B7n)hay [độ muối](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_m%E1%BA%B7n)).
Tất cả các nguồn nước ngọt có xuất phát điểm là từ các cơn mưa được tạo ra do sự ngưng tụ tới hạn của hơi nước trong
[không khí](/wiki/Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t), rơi xuống ao, hồ, sông của mặt đất cũng như trong các nguồn nước ngầm hoặc do sự tan chảy của băng hay tuyết (xem thêm [Vòng tuần hoàn nước](/wiki/V%C3%B2ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)).
Sự cung cấp đủ lượng nước ngọt cần thiết để duy trì sự sống là một vấn đề đáng báo động đối với nhiều loài sinh vật, trong đó có con người, đặc biệt là ở các khu vực
[sa mạc](/wiki/Hoang_m%E1%BA%A1c) hay các khu vực khô cằn khác. Xem thêm [nguồn nước](/w/index.php?title=Ngu%E1%BB%93n_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1).
Thậm chí trên tàu thuyền hay trên các đảo giữa đại dương vẫn có hiện tượng "thiếu nước", điều đó có nghĩa là sự thiếu hụt nước ngọt chứ không phải thiếu nước nói chung do
[nước biển](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n) là nước mặn và không thể sử dụng trực tiếp để uống.
Đối với các loài cá và các loài sinh vật khác sinh sống dưới nước thì nồng độ của natri clorua hòa tan trong nước là một yếu tố quan trọng cho sự sống của chúng. Phần lớn các loài không thể sống trong cả nước ngọt lẫn nước mặn, mặc dù có một số loài có thể sống trong cả hai môi trường. Cá nước mặn sinh sống chủ yếu ở các vùng nước mặn có độ chứa muối cao và chúng cố gắng thải các loại muối ra khỏi cơ thể nhiều đến mức có thể đồng thời với việc giữ lại nước. Cá nước ngọt thì làm việc ngược lại: Chúng có quá nhiều nước và có rất ít muối.
## Định nghĩa định lượng[
[sửa](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt&action=edit§ion=1)]
Nước ngọt được định nghĩa như là nước chứa ít hơn 0,5 phần nghìn các loại
[muối](/wiki/Mu%E1%BB%91i_(h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)) hòa tan . Các khối nước ngọt trong tự nhiên có phần lớn các [5] [hồ](/wiki/H%E1%BB%93)và [ao](/wiki/Ao), [sông](/wiki/S%C3%B4ng), một số khối [nước ngầm](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BA%A7m)cũng như nhiều khối nước ngọt chứa trong các vật thể do con người tạo ra, chẳng hạn các kênh đào, hào rãnh và hồ chứa nước nhân tạo. Nguồn chủ yếu tạo ra nước ngọt là giáng thủy từ [khí quyển](/wiki/Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)trong dạng [mưa](/wiki/M%C6%B0a)hay [tuyết](/wiki/Tuy%E1%BA%BFt).
|Độ mặn của nước dựa trên các muối hòa tan theo
|**Nước ngọt** [Nước lợ](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_l%E1%BB%A3) [Nước mặn](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_m%E1%BA%B7n) [Nước muối](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_mu%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) [[3]](#cite_note-BKTT1-3) [[6]](#cite_note-BKTT2-6) [[7]](#cite_note-7) [[8]](#cite_note-BKTT4-8)
|Độ mặn của nước dựa trên các muối hòa tan theo
|**Nước ngọt** [Nước lợ](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_l%E1%BB%A3) [Nước mặn](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_m%E1%BA%B7n) [Nước muối](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_mu%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-navy-1) /1 [[2]](#cite_note-etb-2) [[4]](#cite_note-csg-4) /30 [[1]](#cite_note-navy-1) [[2]](#cite_note-etb-2) [[9]](#cite_note-9) /50 [[4]](#cite_note-csg-4) [[2]](#cite_note-etb-2)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt&action=edit§ion=2)]
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt&action=edit§ion=3)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Salinity of Water](http://www.engineeringtoolbox.com/water-salinity-d_1251.html)
- ^
**a** **ă** [Nước ngọt trên Bách khoa Toàn thư Việt Nam](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=1628aWQ9MjEwOTQmZ3JvdXBpZD0ma2luZD1zdGFydCZrZXl3b3JkPW4=&page=26)
- ^
**a** **ă** **â** [Pool Water Salinity Info and Calculator](http://www.csgnetwork.com/poolsalinitycalc.html) [^](#cite_ref-5) [“Groundwater Glossary”](http://www.groundwater.org/gi/gwglossary.html). 27 tháng 3 năm 2006. Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2006. [^](#cite_ref-BKTT2_6-0) [Nước lợ trên Bách khoa Toàn thư Việt Nam](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=1618aWQ9MjEwODQmZ3JvdXBpZD0ma2luZD1zdGFydCZrZXl3b3JkPW4=&page=26) [^](#cite_ref-7) [Nước mặn trên Bách khoa Toàn thư Việt Nam](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=205AaWQ9MjEwODgmZ3JvdXBpZD0ma2luZD0ma2V5d29yZD1OJWM2JWFmJWUxJWJiJTlhQytNJWUxJWJhJWI2Tg==&page=1) [^](#cite_ref-BKTT4_8-0) [Nước muối trên Bách khoa Toàn thư Việt Nam](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=161CaWQ9MjEwOTEmZ3JvdXBpZD0ma2luZD1zdGFydCZrZXl3b3JkPW4=&page=26) [^](#cite_ref-9) [Saline water](http://ga.water.usgs.gov/edu/saline.html)

X-Cache: cp1065 hit (3), cp1068 frontend miss (0)


