text:
Sau khi đã loại trừ những yếu tố về điều kiện quốc tế, khoa học kỹ thuật, những di sản trước chiến tranh, chi phí quốc phòng ít ỏi và những yếu tố thuộc về truyến thống con người Nhật Bản. Trên cơ sở tổng hợp phân tích, những nguyên nhân của các nhà nghiên cứu nói trên, phân tích những tác động ảnh hưởng của các cuộc cải cách dân chủ sau chiến tranh, bài viết cho thấy những nguyên nhân còn lại đều trực tiếp hoặc gián tiếp được xuất hiện từ trong cuộc cải cách dân chủ sau chiến tranh.
Tuy nhiên, trong mức độ cho phép bài viết chỉ trình bày những nguyên nhân trực tiếp được hình thành trong các cuộc cải cách sau chiến tranh và tác động của nó đối với sự tăng trưởng kinh tế Nhật Bản giai đoạn sau đó.
1. Cải cách kinh tế
* Công cuộc cải cách kinh tế được bắt đầu ngay sau khi chiến tranh kết thúc đã có tác dụng to lớn đến sự phát triển kinh tế Nhật Bản sau này. Cải cách ruộng đất được coi là cải cách quan trọng nhất và đạt hiệu quả cao nhất trong các cuộc cải cách kinh tế với mục tiêu "xoá bỏ những trở ngại kinh tế nhằm khắc phục và củng cố các thiên hướng dân chủ để phá bỏ sự kìm hãm kinh tế vốn đoạ đày người nông dân Nhật Bản trong nhiều thế kỷ áp bức phong kiến". Đạo luật cải cách ruộng đất ban bố ngày 11/10/1946, với nội dung là nghiêm khắc với đối tượng mua đất, lập các uỷ ban ruộng đất, đề ra các phưng thức mua đất, cách thanh toán và qui định về địa chủ vắng mặt. Cuộc cải cách này được thực hiện khá cương quyết từ năm 1946 đến năm 1950 dưới sự chỉ đạo chặt chẽ của lực lượng chiếm đóng. Tính đến 1948, số lượng đất chính phủ mua lên đến 163.000 hecta thực hiện liên tiếp trong 10 lần. Diện tích phát canh tính đến tháng 8/1950 chỉ còn 10%. Địa chủ vắng mặt* đã bị xoá bỏ; 80 đến 90% đất của họ đã bị chuyển nhượng cho tá điền; khoảng 70 đến 80% số ruộng đất cho thuê hoặc canh tác của địa chủ làng xã đã bị chuyển nhượng cho nông dân. Nhiều nhà chính trị, chính khách và nghiên cứu Nhật Bản trong và ngoài nước đánh giá cao những thành tựu của chương trình cải cách ruộng đất. Toshino Kawa Goe cho rằng cải cách ruộng đất Nhật Bản giai đoạn sau chiến tranh được coi là "Ví dụ về thành tựu lịch sử của cải cách ruộng đất trong nông nghiệp". Tác động của cuộc cải cách ruộng đất rất to lớn đối với ý nghĩa phát triển kinh tế Nhật Bản. Vì ruộng đất ở nông thôn Nhật Bản đã bị xoá bỏ, xoá bỏ luôn cả tàn dư phong kiến của nền nông nghiệp Nhật Bản và từ đó làm tan rã chế độ đẳng cấp ở nông thôn 4 làm thay đổi hẳn trật tự xã hội nông thôn. Điều này tạo ra sự phân phối tài sản và thu nhập bình đẳng hơn. Sau khi quyền sở hữu ruộng đất đã được chuyển nhượng nông dân đã tiến hành cải tạo ruộng đất gieo trồng, tích cực áp dụng kỹ thuật canh tác mới, tăng năng suất lao động nông nghiệp. Những tiến bộ kỹ thuật trong việc trồng lúa và thu nhập của nông dân cũng đã góp phần mở rộng đáng kể thị trường trong nước.
Cùng với hàng loạt chương trình "cải cách nông thôn", cải cách ruộng đất đã không chỉ trực tiếp mà gián tiếp làm thay đổi toàn bộ chiều hướng phát triển của làng xã Nhật Bản.
* Giải thể các công ty lũng đoạn Zaibatsu cũng là một nội dung quan trọng của cải cách kinh tế và tác động lớn đến sự thần kỳ Nhật Bản. Việc giải thể này nhằm giải tán các tập đoàn tài phiệt theo quan hệ gia tộc mang tính phong kiến.
Sự tập trung công nghiệp vào một số Zaibatsu "gây ra quan hệ nửa phong kiến giữa chủ, thợ và kìm hãm tiền lương, cản trở sự phát triển công đoàn". Nhằm thực hiện giải thể Zaibatsu, lực lượng Đồng minh đã lập ra ủy ban giải quyết vấn đề công ty cổ phần. Do đó 57 gia đình Zaibatsu phải giao nộp tài sản tổng cộng lên đến 233 triệu cổ phần và bán cổ phần này cho nhiều công ty, hiệp hội. Những tập đoàn tài phiệt lớn: Mitsuibishi, Sumitomo, Yasuda đã bị giải thể. Nhờ vậy, những công ty chịu sự kiểm soát của chúng đã được độc lập loại trừ sự chi phối và sức mạnh của các cá nhân và các gia tộc Zaibatsu. Việc giải thể phần lớn các công ty khổng lồ trong các ngành công nghiệp chủ chốt của Nhật như thép, đóng tàu... đã làm thay đổi hoàn toàn bản đồ công nghiệp của Nhật Bản. Nhiều nhà kinh tế đã đánh giá việc gii thể các Zaibatsu góp phần vào việc xoá bỏ tình trạng tập trung kinh tế, thiết lập một khuôn khổ cạnh tranh 7 và giúp cho nền kinh tế Nhật Bản phát triển mạnh. Việc thanh lọc kinh tế đã loại bỏ trong thực tế 1.535 người ở 295 công ty, có tư tưởng quân phiệt, hiếu chiến 8 tạo cơ hội cho các nhà quản lý trẻ tuổi, năng động, táo bạo, phát huy tốt chức năng "thuyền trưởng mới" của các ngành công nghiệp. Do đó, nền kinh tế Nhật Bản có điều kiện lấy lại sức sống của nó.
* Cùng với các cải cách dân chủ khác, việc thực hiện ngay cuộc cải cách lao động của Nhật Bản sau chiến tranh nhằm ngăn chặn phục hồi quân phiệt, nâng cao tự do và đời sống vật chất cho nhân dân. Trong những năm 1945 - 1951 các cuộc cải cách lao động được thể hiện chủ yếu dưới hình thức đòi cải thiện quan hệ chủ, thợ trong xí nghiệp, công ty, đề cao tự do, dân chủ, nâng cao đời sống vật chất cho công nhân tạo nên mối quan hệ mới có lợi cho sự phục hồi và phát triển kinh tế.
Những cải cách lao động được thực hiện thông qua các luật công đoàn lao động được ban bố trong những năm này. Trên cơ sở đó, phong trào công nhân phát triển nhanh chóng, số lượng đoàn viên tăng mạnh mẽ. Cải cách công đoàn và nhiều nội dung thể hiện trong cải cách tăng cường quan hệ hợp tác chủ thợ (sẽ nói phần sau), góp phần tạo ra năng suất lao động cao và khả năng cạnh tranh vào cuối thập kỷ 50 và các giai đoạn lịch sử sau đó của Nhật Bản.
2. Những nhà kinh doanh tích cực
Một trong những nguyên nhân quan trọng giúp cho nền kinh tế Nhật Bản phát triển mạnh sau chiến tranh là các nhà kinh doanh xí nghiệp đã tỏ rõ năng lực kinh doanh tích cực. Điều này được hình thành mạnh mẽ nhất trong các cuộc cải cách: thanh trừng chính trị, gii thể Zaibatsu, thanh lọc kinh tế, qua đó đã tạo ra lực lượng nhà kinh doanh có tư tưởng năng động, sáng tạo, táo bạo, tích cực trong kinh doanh là nền tảng cho sự tăng trưởng kinh tế Nhật Bản. Sau khi lấy lại tinh thần do tình trạng chiến tranh mang lại dưới tác động của các cuộc cải cách kinh tế, các tổ chức kinh tế tư nhân Nhật Bản được thành lập khắp nơi với quyết tâm phát triển kinh tế, tổ chức lại các hoạt động kinh tế, làm cho cỗ máy kinh tế vận hành. Tháng 4 năm 1946, Hội đồng hữu kinh tế (Keizai Doyukai - tổ chức của các nhà kinh doanh) đã được thành lập với quyết tâm của những nhà kinh doanh dưới 50 tuổi như: Kanichi Mori, Otsuka...Họ đã phê phán những nhà kinh doanh lỗi thời không chịu tuân thủ nguyên tắc dân chủ hoá chiến tranh và phong trào cùng công nhân quá khích, tuyên bố xác lập vị trí riêng của tổ chức mình, phân chia ranh giới giữa tư bản và kinh doanh... trong đó dựa vào sự thỏa hiệp giữa chủ và thợ. Nhiều hội viên của tổ chức này khá cao tuổi, Có người gọi đó là "Hội kinh tế của những người già". Sau đó liên tục có nhiều tổ chức những nhà kinh tế trẻ, ví dụ: tháng 8/1946, Keidansen (Liên đoàn các tổ chức kinh tế Nhật Bản); năm 1948, thành lập Mikeiren (Liên đoàn các tổ chức kinh doanh Nhật Bản) nhằm đối phó lại phong trào công đoàn đang lên, kêu gọi, xác lập và giữ vững quyền kinh doanh của mình.
Những nhà kinh doanh tích cực của Nhật Bản thời kỳ sau chiến tranh thế giới có thể chia thành 3 loại:
+ Những nhà kinh doanh trẻ được đề bạt thay thế các nhà lãnh đạo xí nghiệp hàng đầu đã bị loại bỏ chức vụ thông qua các cuộc giải thể Zaibatsu và thanh lọc kinh tế. Đây là lực lượng các nhà kinh doanh có tư tưởng dân chủ, hoà bình và năng động phát triển kinh tế. Ví dụ: Chikara Karuta (hãng chế tạo Hitachi), Ishisaka (xí nghiệp đồ điện Toshiba), Nishiyama (hàng sắt thép Kawasaki).
+ Những nhà doanh nghiệp mới nổi lên sau chiến tranh. Các xí nghiệp trung tiểu trước chiến tranh, chớp thời cơ lợi dụng cơ chế tự do cạnh tranh do việc giải thể các tập đoàn tài phiệt quá lớn sau chiến tranh để vượt lên kinh doanh, trở thành các công ty lớn dưới sự lãnh đạo của các nhà kinh doanh lớn mới nổi lên. Ví dụ: Konosuke Matsu (công ty điện Matushita), Sazo Idemitsu (Idemitsu Hunsan), Shojiro Ishibashi (hãng sản xuất lốp xe Bridgestone)
+ Loại thứ 3 các nhà kinh doanh mới nổi lên sau chiến tranh. Ví dụ: Oh Ibuka (Soni), Tsuyoshi Mitarai (Canon)...
Thời cơ sau Chiến tranh Thế giới thứ II dưới tác động của các cuộc cải cách trên mọi lĩnh vực (thanh lọc chính trị, kinh tế, hiến pháp mới ban hành) đã tạo điều kiện cho hàng loạt các nhà kinh doanh tích cực thử sức mình và thi thố tài năng của họ. Sự cạnh tranh gay gắt giữa các xí nghiệp do các tập đoàn tài phiệt bị giải thể và bầu không khí tự do sau chiến tranh là mảnh đất tốt cho sự ra đời các nhà doanh nghiệp mới. Điều đầu tiên mà các nhà doanh nghiệp đó đã làm là mạnh dạn chuyển đổi các ngành công nghiệp phù hợp, hoà bình và phục hồi đời sống, xây dựng kinh tế cho nhân dân. Họ có tinh thần đi tiên phong đổi mới kỹ thuật chủ yếu từ Mỹ và phương Tây và cải biến nó để tạo ra những sản phẩm mới tốt hơn, đẹp hơn và giá hạ hơn. Họ tiếp tục cải cách đầu tư thiết bị, đó là nguồn gốc sức mạnh chủ yếu để kinh tế Nhật Bản có thể thích ứng được môi trường kinh tế sau chiến tranh. Đó là phương pháp kinh doanh cải cách mà các nhà kinh doanh trước đó rất ít thấy. Ví dụ: 1951, Công ty Toyo Rayon nhân việc có sự tranh chấp về vấn đề xâm phạm bí quyết kỹ thuật với Công ty Ruybon của Mỹ, đã quyết định du nhập kỹ thuật sản xuất Nilon 66 sử dụng bí quyết kỹ thuật. Quyết định táo bạo đó trở thành nguồn gốc cho sự phát triển tơ sợi tổng hợp ở Nhật Bản thời kỳ sau đó. Năm 1953, Hãng Sony đã quyết định mua kỹ thuật bán dẫn (Transistor) của Hãng Western Electronic và đã thành công trong việc sản xuất đài bán dẫn (Transistor Radio).
Cùng với lực lượng các nhà kinh doanh tích cực, họ có nhiệm vụ hướng dẫn hành chính, hoạch định kế hoạch, hình thành mục tiêu đạt tới trong tương lai. Với bản tính tài ba, năng động, sáng tạo và liêm khiết, bộ máy quan chức Nhật Bản cũng đã chịu sự tác động trực tiếp và gián tiếp của cải cách dân chủ sau chiến tranh một trong những chìa khoá tạo sự tăng trưởng Nhật Bản sau chiến tranh.
3. Lực lượng lao động ưu tú