text:
Natri sunfat
Natri sunfat là muối natri của acid sulfuric. Khi ở dạng khan, nó là một tinh thể rắn màu trắng có công thức Na2SO4 được biết đến dưới tên khoáng vật thenardite; Na2SO4·10H2O được tìm thấy ngoài tự nhiên dưới dạng khoáng vật mirabilite, và trong sản xuất nó còn được gọi là muối Glauber hay mang tính lich sử hơn là sal mirabilis từ thế kỉ 17. Một dạng khác là tinh thể heptahiđrat được tách ra từ mirabilite khi làm lạnh. Với sản lượng sản xuất hàng năm lên đến 6 triệu tấn, nó là một sản phẩm toàn cầu quan trọng về hóa chất.
Natri sunfat được ứng dụng chủ yếu trong việc sản xuất thuốc tẩy và trong phương pháp Kraft để làm bột giấy. Khoảng 2/3 lượng natri sunfat của thế giới là từ mirabilite, dạng khoáng vật tự nhiên của muối đecahiđrat, và phần còn lại là từ phụ phẩm của các ngành công nghiệp hóa chất khác như sản xuất axit clohydric.
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Muối natri sunfat ngậm nước được biết dưới tên muối Glauber sau khi nhà hóa học và bào chế người Đức/Hà Lan Johann Rudolf Glauber (1604–1670) tìm ra nó vào năm 1625 trong nước của một con suối tại Áo. Ông đặt tên nó là sal mirabilis (muối kì lạ), vì những đặc tính y khoa của loại muối này: những tinh thể muối đã được dùng để làm thuốc nhuận tràng cho đến khi có những chất thay thế phức tạp hơn ra đời vào những năm 1900.[1][2]
Vào thế kỉ 18, muối Glauber bắt đầu được dùng làm vật liệu thô cho quá trình sản xuất soda trong công nghiệp, khi phản ứng với kali cacbonat. Nhu cầu gia tăng nên nguồn cung natri sunfat cũng phải tăng lên tương ứng. Do đó, vào thế kỉ 19, quá trình Leblanc quy mô lớn, sản xuất natri sunfat tổng hợp như là một chất trung quan chủ yếu, trở thành phương pháp chính trong sản xuất soda.[3]
Đặc tính hóa học và vật lý[sửa | sửa mã nguồn]
Natri sunfat rất bền về mặt hóa học, không tương tác với hầu hết các chất oxi hóa-khử ở điều kiện thường. Ở nhiệt độ cao, nó có thể bị khử thành natri sunfit bởi cacbon:[4]
- Na2SO4 + 2 C → Na2S + 2 CO2
Tính axit-bazơ[sửa | sửa mã nguồn]
Natri sunfat là muối trung hòa, khi tan trong nước tạo thành dung dịch có pH = 7. Tính trung hòa chứng tỏ gốc sunfat bắt nguồn từ một axit mạnh acid sulfuric. Hơn nữa, ion Na+, với chỉ một điện tích dương, có khả năng phân cực các phối tử nước của nó rất yếu miễn là có ion kim loại trong dung dịch. Natri sunfat phản ứng với axit sunfuric tạo muối axit natri bisunfat:[5][6]
- Na2SO4 + H2SO4 ⇌ 2 NaHSO4
Hằng số cân bằng của quá trình trên phụ thuộc vào nồng độ và nhiệt độ.
Độ tan và sự trao đổi ion[sửa | sửa mã nguồn]
Natri sunfat có tính tan rất bất thường trong nước.[7] Độ tan của nó trong nước tăng gấp hơn mười lần trong khoảng 0 °C đến 32.384 °C, điểm mà độ tan đạt giá trị cực đại 497 g/L. Tại điểm này đường biểu diễn độ tan uốn cong hướng xuống, và độ tan trở nên không phụ thuộc vào nhệt độ. Nhiệt độ 32.384 °C, tương ứng với nhiệt độ làm giải phóng nước ra khỏi tinh thể và tan chảy muối ngậm nước, cung cấp giá trị nhiệt độ tham khảo chính xác cho việc định chuẩn nhiệt kế.
Natri sunfat là muối ion điển hình, chứa các ion Na+ và SO42−. Sự có mặt của sunfat trong dung dịch được nhận biết dễ dàng bằng cách tạo ra các sunfat không tan khi xử lý các dung dịch này với muối Ba2+ hay Pb2+:
- Na2SO4 + BaCl2 → 2 NaCl + BaSO4
Natri sunfat còn biểu hiện xu hướng tạo muối kép ở mức vừa phải. Các loại phèn duy nhất được tạo ra với các kim loại hóa trị ba thông thường là NaAl(SO4)2 (không bền ở trên 39 °C) và NaCr(SO4)2, đối nghịch với kali sulfat và amoni sunfat tạo được nhiều loại phèn bền.[8] Những muối kép với một vài kim loại kiềm khác được biết gồm Na2SO4·3K2SO4, muối này có trong tự nhiên dưới dạng khoáng vật glaserit. Sự hình thành glaserit bằng phản ứng giữa natri sunfat và kali clorua được dùng làm cơ sở của một phương pháp sản xuất kali sulfat, một loại phân bón.[9] Các muối kép khác bao gồm 3Na2SO4·CaSO4, 3Na2SO4·MgSO4 (vanthoffite) và NaF·Na2SO4.[10]
Cấu trúc tinh thể[sửa | sửa mã nguồn]
Các tinh thể chứa ion [Na(OH2)6]+ dạng bát diện, được tìm thấy trong nhiều muối sunfat kim loại. Những cation này được liên kết với gốc sunfat thông qua liên kết hiđrô. Độ dài liên kết Na-O là 240 pm. Hai phân tử nước của mỗi đơn vị công thức phân tử không tạo phối trí với Na+.[11] Tinh thể natri sunfat đecahiđrat còn bất thường so với các loại muối ngậm nước khác khi có giá trị entropy dư thừa (entropy ở nhiệt độ không tuyệt đối) là 6.32 J·K−1·mol−1. Điều này được cho là do khả năng phân bố nước nhanh hơn rất nhiều so với hầu hết các muối khác.[12]
Sản xuất[sửa | sửa mã nguồn]
Sản lượng natri sunfat của thế giới phần lớn là ở dạng đecahiđrat xấp xỉ đạt 5.5 đến 6 triện tấn hàng năm. Năm 1985, sản lượng là 4.5 triệu tấn/năm, một nửa trong đó là từ các nguồn tự nhiên và một nửa là từ công nghiệp xản xuất hóa chất. Sau năm 2000, ở mức độ bền vững cho đến năm 2006, sản xuất từ nguồn tự nhiên tăng lên 4 triệu tấn/năm, và lượng sản xuất từ công nghiệp hóa chất giảm xuống 1.5 đến 2 triệu tấn/năm, với tổng sản lượng là 5.5 đến 6 triệu tấn/năm.[13][14][15][16] Với tất cả các ứng dụng, trên thực tế, natri sunfat sản xuất trong tự nhiên và trong công nghiệp hóa chất có thể thay thế cho nhau.
Nguồn tự nhiên[sửa | sửa mã nguồn]
2/3 sản lượng trên thế giới là nguồn khoáng vật thiên nhiên mirabilite, ví dụ như mẫu khoáng vật tìm thấy ở đáy hồ ở phía nam Saskatchewan. Năm 1990, México và Tây Ban Nha là nguồn cung cấp natri sunfat thiên nhiên lớn của thế giới (mỗi nước khoảng 500,000 tấn), ngoài ra còn có Nga, Hoa Kỳ và Canada với khoảng 350,000 tấn mỗi quốc gia.[14] Nguồn tự nhiên được ước tính vào khoảng hơn 1 tỉ tấn.[13][14]
Các nhà sản xuất lớn từ 200,000 to 1,500,000 tấn/năm vào năm 2006 gồm Searles Valley Minerals (California, Mỹ), Airborne Industrial Minerals (Saskatchewan, Canada), Química del Rey (Coahuila, Mexico), Minera de Santa Marta and Criaderos Minerales Y Derivados, còn được biết là Grupo Crimidesa (Burgos, Tây Ban Nha), Minera de Santa Marta (Toledo, Tây Ban Nha), Sulquisa (Madrid, Tây Ban Nha), và ở Trung Quốc là Chengdu Sanlian Tianquan Chemical (Tứ Xuyên), Hongze Yinzhu Chemical Group (Giang Tô), Nafine Chemical Industry Group (Sơn Tây), and Sichuan Province Chuanmei Mirabilite (Tứ Xuyên), và Kuchuksulphat JSC (Altai Krai, Siberia, Nga).[13][15] Ở Saskatchewan, một trong những mỏ chính là Saskatchewan Minerals.
Muối natri sunfat khan có mặt ở nhũng nơi khô khan dưới dạng khoáng vật thenardite. Nó chuyển sang mirabilite dần dần trong không khí ẩm. Nó còn được tìm thấy ở dạng glauberite, một khoáng vật canxi natri sunfat. Cả hai khoáng vật kể trên đều ít phổ biến hơn so với mirabilite.
Công nghiệp hóa chất[sửa | sửa mã nguồn]
Khoảng 1/3 lượng natri sunfat còn lại được sản xuất là từ phụ phẩm của các quá trình khác trong công nghiệp hóa học. Phần lớn chúng về mặt hóa học là vốn có của các quá trình ban đầu, và chỉ mang tính kinh tế bên lề. Vì thế, bằng kết quả đạt được của ngành công nghiệp, lượng natri sunfat sản xuất từ phụ phẩm như này đang giảm dần.
Phần lớn natri sunfat thu được là trong quá trình sản xuất acid clohydric, từ natri clorua (muối ăn) và acid sulfuric, trong quá trình Mannheim, hay từ lưu huỳnh điôxit trong quá trình Hargreaves.[17][18] Natri sunfat thu được từ 2 quá trình trên được gọi là bánh muối.
- Mannheim: 2 NaCl + H2SO4 → 2 HCl + Na2SO4
- Hargreaves: 4 NaCl + 2 SO2 + O2 + 2 H2O → 4 HCl + 2 Na2SO4
Nguồn natri sunfat sản xuất lớn thứ hai là từ quá trình mà axit sunfuric được trung hòa bởi natri hiđroxit, được áp dụng quy mô lớn trong sản xuất tơ nhân tạo. Phương pháp này còn là phương pháp điều chế trong phòng thí nghiệm tiện lợi và áp dụng rộng rãi.
Trong phòng thí nghiệm nó còn được tổng hợp từ phản ứng giữa natri bicacbonat và magie sunfat.
- 2NaHCO3 + MgSO4 → Na2SO4 + Mg(OH)2 + 2CO2
Trước đây, natri sunfat còn là phụ phẩm của quá trình sản xuất natri đicromat, khi đó axit sunfuric được cho vào natri cromat để tạo natri đicromat hay sau đó là axit cromic. Ngoài ra natri sunfat còn được tạo ra từ các quá trình sản xuất sodium sulfate is or was formed in the production of liti cacbonat, chất tạo phức, resorcinol, axit ascorbic, chất tạo màu silica, axit nitric, và phenol.[13]
Natri sunfat dạng khối thường được tinh chế thông qua dạng đecahiđrat, vì dạng khan có khuynh hướng thu hút các hợp chất hữu cơ và các hợp chất chứa sắt. Dạng khan được điều chế dễ dàng từ dạng ngậm nước bằng cách làm nóng nhẹ.
Những nhà sản xuất natri sunfat dạng phụ phẩm chính vào khoảng 50–80 triệu tấn/năm năm 2006 gồm Elementis Chromium (công nghiệp sản xuất crom, Castle Hayne, Nam Carolina, Mỹ), Lenzing AG (200 triệu tấn/năm, công nghiệp sản xuất tơ nhân tạo, Lenzing, Áo), Addiseo (Rhodia cũ, công nghiệp sản xuất methionin, Les Roches-Roussillon, Pháp), Elementis (công nghiệp sản xuất crom, Stockton-on-Tees, Mỹ), Shikoku Chemicals (Tokushima, Nhật Bản) và Visko-R (công nghiệp sản xuất tơ nhân tạo, Nga).[13]
Ứng dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Công nghiệp hàng hóa toàn cầu[sửa | sửa mã nguồn]
Với giá cả ở Mỹ là 30 USD/tấn năm 1970, 6 đến 90 USD/tấn cho chất lượng bánh muối và 130 USD/tấn cho cấp cao hơn, natri sunfat là một vật liệu rất rẻ tiền. Ứng dụng rộng rãi nhất là làm chất độn trong các loại thuốc tẩy quần áo tại nhà dạng bột, chiếm khoảng 50% lượng sản phẩm làm ra. Ứng dụng này đang giảm đi vì người tiêu dùng nội địa đang chuyển hướng nhanh chóng sang loại chất tẩy dạng lỏng hay dạng rắn không chứa natri sunfat.[13]
Một ứng dụng khác trước đây của natri sunfat, đặc biệt ở Mỹ và Canada, lad trong quá trình Kraft để sản xuất bột giấy. Các chất hữu cơ có mặt trong "nước đen" thải ra từ quá trình này được đốt để tạo nhiệt, cần chuyển hóa natri sunfat thành natri sunfit. Tuy vậy, quá trình này đang được thay thế bằng các phương pháp mới hơn; việc sử dụng natri sunfat trong công nghiệp sản xuất bột giấy tại Mỹ và Canada giảm xuống từ 1.4 triệu tấn/năm năm 1970 còn chỉ vào khoảng 150,000 tấn năm 2006.[13]
Công nghiệp sản xuất thủy tinh cung cấp một ứng dụng đáng kể khác của natri sunfat, là ứng dụng nhiều thứ hai ở châu Âu. Natri sunfat được dùng làm chất làm sạch giúp loại bỏ các bọt khí nhỏ ra khỏi thủy tinh nóng chảy, và ngăn ngừa quá trình tạo bọt của thủy tinh nóng chảy trong khi tinh chế. Công nghiệp sản xuất thủy tinh ở châu Âu tiêu thụ khoảng 110,000 tấn mỗi năm trong giai đoạn 1970-2006.[13]
Natri sunfat có vai trò quan trọng trong sản xuất vải, nhất là ở Nhật Bản, nơi nó được ứng dụng nhiều nhất. Natri sunfat giúp làm bằng phẳng, loại bỏ các điện tích âm trên sợi vải để thuốc nhuộm có thể thấm sâu hơn. Khác với natri clorua, nó không ăn mòn các bình nhuộm bằng thép không gỉ. Ứng dụng này ở Mỹ và Nhật Bản tiêu thụ khoảng 100,000 tấn năm 2006.[13]
Trữ nhiệt[sửa | sửa mã nguồn]
Dung lượng trữ nhiệt cao khi chuyển pha từ rắn sang lỏng, và nhiệt độ chuyển pha thuận lợi 32 °C (90 °F) làm cho vật liệu này đặc biệt phù hợp cho việc tích trữ nhiệt mặt trời mức thấp để sau đó giải phóng ra trong ứng dụng nhiệt trong không gian. Trong một vài ứng dụng vật liệu này còn được sáp lại thành các tấm ngói nhiệt đặt trong vùng gác thượng trong khi một số khác thì sáp lại thành các tấm pin bao quanh bởi nước đun nóng bằng mặt trời. Sự chuyển pha cho phép giảm khối lượng vật liệu thực tế để trữ nhiệt có hiệu quả (nhiệt nóng chảy của natri sunfat đecahiđrat là 25.53 kJ/mol hay 252 kJ/kg[19]), với sự thuận lợi hơn nữa từ tính đồng bộ của nhiệt độ miễn là có đầy đủ vật liệu trong pha thích hợp.
Với ứng dụng làm mát, một hỗn hợp tạo với muối ăn natri clorua thông thường cũng làm giảm nhiệt độ nóng chảy xuống 18 °C (64 °F). Nhiệt nóng chảy của NaCl.Na2SO4·10H2O, tăng nhẹ lên thành 286 kJ/kg.[20]
Ứng dụng quy mô nhỏ[sửa | sửa mã nguồn]
Trong phòng thí nghiệm, natri sunfat khan được sử dụng rộng rãi như một chất làm khô trơ, loại bỏ dấu vết của nước ra khỏi các chất lỏng hữu cơ.[21] Nó hiệu qủa hơn nhưng hoạt động chậm hơn so với tác nhân tương tự magie sunfat. Nó chỉ có tác dụng ở nhiệt độ dưới 30 °C, nhưng nó có thể dùng với nhiều loại chất liệu vì tính trơ hóa học của nó. Natri sunfat được thêm vào dung dịch cho đến khi các tinh thể không còn vón cục nữa; hai video clip (xem trên) giải thích rõ cách các tinh thể vón cục khi bị ẩm, nhưng một vài tinh thể trôi tự do một khi mẫu chất được làm khô hoàn toàn.
Muối Glauber, đecahiđrat, đã từng được dùng làm thuốc nhuận tràng. Nó có hiệu quả trong việc loại bỏ các loại thuốc ví dụ như acetaminophen ra khỏi cơ thể, sau khi dùng quá liều.[22][23]
Năm 1953, natri sunfat được đề xuất để trữ nhiệt trong các hệ thống nhiệt mặt trời thụ động. Điều này dựa vào ưu điểm của đặc tính tan bất thường của nó, và nhiệt kết tinh cao(78.2 kJ/mol).[24]
Các ứng dụng khác bao gồm phá băng cửa kính, trong chất làm thơm thảm, sản xuất bột hồ, và chất phụ gia trong thức ăn gia súc.
Gần đây, natri sunfat được tìm thấy có hiệu quả trong việc hòa tan vàng được mạ trong các sản phẩm máy tính có chứa phần cứng mạ vàng như pin, và các đầu nối và bộ chuyển mạch khác. Nó an toàn hơn, rẻ hơn so với các thuốc thử dùng trong tái tạo vàng, với rất ít lo lắng về phản ứng phụ hay ảnh hưởng sức khỏe.
Ít nhất có một công ty, ThermalTake, làm tấm tản nhiệt cho laptop (iXoft Notebook Cooler) sử dụng natri sunfat đecahiđrat nằm bên trong tấm nhựa. Vật liệu chuyển từ từ sang thể lỏng và xoay vòng, giúp cân bằng nhiệt độ laptop và hoạt động như vật cô lập.
An toàn[sửa | sửa mã nguồn]
Mặc dù natri sunfat nói chung được xem là không độc,[25] nên sử dụng nó với sự cẩn trọng. Bụi có thể gây ra hen suyễn tam thời hay kích ứng mắt; nguy cơ này có thể ngăn ngừa khi dùng bảo hộ mắt và mặt nạ giấy. Vận chuyển không hạn chế, và không có nhóm từ nguy hại hay nhóm từ an toàn nào được dùng.[26]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Szydlo, Zbigniew (1994). Water which does not wet hands: The Alchemy of Michael Sendivogius. London-Warsaw: Polish Academy of Sciences.
- ^ Westfall, Richard S. (1995). “Glauber, Johann Rudolf”. The Galileo Project.
- ^ Aftalion, Fred (1991). A History of the International Chemical Industry. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. tr. 11–16. ISBN 0-8122-1297-5.
- ^ Handbook of Chemistry and Physics (ấn bản 71). Ann Arbor, Michigan: CRC Press. 1990.
- ^ The Merck Index (ấn bản 7). Rahway, New Jersey, US: Merck & Co. 1960.
- ^ Nechamkin, Howard (1968). The Chemistry of the Elements. New York: McGraw-Hill.
- ^ Linke, W.F.; A. Seidell (1965). Solubilities of Inorganic and Metal Organic Compounds (ấn bản 4). Van Nostrand. ISBN 0-8412-0097-1.
- ^ Lipson, Henry; C.A. Beevers (1935). “The Crystal Structure of the Alums”. Proceedings of the Royal Society A 148 (865): 664–80. doi:10.1098/rspa.1935.0040.
- ^ Garrett, Donald E. (2001). Sodium sulfate: handbook of deposits, processing, properties, and use. San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-12-276151-5.
- ^ Mellor, Joseph William (1961). Mellor's Comprehensive Treatise on Inorganic and Theoretical Chemistry. Volume II . London: Longmans. tr. 656–673. ISBN 0-582-46277-0.
- ^ Helena W. Ruben, David H. Templeton, Robert D. Rosenstein, Ivar Olovsson "Crystal Structure and Entropy of Sodium Sulfate Decahydrate" J. Am. Chem. Soc. 1961, volume 83, pp 820–824.
- ^ Brodale, G.; W.F. Giauque (1958). “The Heat of Hydration of Sodium Sulfate. Low Temperature Heat Capacity and Entropy of Sodium Sulfate Decahydrate”. Journal of the American Chemical Society 80 (9): 2042–2044. doi:10.1021/ja01542a003.
- ^ a ă â b c d đ e ê Suresh, Bala; Kazuteru Yokose (May năm 2006). “Sodium sulfate”. CEH Marketing Research Report (Zurich: Chemical Economic Handbook SRI Consulting). tr. 771.1000A–771.1002J.
- ^ a ă â “Statistical compendium Sodium sulfate”. Reston, Virginia: US Geological Survey, Minerals Information. 1997. Truy cập ngày 22 tháng 4 năm 2007.
- ^ a ă The economics of sodium sulphate . London: Roskill Information Services. 1999.
- ^ The sodium sulphate business. London: Chem Systems International. November năm 1984.
- ^ Butts, D. (1997). Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology v22 (ấn bản 4). tr. 403–411.
- ^ Hargreaves, J. (1873). Chem. News 27: 183.
- ^ http://www.eng.mie-u.ac.jp/research/activities/29/29_31.pdf
- ^ http://www.eng.mie-u.ac.jp/research/activities/29/29_31.pdf p.8
- ^ Vogel, Arthur I.; B.V. Smith, N.M. Waldron (1980). Vogel's Elementary Practical Organic Chemistry 1 Preparations (ấn bản 3). London: Longman Scientific & Technical.
- ^ Cocchetto, D.M.; G. Levy (1981). “Absorption of orally administered sodium sulfate in humans”. J Pharm Sci 70 (3): 331–3. doi:10.1002/jps.2600700330. PMID 7264905.
- ^ Prescott, L.F.; J.A.J.H. Critchley (1979). “The Treatment of Acetaminophen Poisoning”. Annual Review of Pharmacology and Toxicology 23: 87–101. doi:10.1146/annurev.pa.23.040183.000511. PMID 6347057.
- ^ Telkes, Maria (1953). “Improvements in or relating to a device and a composition of matter for the storage of heat”. British Patent No. GB694553.
- ^ “Sodium sulfate (WHO Food Additives Series 44)”. World Health Organization. 2000. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2007.
- ^ “MSDS Sodium Sulfate Anhydrous”. James T Baker. 2006. Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2007.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Calculators: surface tensions, and densities, molarities and molalities of aqueous sodium sulphate

markdown:
# Natri sunfat
|Natri sunfat|
|
|
|
|[Thenardite](/w/index.php?title=Thenardite&action=edit&redlink=1)(khoáng vật)
muối Glauber (decahiđrat)
Sal mirabilis (decahiđrat)
[Mirabilite](/w/index.php?title=Mirabilite&action=edit&redlink=1)(decahiđrat) [Số CAS](/wiki/S%E1%BB%91_%C4%91%C4%83ng_k%C3%BD_CAS) [7757-82-6](http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=7757-82-6) [PubChem](/w/index.php?title=PubChem&action=edit&redlink=1) [24436](http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=24436) [ChEBI](/w/index.php?title=ChEBI&action=edit&redlink=1) [32149](http://www.ebi.ac.uk/chebi/searchId.do?chebiId=CHEBI:32149) [Số RTECS](/w/index.php?title=RTECS&action=edit&redlink=1) [Mã ATC](/wiki/M%C3%A3_ATC) [A06](/w/index.php?title=M%C3%A3_ATC_A06&action=edit&redlink=1) [AD13](http://www.whocc.no/atcddd/indexdatabase/index.php?query=A06AD13), [A12](/w/index.php?title=M%C3%A3_ATC_A12&action=edit&redlink=1) [CA02](http://www.whocc.no/atc_ddd_index/?code=A12CA02) [Jmol](/w/index.php?title=Jmol&action=edit&redlink=1)-3D [ảnh](http://chemapps.stolaf.edu/jmol/jmol.php?model=%5BNa%2B%5D.%5BNa%2B%5D.%5BO-%5DS%28%5BO-%5D%29%28%3DO%29%3DO)
-
[Na+].[Na+].[O-]S([O-])(=O)=O
[InChI](/w/index.php?title=International_Chemical_Identifier&action=edit&redlink=1) [Công thức phân tử](/wiki/C%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) 2SO 4 [Phân tử gam](/wiki/Ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD_gam)
322.20 g/mol (đecahiđrat)
hút ẩm
[Tỷ trọng](/wiki/T%E1%BB%B7_tr%E1%BB%8Dng) 3(khan)
1.464 g/cm
3(đecahiđrat) [Điểm nóng chảy](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_n%C3%B3ng_ch%E1%BA%A3y)
32.38 °C (decahiđrat)
[Điểm sôi](/wiki/%C4%90i%E1%BB%83m_s%C3%B4i) [Độ hòa tan](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_h%C3%B2a_tan)trong nước *khan:*
4.76 g/100 mL (0 °C)
42.7 g/100 mL (100 °C)
*heptahiđrat:*
19.5 g/100 mL (0 °C)
44 g/100 mL (20 °C)
[êtanol](/wiki/%C3%8Atanol)
tan trong
[glyxerol](/wiki/Glyxerol)và [hiđro iođua](/w/index.php?title=Hi%C4%91ro_io%C4%91ua&action=edit&redlink=1) [Chiết suất](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_su%E1%BA%A5t)( *n* D)
1.394 (decahiđrat)
[Cấu trúc tinh thể](/wiki/C%E1%BA%A5u_tr%C3%BAc_tinh_th%E1%BB%83) [trực thoi](/wiki/H%E1%BB%87_tinh_th%E1%BB%83_tr%E1%BB%B1c_thoi)hay [lục phương](/wiki/H%E1%BB%87_tinh_th%E1%BB%83_l%E1%BB%A5c_ph%C6%B0%C6%A1ng)(khan) [đơn tà](/wiki/H%E1%BB%87_tinh_th%E1%BB%83_%C4%91%C6%A1n_nghi%C3%AAng)(decahiđrat) [MSDS](/wiki/B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%89_d%E1%BA%ABn_an_to%C3%A0n_h%C3%B3a_ch%E1%BA%A5t) [ICSC 0952](http://www.ilo.org/public/english/protection/safework/cis/products/icsc/dtasht/_icsc09/icsc0952.htm) [NFPA 704](/wiki/NFPA_704) [Natri selenat](/wiki/Natri_selenat) [Natri tellurat](/w/index.php?title=Natri_tellurat&action=edit&redlink=1) [Liti sunfat](/w/index.php?title=Liti_sunfat&action=edit&redlink=1) [Kali sulfat](/wiki/Kali_sulfat) [Rubiđi sunfat](/w/index.php?title=Rubi%C4%91i_sunfat&action=edit&redlink=1) [Xesi sunfat](/w/index.php?title=Xesi_sunfat&action=edit&redlink=1) [Natri bisunfat](/wiki/Natri_bisunfat) [Natri sunfit](/wiki/Natri_sunfit) [Natri persunfat](/wiki/Natri_persunfat) **Natri sunfat** là muối [natri](/wiki/Natri) của [acid sulfuric](/wiki/Acid_sulfuric). Khi ở dạng [khan](/wiki/Khan_(h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)), nó là một tinh thể rắn màu trắng có công thức Na 2SO 4 được biết đến dưới tên khoáng vật [thenardite](/w/index.php?title=Thenardite&action=edit&redlink=1); Na 2SO 4·10H 2O được tìm thấy ngoài tự nhiên dưới dạng khoáng vật [mirabilite](/w/index.php?title=Mirabilite&action=edit&redlink=1), và trong sản xuất nó còn được gọi là **muối Glauber** hay mang tính lich sử hơn là **sal mirabilis** từ thế kỉ 17. Một dạng khác là tinh thể heptahiđrat được tách ra từ mirabilite khi làm lạnh. Với sản lượng sản xuất hàng năm lên đến 6 triệu [tấn](/wiki/T%E1%BA%A5n), nó là một [sản phẩm toàn cầu](/wiki/H%C3%A0ng_h%C3%B3a_to%C3%A0n_c%E1%BA%A7u) quan trọng về hóa chất.
Natri sunfat được ứng dụng chủ yếu trong việc sản xuất
[thuốc tẩy](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%91c_t%E1%BA%A9y&action=edit&redlink=1) và trong [phương pháp Kraft](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_Kraft&action=edit&redlink=1) để làm [bột giấy](/wiki/B%E1%BB%99t_gi%E1%BA%A5y). Khoảng 2/3 lượng natri sunfat của thế giới là từ [mirabilite](/w/index.php?title=Mirabilite&action=edit&redlink=1), dạng [khoáng vật](/wiki/Kho%C3%A1ng_v%E1%BA%ADt) tự nhiên của muối đecahiđrat, và phần còn lại là từ phụ phẩm của các [ngành công nghiệp hóa chất](/w/index.php?title=Ng%C3%A0nh_c%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_h%C3%B3a_ch%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) khác như sản xuất [axit clohydric](/wiki/Axit_clohydric).
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=1)]
Muối natri sunfat ngậm nước được biết dưới tên muối Glauber sau khi nhà hóa học và bào chế người
[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)/ [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan) [Johann Rudolf Glauber](/wiki/Johann_Rudolf_Glauber) (1604–1670) tìm ra nó vào năm 1625 trong nước của một con suối tại [Áo](/wiki/%C3%81o). Ông đặt tên nó là *sal mirabilis* (muối kì lạ), vì những đặc tính y khoa của loại muối này: những tinh thể muối đã được dùng để làm [thuốc nhuận tràng](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%91c_nhu%E1%BA%ADn_tr%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) cho đến khi có những chất thay thế phức tạp hơn ra đời vào những năm 1900. [[1]](#cite_note-szydlo-1) [[2]](#cite_note-galileo-2)
Vào
[thế kỉ 18](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%89_18), muối Glauber bắt đầu được dùng làm vật liệu thô cho quá trình sản xuất [soda](/wiki/Natri_cacbonat) trong công nghiệp, khi phản ứng với [kali cacbonat](/wiki/Kali_cacbonat). Nhu cầu gia tăng nên nguồn cung natri sunfat cũng phải tăng lên tương ứng. Do đó, vào thế kỉ 19, [quá trình Leblanc](/w/index.php?title=Qu%C3%A1_tr%C3%ACnh_Leblanc&action=edit&redlink=1) quy mô lớn, sản xuất natri sunfat tổng hợp như là một chất trung quan chủ yếu, trở thành phương pháp chính trong sản xuất soda. [[3]](#cite_note-Aftalion-3)
## Đặc tính hóa học và vật lý[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=2)]
Natri sunfat rất bền về mặt hóa học, không tương tác với hầu hết các chất oxi hóa-khử ở điều kiện thường. Ở nhiệt độ cao, nó có thể bị khử thành
[natri sunfit](/wiki/Natri_sunfit) bởi [cacbon](/wiki/Cacbon): [[4]](#cite_note-crc-4)
- Na
2SO 4+ 2 C → Na 2S + 2 CO 2
### Tính axit-bazơ[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=3)]
Natri sunfat là muối
[trung hòa](/wiki/Ax%C3%ADt), khi tan trong nước tạo thành dung dịch có pH = 7. Tính trung hòa chứng tỏ gốc sunfat bắt nguồn từ một axit mạnh [acid sulfuric](/wiki/Acid_sulfuric). Hơn nữa, ion Na +, với chỉ một điện tích dương, có khả năng phân cực các phối tử nước của nó rất yếu miễn là có ion kim loại trong dung dịch. Natri sunfat phản ứng với axit sunfuric tạo muối axit [natri bisunfat](/wiki/Natri_bisunfat): [[5]](#cite_note-merck-5) [[6]](#cite_note-6)
- Na
2SO 4+ H 2SO 4⇌ 2 NaHSO 4 [Hằng số cân bằng](/w/index.php?title=H%E1%BA%B1ng_s%E1%BB%91_c%C3%A2n_b%E1%BA%B1ng&action=edit&redlink=1) của quá trình trên phụ thuộc vào [nồng độ](/wiki/N%E1%BB%93ng_%C4%91%E1%BB%99) và [nhiệt độ](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99).
### Độ tan và sự trao đổi ion[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=4)]
Natri sunfat có tính tan rất bất thường trong nước.
Độ tan của nó trong nước tăng gấp hơn mười lần trong khoảng 0 °C đến 32.384 °C, điểm mà độ tan đạt giá trị cực đại 497 g/L. Tại điểm này đường biểu diễn độ tan uốn cong hướng xuống, và độ tan trở nên không phụ thuộc vào nhệt độ. Nhiệt độ 32.384 °C, tương ứng với nhiệt độ làm giải phóng nước ra khỏi tinh thể và tan chảy muối ngậm nước, cung cấp giá trị nhiệt độ tham khảo chính xác cho việc định chuẩn [7] [nhiệt kế](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_k%E1%BA%BF).
Natri sunfat là muối
[ion](/wiki/Ion) điển hình, chứa các ion Na + và SO 4 2−. Sự có mặt của sunfat trong dung dịch được nhận biết dễ dàng bằng cách tạo ra các sunfat không tan khi xử lý các dung dịch này với muối [Ba 2+](/wiki/Bari) hay [Pb](/wiki/Ch%C3%AC): 2+
- Na
2SO 4+ BaCl 2→ 2 NaCl + BaSO 4
Natri sunfat còn biểu hiện xu hướng tạo
[muối kép](/w/index.php?title=Mu%E1%BB%91i_k%C3%A9p&action=edit&redlink=1) ở mức vừa phải. Các loại phèn duy nhất được tạo ra với các kim loại hóa trị ba thông thường là NaAl(SO 4) 2 (không bền ở trên 39 °C) và NaCr(SO 4) 2, đối nghịch với [kali sulfat](/wiki/Kali_sulfat) và [amoni sunfat](/w/index.php?title=Amoni_sunfat&action=edit&redlink=1) tạo được nhiều loại phèn bền. Những muối kép với một vài kim loại kiềm khác được biết gồm Na [8] 2SO 4·3K 2SO 4, muối này có trong tự nhiên dưới dạng khoáng vật [glaserit](/wiki/Kali_sulfat). Sự hình thành glaserit bằng phản ứng giữa natri sunfat và [kali clorua](/w/index.php?title=Kali_clorua&action=edit&redlink=1)được dùng làm cơ sở của một phương pháp sản xuất [kali sulfat](/wiki/Kali_sulfat), một loại [phân bón](/wiki/Ph%C3%A2n_b%C3%B3n). Các muối kép khác bao gồm 3Na [[9]](#cite_note-Garrett2001-9) 2SO 4·CaSO 4, 3Na 2SO 4·MgSO 4( [vanthoffite](/w/index.php?title=Vanthoffite&action=edit&redlink=1)) và NaF·Na 2SO 4. [[10]](#cite_note-Mellor1961-10)
### Cấu trúc tinh thể[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=5)]
Các tinh thể chứa ion [Na(OH
2) 6] + dạng [bát diện](/w/index.php?title=B%C3%A1t_di%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), được tìm thấy trong nhiều muối sunfat kim loại. Những cation này được liên kết với gốc sunfat thông qua [liên kết hiđrô](/wiki/Li%C3%AAn_k%E1%BA%BFt_hi%C4%91r%C3%B4). Độ dài liên kết Na-O là 240 [pm](/wiki/Pic%C3%B4m%C3%A9t). Hai phân tử nước của mỗi đơn vị công thức phân tử không tạo phối trí với Na +. Tinh thể natri sunfat đecahiđrat còn bất thường so với các loại muối ngậm nước khác khi có giá trị [11] [entropy](/wiki/Entropy)dư thừa (entropy ở [nhiệt độ không tuyệt đối](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_kh%C3%B4ng_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i)) là 6.32 J·K −1·mol −1. Điều này được cho là do khả năng phân bố nước nhanh hơn rất nhiều so với hầu hết các muối khác. [[12]](#cite_note-Brodale1957-12)
## Sản xuất[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=6)]
Sản lượng natri sunfat của thế giới phần lớn là ở dạng đecahiđrat xấp xỉ đạt 5.5 đến 6 triện tấn hàng năm. Năm 1985, sản lượng là 4.5 triệu tấn/năm, một nửa trong đó là từ các nguồn tự nhiên và một nửa là từ công nghiệp xản xuất hóa chất. Sau năm 2000, ở mức độ bền vững cho đến năm 2006, sản xuất từ nguồn tự nhiên tăng lên 4 triệu tấn/năm, và lượng sản xuất từ công nghiệp hóa chất giảm xuống 1.5 đến 2 triệu tấn/năm, với tổng sản lượng là 5.5 đến 6 triệu tấn/năm.
[[13]](#cite_note-ceh-13) [[14]](#cite_note-usgs-14) [[15]](#cite_note-roskill-15) Với tất cả các ứng dụng, trên thực tế, natri sunfat sản xuất trong tự nhiên và trong công nghiệp hóa chất có thể thay thế cho nhau. [16]
### Nguồn tự nhiên[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=7)]
2/3 sản lượng trên thế giới là nguồn khoáng vật thiên nhiên
[mirabilite](/w/index.php?title=Mirabilite&action=edit&redlink=1), ví dụ như mẫu khoáng vật tìm thấy ở đáy hồ ở phía nam [Saskatchewan](/wiki/Saskatchewan). Năm 1990, [México](/wiki/M%C3%A9xico) và [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) là nguồn cung cấp natri sunfat thiên nhiên lớn của thế giới (mỗi nước khoảng 500,000 [tấn](/wiki/T%E1%BA%A5n)), ngoài ra còn có [Nga](/wiki/Nga), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) và [Canada](/wiki/Canada) với khoảng 350,000 tấn mỗi quốc gia. Nguồn tự nhiên được ước tính vào khoảng hơn 1 tỉ tấn. [14] [[13]](#cite_note-ceh-13) [[14]](#cite_note-usgs-14)
Các nhà sản xuất lớn từ 200,000 to 1,500,000 tấn/năm vào năm 2006 gồm
[Searles Valley Minerals](/w/index.php?title=Searles_Valley_Minerals&action=edit&redlink=1) (California, Mỹ), Airborne Industrial Minerals (Saskatchewan, Canada), [Química del Rey](/w/index.php?title=Qu%C3%ADmica_del_Rey&action=edit&redlink=1) (Coahuila, Mexico), Minera de Santa Marta and Criaderos Minerales Y Derivados, còn được biết là [Grupo Crimidesa](/w/index.php?title=Grupo_Crimidesa&action=edit&redlink=1) (Burgos, Tây Ban Nha), Minera de Santa Marta (Toledo, Tây Ban Nha), Sulquisa (Madrid, Tây Ban Nha), và ở Trung Quốc là Chengdu Sanlian Tianquan Chemical (Tứ Xuyên), Hongze Yinzhu Chemical Group (Giang Tô), Nafine Chemical Industry Group (Sơn Tây), and Sichuan Province Chuanmei Mirabilite (Tứ Xuyên), và Kuchuksulphat JSC (Altai Krai, Siberia, Nga). [[13]](#cite_note-ceh-13) Ở Saskatchewan, một trong những mỏ chính là [15] [Saskatchewan Minerals](/w/index.php?title=Saskatchewan_Minerals&action=edit&redlink=1).
Muối natri sunfat khan có mặt ở nhũng nơi khô khan dưới dạng khoáng vật
[thenardite](/w/index.php?title=Thenardite&action=edit&redlink=1). Nó chuyển sang mirabilite dần dần trong không khí ẩm. Nó còn được tìm thấy ở dạng [glauberite](/w/index.php?title=Glauberite&action=edit&redlink=1), một khoáng vật canxi natri sunfat. Cả hai khoáng vật kể trên đều ít phổ biến hơn so với mirabilite.
### Công nghiệp hóa chất[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=8)]
Khoảng 1/3 lượng natri sunfat còn lại được sản xuất là từ phụ phẩm của các quá trình khác trong công nghiệp hóa học. Phần lớn chúng về mặt hóa học là vốn có của các quá trình ban đầu, và chỉ mang tính kinh tế bên lề. Vì thế, bằng kết quả đạt được của ngành công nghiệp, lượng natri sunfat sản xuất từ phụ phẩm như này đang giảm dần.
Phần lớn natri sunfat thu được là trong quá trình sản xuất
[acid clohydric](/w/index.php?title=Acid_clohydric&action=edit&redlink=1), từ [natri clorua](/wiki/Natri_clorua) (muối ăn) và [acid sulfuric](/wiki/Acid_sulfuric), trong [quá trình Mannheim](/w/index.php?title=Qu%C3%A1_tr%C3%ACnh_Mannheim&action=edit&redlink=1), hay từ [lưu huỳnh điôxit](/wiki/L%C6%B0u_hu%E1%BB%B3nh_%C4%91i%C3%B4xit) trong [quá trình Hargreaves](/w/index.php?title=James_Hargreaves_(nh%C3%A0_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1). [[17]](#cite_note-kirk-othmer-17) Natri sunfat thu được từ 2 quá trình trên được gọi là [18] *.* **bánh muối**
- Mannheim: 2 NaCl + H
2SO 4→ 2 HCl + Na 2SO 4
- Hargreaves: 4 NaCl + 2 SO
2+ O 2+ 2 H 2O → 4 HCl + 2 Na 2SO 4
Nguồn natri sunfat sản xuất lớn thứ hai là từ quá trình mà axit sunfuric được trung hòa bởi