Trên cơ sở những điều kiện quốc tế và trong nước sau chiến tranh, dưới tác động của hàng loạt các cuộc cải cách dân chủ: cải cách kinh tế, cải cách hiến pháp, cải cách lao động, cải cách giáo dục văn hoá xã hội khác, lực lượng lao động Nhật Bản đã có điều kiện, cơ hội đóng góp có hiệu quả vào thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao của Nhật Bản sau chiến tranh.
Sau chiến tranh, Nhật Bản có một lợi thế là nguồn lao động dồi dào. Chiến tranh kết thúc, dân số Nhật Bản tăng thêm 10 triệu người: từ các thuộc địa trở về, binh lính giải ngũ và sự gia tăng dân số. Nguồn cung cấp lao động lúc đó là quá dư thừa và họ sẵn sàng làm việc với đồng lương rẻ mạt. Nhưng dù đồng lương thấp đến mức nào mà chất lượng lao động kém, năng suất lao động thấp thì cũng không thể có giá trị thặng dư. Nhật Bản không ở trong trường hợp đó, mặc dù số lượng dân số bùng nổ rất đông và hàng loạt những khó khăn vô kể sau chiến tranh nhưng phần lớn lao động ở Nhật Bản có trình độ giáo dục cao, được đào tạo về kỹ năng lao động, cần cù, chịu khó và trung thành với các xí nghiệp. Đó là những yếu tố rất có lợi cho Nhật Bản để tăng trưởng kinh tế. Dưới tác động mạnh mẽ của các cải cách đã tác động trực tiếp đến lực lượng lao động này. Cải cách hiến pháp cho phép mọi người công dân đều có quyền tự do, dân chủ, nam nữ có quyền ngang nhau; cải cách kinh tế tạo điều kiện cho cơ chế tự do cạnh tranh, cơ hội phát triển kinh tế; cải cách giáo dục đã loại bỏ tư tưởng quân phiệt hiếu chiến ra khỏi nhà trường, thổi vào tư tưởng hoà bình xây dựng kinh tế, tạo mọi cơ hội áp dụng thành tựu giáo dục phương Tây hiện đại vào Nhật Bản. Đặc biệt với hàng loạt các chính sách văn hoá xã hội như: hạn chế gia tăng dân số, đạo luật về cải cách giáo dục đã tạo điều kiện đảm bảo đến những năm 1970 có đủ lực lượng lao động ưu tú cho thời kỳ "cất cánh" của Nhật Bản.
Cùng với những cải cách dân chủ trong các lĩnh vực khác, cải cách giáo dục, cải cách chính trị, văn hoá xã hội Nhật Bản sau chiến tranh thực sự có tác dụng to lớn trong tiến trình phát triển lịch sử Nhật Bản. Nó đóng góp đắc lực xoá bỏ những tàn tích phong kiến, loại bỏ tư tưởng quân phiệt và những hạn chế khác trong hệ thống giáo dục cũ của Nhật Bản và thổi vào xã hội Nhật Bản một xu hướng mới dân chủ tự do. Trên cơ sở kế thừa có chọn lọc những thành tựu tinh hoa của nền giáo dục truyền thống Nhật Bản trước và trong thời kỳ Minh Trị, kết hợp với những xu hướng mới trong cải cách giáo dục... các cải cách chính trị, xã hội Nhật Bản có công lao to lớn trong việc đào tạo thế hệ con người mới sau chiến tranh. Họ là những con người có năng lực chuyên môn phục vụ cho mục đích kinh tế, xây dựng nền dân chủ, phát triển khoa học kỹ thuật, đáp ứng nhu cầu hiện đại hoá ngày càng cao của đất nước trong xu thế hoà bình, hợp tác cùng phát triển của thế giới.
4. Hợp tác chủ - thợ
Theo nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới, ở Nhật Bản khác hẳn các nước công nghiệp tiêu biểu Tây Âu và Mỹ trong mối quan hệ chủ - thợ, góp phần tích cực cho sự phát triển kinh tế của Nhật Bản giai đoạn sau chiến tranh. Ngoài những lý do về yếu tố truyền thống cơ sở xã hội, ý tưởng đạo đức phong kiến đạo Khổng còn rơi rớt lại thì rõ ràng tính chất tập thể đặc thù hợp tác chủ - thợ chủ yếu được xuất hiện dưới tác động của các cuộc cải cách sau chiến tranh tạo nên nguyên nhân quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế giai đoạn sau đó.
Trước Chiến tranh Thế giới II, quan hệ công nhân và giới chủ ở Nhật Bản phổ biến không phải là quan hệ hợp đồng mà là quan hệ phụ thuộc gần như quan hệ của nông dân và chủ phong kiến, hình thành chế độ làm thuê "bán mình". Công nhân không có quyền hành, thiếu tổ chức và chịu theo mệnh lệnh của chủ. Họ thường làm, ăn, ở ngay trong xí nghiệp và không được ra ngoài. Chế độ này làm cho công nhân mất quyền tự do về sinh hoạt cũng như hành động.
Ngược lại, sau chiến tranh nhờ phong trào lao động và các cuộc cải cách lao động mối quan hệ chủ - thợ đã thay đổi tạo hình thức lao động mới là công đoàn xí nghiệp. Trong xí nghiệp đó, họ khuyến khích công nhân cổ trắng và công nhân cổ xanh cùng hoạt động; đồng thời cấp nhà ở và những điều kiện thuận lợi khác cho các hoạt động của công đoàn. Giới chủ đã thoả thuận ký kết với công đoàn về chế độ trả lương theo thâm niên, việc làm ổn định trong xí nghiệp. Xí nghiệp như một gia đình lớn trong đó chủ có "trách nhiệm" quan tâm đến công nhân và ngược lại công nhân cũng phải "tận tâm", "trung thành" với chủ. Vì vậy, trong các phong trào công đoàn, hầu hết công nhân đều có chung một ý nghĩ "những cuộc đấu tranh sẽ không gây nguy hại cho tương lai của công ty mình". Việc thực hiện lương trả theo thâm niên và đảm bảo ổn định việc làm thường xuyên buộc giới chủ phải thường thuyên chuyển hoặc đào tạo lại công nhân của xí nghiệp nếu họ muốn áp dụng khoa học kỹ thuật hiện đại nhằm tăng năng suất lao động. Như vậy, việc cải cách chế độ công đoàn từ công đoàn ngành trước chiến tranh thành công đoàn xí nghiệp (*) trong các công ty và việc thay đổi quan hệ giữa người chủ và những người nhân viên nhằm đảm bảo việc làm ổn định đã giúp các công ty Nhật Bản tích cực phát huy sáng kiến và áp dụng nhanh chóng những thành tựu khoa học kỹ thuật, tăng năng suất lao động và gắn bó với công nhân. Bên cạnh đó, sự đối xử công bằng với cả công nhân lẫn viên chức trong công đoàn xí nghiệp tạo điều kiện tăng cường hợp tác trong quá trình sản xuất. Công đoàn công ty và cải cách quan hệ lao động giới chủ và công nhân đã góp phần tạo ra năng suất lao động cao và khả năng cạnh tranh chuẩn bị tiền đề cho sự tăng trưởng kinh tế nhanh vào cuối thập kỷ 1950 và đầu thập kỷ 1960. Việc làm ổn định, lương theo thâm niên và công đoàn công ty cũng như quan hệ hợp tác chủ thợ ở Nhật Bản có sự kết hợp ví chủ nghĩa truyền thống lao động có tính chất gia đình. Nhưng đó không phải là những điều kiện có sẵn sau chiến tranh mà chính là sản phẩm của cuộc đấu tranh lâu dài giữa giới chủ và công nhân sau Chiến tranh Thế giới thứ II tạo ra 14.
5. Ổn định chính trị và xã hội
Kể từ sau khi thực hiện các cuộc cải cách dân chủ đến khi Nhật Bản bước vào giai đoạn thần kỳ kinh tế vào cuối những năm 1970 nhìn chung xã hội Nhật Bản có những sự kiện đôi lúc gây chia rẽ trong xã hội. Ví dụ, phong trào tổng bãi công của công nhân có thái độ đối đầu với Chính phủ vào những năm 1946, 1947. Và năm 1960 dư luận đã bị chia rẽ mạnh mẽ khi sửa đổi kéo dài Hiệp ước an ninh Mỹ - Nhật. Các đảng phái, tổ chức sinh viên, công đoàn, cơ quan ngôn luận đã phản đối mạnh mẽ sự sửa đổi này; hoặc năm 1968 cuộc bãi khóa của sinh viên các trường đại học lớn ở Nhật Bản, phong trào lên cao đến mức người ta có cảm tưởng như đêm trước của một cuộc cách mạng. Chính phủ đã tăng cường các biện pháp cưỡng chế và nhiều lý do khác đã làm cho các cuộc bãi khoá dịu đi và được giải quyết ổn thoả. Xã hội Nhật được coi là xã hội ổn định là một trong những nguyên nhân tạo sự "tăng trưởng thần kỳ" Nhật Bản. Đó là hiệu quả tác động trực tiếp do các cuộc cải cách Nhật aanr mang lại. Hàng loạt các biện pháp giải quyết cấp bách sau chiến tranh như: khuyến khích phát triển các tổ chức dân chủ, cho phép thành lập các công đoàn, hiệp hội, và thực hiện một loạt biện pháp gim lạm pháp, cứu đói, khuyến khích sản xuất để tạo thêm sức mạnh và tinh thần dân tộc Nhật Bản.
Các cuộc cải cách chính trị: thanh trừng phạm tội phát xít, phong trào đòi tự do hoạt động của các đảng phái chính trị đã đi trước một bước tạo tiền đề cho cải cách, làm trong sạch bộ máy chính trị, chuyển toàn bộ bộ máy chính trị phục vụ chiến tranh sang phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế, và đã thổi một làn gió tự do, dân chủ trong nền kinh tế, tạo điều kiện cho Nhật Bản bước vào kỷ nguyên tăng trưởng kinh tế.
Cải cách chính trị quan trọng nhất ở Nhật Bản sau chiến tranh là cải cách hiến pháp. Hiến pháp mới đã được ban bố vào ngày 7/10/1946 dưới hình thức chế độ Thiên hoàng là tượng trưng chủ quyền thuộc về nhân dân hoà bình, tôn trọng quyền cơ ảan của con người. Hiến pháp trên thực tế đã tuyên bố xoá bỏ những hình thức phong kiến ràng buộc quyền cơ bản của con người. Hiến pháp 1946 thực tế công khai xoá bỏ ràng buộc phong kiến và là điểm khởi đầu cho những tư tưởng dân chủ, tự do, bình đẳng của xã hội Nhật Bản ngay sau Chiến tranh Thế giới thứ II.
Những thành quả của cải cách lao động đã tạo mối quan hệ hợp tác tốt đẹp giữa chủ - thợ trong quá trình lao động. Cải cách giáo dục đã tạo nên một thế hệ con người mới sau chiến tranh có trình độ học vấn cao, có tư tưởng hoà bình và phát triển kinh tế. Các cuộc cải cách đã góp phần vào việc xây dựng và củng cố một nền chính trị xã hội ổn định, một xã hội mà trong đó số đông 87% người Nhật tự cho mình thuộc tầng lớp trung lưu được hình thành (*. Tuy là một đất nước hiện đại bậc nhất của thế giới nhưng vẫn giữ gìn được cốt cách truyền thống tốt đẹp của dân tộc Nhật Bản. Các tệ nạn xã hội ở Nhật Bản ít hơn so với Mỹ. Trên chính trường, trừ thời gian nội các Katayama của Đảng Xã hội chỉ tồn tại được 7 tháng còn hầu hết thời gian sau chiến tranh liên tiếp do Đảng Dân chủ - Tự do Nhật Bản nắm **, và Đảng này đã có các chính sách đúng đắn, nhất là đối với nông dân sau cải cách ruộng đất. Tình hình trên đây đã mang lại sự ổn định xã hội duy trì được tính nhất quán của chính sách. Chính sách của Đảng Dân chủ - Tự do Nhật Bản đã có không ít những mặt tiến bộ mang lại sự thay đổi cho Nhật Bản.
Mặc dù cho đến nay, Nhật Bản cường quốc kinh tế thứ hai thế giới đã không còn sự thần kỳ đáng kinh ngạc như cuối những năm 1970, tuy nhiên Nhật Bản vẫn là cường quốc kinh tế thế giới đáng khâm phục về mọi mặt, nhất là về tài chính. Trong khi, Nhật Bản cho nước ngoài vay 1 nghìn tỷ USD thì Mỹ lại nợ nước ngoài 1 tỷ USD. Do đó, mô hình Nhật Bản vẫn cần được nghiên cứu và khám phá. Bài học thành công hay chưa thành công của mô hình kinh tế Nhật Bản vẫn là một điều cần tìm hiểu sâu kỹ để phục vụ cho chiến lược công nghiệp hoá, hiện đại hoá của Việt Nam vì Việt Nam và Nhật Bản có rất nhiều nét tương đồng về truyền thống, lịch sử, con người, văn hoá.
TS. Hoàng Thị Minh Hoa
Trường Đại học Khoa học Huế
(Lược trích từ Tạp chí Nghiên cứu Nhật Bản và Đông Bắc Á, số 1 - 2003)