[natri hiđroxit](/wiki/Natri_hi%C4%91roxit), được áp dụng quy mô lớn trong sản xuất [tơ nhân tạo](/w/index.php?title=T%C6%A1_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1). Phương pháp này còn là phương pháp điều chế trong phòng thí nghiệm tiện lợi và áp dụng rộng rãi.
Trong phòng thí nghiệm nó còn được tổng hợp từ phản ứng giữa
[natri bicacbonat](/wiki/Natri_bicacbonat) và [magie sunfat](/w/index.php?title=Magie_sunfat&action=edit&redlink=1).
- 2NaHCO
3+ MgSO 4→ Na 2SO 4+ Mg(OH) 2+ 2CO 2
Trước đây, natri sunfat còn là phụ phẩm của quá trình sản xuất
[natri đicromat](/wiki/Natri_%C4%91icromat), khi đó axit sunfuric được cho vào natri cromat để tạo natri đicromat hay sau đó là axit cromic. Ngoài ra natri sunfat còn được tạo ra từ các quá trình sản xuất sodium sulfate is or was formed in the production of [liti cacbonat](/w/index.php?title=Liti_cacbonat&action=edit&redlink=1), [chất tạo phức](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_t%E1%BA%A1o_ph%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1), [resorcinol](/w/index.php?title=Resorcinol&action=edit&redlink=1), [axit ascorbic](/wiki/Axit_ascorbic), chất tạo màu [silica](/wiki/Silica), [axit nitric](/wiki/Axit_nitric), và [phenol](/wiki/Phenol). [[13]](#cite_note-ceh-13)
Natri sunfat dạng khối thường được tinh chế thông qua dạng đecahiđrat, vì dạng khan có khuynh hướng thu hút các hợp chất hữu cơ và các hợp chất chứa
[sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt). Dạng khan được điều chế dễ dàng từ dạng ngậm nước bằng cách làm nóng nhẹ.
Những nhà sản xuất natri sunfat dạng phụ phẩm chính vào khoảng 50–80 triệu tấn/năm năm 2006 gồm Elementis Chromium (công nghiệp sản xuất crom, Castle Hayne, Nam Carolina, Mỹ), Lenzing AG (200 triệu tấn/năm, công nghiệp sản xuất tơ nhân tạo, Lenzing, Áo), Addiseo (Rhodia cũ, công nghiệp sản xuất methionin, Les Roches-Roussillon, Pháp), Elementis (công nghiệp sản xuất crom, Stockton-on-Tees, Mỹ), Shikoku Chemicals (Tokushima, Nhật Bản) và Visko-R (công nghiệp sản xuất tơ nhân tạo, Nga).
[[13]](#cite_note-ceh-13)
## Ứng dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=9)]
### Công nghiệp hàng hóa toàn cầu[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=10)]
Với giá cả ở Mỹ là 30 USD/tấn năm 1970, 6 đến 90 USD/tấn cho chất lượng bánh muối và 130 USD/tấn cho cấp cao hơn, natri sunfat là một vật liệu rất rẻ tiền. Ứng dụng rộng rãi nhất là làm chất độn trong các loại thuốc tẩy quần áo tại nhà dạng bột, chiếm khoảng 50% lượng sản phẩm làm ra. Ứng dụng này đang giảm đi vì người tiêu dùng nội địa đang chuyển hướng nhanh chóng sang loại chất tẩy dạng lỏng hay dạng rắn không chứa natri sunfat.
[[13]](#cite_note-ceh-13)
Một ứng dụng khác trước đây của natri sunfat, đặc biệt ở Mỹ và Canada, lad trong
[quá trình Kraft](/w/index.php?title=Qu%C3%A1_tr%C3%ACnh_Kraft&action=edit&redlink=1) để sản xuất [bột giấy](/wiki/B%E1%BB%99t_gi%E1%BA%A5y). Các chất hữu cơ có mặt trong "nước đen" thải ra từ quá trình này được đốt để tạo nhiệt, cần chuyển hóa natri sunfat thành natri sunfit. Tuy vậy, quá trình này đang được thay thế bằng các phương pháp mới hơn; việc sử dụng natri sunfat trong công nghiệp sản xuất bột giấy tại Mỹ và Canada giảm xuống từ 1.4 triệu tấn/năm năm 1970 còn chỉ vào khoảng 150,000 tấn năm 2006. [[13]](#cite_note-ceh-13)
Công nghiệp sản xuất
[thủy tinh](/wiki/Th%E1%BB%A7y_tinh) cung cấp một ứng dụng đáng kể khác của natri sunfat, là ứng dụng nhiều thứ hai ở châu Âu. Natri sunfat được dùng làm chất làm sạch giúp loại bỏ các bọt khí nhỏ ra khỏi thủy tinh nóng chảy, và ngăn ngừa quá trình tạo bọt của thủy tinh nóng chảy trong khi tinh chế. Công nghiệp sản xuất thủy tinh ở châu Âu tiêu thụ khoảng 110,000 tấn mỗi năm trong giai đoạn 1970-2006. [[13]](#cite_note-ceh-13)
Natri sunfat có vai trò quan trọng trong sản xuất
[vải](/wiki/V%E1%BA%A3i), nhất là ở Nhật Bản, nơi nó được ứng dụng nhiều nhất. Natri sunfat giúp làm bằng phẳng, loại bỏ các điện tích âm trên sợi vải để thuốc nhuộm có thể thấm sâu hơn. Khác với [natri clorua](/wiki/Natri_clorua), nó không ăn mòn các bình nhuộm bằng [thép không gỉ](/wiki/Th%C3%A9p_kh%C3%B4ng_g%E1%BB%89). Ứng dụng này ở Mỹ và Nhật Bản tiêu thụ khoảng 100,000 tấn năm 2006. [[13]](#cite_note-ceh-13)
### Trữ nhiệt[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=11)]
Dung lượng trữ nhiệt cao khi chuyển pha từ rắn sang lỏng, và nhiệt độ chuyển pha thuận lợi 32 °C (90 °F) làm cho vật liệu này đặc biệt phù hợp cho việc tích trữ nhiệt mặt trời mức thấp để sau đó giải phóng ra trong ứng dụng nhiệt trong không gian. Trong một vài ứng dụng vật liệu này còn được sáp lại thành các tấm ngói nhiệt đặt trong vùng gác thượng trong khi một số khác thì sáp lại thành các tấm pin bao quanh bởi nước đun nóng bằng mặt trời. Sự chuyển pha cho phép giảm khối lượng vật liệu thực tế để trữ nhiệt có hiệu quả (nhiệt nóng chảy của natri sunfat đecahiđrat là 25.53 kJ/mol hay 252 kJ/kg
), với sự thuận lợi hơn nữa từ tính đồng bộ của nhiệt độ miễn là có đầy đủ vật liệu trong pha thích hợp. [19]
Với ứng dụng làm mát, một hỗn hợp tạo với muối ăn
[natri clorua](/wiki/Natri_clorua) thông thường cũng làm giảm nhiệt độ nóng chảy xuống 18 °C (64 °F). Nhiệt nóng chảy của NaCl.Na 2SO 4·10H 2O, *tăng* nhẹ lên thành 286 kJ/kg. [[20]](#cite_note-20)
### Ứng dụng quy mô nhỏ[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=12)]
Trong phòng thí nghiệm, natri sunfat khan được sử dụng rộng rãi như một
[chất làm khô](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_l%C3%A0m_kh%C3%B4&action=edit&redlink=1) trơ, loại bỏ dấu vết của nước ra khỏi các chất lỏng hữu cơ. Nó hiệu qủa hơn nhưng hoạt động chậm hơn so với tác nhân tương tự [21] [magie sunfat](/w/index.php?title=Magie_sunfat&action=edit&redlink=1). Nó chỉ có tác dụng ở nhiệt độ dưới 30 °C, nhưng nó có thể dùng với nhiều loại chất liệu vì tính trơ hóa học của nó. Natri sunfat được thêm vào dung dịch cho đến khi các tinh thể không còn vón cục nữa; hai video clip (xem trên) giải thích rõ cách các tinh thể vón cục khi bị ẩm, nhưng một vài tinh thể trôi tự do một khi mẫu chất được làm khô hoàn toàn.
Muối Glauber, đecahiđrat, đã từng được dùng làm
[thuốc nhuận tràng](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%91c_nhu%E1%BA%ADn_tr%C3%A0ng&action=edit&redlink=1). Nó có hiệu quả trong việc loại bỏ các loại thuốc ví dụ như [acetaminophen](/wiki/Acetaminophen) ra khỏi cơ thể, sau khi dùng quá liều. [[22]](#cite_note-Cocchetto1981-22) [[23]](#cite_note-Prescott1979-23)
Năm 1953, natri sunfat được đề xuất để trữ nhiệt trong các hệ thống nhiệt mặt trời thụ động. Điều này dựa vào ưu điểm của đặc tính tan bất thường của nó, và nhiệt kết tinh cao(78.2 kJ/mol).
[[24]](#cite_note-24)
Các ứng dụng khác bao gồm phá băng cửa kính, trong chất làm thơm thảm, sản xuất bột hồ, và chất phụ gia trong thức ăn gia súc.
Gần đây, natri sunfat được tìm thấy có hiệu quả trong việc hòa tan vàng được mạ trong các sản phẩm máy tính có chứa phần cứng mạ vàng như pin, và các đầu nối và bộ chuyển mạch khác. Nó an toàn hơn, rẻ hơn so với các thuốc thử dùng trong tái tạo vàng, với rất ít lo lắng về phản ứng phụ hay ảnh hưởng sức khỏe.
Ít nhất có một công ty, ThermalTake, làm tấm tản nhiệt cho laptop (iXoft Notebook Cooler) sử dụng natri sunfat đecahiđrat nằm bên trong tấm nhựa. Vật liệu chuyển từ từ sang thể lỏng và xoay vòng, giúp cân bằng nhiệt độ laptop và hoạt động như vật cô lập.
## An toàn[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=13)]
Mặc dù natri sunfat nói chung được xem là không độc,
nên sử dụng nó với sự cẩn trọng. Bụi có thể gây ra hen suyễn tam thời hay kích ứng mắt; nguy cơ này có thể ngăn ngừa khi dùng bảo hộ mắt và mặt nạ giấy. Vận chuyển không hạn chế, và không có [25] [nhóm từ nguy hại](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%B3m_t%E1%BB%AB_R)hay [nhóm từ an toàn](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%B3m_t%E1%BB%AB_S&action=edit&redlink=1)nào được dùng. [[26]](#cite_note-msds-26)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=14)] [^](#cite_ref-szydlo_1-0) [Szydlo, Zbigniew](/w/index.php?title=Zbigniew_Szydlo&action=edit&redlink=1)(1994). *Water which does not wet hands: The Alchemy of Michael Sendivogius*. London-Warsaw: Polish Academy of Sciences. **Westfall, Richard S. (1995).** [^](#cite_ref-galileo_2-0) [“Glauber, Johann Rudolf”](http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/glauber.html). The Galileo Project. **Aftalion, Fred (1991).** [^](#cite_ref-Aftalion_3-0) *A History of the International Chemical Industry*. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. tr. 11–16. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8122-1297-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8122-1297-5). [^](#cite_ref-crc_4-0) *Handbook of Chemistry and Physics*(ấn bản 71). [Ann Arbor](/w/index.php?title=Ann_Arbor&action=edit&redlink=1), [Michigan](/wiki/Michigan): [CRC Press](/w/index.php?title=CRC_Press&action=edit&redlink=1). 1990. [^](#cite_ref-merck_5-0) *(ấn bản 7). Rahway, New Jersey, US:* [The Merck Index](/w/index.php?title=Merck_Index&action=edit&redlink=1) [Merck & Co.](/w/index.php?title=Merck_%26_Co.&action=edit&redlink=1)1960. **Nechamkin, Howard (1968).** [^](#cite_ref-6) *The Chemistry of the Elements*. New York: [McGraw-Hill](/wiki/McGraw-Hill). **Linke, W.F.; A. Seidell (1965).** [^](#cite_ref-7) *Solubilities of Inorganic and Metal Organic Compounds*(ấn bản 4). Van Nostrand. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8412-0097-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8412-0097-1). [^](#cite_ref-Lipson1935_8-0) [Lipson, Henry](/w/index.php?title=Henry_Lipson&action=edit&redlink=1); C.A. Beevers (1935). “The Crystal Structure of the Alums”. [Proceedings of the Royal Society A](/w/index.php?title=Proceedings_of_the_Royal_Society_A&action=edit&redlink=1) **148**(865): 664–80. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rspa.1935.0040](http://dx.doi.org/10.1098%2Frspa.1935.0040). **Garrett, Donald E. (2001).** [^](#cite_ref-Garrett2001_9-0) *Sodium sulfate: handbook of deposits, processing, properties, and use*. San Diego: Academic Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-12-276151-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-12-276151-5). **Mellor, Joseph William (1961).** [^](#cite_ref-Mellor1961_10-0) *Mellor's Comprehensive Treatise on Inorganic and Theoretical Chemistry*. Volume II . London: Longmans. tr. 656–673. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-582-46277-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-582-46277-0). **Helena W. Ruben, David H. Templeton, Robert D. Rosenstein, Ivar Olovsson "Crystal Structure and Entropy of Sodium Sulfate Decahydrate" J. Am. Chem. Soc. 1961, volume 83, pp 820–824.** [^](#cite_ref-11) **Brodale, G.; W.F. Giauque (1958). “The Heat of Hydration of Sodium Sulfate. Low Temperature Heat Capacity and Entropy of Sodium Sulfate Decahydrate”.** [^](#cite_ref-Brodale1957_12-0) [Journal of the American Chemical Society](/w/index.php?title=Journal_of_the_American_Chemical_Society&action=edit&redlink=1) **80**(9): 2042–2044. [doi](/wiki/DOI): [10.1021/ja01542a003](http://dx.doi.org/10.1021%2Fja01542a003).
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** [Suresh, Bala; Kazuteru Yokose (May năm 2006).](#cite_ref-ceh_13-8) **ê** [“Sodium sulfate”](http://www.sriconsulting.com/CEH/Public/Reports/771.1000/?Abstract.html). *CEH Marketing Research Report*(Zurich: Chemical Economic Handbook SRI Consulting). tr. 771.1000A–771.1002J.
- ^
**a** **ă** **â** [“Statistical compendium Sodium sulfate”](http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/sodium_sulfate/stat). Reston, Virginia: [US Geological Survey](/w/index.php?title=US_Geological_Survey&action=edit&redlink=1), Minerals Information. 1997. Truy cập ngày 22 tháng 4 năm 2007.
- ^
**a** **ă** *The economics of sodium sulphate*. London: Roskill Information Services. 1999. [^](#cite_ref-chemsys_16-0) *The sodium sulphate business*. London: Chem Systems International. November năm 1984. **Butts, D. (1997).** [^](#cite_ref-kirk-othmer_17-0) *Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology* **v22**(ấn bản 4). tr. 403–411. **Hargreaves, J. (1873).** [^](#cite_ref-hargreaves_18-0) *Chem. News* **27**: 183. [^](#cite_ref-19) [http://www.eng.mie-u.ac.jp/research/activities/29/29_31.pdf](http://www.eng.mie-u.ac.jp/research/activities/29/29_31.pdf) [^](#cite_ref-20) [http://www.eng.mie-u.ac.jp/research/activities/29/29_31.pdf](http://www.eng.mie-u.ac.jp/research/activities/29/29_31.pdf)p.8 **Vogel, Arthur I.; B.V. Smith, N.M. Waldron (1980).** [^](#cite_ref-vogel_21-0) *Vogel's Elementary Practical Organic Chemistry 1 Preparations*(ấn bản 3). London: [Longman](/w/index.php?title=Longman&action=edit&redlink=1)Scientific & Technical. **Cocchetto, D.M.; G. Levy (1981). “Absorption of orally administered sodium sulfate in humans”.** [^](#cite_ref-Cocchetto1981_22-0) *J Pharm Sci* **70**(3): 331–3. [doi](/wiki/DOI): [10.1002/jps.2600700330](http://dx.doi.org/10.1002%2Fjps.2600700330). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [7264905](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7264905). **Prescott, L.F.; J.A.J.H. Critchley (1979). “The Treatment of Acetaminophen Poisoning”.** [^](#cite_ref-Prescott1979_23-0) *Annual Review of Pharmacology and Toxicology* **23**: 87–101. [doi](/wiki/DOI): [10.1146/annurev.pa.23.040183.000511](http://dx.doi.org/10.1146%2Fannurev.pa.23.040183.000511). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [6347057](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6347057). **Telkes, Maria (1953).** [^](#cite_ref-24) [“Improvements in or relating to a device and a composition of matter for the storage of heat”](http://v3.espacenet.com/textdes?DB=EPODOC&IDX=GB694553&F=0&QPN=GB694553). *British Patent No. GB694553*. [^](#cite_ref-WHO2000_25-0) [“Sodium sulfate (WHO Food Additives Series 44)”](http://www.inchem.org/documents/jecfa/jecmono/v44jec07.htm). [World Health Organization](/wiki/World_Health_Organization). 2000. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2007. [^](#cite_ref-msds_26-0) [“MSDS Sodium Sulfate Anhydrous”](http://hazard.com/msds/mf/baker/baker/files/s5022.htm). James T Baker. 2006. Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2007.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Natri_sunfat&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natri_sunfat&action=edit§ion=15)]
- Calculators:
[surface tensions](http://www.aim.env.uea.ac.uk/aim/surftens/surftens.php), and [densities, molarities and molalities](http://www.aim.env.uea.ac.uk/aim/density/density_electrolyte.php)of aqueous sodium sulphate