markdown:
**Sau khi đã loại trừ những yếu tố về điều kiện quốc tế, khoa học kỹ thuật, những di sản trước chiến tranh, chi phí quốc phòng ít ỏi và những yếu tố thuộc về truyến thống con người Nhật Bản. Trên cơ sở tổng hợp phân tích, những nguyên nhân của các nhà nghiên cứu nói trên, phân tích những tác động ảnh hưởng của các cuộc cải cách dân chủ sau chiến tranh, bài viết cho thấy những nguyên nhân còn lại đều trực tiếp hoặc gián tiếp được xuất hiện từ trong cuộc cải cách dân chủ sau chiến tranh.**
Tuy nhiên, trong mức độ cho phép bài viết chỉ trình bày những nguyên nhân trực tiếp được hình thành trong các cuộc cải cách sau chiến tranh và tác động của nó đối với sự tăng trưởng kinh tế Nhật Bản giai đoạn sau đó.
**1. Cải cách kinh tế**
* Công cuộc cải cách kinh tế được bắt đầu ngay sau khi chiến tranh kết thúc đã có tác dụng to lớn đến sự phát triển kinh tế Nhật Bản sau này. Cải cách ruộng đất được coi là cải cách quan trọng nhất và đạt hiệu quả cao nhất trong các cuộc cải cách kinh tế với mục tiêu "xoá bỏ những trở ngại kinh tế nhằm khắc phục và củng cố các thiên hướng dân chủ để phá bỏ sự kìm hãm kinh tế vốn đoạ đày người nông dân Nhật Bản trong nhiều thế kỷ áp bức phong kiến". Đạo luật cải cách ruộng đất ban bố ngày 11/10/1946, với nội dung là nghiêm khắc với đối tượng mua đất, lập các uỷ ban ruộng đất, đề ra các phưng thức mua đất, cách thanh toán và qui định về địa chủ vắng mặt. Cuộc cải cách này được thực hiện khá cương quyết từ năm 1946 đến năm 1950 dưới sự chỉ đạo chặt chẽ của lực lượng chiếm đóng. Tính đến 1948, số lượng đất chính phủ mua lên đến 163.000 hecta thực hiện liên tiếp trong 10 lần. Diện tích phát canh tính đến tháng 8/1950 chỉ còn 10%. Địa chủ vắng mặt* đã bị xoá bỏ; 80 đến 90% đất của họ đã bị chuyển nhượng cho tá điền; khoảng 70 đến 80% số ruộng đất cho thuê hoặc canh tác của địa chủ làng xã đã bị chuyển nhượng cho nông dân. Nhiều nhà chính trị, chính khách và nghiên cứu Nhật Bản trong và ngoài nước đánh giá cao những thành tựu của chương trình cải cách ruộng đất. Toshino Kawa Goe cho rằng cải cách ruộng đất Nhật Bản giai đoạn sau chiến tranh được coi là "Ví dụ về thành tựu lịch sử của cải cách ruộng đất trong nông nghiệp". Tác động của cuộc cải cách ruộng đất rất to lớn đối với ý nghĩa phát triển kinh tế Nhật Bản. Vì ruộng đất ở nông thôn Nhật Bản đã bị xoá bỏ, xoá bỏ luôn cả tàn dư phong kiến của nền nông nghiệp Nhật Bản và từ đó làm tan rã chế độ đẳng cấp ở nông thôn 4 làm thay đổi hẳn trật tự xã hội nông thôn. Điều này tạo ra sự phân phối tài sản và thu nhập bình đẳng hơn. Sau khi quyền sở hữu ruộng đất đã được chuyển nhượng nông dân đã tiến hành cải tạo ruộng đất gieo trồng, tích cực áp dụng kỹ thuật canh tác mới, tăng năng suất lao động nông nghiệp. Những tiến bộ kỹ thuật trong việc trồng lúa và thu nhập của nông dân cũng đã góp phần mở rộng đáng kể thị trường trong nước.
Cùng với hàng loạt chương trình "cải cách nông thôn", cải cách ruộng đất đã không chỉ trực tiếp mà gián tiếp làm thay đổi toàn bộ chiều hướng phát triển của làng xã Nhật Bản.
* Giải thể các công ty lũng đoạn Zaibatsu cũng là một nội dung quan trọng của cải cách kinh tế và tác động lớn đến sự thần kỳ Nhật Bản. Việc giải thể này nhằm giải tán các tập đoàn tài phiệt theo quan hệ gia tộc mang tính phong kiến.
Sự tập trung công nghiệp vào một số Zaibatsu "gây ra quan hệ nửa phong kiến giữa chủ, thợ và kìm hãm tiền lương, cản trở sự phát triển công đoàn". Nhằm thực hiện giải thể Zaibatsu, lực lượng Đồng minh đã lập ra ủy ban giải quyết vấn đề công ty cổ phần. Do đó 57 gia đình Zaibatsu phải giao nộp tài sản tổng cộng lên đến 233 triệu cổ phần và bán cổ phần này cho nhiều công ty, hiệp hội. Những tập đoàn tài phiệt lớn: Mitsuibishi, Sumitomo, Yasuda đã bị giải thể. Nhờ vậy, những công ty chịu sự kiểm soát của chúng đã được độc lập loại trừ sự chi phối và sức mạnh của các cá nhân và các gia tộc Zaibatsu. Việc giải thể phần lớn các công ty khổng lồ trong các ngành công nghiệp chủ chốt của Nhật như thép, đóng tàu... đã làm thay đổi hoàn toàn bản đồ công nghiệp của Nhật Bản. Nhiều nhà kinh tế đã đánh giá việc gii thể các Zaibatsu góp phần vào việc xoá bỏ tình trạng tập trung kinh tế, thiết lập một khuôn khổ cạnh tranh 7 và giúp cho nền kinh tế Nhật Bản phát triển mạnh. Việc thanh lọc kinh tế đã loại bỏ trong thực tế 1.535 người ở 295 công ty, có tư tưởng quân phiệt, hiếu chiến 8 tạo cơ hội cho các nhà quản lý trẻ tuổi, năng động, táo bạo, phát huy tốt chức năng "thuyền trưởng mới" của các ngành công nghiệp. Do đó, nền kinh tế Nhật Bản có điều kiện lấy lại sức sống của nó.
* Cùng với các cải cách dân chủ khác, việc thực hiện ngay cuộc cải cách lao động của Nhật Bản sau chiến tranh nhằm ngăn chặn phục hồi quân phiệt, nâng cao tự do và đời sống vật chất cho nhân dân. Trong những năm 1945 - 1951 các cuộc cải cách lao động được thể hiện chủ yếu dưới hình thức đòi cải thiện quan hệ chủ, thợ trong xí nghiệp, công ty, đề cao tự do, dân chủ, nâng cao đời sống vật chất cho công nhân tạo nên mối quan hệ mới có lợi cho sự phục hồi và phát triển kinh tế.
Những cải cách lao động được thực hiện thông qua các luật công đoàn lao động được ban bố trong những năm này. Trên cơ sở đó, phong trào công nhân phát triển nhanh chóng, số lượng đoàn viên tăng mạnh mẽ. Cải cách công đoàn và nhiều nội dung thể hiện trong cải cách tăng cường quan hệ hợp tác chủ thợ (sẽ nói phần sau), góp phần tạo ra năng suất lao động cao và khả năng cạnh tranh vào cuối thập kỷ 50 và các giai đoạn lịch sử sau đó của Nhật Bản.
**2. Những nhà kinh doanh tích cực**
Một trong những nguyên nhân quan trọng giúp cho nền kinh tế Nhật Bản phát triển mạnh sau chiến tranh là các nhà kinh doanh xí nghiệp đã tỏ rõ năng lực kinh doanh tích cực. Điều này được hình thành mạnh mẽ nhất trong các cuộc cải cách: thanh trừng chính trị, gii thể Zaibatsu, thanh lọc kinh tế, qua đó đã tạo ra lực lượng nhà kinh doanh có tư tưởng năng động, sáng tạo, táo bạo, tích cực trong kinh doanh là nền tảng cho sự tăng trưởng kinh tế Nhật Bản. Sau khi lấy lại tinh thần do tình trạng chiến tranh mang lại dưới tác động của các cuộc cải cách kinh tế, các tổ chức kinh tế tư nhân Nhật Bản được thành lập khắp nơi với quyết tâm phát triển kinh tế, tổ chức lại các hoạt động kinh tế, làm cho cỗ máy kinh tế vận hành. Tháng 4 năm 1946, Hội đồng hữu kinh tế (Keizai Doyukai - tổ chức của các nhà kinh doanh) đã được thành lập với quyết tâm của những nhà kinh doanh dưới 50 tuổi như: Kanichi Mori, Otsuka...Họ đã phê phán những nhà kinh doanh lỗi thời không chịu tuân thủ nguyên tắc dân chủ hoá chiến tranh và phong trào cùng công nhân quá khích, tuyên bố xác lập vị trí riêng của tổ chức mình, phân chia ranh giới giữa tư bản và kinh doanh... trong đó dựa vào sự thỏa hiệp giữa chủ và thợ. Nhiều hội viên của tổ chức này khá cao tuổi, Có người gọi đó là "Hội kinh tế của những người già". Sau đó liên tục có nhiều tổ chức những nhà kinh tế trẻ, ví dụ: tháng 8/1946, Keidansen (Liên đoàn các tổ chức kinh tế Nhật Bản); năm 1948, thành lập Mikeiren (Liên đoàn các tổ chức kinh doanh Nhật Bản) nhằm đối phó lại phong trào công đoàn đang lên, kêu gọi, xác lập và giữ vững quyền kinh doanh của mình.