X-Cache: cp1068 hit (9), cp1053 frontend miss (0)


text:
Northwestern Air
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Northwestern Air (mã IATA = J3, mã ICAO = PLR) là hãng hàng không của Canada, trụ sở ở Fort Smith, Northwest Territories. Hãng có các tuyến đường quốc nội. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay Fort Smith và các căn cứ khác ở Sân bay quốc tế Edmonton, Sân bay quốc tế Kelowna, Sân bay Grande Prairie cùng Sân bay Yellowknife.[1].
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Northwestern Air được thành lập năm 1965 như 1 công ty cho thuê máy bay. Hãng bắt đầu có các chuyến bay từ năm 1968 và mở rộng mạng lưới các tuyến đường từ năm 1984. Hãng do gia đình Harrold làm chủ và có 45 nhân viên (tháng 3/2007).[1].
Các nơi đến[sửa | sửa mã nguồn]
(Tháng 5/2008)[2]:
- Alberta
- Northwest Territories
Đội máy bay[sửa | sửa mã nguồn]
(Tháng 3/2007)[1]:
Đội máy bay ngưng hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]
(tháng 6/2006):

markdown:
# Northwestern Air
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Northwestern Air Lease Ltd|
|
|
PLR POLARIS
|Thành lập||
|[Fort Smith, Northwest Territories](/w/index.php?title=Fort_Smith,_Northwest_Territories&action=edit&redlink=1), [Red Deer, Alberta](/wiki/Red_Deer,_Alberta), [Yellowknife, Northwest Territories](/w/index.php?title=Yellowknife,_Northwest_Territories&action=edit&redlink=1) [Fort Smith, Northwest Territories](/w/index.php?title=Fort_Smith,_Northwest_Territories&action=edit&redlink=1)
(Chủ tịch)
[http://www.nwal.ca/](http://www.nwal.ca/) **Northwestern Air** (mã [IATA](/wiki/Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_V%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i_H%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) = **J3**, mã [ICAO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_H%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_D%C3%A2n_d%E1%BB%A5ng_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) = **PLR**) là hãng hàng không của [Canada](/wiki/Canada), trụ sở ở [Fort Smith](/w/index.php?title=Fort_Smith,_Northwest_Territories&action=edit&redlink=1), [Northwest Territories](/wiki/C%C3%A1c_L%C3%A3nh_th%E1%BB%95_T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc). Hãng có các tuyến đường quốc nội. Căn cứ chính của hãng ở [Sân bay Fort Smith](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Fort_Smith&action=edit&redlink=1) và các căn cứ khác ở [Sân bay quốc tế Edmonton](/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Edmonton), [Sân bay quốc tế Kelowna](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Kelowna&action=edit&redlink=1), [Sân bay Grande Prairie](/wiki/S%C3%A2n_bay_Grande_Prairie) cùng [Sân bay Yellowknife](/wiki/S%C3%A2n_bay_Yellowknife). . [1]
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Northwestern_Air&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Northwestern_Air&action=edit§ion=1)]
Northwestern Air được thành lập năm
[1965](/wiki/1965) như 1 công ty cho thuê máy bay. Hãng bắt đầu có các chuyến bay từ năm [1968](/wiki/1968) và mở rộng mạng lưới các tuyến đường từ năm [1984](/wiki/1984). Hãng do gia đình Harrold làm chủ và có 45 nhân viên (tháng 3/2007). . [1]
## Các nơi đến[
[sửa](/w/index.php?title=Northwestern_Air&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Northwestern_Air&action=edit§ion=2)]
(Tháng 5/2008)
: [2] [Alberta](/wiki/Alberta) [Northwest Territories](/wiki/C%C3%A1c_L%C3%A3nh_th%E1%BB%95_T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc)
## Đội máy bay[
[sửa](/w/index.php?title=Northwestern_Air&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Northwestern_Air&action=edit§ion=3)]
(Tháng 3/2007)
: [1]
## Đội máy bay ngưng hoạt động[
[sửa](/w/index.php?title=Northwestern_Air&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Northwestern_Air&action=edit§ion=4)]
(tháng 6/2006):