Những nhà kinh doanh tích cực của Nhật Bản thời kỳ sau chiến tranh thế giới có thể chia thành 3 loại:
+ Những nhà kinh doanh trẻ được đề bạt thay thế các nhà lãnh đạo xí nghiệp hàng đầu đã bị loại bỏ chức vụ thông qua các cuộc giải thể Zaibatsu và thanh lọc kinh tế. Đây là lực lượng các nhà kinh doanh có tư tưởng dân chủ, hoà bình và năng động phát triển kinh tế. Ví dụ: Chikara Karuta (hãng chế tạo Hitachi), Ishisaka (xí nghiệp đồ điện Toshiba), Nishiyama (hàng sắt thép Kawasaki).
+ Những nhà doanh nghiệp mới nổi lên sau chiến tranh. Các xí nghiệp trung tiểu trước chiến tranh, chớp thời cơ lợi dụng cơ chế tự do cạnh tranh do việc giải thể các tập đoàn tài phiệt quá lớn sau chiến tranh để vượt lên kinh doanh, trở thành các công ty lớn dưới sự lãnh đạo của các nhà kinh doanh lớn mới nổi lên. Ví dụ: Konosuke Matsu (công ty điện Matushita), Sazo Idemitsu (Idemitsu Hunsan), Shojiro Ishibashi (hãng sản xuất lốp xe Bridgestone)
+ Loại thứ 3 các nhà kinh doanh mới nổi lên sau chiến tranh. Ví dụ: Oh Ibuka (Soni), Tsuyoshi Mitarai (Canon)...
Thời cơ sau Chiến tranh Thế giới thứ II dưới tác động của các cuộc cải cách trên mọi lĩnh vực (thanh lọc chính trị, kinh tế, hiến pháp mới ban hành) đã tạo điều kiện cho hàng loạt các nhà kinh doanh tích cực thử sức mình và thi thố tài năng của họ. Sự cạnh tranh gay gắt giữa các xí nghiệp do các tập đoàn tài phiệt bị giải thể và bầu không khí tự do sau chiến tranh là mảnh đất tốt cho sự ra đời các nhà doanh nghiệp mới. Điều đầu tiên mà các nhà doanh nghiệp đó đã làm là mạnh dạn chuyển đổi các ngành công nghiệp phù hợp, hoà bình và phục hồi đời sống, xây dựng kinh tế cho nhân dân. Họ có tinh thần đi tiên phong đổi mới kỹ thuật chủ yếu từ Mỹ và phương Tây và cải biến nó để tạo ra những sản phẩm mới tốt hơn, đẹp hơn và giá hạ hơn. Họ tiếp tục cải cách đầu tư thiết bị, đó là nguồn gốc sức mạnh chủ yếu để kinh tế Nhật Bản có thể thích ứng được môi trường kinh tế sau chiến tranh. Đó là phương pháp kinh doanh cải cách mà các nhà kinh doanh trước đó rất ít thấy. Ví dụ: 1951, Công ty Toyo Rayon nhân việc có sự tranh chấp về vấn đề xâm phạm bí quyết kỹ thuật với Công ty Ruybon của Mỹ, đã quyết định du nhập kỹ thuật sản xuất Nilon 66 sử dụng bí quyết kỹ thuật. Quyết định táo bạo đó trở thành nguồn gốc cho sự phát triển tơ sợi tổng hợp ở Nhật Bản thời kỳ sau đó. Năm 1953, Hãng Sony đã quyết định mua kỹ thuật bán dẫn (Transistor) của Hãng Western Electronic và đã thành công trong việc sản xuất đài bán dẫn (Transistor Radio).
Cùng với lực lượng các nhà kinh doanh tích cực, họ có nhiệm vụ hướng dẫn hành chính, hoạch định kế hoạch, hình thành mục tiêu đạt tới trong tương lai. Với bản tính tài ba, năng động, sáng tạo và liêm khiết, bộ máy quan chức Nhật Bản cũng đã chịu sự tác động trực tiếp và gián tiếp của cải cách dân chủ sau chiến tranh một trong những chìa khoá tạo sự tăng trưởng Nhật Bản sau chiến tranh.
**3. Lực lượng lao động ưu tú**
Trên cơ sở những điều kiện quốc tế và trong nước sau chiến tranh, dưới tác động của hàng loạt các cuộc cải cách dân chủ: cải cách kinh tế, cải cách hiến pháp, cải cách lao động, cải cách giáo dục văn hoá xã hội khác, lực lượng lao động Nhật Bản đã có điều kiện, cơ hội đóng góp có hiệu quả vào thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao của Nhật Bản sau chiến tranh.
Sau chiến tranh, Nhật Bản có một lợi thế là nguồn lao động dồi dào. Chiến tranh kết thúc, dân số Nhật Bản tăng thêm 10 triệu người: từ các thuộc địa trở về, binh lính giải ngũ và sự gia tăng dân số. Nguồn cung cấp lao động lúc đó là quá dư thừa và họ sẵn sàng làm việc với đồng lương rẻ mạt. Nhưng dù đồng lương thấp đến mức nào mà chất lượng lao động kém, năng suất lao động thấp thì cũng không thể có giá trị thặng dư. Nhật Bản không ở trong trường hợp đó, mặc dù số lượng dân số bùng nổ rất đông và hàng loạt những khó khăn vô kể sau chiến tranh nhưng phần lớn lao động ở Nhật Bản có trình độ giáo dục cao, được đào tạo về kỹ năng lao động, cần cù, chịu khó và trung thành với các xí nghiệp. Đó là những yếu tố rất có lợi cho Nhật Bản để tăng trưởng kinh tế. Dưới tác động mạnh mẽ của các cải cách đã tác động trực tiếp đến lực lượng lao động này. Cải cách hiến pháp cho phép mọi người công dân đều có quyền tự do, dân chủ, nam nữ có quyền ngang nhau; cải cách kinh tế tạo điều kiện cho cơ chế tự do cạnh tranh, cơ hội phát triển kinh tế; cải cách giáo dục đã loại bỏ tư tưởng quân phiệt hiếu chiến ra khỏi nhà trường, thổi vào tư tưởng hoà bình xây dựng kinh tế, tạo mọi cơ hội áp dụng thành tựu giáo dục phương Tây hiện đại vào Nhật Bản. Đặc biệt với hàng loạt các chính sách văn hoá xã hội như: hạn chế gia tăng dân số, đạo luật về cải cách giáo dục đã tạo điều kiện đảm bảo đến những năm 1970 có đủ lực lượng lao động ưu tú cho thời kỳ "cất cánh" của Nhật Bản.
Cùng với những cải cách dân chủ trong các lĩnh vực khác, cải cách giáo dục, cải cách chính trị, văn hoá xã hội Nhật Bản sau chiến tranh thực sự có tác dụng to lớn trong tiến trình phát triển lịch sử Nhật Bản. Nó đóng góp đắc lực xoá bỏ những tàn tích phong kiến, loại bỏ tư tưởng quân phiệt và những hạn chế khác trong hệ thống giáo dục cũ của Nhật Bản và thổi vào xã hội Nhật Bản một xu hướng mới dân chủ tự do. Trên cơ sở kế thừa có chọn lọc những thành tựu tinh hoa của nền giáo dục truyền thống Nhật Bản trước và trong thời kỳ Minh Trị, kết hợp với những xu hướng mới trong cải cách giáo dục... các cải cách chính trị, xã hội Nhật Bản có công lao to lớn trong việc đào tạo thế hệ con người mới sau chiến tranh. Họ là những con người có năng lực chuyên môn phục vụ cho mục đích kinh tế, xây dựng nền dân chủ, phát triển khoa học kỹ thuật, đáp ứng nhu cầu hiện đại hoá ngày càng cao của đất nước trong xu thế hoà bình, hợp tác cùng phát triển của thế giới.
**4. Hợp tác chủ - thợ**
Theo nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới, ở Nhật Bản khác hẳn các nước công nghiệp tiêu biểu Tây Âu và Mỹ trong mối quan hệ chủ - thợ, góp phần tích cực cho sự phát triển kinh tế của Nhật Bản giai đoạn sau chiến tranh. Ngoài những lý do về yếu tố truyền thống cơ sở xã hội, ý tưởng đạo đức phong kiến đạo Khổng còn rơi rớt lại thì rõ ràng tính chất tập thể đặc thù hợp tác chủ - thợ chủ yếu được xuất hiện dưới tác động của các cuộc cải cách sau chiến tranh tạo nên nguyên nhân quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế giai đoạn sau đó.