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


text:
Rhinau
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 48°19′13″B 7°42′12″Đ / 48,320277°B 7,703333°Đ
Rhinau là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Alsace đông bắc Pháp.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.

markdown:
# Rhinau
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [48°19′13″B 7°42′12″Đ / 48,320277°B 7,703333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Rhinau¶ms=48.320277_N_7.703333_E_region:FR-67_type:city(2602))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Alsace](/wiki/Alsace) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Bas-Rhin](/wiki/Bas-Rhin) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Sélestat-Erstein](/wiki/S%C3%A9lestat-Erstein_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2001–2008)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(6,70 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(390 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [67397](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=67397-COM)/ [67860](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Rhinau** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Bas-Rhin](/wiki/Bas-Rhin) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Alsace](/wiki/Alsace) đông bắc [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Rhinau&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rhinau&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Rhinau&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rhinau&action=edit§ion=2)] *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


text:
Saint-Martin-de-Crau
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 43°38′27″B 4°48′48″Đ / 43,6408333333°B 4,81333333333°Đ
Saint-Martin-de-Crau là một xã ở tỉnh Bouches-du-Rhône, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở miền nam nước Pháp. Inhabitants are called Saint-Martinois.
Thành phố kết nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
- , Markgröningen, Đức
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.

markdown:
# Saint-Martin-de-Crau
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [43°38′27″B 4°48′48″Đ / 43,6408333333°B 4,81333333333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Saint-Martin-de-Crau¶ms=43.6408333333_N_4.81333333333_E_region:FR_type:city)
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Provence-Alpes-Côte d'Azur](/wiki/Provence-Alpes-C%C3%B4te_d%27Azur) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Bouches-du-Rhône](/wiki/Bouches-du-Rh%C3%B4ne) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Arles](/wiki/Arles_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2001-2008)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 24 m/79 ft)
1 2(82,96 sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [13097](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=13097-COM)/ [13310](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) **Saint-Martin-de-Crau** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Bouches-du-Rh%C3%B4ne) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Bouches-du-Rhône](/wiki/Bouches-du-Rh%C3%B4ne), thuộc vùng [Provence-Alpes-Côte d’Azur](/wiki/Provence-Alpes-C%C3%B4te_d%27Azur) ở miền nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Inhabitants are called *Saint-Martinois*.
### Thành phố kết nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Martin-de-Crau&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Martin-de-Crau&action=edit§ion=1)] [,](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Markgröningen](/wiki/Markgr%C3%B6ningen), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Martin-de-Crau&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Martin-de-Crau&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Martin-de-Crau&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Martin-de-Crau&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Martin-de-Crau&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Martin-de-Crau&action=edit§ion=4)] *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*
|
|![]()
[Saint-Martin-de-Crau](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Saint-Martin-de-Crau?uselang=vi)
|
|![]()

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
Timişoara
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Timișoara (phát âm tiếng Romania: [timiˈʃo̯ara] ( listen); tiếng Đức: Temeswar, tên cũ là Temeschburg hay Temeschwar, tiếng Hungary: Temesvár, tiếng Serbia: Темишвар/Temišvar, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Temeşvar), là một thành phố România. Thành phố thủ phủ hạt Timiş. Đây là thành phố lớn thứ 4 quốc gia này. Thành phố Timişoara có dân số 317.660 người (theo điều tra dân số năm 2002), diện tích 192,2 km2. Thành phố có độ cao 90 mét trên mực nước biển.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Largest cities in Romania” (bằng Romanian). Agerpres. 2 tháng 2 năm 2010. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2010.

markdown:
# Timişoara
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Timișoara
|
|
Huy hiệu
|Biệt danh: Little Vienna|
|Tọa độ:
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Flag_of_Romania.svg/22px-Flag_of_Romania.svg.png)
[România](/wiki/Rom%C3%A2nia) [County](/w/index.php?title=Counties_of_Romania&action=edit&redlink=1) [Status](/w/index.php?title=Subdivisions_of_Romania&action=edit&redlink=1) [Q214894](//www.wikidata.org/wiki/Q214894)[?] [Q16898582](//www.wikidata.org/wiki/Q16898582)[?] **Chính quyền** [Mayor](/w/index.php?title=Mayor&action=edit&redlink=1) [Gheorghe Ciuhandu](/w/index.php?title=Gheorghe_Ciuhandu&action=edit&redlink=1)( [CDNPP](/w/index.php?title=Christian-Democratic_National_Peasants%27_Party&action=edit&redlink=1)) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Ki-l%C3%B4-m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)(49,9 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [m](/wiki/M%C3%A9t)(295 [ft](/wiki/Foot)) **Dân số**(est. 2009) [[1]](#cite_note-INSSER-1) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [Vùng đô thị](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EET](/w/index.php?title=Eastern_European_Time&action=edit&redlink=1)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [EEST](/w/index.php?title=Eastern_European_Summer_Time&action=edit&redlink=1)( [UTC+3](/wiki/UTC%2B3)) [Mailbox Code](/w/index.php?title=Post_Code&action=edit&redlink=1) [Mã điện thoại](/w/index.php?title=M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) [Thành phố kết nghĩa](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_k%E1%BA%BFt_ngh%C4%A9a&action=edit&redlink=1) [Karlsruhe](/wiki/Karlsruhe), [Gera](/wiki/Gera), [Mulhouse](/wiki/Mulhouse), [Rueil-Malmaison](/wiki/Rueil-Malmaison), [Sassari](/wiki/Sassari), [Faenza](/wiki/Faenza), [Treviso](/wiki/Treviso), [Palermo](/wiki/Palermo), [Cancún](/wiki/Canc%C3%BAn), [Q214173](//www.wikidata.org/wiki/Q214173)[?], [Novi Sad](/wiki/Novi_Sad), [Szeged](/wiki/Szeged), [Nottingham](/wiki/Nottingham), [Thâm Quyến](/wiki/Th%C3%A2m_Quy%E1%BA%BFn), [Zrenjanin](/wiki/Zrenjanin), [Graz](/wiki/Graz) **Website:** [www.primariatm.ro](http://www.primariatm.ro/) **Timișoara** (phát âm tiếng Romania: [[timiˈʃo̯ara]](/w/index.php?title=WP:IPA&action=edit&redlink=1) ( [listen](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f0/Timisoara.ogg)); [tiếng Đức](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c): *Temeswar*, tên cũ là *Temeschburg* hay *Temeschwar*, [tiếng Hungary](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hungary): *Temesvár*, [tiếng Serbia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Serbia): *Темишвар*/ *Temišvar*, [tiếng Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3): *Temeşvar*), là một thành phố [România](/wiki/Rom%C3%A2nia). Thành phố thủ phủ [hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Rom%C3%A2nia&action=edit&redlink=1) [Timiş](/w/index.php?title=Timi%C5%9F&action=edit&redlink=1). Đây là thành phố lớn thứ 4 quốc gia này. Thành phố Timişoara có [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) 317.660 người (theo điều tra dân số năm 2002), diện tích 192,2 km2. Thành phố có độ cao 90 mét trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Timi%C5%9Foara&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Timi%C5%9Foara&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-INSSER_1-0) [“Largest cities in Romania”](http://www.agerpres.ro/english/index.php/component/k2/item/173.html)(bằng Romanian). Agerpres. 2 tháng 2 năm 2010. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2010.
|
|

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
Truyện cổ tích Việt Nam
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Truyện cổ tích Việt Nam là những truyện truyền miệng dân gian kể lại những câu chuyện tưởng tượng xoay quanh một số nhân vật quen thuộc như nhân vật tài giỏi, nhân vật dũng sĩ, người mồ côi, người em út, người con riêng, người nghèo khổ, người có hình dạng xấu xí, người thông minh, người ngốc nghếch và cả những câu chuyện kể về các con vật nói năng và hoạt động bình thường như con người.nó còn là chuyện từ ngày xưa chưa biết là có thật hay không
Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]
Căn cứ vào nhân vật chính và tính chất sự việc được kể lại, có thể chia truyện cổ tích ra làm 3 loại.
- Truyện cổ tích về loài vật: chuyện ngụ ngôn những con vật nuôi trong nhà, khi miêu tả đặc điểm các con vật thường nói đến nguồn gốc các đặc điểm đó: Trâu và ngựa, Chó ba cẳng...; nhóm hoang dã là hệ thống truyện về con vật thông minh, dùng mẹo lừa để thắng các con vật mạnh hơn nó: Cóc kiện Trời, Sự tích con sam, Thạch Sùng còn thiếu mẻ kho, Sự tích con dã tràng, truyện Công và Quạ. Truyện dân gian Nam Bộ về loài vật có: Tại sao có địa danh Bến Nghé, Sự tích rạch Mồ Thị Cư, Sự tích cù lao Ông Hổ...; chuỗi Truyện Bác Ba Phi: Cọp xay lúa...
- Truyện cổ tích thần kỳ: chuyện Cổ tích thần kỳ kể lại những sự việc xảy ra trong đời sống gia đình và xã hội của con người. Đó có thể là những mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình phụ quyền, vấn đề tình yêu hôn nhân, những quan hệ xã hội (Tấm Cám, Cây khế, Sự tích con khỉ,Sự tích Trầu Cau...). Nhóm truyện về các nhân vật tài giỏi, dũng sĩ, nhân vật chính lập chiến công, diệt cái ác, bảo vệ cái thiện, mưu cầu hạnh phúc cho con người (Thạch Sanh, Người thợ săn và mụ Chằng). Nhóm truyện về các nhân vật bất hạnh: về mặt xã hội, họ bị ngược đãi, bị thiệt thòi về quyền lợi, về mặt tính cách, họ trọn vẹn về đạo đức nhưng thường chịu đựng trừ nhân vật xấu xí mà có tài (Sọ Dừa, Lấy vợ Cóc, Cây tre trăm đốt,Bác đánh cá và gã hung thần
- Truyện cổ tích thế tục: Truyện tiếu lâm Truyện cũng kể lại những sự kiện khác thường ly kỳ, nhưng những sự kiện này rút ra từ thế giới trần tục. Yếu tố thần kỳ, nếu có, thì không có vai trò quan trọng đối với sự phát triển câu chuyện như trong cổ tích thần kỳ. Nhóm truyện có đề tài nói về nhân vật bất hạnh (Trương Chi, Sự tích chim hít cô, Sự tích chim quốc...); nhóm có nội dung phê phán những thói xấu: (Đứa con trời đánh, Gái ngoan dạy chồng...); nhóm truyện về người thông minh: (Quan án xử kiện hay Xử kiện tài tình, Em bé thông minh, Cái chết của bốn ông sư, Nói dối như Cuội...); nhóm truyện về người ngốc nghếch: (Chàng ngốc được kiện, Làm theo vợ dặn, Nàng bò tót...)