Trước Chiến tranh Thế giới II, quan hệ công nhân và giới chủ ở Nhật Bản phổ biến không phải là quan hệ hợp đồng mà là quan hệ phụ thuộc gần như quan hệ của nông dân và chủ phong kiến, hình thành chế độ làm thuê "bán mình". Công nhân không có quyền hành, thiếu tổ chức và chịu theo mệnh lệnh của chủ. Họ thường làm, ăn, ở ngay trong xí nghiệp và không được ra ngoài. Chế độ này làm cho công nhân mất quyền tự do về sinh hoạt cũng như hành động.
Ngược lại, sau chiến tranh nhờ phong trào lao động và các cuộc cải cách lao động mối quan hệ chủ - thợ đã thay đổi tạo hình thức lao động mới là công đoàn xí nghiệp. Trong xí nghiệp đó, họ khuyến khích công nhân cổ trắng và công nhân cổ xanh cùng hoạt động; đồng thời cấp nhà ở và những điều kiện thuận lợi khác cho các hoạt động của công đoàn. Giới chủ đã thoả thuận ký kết với công đoàn về chế độ trả lương theo thâm niên, việc làm ổn định trong xí nghiệp. Xí nghiệp như một gia đình lớn trong đó chủ có "trách nhiệm" quan tâm đến công nhân và ngược lại công nhân cũng phải "tận tâm", "trung thành" với chủ. Vì vậy, trong các phong trào công đoàn, hầu hết công nhân đều có chung một ý nghĩ "những cuộc đấu tranh sẽ không gây nguy hại cho tương lai của công ty mình". Việc thực hiện lương trả theo thâm niên và đảm bảo ổn định việc làm thường xuyên buộc giới chủ phải thường thuyên chuyển hoặc đào tạo lại công nhân của xí nghiệp nếu họ muốn áp dụng khoa học kỹ thuật hiện đại nhằm tăng năng suất lao động. Như vậy, việc cải cách chế độ công đoàn từ công đoàn ngành trước chiến tranh thành công đoàn xí nghiệp (*) trong các công ty và việc thay đổi quan hệ giữa người chủ và những người nhân viên nhằm đảm bảo việc làm ổn định đã giúp các công ty Nhật Bản tích cực phát huy sáng kiến và áp dụng nhanh chóng những thành tựu khoa học kỹ thuật, tăng năng suất lao động và gắn bó với công nhân. Bên cạnh đó, sự đối xử công bằng với cả công nhân lẫn viên chức trong công đoàn xí nghiệp tạo điều kiện tăng cường hợp tác trong quá trình sản xuất. Công đoàn công ty và cải cách quan hệ lao động giới chủ và công nhân đã góp phần tạo ra năng suất lao động cao và khả năng cạnh tranh chuẩn bị tiền đề cho sự tăng trưởng kinh tế nhanh vào cuối thập kỷ 1950 và đầu thập kỷ 1960. Việc làm ổn định, lương theo thâm niên và công đoàn công ty cũng như quan hệ hợp tác chủ thợ ở Nhật Bản có sự kết hợp ví chủ nghĩa truyền thống lao động có tính chất gia đình. Nhưng đó không phải là những điều kiện có sẵn sau chiến tranh mà chính là sản phẩm của cuộc đấu tranh lâu dài giữa giới chủ và công nhân sau Chiến tranh Thế giới thứ II tạo ra 14.
**5. Ổn định chính trị và xã hội**
Kể từ sau khi thực hiện các cuộc cải cách dân chủ đến khi Nhật Bản bước vào giai đoạn thần kỳ kinh tế vào cuối những năm 1970 nhìn chung xã hội Nhật Bản có những sự kiện đôi lúc gây chia rẽ trong xã hội. Ví dụ, phong trào tổng bãi công của công nhân có thái độ đối đầu với Chính phủ vào những năm 1946, 1947. Và năm 1960 dư luận đã bị chia rẽ mạnh mẽ khi sửa đổi kéo dài Hiệp ước an ninh Mỹ - Nhật. Các đảng phái, tổ chức sinh viên, công đoàn, cơ quan ngôn luận đã phản đối mạnh mẽ sự sửa đổi này; hoặc năm 1968 cuộc bãi khóa của sinh viên các trường đại học lớn ở Nhật Bản, phong trào lên cao đến mức người ta có cảm tưởng như đêm trước của một cuộc cách mạng. Chính phủ đã tăng cường các biện pháp cưỡng chế và nhiều lý do khác đã làm cho các cuộc bãi khoá dịu đi và được giải quyết ổn thoả. Xã hội Nhật được coi là xã hội ổn định là một trong những nguyên nhân tạo sự "tăng trưởng thần kỳ" Nhật Bản. Đó là hiệu quả tác động trực tiếp do các cuộc cải cách Nhật aanr mang lại. Hàng loạt các biện pháp giải quyết cấp bách sau chiến tranh như: khuyến khích phát triển các tổ chức dân chủ, cho phép thành lập các công đoàn, hiệp hội, và thực hiện một loạt biện pháp gim lạm pháp, cứu đói, khuyến khích sản xuất để tạo thêm sức mạnh và tinh thần dân tộc Nhật Bản.
Các cuộc cải cách chính trị: thanh trừng phạm tội phát xít, phong trào đòi tự do hoạt động của các đảng phái chính trị đã đi trước một bước tạo tiền đề cho cải cách, làm trong sạch bộ máy chính trị, chuyển toàn bộ bộ máy chính trị phục vụ chiến tranh sang phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế, và đã thổi một làn gió tự do, dân chủ trong nền kinh tế, tạo điều kiện cho Nhật Bản bước vào kỷ nguyên tăng trưởng kinh tế.
Cải cách chính trị quan trọng nhất ở Nhật Bản sau chiến tranh là cải cách hiến pháp. Hiến pháp mới đã được ban bố vào ngày 7/10/1946 dưới hình thức chế độ Thiên hoàng là tượng trưng chủ quyền thuộc về nhân dân hoà bình, tôn trọng quyền cơ ảan của con người. Hiến pháp trên thực tế đã tuyên bố xoá bỏ những hình thức phong kiến ràng buộc quyền cơ bản của con người. Hiến pháp 1946 thực tế công khai xoá bỏ ràng buộc phong kiến và là điểm khởi đầu cho những tư tưởng dân chủ, tự do, bình đẳng của xã hội Nhật Bản ngay sau Chiến tranh Thế giới thứ II.
Những thành quả của cải cách lao động đã tạo mối quan hệ hợp tác tốt đẹp giữa chủ - thợ trong quá trình lao động. Cải cách giáo dục đã tạo nên một thế hệ con người mới sau chiến tranh có trình độ học vấn cao, có tư tưởng hoà bình và phát triển kinh tế. Các cuộc cải cách đã góp phần vào việc xây dựng và củng cố một nền chính trị xã hội ổn định, một xã hội mà trong đó số đông 87% người Nhật tự cho mình thuộc tầng lớp trung lưu được hình thành (*. Tuy là một đất nước hiện đại bậc nhất của thế giới nhưng vẫn giữ gìn được cốt cách truyền thống tốt đẹp của dân tộc Nhật Bản. Các tệ nạn xã hội ở Nhật Bản ít hơn so với Mỹ. Trên chính trường, trừ thời gian nội các Katayama của Đảng Xã hội chỉ tồn tại được 7 tháng còn hầu hết thời gian sau chiến tranh liên tiếp do Đảng Dân chủ - Tự do Nhật Bản nắm **, và Đảng này đã có các chính sách đúng đắn, nhất là đối với nông dân sau cải cách ruộng đất. Tình hình trên đây đã mang lại sự ổn định xã hội duy trì được tính nhất quán của chính sách. Chính sách của Đảng Dân chủ - Tự do Nhật Bản đã có không ít những mặt tiến bộ mang lại sự thay đổi cho Nhật Bản.
Mặc dù cho đến nay, Nhật Bản cường quốc kinh tế thứ hai thế giới đã không còn sự thần kỳ đáng kinh ngạc như cuối những năm 1970, tuy nhiên Nhật Bản vẫn là cường quốc kinh tế thế giới đáng khâm phục về mọi mặt, nhất là về tài chính. Trong khi, Nhật Bản cho nước ngoài vay 1 nghìn tỷ USD thì Mỹ lại nợ nước ngoài 1 tỷ USD. Do đó, mô hình Nhật Bản vẫn cần được nghiên cứu và khám phá. Bài học thành công hay chưa thành công của mô hình kinh tế Nhật Bản vẫn là một điều cần tìm hiểu sâu kỹ để phục vụ cho chiến lược công nghiệp hoá, hiện đại hoá của Việt Nam vì Việt Nam và Nhật Bản có rất nhiều nét tương đồng về truyền thống, lịch sử, con người, văn hoá.
*TS. Hoàng Thị Minh Hoa* *Trường Đại học Khoa học Huế*
(Lược trích từ Tạp chí Nghiên cứu Nhật Bản và Đông Bắc Á, số 1 - 2003)

WARC-Truncated: length

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE


text:
Bạn cần gunny lÃ¡ÂºÂu viÃ¡Â»â€¡t nam free xu 2013 miễn phí thì hãy kéo xuống dưới bình luận bằng tài khoản của mình, chúng tôi sẽ gửi gunny lÃ¡ÂºÂu viÃ¡Â»â€¡t nam free xu 2013 qua cho bạn trong thời gian sớm nhất! Cảm ơn bạn đã quan tâm nhớ like và ++ cho chúng tôi để ủng hộ nha. Cảm ơn bạn! Còn nếu không bình luận bạn sẽ phải mất phí 15k để có thể xem nội dung.
Chia sẻ bài viết
Tìm kiếm

markdown:
Bạn cần
**gunny lÃ¡ÂºÂu viÃ¡Â»â€¡t nam free xu 2013 miễn phí**thì hãy kéo xuống dưới bình luận bằng tài khoản của mình, chúng tôi sẽ gửi **gunny lÃ¡ÂºÂu viÃ¡Â»â€¡t nam free xu 2013**qua cho bạn trong thời gian sớm nhất! Cảm ơn bạn đã quan tâm nhớ like và ++ cho chúng tôi để ủng hộ nha. Cảm ơn bạn! Còn nếu không bình luận bạn sẽ phải mất phí 15k để có thể xem nội dung.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Set-Cookie: hosty=1; expires=Wed, 17-Sep-2014 00:00:00 GMT

X-Cache: HIT from Backend


text:
Bạn bè tôi vẫn thường gọi Quy Hòa là thung lũng bình yên. Từ quốc lộ 1D (đường Quy Nhơn - Sông Cầu), xuôi theo những con dốc thoai thoải với chặng đường chưa đầy 3km là như đặt chân vào một thế giới khác. Quy Hòa lặng lẽ, dịu dàng và kín đáo như một góc khuất nhỏ của TP Quy Nhơn.
Tôi thích ra biển từ sớm tinh mơ và cứ thế thả những bước chân lang thang như đang tìm về một vùng ký ức... Thả bộ theo con đường xanh mát bóng cây từ khu hành chính ra biển, khu vườn tượng danh y nằm về phía tay phải. Quần thể khu vườn có 40 bức tượng bán thân của các bậc danh y Đông Tây kim cổ, xoay vào nhau trên con đường nhỏ dưới hàng dương cổ thụ râm mát. Qua bàn tay tài hoa của người nghệ sĩ, chân dung các bậc danh y, từ Hải Thượng Lãn Ông đến Hippocrate, từ H.Dunant đến GS Tôn Thất Tùng… hiện ra thật sống động. 40 bức chân dung, 40 khuôn mặt toát lên vẻ đăm chiêu như chung một nỗi niềm trăn trở. Trước những tấm lòng quảng đại, khách viếng thăm chỉ biết lặng lẽ cúi đầu thành kính, vọng ngưỡng.
Vườn tượng danh y ở Quy Hòa.
Bên ngoài vườn tượng, biển Quy Hòa sớm mai như một nàng tiên nữ e ấp, dịu dàng như thể nàng vừa lạc chân đến xứ người! Nhưng đừng vội thả mình vào dòng nước xanh. Hãy tìm một nơi để thưởng thức vẻ đẹp mỹ miều của biển hoặc theo những bậc thang lên đài cao đợi nắng.
Nắng trải đầy trên những con đường đầy hoa. Hoa giấy đỏ hồng phủ trùm trên những tán lá xanh. Hoa rải khắp mặt đất, trên con đường dẫn vào nhà lưu niệm Hàn Mặc Tử lúc nào cũng mở rộng cửa chờ đón du khách và những người yêu mến nhà thơ viếng thăm. Nơi căn phòng nhỏ này, vào ngày 11.11.1940, Hàn Mặc Tử đã trút hơi thở cuối cùng, bỏ lại những nỗi đau trần thế.
Mộ của nhà thơ đã cải táng và xây dựng lại trên đồi Ghềnh Ráng (còn có tên gọi rất nên thơ là đồi Thi Nhân). Ở Quy Hòa, ngoài căn nhà lưu niệm này thì ở sườn núi phía bắc vẫn còn một di tích nhỏ nơi an táng nhà thơ lần đầu tiên.
Năm 1929, linh mục Paul Maheu (1869-1931) đã tìm ra thung lũng Quy Hòa. Khi ấy nơi đây là một vùng đất hoang sơ, biệt lập với bên ngoài, thích hợp với việc xây dựng một khu điều trị cho những người bị bệnh phong, một trong tứ chứng nan y thời bấy giờ. Năm 1932, sau một cơn bão lớn, toàn bộ nhà cửa của bệnh nhân bị hư hỏng, giám đốc bệnh viện lúc bấy giờ là soeur Charles Antoine (vốn là một kiến trúc sư) và người phụ tá của mình là soeur Ozithe đã xây dựng lại bệnh viện và nhà ở cho bệnh nhân phong. Năm 1976, dòng Phanxico bàn giao Bệnh viện Quy Hòa cho Bộ Y tế.
Từ đó đến nay qua các đời bác sĩ, giám đốc bệnh viện như Phạm Ngọc Trưng, Trịnh Đình Lang, Trần Hữu Ngoạn, Nguyễn Quang Thuận, Nguyễn Thanh Tân đã dồn hết tâm huyết xây dựng Bệnh viện phong - da liễu Quy Hòa thành khu điều trị các lĩnh vực da và hoa liễu, phụ trách 11 tỉnh miền Trung - Tây Nguyên; đồng thời xây dựng cảnh quan thung lũng Quy Hòa theo hướng phát triển du lịch - giải trí để xóa bỏ mặc cảm về bệnh phong.
Đi trên con đường trải bê tông xanh mát bóng dừa vào nơi ở của những bệnh nhân phong, bạn sẽ gặp rất nhiều nụ cười hồn hậu, mến khách. Một nụ cười trên môi, một cái gật đầu khe khẽ cũng đủ làm người ta thấy ấm lòng. Đám trẻ con thì khỏi phải nói. Thấy khách đưa máy ảnh lên chúng ngượng ngùng che mặt, thế nhưng sau đó lại líu ríu, nằng nặc đòi xem hình. Và khi đã kịp quen, chúng không ngại ngần làm “mẫu”. Những nụ cười hồn nhiên, những ánh mắt đáng yêu đến lạ.
Trưa. Nằm đong đưa trên cánh võng. Dưới bóng mát của rừng dương. Một mình. Nghe biển hát. Nghe gió vi vu lướt từng cung đàn trên những mắt lá dương, ký ức xưa vùi theo năm tháng chợt vọng về. Bồi hồi nhớ. Cũng nơi này. Khi ấy ta còn rất trẻ... Vì lý do gì mà để lạc mất nhau, mối tình đầu? Để rồi khi đã xa, lòng cứ quắt quay cảm giác nợ nần một lời xin lỗi. Nhưng thôi… hãy để gió biển đưa ta chìm vào giấc ngủ, hồn nhiên.
Chiều xuống. Thả nhẹ bàn chân trần trên cát mịn, cho sóng biển mơn man, vỗ về, xuôi về bến cá, lại bắt gặp nhịp sống ngày thường. Họ, những thế hệ thứ 2, thứ 3 của làng phong không trở về quê cũ mà đã bám rễ, xanh cây ở đất này. Đất cưu mang. Biển dang rộng vòng tay chào đón.
Tôi đã thấy những người đàn ông có bàn tay cụt ngón đẩy thuyền ra khơi. Ánh mắt, nụ cười chứa chan niềm vui sống. Đám trẻ con cười nắc nẻ, hồn nhiền vui đùa cùng sóng biển. Có người vợ chiều đến lại dắt con ra biển đón chồng đi lưới về… Hạnh phúc đến từ những điều đơn giản. Được sống. Được chia sẻ. Và được yêu thương...
Một ngày. Đắm mình trong biển xanh, cát trắng, trong không gian hồn hậu của đất và người Quy Hòa, ta mới biết tâm hồn mình thật sự bị đánh thức...
(Theo Tuoitre Online)