markdown:
# Truyện cổ tích Việt Nam
|
|![]()
|
|Bài viết hoặc đoạn này cần thêm
Những nội dung không có nguồn có thể bị
|
|Văn học dân gian:
|
|Văn học viết:
|
|xem thêm
|
|Tác giả - tác phẩm: **Truyện cổ tích Việt Nam** là những truyện truyền miệng dân gian kể lại những câu chuyện tưởng tượng xoay quanh một số nhân vật quen thuộc như nhân vật tài giỏi, nhân vật dũng sĩ, người mồ côi, người em út, người con riêng, người nghèo khổ, người có hình dạng xấu xí, người thông minh, người ngốc nghếch và cả những câu chuyện kể về các con vật nói năng và hoạt động bình thường như con người.nó còn là chuyện từ ngày xưa chưa biết là có thật hay không
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=Truy%E1%BB%87n_c%E1%BB%95_t%C3%ADch_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Truy%E1%BB%87n_c%E1%BB%95_t%C3%ADch_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=1)]
Căn cứ vào nhân vật chính và tính chất sự việc được kể lại, có thể chia truyện cổ tích ra làm 3 loại.
**Truyện cổ tích về loài vật**: chuyện ngụ ngôn những con vật nuôi trong nhà, khi miêu tả đặc điểm các con vật thường nói đến nguồn gốc các đặc điểm đó: [Trâu và ngựa](/w/index.php?title=Tr%C3%A2u_v%C3%A0_ng%E1%BB%B1a_(c%E1%BB%95_t%C3%ADch)&action=edit&redlink=1), [Chó ba cẳng](/w/index.php?title=Ch%C3%B3_ba_c%E1%BA%B3ng_(c%E1%BB%95_t%C3%ADch)&action=edit&redlink=1)...; nhóm hoang dã là hệ thống truyện về con vật thông minh, dùng mẹo lừa để thắng các con vật mạnh hơn nó: [Cóc kiện Trời](/w/index.php?title=C%C3%B3c_ki%E1%BB%87n_Tr%E1%BB%9Di_(c%E1%BB%95_t%C3%ADch)&action=edit&redlink=1), [Sự tích con sam](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_t%C3%ADch_con_sam&action=edit&redlink=1), [Thạch Sùng còn thiếu mẻ kho](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_t%C3%ADch_con_m%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1), [Sự tích con dã tràng](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_t%C3%ADch_con_d%C3%A3_tr%C3%A0ng&action=edit&redlink=1), truyện [Công và Quạ](/wiki/C%C3%B4ng_v%C3%A0_qu%E1%BA%A1). Truyện dân gian [Nam Bộ](/wiki/Nam_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam)về loài vật có: [Tại sao có địa danh Bến Nghé](/w/index.php?title=T%E1%BA%A1i_sao_c%C3%B3_%C4%91%E1%BB%8Ba_danh_B%E1%BA%BFn_Ngh%C3%A9&action=edit&redlink=1), [Sự tích rạch Mồ Thị Cư](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_t%C3%ADch_r%E1%BA%A1ch_M%E1%BB%93_Th%E1%BB%8B_C%C6%B0&action=edit&redlink=1), [Sự tích cù lao Ông Hổ](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_t%C3%ADch_c%C3%B9_lao_%C3%94ng_H%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)...; chuỗi [Truyện Bác Ba Phi](/w/index.php?title=Truy%E1%BB%87n_B%C3%A1c_Ba_Phi&action=edit&redlink=1): [Cọp xay lúa](/w/index.php?title=C%E1%BB%8Dp_xay_l%C3%BAa&action=edit&redlink=1)... **Truyện cổ tích thần kỳ**: chuyện Cổ tích thần kỳ kể lại những sự việc xảy ra trong đời sống gia đình và xã hội của con người. Đó có thể là những mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình phụ quyền, vấn đề tình yêu hôn nhân, những quan hệ xã hội ( [Tấm Cám](/wiki/T%E1%BA%A5m_C%C3%A1m), [Cây khế](/w/index.php?title=C%C3%A2y_kh%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1), [Sự tích con khỉ](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_t%C3%ADch_con_kh%E1%BB%89&action=edit&redlink=1), [Sự tích Trầu Cau](/wiki/S%E1%BB%B1_t%C3%ADch_Tr%E1%BA%A7u_Cau)...). Nhóm truyện về các nhân vật tài giỏi, dũng sĩ, nhân vật chính lập chiến công, diệt cái ác, bảo vệ cái thiện, mưu cầu hạnh phúc cho con người ( [Thạch Sanh](/wiki/Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)), [Người thợ săn và mụ Chằng](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_th%E1%BB%A3_s%C4%83n_v%C3%A0_m%E1%BB%A5_Ch%E1%BA%B1ng&action=edit&redlink=1)). Nhóm truyện về các nhân vật bất hạnh: về mặt xã hội, họ bị ngược đãi, bị thiệt thòi về quyền lợi, về mặt tính cách, họ trọn vẹn về đạo đức nhưng thường chịu đựng trừ nhân vật xấu xí mà có tài ( [Sọ Dừa](/w/index.php?title=S%E1%BB%8D_D%E1%BB%ABa&action=edit&redlink=1), [Lấy vợ Cóc](/w/index.php?title=L%E1%BA%A5y_v%E1%BB%A3_C%C3%B3c&action=edit&redlink=1), [Cây tre trăm đốt](/wiki/C%C3%A2y_tre_tr%C4%83m_%C4%91%E1%BB%91t), [Bác đánh cá và gã hung thần](/w/index.php?title=B%C3%A1c_%C4%91%C3%A1nh_c%C3%A1_v%C3%A0_g%C3%A3_hung_th%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1) **Truyện cổ tích thế tục**: Truyện tiếu lâm Truyện cũng kể lại những sự kiện khác thường ly kỳ, nhưng những sự kiện này rút ra từ thế giới trần tục. Yếu tố thần kỳ, nếu có, thì không có vai trò quan trọng đối với sự phát triển câu chuyện như trong cổ tích thần kỳ. Nhóm truyện có đề tài nói về nhân vật bất hạnh ( [Trương Chi](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Chi), [Sự tích chim hít cô](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_t%C3%ADch_chim_h%C3%ADt_c%C3%B4&action=edit&redlink=1), [Sự tích chim quốc](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_t%C3%ADch_chim_qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)...); nhóm có nội dung phê phán những thói xấu: ( [Đứa con trời đánh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%A9a_con_tr%E1%BB%9Di_%C4%91%C3%A1nh&action=edit&redlink=1), [Gái ngoan dạy chồng](/w/index.php?title=G%C3%A1i_ngoan_d%E1%BA%A1y_ch%E1%BB%93ng&action=edit&redlink=1)...); nhóm truyện về người thông minh: ( [Quan án xử kiện](/wiki/Quan_%C3%A1n_x%E1%BB%AD_ki%E1%BB%87n)hay [Xử kiện tài tình](/wiki/Quan_%C3%A1n_x%E1%BB%AD_ki%E1%BB%87n), [Em bé thông minh](/w/index.php?title=Em_b%C3%A9_th%C3%B4ng_minh&action=edit&redlink=1), [Cái chết của bốn ông sư](/w/index.php?title=C%C3%A1i_ch%E1%BA%BFt_c%E1%BB%A7a_b%E1%BB%91n_%C3%B4ng_s%C6%B0&action=edit&redlink=1), [Nói dối như Cuội](/w/index.php?title=N%C3%B3i_d%E1%BB%91i_nh%C6%B0_Cu%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1)...); nhóm truyện về người ngốc nghếch: ( [Chàng ngốc được kiện](/w/index.php?title=Ch%C3%A0ng_ng%E1%BB%91c_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_ki%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), [Làm theo vợ dặn](/w/index.php?title=L%C3%A0m_theo_v%E1%BB%A3_d%E1%BA%B7n&action=edit&redlink=1), [Nàng bò tót](/w/index.php?title=N%C3%A0ng_b%C3%B2_t%C3%B3t&action=edit&redlink=1)...)

X-Cache: cp1052 hit (3), cp1052 frontend hit (1)


text:
Văn Khương
Văn Khương (tiếng Trung: 文姜; bính âm: Wén Jiāng; ?-673 TCN) là một công chúa của nước Tề và phu nhân của công tước nước Lỗ vào thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc. Bà là con gái của Tề Hy công và là em gái của Tề Tương công và Tề Hoàn công. Bà là chính thất của Lỗ Hoàn công và là mẹ của Lỗ Trang công. Họ (tính) của bà là Khương (姜) và Văn là thụy hiệu của bà[1][2].
Mục lục
Kết hôn[sửa | sửa mã nguồn]
Theo Sử ký, Văn Khương là con gái của Tề Ly công. Từ nhỏ bà đã gần gũi rồi có quan hệ tình cảm với người anh cùng cha khác mẹ là công tử Khương Chư Nhi. Hai người tư thông với nhau[2][3][4].
Vua cha Tề Ly công muốn giao hảo với nước Lỗ nên hứa hôn với Lỗ Hoàn công. Năm 709 TCN, Lỗ Hoàn công sai công tử Huy sang nước Tề đón Văn Khương về làm vợ. Tề Ly công đưa tiễn bà đến đất Khoan. Lỗ Hoàn công cũng đến đất Khoan đón vợ[5].
Năm 706 TCN, Văn Khương sinh ra một người con trai. Người con này có ngày sinh trùng với phụ thân, do đó được đặt tên là Cơ Đồng. Đồng được lập làm thế tử của nước Lỗ[1][2].
Về thăm nước Tề[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 4 năm 694 TCN, Văn Khương cùng chồng về thăm nước Tề. Trước đó hai nước đã có xung đột, vì Lỗ Hoàn công lại ủng hộ nước Kỷ có tư thù với nước Tề (tổ tiên nước Kỷ gièm pha hại chết tổ 9 đời của Văn Khương và Tề Tương công là Tề Ai công). Hai nước giảng hòa, hai vua anh vợ em rể gặp nhau ở đất Lạc. Văn Khương gặp lại anh Tề Tương công, lại tư thông với nhau[3]. Lỗ Hoàn công biết chuyện rất giận, trách mắng Văn Khương và nói rằng thế tử Đồng không phải con mình mà là con Tề Tương công[6].
Văn Khương nói lại với Tề Tương công. Vua Tề xấu hổ, tính chuyện giết Lỗ Hoàn công, bèn mời Lỗ Hoàn công đến dự tiệc, chuốc cho vua Lỗ uống say. Sau đó Tương công sai công tử Bành Sinh đưa Lỗ Hoàn công ra xe và dặn giết Hoàn công. Bành Sinh bế vua Lỗ lên xe, nhân đó bóp gãy xương sườn giết chết Lỗ Hoàn công.
Khi xe vua Lỗ về đến nước, mọi người thấy vua Lỗ đã chết, người nước Lỗ trách nước Tề. Tề Tương công bèn quy tội cho Bành Sinh, ra lệnh giết Bành Sinh để xin lỗi nước Lỗ[3].
Thời vua con[sửa | sửa mã nguồn]
Con trai Văn Khương và Lỗ Hoàn công là Cơ Đồng lúc đó 13 tuổi lên nối ngôi, tức là Lỗ Trang công. Chồng chết, Văn Khương công khai đi lại tư thông với anh ruột Tề Tương công, không về nước Lỗ[1]. Lỗ Trang công không ngăn cản được.
Để hai nhà thêm thân, Văn Khương bắt Lỗ Trang công lấy con gái Tề Tương công, đó là Ai Khương. Vì Ai Khương còn nhỏ, Lỗ Trang công bị muộn con, lại lấy cả em gái Ai Khương là Thúc Khương.
Năm 686 TCN, vua anh Tề Tương công bị hai tướng Liên Xưng và Quản Chí Phủ làm binh biến giết chết. Từ đó bà ở nước Lỗ không sang Tề nữa.
Tuổi cao, những năm cuối đời bà lại sang nước Cử, láng giềng của nước Lỗ và nước Tề.
Tháng 7 năm 673 TCN, Văn Khương qua đời. Bà hoạt động trong khoảng gần 40 năm, không rõ bao nhiêu tuổi; lúc đó vua con Lỗ Trang công 34 tuổi.
Trong nhiều đời sau, các vua nước Lỗ vẫn lấy con gái nước Tề làm phu nhân.
Những người con khác[sửa | sửa mã nguồn]
Ngoài Trang công, Văn Khương và Hoàn công còn có hai người con trai khác tên là Cơ Thúc Nha (叔牙) và Cơ Quý Hữu (季友). Hoàn công cũng có một người con trai lớn tuổi hơn tên là Khánh Phụ (慶父) với một thê thiếp. Khánh Phụ, Thúc Nha và Quý Hữu là những người sáng lập ra ba gia tộc hùng mạnh mà sau này nằm quyền kiểm soát nước Lỗ. Họ được gọi là Tam Hoàn do đều là hậu duệ của Hoàn công. Gia tộc của Quý Hữu, được gọi là Quý tôn thị, cuối cùng đã lập ra nước Phí (費)[1][7]
Trong tiểu thuyết Đông Chu liệt quốc[sửa | sửa mã nguồn]
Chuyện tình loạn luân giữa Văn Khương và Tề Tương công bị tác giả Phùng Mộng Long lên án trong tác phẩm Đông Chu liệt quốc. Đặc biệt hình ảnh Văn Khương được mô tả rất dâm dật. Tác giả quy trách nhiệm của việc anh em Văn Khương loạn luân là do Tề Ly công dạy con không nghiêm.
Sau cái chết của Lỗ Hoàn công, nước Lỗ ở vào tình thế khó trong quan hệ với nước Tề lớn mạnh và đang bị chèn ép. Đại phu nước Lỗ đã tham mưu cho vua con Lỗ Trang công cách xử lý vụ việc rất tài tình, khéo léo để giải quyết việc vua nước Lỗ bị chết ở nước ngoài một cách không minh bạch, để giữ thể diện cho nước Lỗ nhỏ bé trong quan hệ với nước Tề lớn mạnh, và trong chừng mực bớt đi cái xấu do chính phu nhân Văn Khương gây ra.
Sau khi Tề Tương công qua đời, bà sang nước Cử và tiếp tục tư thông với thày thuốc nước Cử.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
- Tề Thái công thế gia
- Lỗ Chu công thế gia
- Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 1, NXB TP Hồ Chí Minh
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b Sử ký Tư Mã Thiên, quyển thứ 33: Lỗ Chu công thế gia
- ^ a ă â Hàn Triệu Kỳ (韩兆琦) biên tập (2010). Sử ký (史记) (bằng tiếng Trung). Bắc Kinh: Trung Hoa thư cục (中华书局). tr. 2639–2646. ISBN 978-7-101-07272-3.
- ^ a ă â Sử ký Tư Mã Thiên, quyển thứ 32: Tề Thái công thế gia
- ^ Tả Khâu Minh (James Legge dịch sang tiếng Anh). “Quyển 2:Hoàn công”. Tả truyện (bằng tiếng Trung và tiếng Anh). Đại học Virginia. Truy cập 16 tháng 5 năm 2012. Chương XII.
- ^ Xuân Thu tam truyện, tập 1, tr 132
- ^ Xuân Thu tam truyện, tập 1, tr 208
- ^ Tả Khâu Minh (James Legge dịch sang tiếng Anh). “Quyển 3:Trang công”. Tả truyện (bằng tiếng Trung và tiếng Anh). Đại học Virginia. Truy cập 16 tháng 5 năm 2012. Chương II.