Content-Type: text/html

Accept-Ranges: bytes


text:
Ngày 26/9/2013, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã ký ban hành Thông tư 15/2013/TT-BXD về “Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia các công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả”, mã số QCVN 09:2013/BXD.
Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/11/2013 và thay thế Quyết định số 40/2005/TT-BXD ngày 17/11/2005 về việc ban hành QCXDVN 09:2005 “Quy chuẩn xây dựng Việt Nam - Các công trình xây dựng năng lượng có hiệu quả”. Xem tại đây.

markdown:
**Ngày 26/9/2013, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã ký ban hành Thông tư 15/2013/TT-BXD về “Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia các công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả”, mã số QCVN 09:2013/BXD.**
Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/11/2013 và thay thế Quyết định số 40/2005/TT-BXD ngày 17/11/2005 về việc ban hành QCXDVN 09:2005 “Quy chuẩn xây dựng Việt Nam - Các công trình xây dựng năng lượng có hiệu quả”.
**Xem tại đây.**

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Cache-Control: max-age=600, private, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
CHÍNH PHỦ
___________
Số: 90/NQ-CP
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
_____________________
Hà Nội, ngày 29 tháng 12 năm 2012
NGHỊ QUYẾT
Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 12 năm 2012
___________________
Ngày 26 tháng 12 năm 2012, Chính phủ họp phiên thường kỳ tháng 12 năm 2012, thảo luận và quyết nghị những vấn đề sau:
1. Chính phủ thảo luận và cho ý kiến về Đề án định hướng nâng cao hiệu quả thu hút, sử dụng và quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài đến năm 2020 do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình.
Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam trong những năm qua đã đạt được những thành tựu to lớn, có tác động lan tỏa đến các khu vực của nền kinh tế, bổ sung và khơi dậy nguồn lực đầu tư trong nước, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực hội nhập kinh tế quốc tế, góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, việc thu hút đầu tư nước ngoài vẫn chưa đạt được yêu cầu đề ra, hiệu quả chưa tương xứng với tiềm năng của đất nước, công tác quản lý nhà nước còn bất cập, hệ thống thể chế, chính sách chưa đồng bộ. Để nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả và phát huy vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài trong thời gian tới, yêu cầu đặt ra là cần khẩn trương khắc phục những hạn chế, yếu kém trong cả thu hút và quản lý nhà nước về đầu tư nước ngoài; cải thiện môi trường đầu tư để có tính cạnh tranh cao hơn, nhất là trong bối cảnh tái cơ cấu nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng.
Giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư tiếp thu ý kiến các thành viên Chính phủ, hoàn thiện Đề án theo hướng làm rõ các cơ chế, chính sách gắn với những tiêu chí cụ thể để thúc đẩy thu hút các dự án đầu tư nước ngoài có chọn lọc, đặc biệt là các dự án xử dụng công nghệ cao, công nghệ sạch, sử dụng ít năng lượng, có giá trị gia tăng và giá trị kinh tế - xã hội cao. Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ và các cơ quan liên quan hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về định hướng nâng cao hiệu quả thu hút, sử dụng và quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài đến năm 2020; trong đó quy định rõ những cơ chế, chính sách cụ thể thuộc thẩm quyền quyết định của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, phân công các Bộ, cơ quan liên quan chủ trì nghiên cứu đề xuất, sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách đó nhằm tránh tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, không rõ ràng, bảo đảm môi trường đầu tư của nước ta không kém hấp dẫn hơn so với các nước trong khu vực và trên thế giới, trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành.
2. Chính phủ cho ý kiến về Đề án xử lý nợ xấu của hệ thống các tổ chức tín dụng và Đề án thành lập công ty quản lý tài sản do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trình.
Giao Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan tiếp thu ý kiến các thành viên Chính phủ, hoàn thiện hai Đề án trên, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét trước khi trình Bộ Chính trị. Đối với Đề án xử lý nợ xấu của hệ thống các tổ chức tín dụng, cần làm rõ phạm vi xử lý nợ xấu, nêu rõ và phân tích các phương án xử lý có tính khả thi, phù hợp tình hình trực tế trong nước và có tham khảo kinh nghiệm của các nước trên thế giới; xác định rõ những nguyên tắc, chủ trương cần xin ý kiến; cơ chế, chính sách cần triển khai thực hiện và thẩm quyền quyết định. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khẩn trương xây dựng Nghị định về Công ty quản lý tải sản, trình Chính phủ xem xét ban hành.
3. Chính phủ thảo luận và cho ý kiến về việc hỗ trợ có mục tiêu từ Ngân sách Trung ương cho 23 huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao được áp dụng cơ chế, chính sách theo Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2008 của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trình.
Chính phủ thông qua chủ trương thực hiện cơ chế hỗ trợ vốn đầu tư phát triển từ ngân sách Trung ương cho 23 huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao với định mức mỗi huyện bằng 70% mức bình quân của các huyện theo Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2008 của Chính phủ về Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 62 huyện nghèo.
Giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Ủy ban Dân tộc cân đối, bố trí vốn hàng năm hỗ trợ cho địa phương thực hiện theo kế hoạch. Riêng năm 2013, bố trí từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương để triển khai thực hiện đối với một số dự án quan trọng, đã có đủ thủ tục đầu tư theo quy định.
Giao Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ và các Bộ, cơ quan liên quan tiếp thu ý kiến các thành viên Chính phủ, hoàn chỉnh dự thảo Quyết định, trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành.
4. Về kiểm điểm công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ năm 2012.
Chính phủ thống nhất nhật định: Công tác chỉ đạo, điều hành năm 2012 của Chính phủ triển khai trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước rất khó khăn; lạm phát cao năm 2011 tác động mạnh, sản xuất kinh doanh đầu năm 2012 đình trệ; thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp. Trong khi đó, nhiệm vụ năm 2012 đặt ra nặng nề đòi hỏi phải giải quyết cả những vấn đề trước mắt và các nhiệm vụ chung, dài hạn. Những kết quả đạt được về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại là sự cố gắng lớn của cả hệ thống chính trị, của toàn dân, toàn quân và cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có vai trò chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và hệ thống hành chính nhà nước các cấp. Trong chỉ đạo, điều hành, Chính phủ luôn tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, thực hiện đúng phạm vi thẩm quyền, trách nhiệm được phân công, đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật; triển khai thực hiện nghiêm túc các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng và Quốc hội; thực hiện tốt Quy chế làm việc và chương trình, kế hoạch công tác; bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy vai trò tập thể gắn với đề cao trách nhiệm cá nhân; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Đảng, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân.
Tuy nhiên, công tác chỉ đạo, điều hành còn những hạn chế cần tập trung khắc phục trong thời gian tới, nhất là trong công tác xây dựng, tổ chức thực hiện thể chế và chương trình công tác; công tác dự báo phục vụ chỉ đạo, điều hành; việc xây dựng, quản lý và thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch; về kỷ cương, kỷ luật hành chính gắn với thanh tra, kiểm tra; về tổ chức bộ máy hành chính nhà nước; về công tác cán bộ, công chức; việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ...
Giao Văn phòng Chính phủ tiếp thu ý kiến các thành viên Chính phủ và các ý kiến tại hội nghị Chính phủ với các địa phương ngày 25, 26 tháng 12 năm 2012, hoàn chỉnh Báo cáo kiểm điểm công tác chỉ đạo, điều hành năm 2012 và Chương trình công tác năm 2013 của Chính phủ để các Bộ, cơ quan, địa phương triển khai thực hiện.
Các Bộ, cơ quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương rà soát, kiểm điểm đánh giá công tác chỉ đạo, điều hành của Bộ, cơ quan, địa phương mình gắn với đánh giá kết quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ năm 2012; khẩn trương tập trung khắc phục những hạn chế, yếu kém; triển khai nhiệm vụ năm 2013 theo yêu cầu đề ra.
5. Giao Thanh tra Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan tiếp thu ý kiến các thành viên Chính phủ, hoàn chỉnh và ban hành báo cáo về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và đấu tranh phòng, chống tham nhũng năm 2012; công tác cải cách hành chính năm 2012; tình hình thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam trong năm 2012. Đồng thời chỉ đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng; công tác cải cách hành chính; việc thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam trong năm 2013.
6. Một số nhiệm vụ trọng tâm khác
Văn phòng Chính phủ chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính và các Bộ, cơ quan liên quan tiếp thu ý kiến các thành viên Chính phủ và các ý kiến tại hội nghị Chính phủ với các địa phương, khẩn trương hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Nghị quyết của Chính phủ về những giải pháp chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2013; Nghị quyết của Chính phủ về một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu.
Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương căn cứ chức năng, nhiệm vụ khẩn trương chỉ đạo xây dựng, ban hành chương trình, kế hoạch của ngành, đơn vị, địa phương mình và tập trung chỉ đạo điều hành quyết liệt, linh hoạt để tổ chức thực hiện các Nghị quyết này ngay từ những ngày đầu của năm 2013 với tinh thần và quyết tâm cao nhất, phấn đấu hoàn thành các mục tiêu đề ra.
Căn cứ chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền, các Bộ, cơ quan liên quan chủ động giải quyết hoặc đề xuất giải quyết các kiến nghị của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tại hội nghị Chính phủ với các địa phương. Văn phòng Chính phủ đôn đốc và tổng hợp việc giải quyết các kiến nghị trên, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Các Bộ, cơ quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tiếp tục triển khai nghiêm Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 26 tháng 9 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác quản lý, điều hành và bình ổn giá để phục vụ nhân dân đón Tết Nguyên đán Quý Tỵ 2013, đặc biệt là việc bảo đảm cung - cầu hàng hóa, không để thiếu hàng sốt giá; đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra chất lượng, tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm; tăng cường kiểm tra tại các cửa khẩu ngăn chặn tình trạng buôn lậu; bảo đảm điều kiện đi lại thuận tiện, an toàn cho nhân dân, giảm thiểu tai nạn giao thông; ngăn chặn sản xuất, vận chuyển, buôn bán và đốt pháo nổ; quan tâm chăm lo vật chất, tinh thần của nhân dân, nhất là người có công và đối tượng chính sách; bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội./
Nơi nhận:
- Ban Bí thư Trung ương Đảng;
- Thủ tướng, các Phó Thủ tướng Chính phủ;
- Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ;
- Văn phòng BCĐTW về phòng, chống tham nhũng;
- HĐND, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc TW;
- Văn phòng Tổng Bí thư;
- Văn phòng Trung ương và các Ban của Đảng;
- Văn phòng Chủ tịch nước;
- Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội;
- Văn phòng Quốc hội;
- Toà án nhân dân tối cao;
- Viện Kiểm sát nhân dân tối cao;
- Kiểm toán Nhà nước;
- Các Tập đoàn, Tổng công ty nhà nước;
- Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia;
- Ngân hàng Chính sách xã hội;
- Ngân hàng Phát triển Việt Nam;
- UBTW Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;
- Cơ quan Trung ương của các đoàn thể;
- VPCP: BTCN, các PCN, các Vụ, Cục, đơn vị trực thuộc,
Công báo, Cổng TTĐT; Trợ lý của Thủ tướng Chính phủ;
- Lưu: Văn thư, TH (3b). NTL 260
TM. CHÍNH PHỦ
THỦ TƯỚNG
(Đã ký)
Nguyễn Tấn Dũng