markdown:
# Văn Khương
**Văn Khương** ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung): 文姜; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Wén Jiāng*; ?-673 TCN) là một công chúa của nước [Tề](/wiki/T%E1%BB%81_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) và phu nhân của công tước nước [Lỗ](/wiki/L%E1%BB%97_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) vào thời [Xuân Thu](/wiki/Xu%C3%A2n_Thu) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c). Bà là con gái của [Tề Hy công](/wiki/T%E1%BB%81_Hy_c%C3%B4ng) và là em gái của [Tề Tương công](/wiki/T%E1%BB%81_T%C6%B0%C6%A1ng_c%C3%B4ng) và [Tề Hoàn công](/wiki/T%E1%BB%81_Ho%C3%A0n_c%C3%B4ng). Bà là chính thất của [Lỗ Hoàn công](/wiki/L%E1%BB%97_Ho%C3%A0n_c%C3%B4ng) và là mẹ của [Lỗ Trang công](/wiki/L%E1%BB%97_Trang_c%C3%B4ng). Họ (tính) của bà là Khương (姜) và Văn là [thụy hiệu](/wiki/Th%E1%BB%A5y_hi%E1%BB%87u) của bà [[1]](#cite_note-lochucong-1) . [2]
## Mục lục
## Kết hôn[
[sửa](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)]
Theo Sử ký, Văn Khương là con gái của
[Tề Ly công](/wiki/T%E1%BB%81_Hy_c%C3%B4ng). Từ nhỏ bà đã gần gũi rồi có quan hệ tình cảm với người anh cùng cha khác mẹ là công tử [Khương Chư Nhi](/wiki/T%E1%BB%81_T%C6%B0%C6%A1ng_c%C3%B4ng). Hai người [tư thông](/wiki/Gian_d%C3%A2m) với nhau [[2]](#cite_note-han-2) [[3]](#cite_note-tethaicong-3) . [4]
Vua cha Tề Ly công muốn giao hảo với nước Lỗ nên hứa hôn với
[Lỗ Hoàn công](/wiki/L%E1%BB%97_Ho%C3%A0n_c%C3%B4ng). Năm [709 TCN](/w/index.php?title=709_TCN&action=edit&redlink=1), Lỗ Hoàn công sai công tử Huy sang nước Tề đón Văn Khương về làm vợ. Tề Ly công đưa tiễn bà đến đất Khoan. Lỗ Hoàn công cũng đến đất Khoan đón vợ . [5]
Năm
[706 TCN](/w/index.php?title=706_TCN&action=edit&redlink=1), Văn Khương sinh ra một người con trai. Người con này có ngày sinh trùng với phụ thân, do đó được đặt tên là Cơ Đồng. Đồng được lập làm thế tử của nước Lỗ [[1]](#cite_note-lochucong-1) . [2]
## Về thăm nước Tề[
[sửa](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)]
Tháng 4 năm
[694 TCN](/w/index.php?title=694_TCN&action=edit&redlink=1), Văn Khương cùng chồng về thăm nước Tề. Trước đó hai nước đã có xung đột, vì Lỗ Hoàn công lại ủng hộ nước Kỷ có tư thù với nước Tề (tổ tiên nước Kỷ gièm pha hại chết tổ 9 đời của Văn Khương và Tề Tương công là [Tề Ai công](/wiki/T%E1%BB%81_Ai_c%C3%B4ng)). Hai nước giảng hòa, hai vua anh vợ em rể gặp nhau ở đất Lạc. Văn Khương gặp lại anh Tề Tương công, lại tư thông với nhau . Lỗ Hoàn công biết chuyện rất giận, trách mắng Văn Khương và nói rằng [3] [thế tử Đồng](/wiki/L%E1%BB%97_Trang_c%C3%B4ng)không phải con mình mà là con Tề Tương công . [[6]](#cite_note-6)
Văn Khương nói lại với Tề Tương công. Vua Tề xấu hổ, tính chuyện giết
[Lỗ Hoàn công](/wiki/L%E1%BB%97_Ho%C3%A0n_c%C3%B4ng), bèn mời Lỗ Hoàn công đến dự tiệc, chuốc cho vua Lỗ uống say. Sau đó Tương công sai công tử Bành Sinh đưa Lỗ Hoàn công ra xe và dặn giết Hoàn công. Bành Sinh bế vua Lỗ lên xe, nhân đó bóp gãy xương sườn giết chết Lỗ Hoàn công.
Khi xe vua Lỗ về đến nước, mọi người thấy vua Lỗ đã chết, người nước Lỗ trách nước Tề. Tề Tương công bèn quy tội cho Bành Sinh, ra lệnh giết Bành Sinh để xin lỗi nước Lỗ
. [3]
## Thời vua con[
[sửa](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=3)]
Con trai Văn Khương và Lỗ Hoàn công là Cơ Đồng lúc đó 13 tuổi lên nối ngôi, tức là
[Lỗ Trang công](/wiki/L%E1%BB%97_Trang_c%C3%B4ng). Chồng chết, Văn Khương công khai đi lại tư thông với anh ruột [Tề Tương công](/wiki/T%E1%BB%81_T%C6%B0%C6%A1ng_c%C3%B4ng), không về nước Lỗ . Lỗ Trang công không ngăn cản được. [1]
Để hai nhà thêm thân, Văn Khương bắt Lỗ Trang công lấy con gái
[Tề Tương công](/wiki/T%E1%BB%81_T%C6%B0%C6%A1ng_c%C3%B4ng), đó là Ai Khương. Vì Ai Khương còn nhỏ, Lỗ Trang công bị muộn con, lại lấy cả em gái Ai Khương là Thúc Khương.
Năm
[686 TCN](/w/index.php?title=686_TCN&action=edit&redlink=1), vua anh Tề Tương công bị hai tướng Liên Xưng và Quản Chí Phủ làm binh biến giết chết. Từ đó bà ở [nước Lỗ](/wiki/L%E1%BB%97_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) không sang Tề nữa.
Tuổi cao, những năm cuối đời bà lại sang
[nước Cử](/wiki/C%E1%BB%AD_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)), láng giềng của nước Lỗ và nước Tề.
Tháng 7 năm
[673 TCN](/w/index.php?title=673_TCN&action=edit&redlink=1), Văn Khương qua đời. Bà hoạt động trong khoảng gần 40 năm, không rõ bao nhiêu tuổi; lúc đó vua con Lỗ Trang công 34 tuổi.
Trong nhiều đời sau, các vua
[nước Lỗ](/wiki/L%E1%BB%97_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) vẫn lấy con gái [nước Tề](/wiki/T%E1%BB%81_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) làm phu nhân.
## Những người con khác[
[sửa](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=4)]
Ngoài Trang công, Văn Khương và Hoàn công còn có hai người con trai khác tên là
[Cơ Thúc Nha](/w/index.php?title=C%C6%A1_Th%C3%BAc_Nha&action=edit&redlink=1) (叔牙) và [Cơ Quý Hữu](/wiki/C%C6%A1_Qu%C3%BD_H%E1%BB%AFu) (季友). Hoàn công cũng có một người con trai lớn tuổi hơn tên là [Khánh Phụ](/w/index.php?title=Kh%C3%A1nh_Ph%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) (慶父) với một thê thiếp. Khánh Phụ, Thúc Nha và Quý Hữu là những người sáng lập ra ba gia tộc hùng mạnh mà sau này nằm quyền kiểm soát nước Lỗ. Họ được gọi là [Tam Hoàn](/wiki/Tam_Ho%C3%A0n) do đều là hậu duệ của Hoàn công. Gia tộc của Quý Hữu, được gọi là Quý tôn thị, cuối cùng đã lập ra nước [Phí](/w/index.php?title=Ph%C3%AD_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1) (費) [[1]](#cite_note-lochucong-1) [[7]](#cite_note-dukezhuang-7)
## Trong tiểu thuyết Đông Chu liệt quốc[
[sửa](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=5)]
Chuyện tình
[loạn luân](/wiki/Lo%E1%BA%A1n_lu%C3%A2n) giữa Văn Khương và Tề Tương công bị tác giả [Phùng Mộng Long](/wiki/Ph%C3%B9ng_M%E1%BB%99ng_Long) lên án trong tác phẩm [Đông Chu liệt quốc](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Chu_li%E1%BB%87t_qu%E1%BB%91c). Đặc biệt hình ảnh Văn Khương được mô tả rất dâm dật. Tác giả quy trách nhiệm của việc anh em Văn Khương loạn luân là do [Tề Ly công](/wiki/T%E1%BB%81_Hy_c%C3%B4ng) dạy con không nghiêm.
Sau cái chết của
[Lỗ Hoàn công](/wiki/L%E1%BB%97_Ho%C3%A0n_c%C3%B4ng), nước Lỗ ở vào tình thế khó trong quan hệ với nước Tề lớn mạnh và đang bị chèn ép. Đại phu nước Lỗ đã tham mưu cho vua con Lỗ Trang công cách xử lý vụ việc rất tài tình, khéo léo để giải quyết việc vua nước Lỗ bị chết ở nước ngoài một cách không minh bạch, để giữ thể diện cho nước Lỗ nhỏ bé trong quan hệ với nước Tề lớn mạnh, và trong chừng mực bớt đi cái xấu do chính phu nhân Văn Khương gây ra.
Sau khi
[Tề Tương công](/wiki/T%E1%BB%81_T%C6%B0%C6%A1ng_c%C3%B4ng) qua đời, bà sang nước Cử và tiếp tục tư thông với thày thuốc nước Cử.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=6)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=7)] [Sử ký Tư Mã Thiên](/wiki/S%E1%BB%AD_k%C3%BD_T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn), các thiên: *Tề Thái công thế gia* *Lỗ Chu công thế gia*
-
[Khổng Tử](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_T%E1%BB%AD)( [2002](/wiki/2002)), *Xuân Thu tam truyện, tập 1*, NXB TP Hồ Chí Minh
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C4%83n_Kh%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=8)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Sử ký Tư Mã Thiên, quyển thứ 33: Lỗ Chu công thế gia](http://zh.wikisource.org/wiki/%E5%8F%B2%E8%A8%98/%E5%8D%B7033)
- ^
**a** **ă** [Hàn Triệu Kỳ (韩兆琦) biên tập (2010).](#cite_ref-han_2-2) **â** *Sử ký*(史记) (bằng tiếng Trung). Bắc Kinh: Trung Hoa thư cục (中华书局). tr. 2639–2646. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-7-101-07272-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-7-101-07272-3).
- ^
**a** **ă** **â** [Sử ký Tư Mã Thiên, quyển thứ 32: Tề Thái công thế gia](http://zh.wikisource.org/wiki/%E5%8F%B2%E8%A8%98/%E5%8D%B7032) [^](#cite_ref-dukehuan_4-0) [Tả Khâu Minh](/w/index.php?title=T%E1%BA%A3_Kh%C3%A2u_Minh&action=edit&redlink=1)( [James Legge](/w/index.php?title=James_Legge&action=edit&redlink=1)dịch sang tiếng Anh). [“Quyển 2:Hoàn công”](http://www2.iath.virginia.edu/saxon/servlet/SaxonServlet?source=xwomen/texts/chunqiu.xml&style=xwomen/xsl/dynaxml.xsl&chunk.id=d2.8&toc.depth=1&toc.id=0&doc.lang=bilingual). *(bằng tiếng Trung và tiếng Anh). Đại học Virginia. Truy cập 16 tháng 5 năm 2012. Chương XII.* [Tả truyện](/wiki/T%E1%BA%A3_truy%E1%BB%87n) **Xuân Thu tam truyện, tập 1, tr 132** [^](#cite_ref-5) **Xuân Thu tam truyện, tập 1, tr 208** [^](#cite_ref-6) [^](#cite_ref-dukezhuang_7-0) [Tả Khâu Minh](/w/index.php?title=T%E1%BA%A3_Kh%C3%A2u_Minh&action=edit&redlink=1)( [James Legge](/w/index.php?title=James_Legge&action=edit&redlink=1)dịch sang tiếng Anh). [“Quyển 3:Trang công”](http://www2.iath.virginia.edu/saxon/servlet/SaxonServlet?source=xwomen/texts/chunqiu.xml&style=xwomen/xsl/dynaxml.xsl&chunk.id=d2.9&toc.id=d2.9&doc.lang=bilingual). *(bằng tiếng Trung và tiếng Anh). Đại học Virginia. Truy cập 16 tháng 5 năm 2012. Chương II.* [Tả truyện](/wiki/T%E1%BA%A3_truy%E1%BB%87n)

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1053 frontend miss (0)