X-Powered-By: Servlet/2.5 JSP/2.1

Content-Language: en

Connection: Close


text:
VNi
TLX
Tắt gõ Tiếng Việt
Tất cả
Sự kiện
Du lịch
Ẩm thực
Nhân vật
Địa danh
Thực vật

Cache-Control: private


text:
Email
Mật khẩu của bạn
Bạn đã quên mật khẩu?
Người sử dụng mới?
Hãy đăng ký
Hình thức:
Yêu cầu có đề xuất dự án
Hình thức:
Yêu cầu có Đơn dự thầu

markdown:
|
|
## Ban QLDA các công trình điện miền Trung
|
Chủ đầu tư này là một phần của
|
|
|
## Các thông báo thầu
![]()
|Show notices of sub-buyers|
|
|
|
|
## Ban QLDA các công trình điện miền Trung
|
Chủ đầu tư này là một phần của
|
|
|
## Các thông báo thầu
![]()
|Show notices of sub-buyers|
|
|

Cache-Control: max-age=0, no-cache


text:
Thời Điểm Đã Đến
Thời Điểm Đã Đến
Quỹ đầu tư của chúng tôi quyết định đầu tư vào Việt Nam năm 2006. Đây là thời điểm thú vị sau khi Việt Nam gia nhập WTO, khi mà các nhà đầu tư trên thế giới trông đợi vào sự trỗi dậy của một con rồng mới của châu Á. Việt Nam có tất cả những đặc điểm của Trung Quốc: sự ổn định chính trị, giá nhân công rẻ, tiềm năng của thị trường nội địa và những khoản trợ cấp vốn lớn cho các dự án FDI. Cụm từ “Trung Quốc cộng một” trở nên phổ biến.
Để giảm thiểu rủi ro chúng tôi làm một thí nghiệm nhỏ trước. Chúng tôi đầu tư một khoản tiền nhỏ tầm 1,5 triệu đô Mỹ vào một công ty chuyên cung cấp dữ liệu và phân tích thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam, mô hình kinh doanh mà chúng tôi đã gặt hái khá thành công 10 năm trước ở Trung Quốc. Chúng tôi thất bại. Lý do chính có thể do chỉ số chứng khoán giảm từ 905 lúc đầu tư xuống còn 380 tại thời điểm hiện tại. Tuy nhiên sự yếu kém về quản trị và nguồn nhân lực có thể dẫn đến thất bại thậm chí trong thời điểm thuận lợi nhất.
Những thất vọng khác đến từ rất nhiều yếu tố khác như hệ thống quan liêu, những nhà đầu cơ cơ hội, giao dịch nội gián một cách công khai, và việc không sẵn sàng áp dụng luật với những nhóm lợi ích. Chúng tôi không phải là nạn nhân duy nhất. Ngoại trừ những nhà đầu tư chiến lược chịu chấp nhận việc liên tiếp lỗ vốn để tạo chỗ đứng trên thị trường, hoặc những kẻ cơ hội lợi dụng những ưu đãi cũng như sự tham ô của quan chức, phần lớn các nhà đầu tư FDI đều bị ảnh hưởng bởi môi trường kinh doanh khó khăn, các đối tác không đang tin cậy hoặc sự can thiệp khó dự đoán trước của chính phủ. Tình hình kinh tế vĩ mô và mối quan hệ không tốt với công nhân càng làm làm tình hình trở nên khó khăn hơn. Trong năm 2011 vốn FDI giảm 36% và nhiều dự án đang tiến hành bị ngừng lại nếu số vốn đầu tư ban đầu không đáng kể.
Quỹ cúa chúng tôi cũng đã sẵn sàng rút vốn, tuy nhiên khi có thêm một vài sự chuyển biến, chúng tôi đã xem xét lại quyết định này. Sự thật là chúng tôi đang lên kế hoạch cho những phi vụ đầu tư lớn cho những năm tiếp theo.
Khi chúng tôi vào thị trường năm 2006, Việt Nam được gọi là “thị trường của người bán”. Giá tài sản cao, các đối tác nội địa kiêu căng, các điều lệ phức tạp và những doanh nhân Việt Nam kiếm tiền một cách quá dễ dàng để nghĩ đến những quy luật thông thường của thị trường. Họ đưa hối lộ và đầu cơ để có một khối tài sản khổng lồ khi mà vốn từ nước ngoài và các khoản vay ODA đổ vào ồ ạt. Chính phủ và các công ty đã phạm phải nhiều lỗi, điển hình là khoản lỗ 4.5 tỷ đô của tập đoàn nhà nước Vinashin năm trước và những khoản nợ xấu ở hầu hết các ngần hàng Việt Nam. Thêm vào đó, tài nguyên thiên nhiên như rừng, mỏ và môi trường bị khai thác và tàn phá nghiêm trọng.
Việt Nam đã trở thành “thị trường của người mua” ở thời điểm hiện tại. Bong bóng bất động sản được dự đoán sẽ xì hơi trong năm 2012 và thị trường chứng khoán có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Chính phủ cam kết sẽ cứu trợ các ngân hàng bằng mọi giá, và trong khi đây là một tin tốt cho các cổ đông ngân hàng, đây là một tin xấu cho tỷ lệ lạm phát và giá trị của đồng Việt Nam. Một điều mỉa mai là trong “năm rồng” nền kinh tế của con rồng mới này sẽ chạm đáy mới và những nhà đầu tư trong tương lai có thể tìm mua dễ dàng các tài sản tốt ở những vụ bán tháo.
Tuy nhiên, lý do quỹ chúng tôi tăng đầu tư ở Việt Nam trong những năm tới không chỉ để mua tài sản với giá rẻ mạt. Bất kể có hấp dẫn thế nào chăng nữa, tài sản không tạo ra nguồn thu nhập ổn định vẫn sẽ là một gánh nặng. Chúng tôi mong đợi nhiều hơn ở Việt Nam và ba lý do cho sự lạc quan của chúng tôi đến từ ba sự thay đổi chính trong môi trường kinh doanh.
Trước tiên, chúng tôi trông đợi sự thay đổi cốt lõi trong cách các đối tác và nhà quản lý trong nước điều hành doanh nghiệp. Cách kiếm tiền dễ dàng từ đầu cơ và các mối quan hệ vẫn sẽ tiếp tục nhưng ở quy mô nhỏ hơn. Các doanh nhiệp Việt Nam sẽ buộc phải thay đổi để thích ứng với cách điều hành doanh nghiệp phổ biến và thỏa mãn những yêu cầu từ những khách hàng tiềm năng. Để tiếp cận nguồn vốn đầu tư mới, họ phải chỉ ra được sự trung thực và minh bạch để bán ra những sản phẩm và dịch vụ có chất lượng và độ sáng tạo cao. Để có thể trụ vững trong môi trường cạnh tranh, họ sẽ cần những nhà quản lý có năng lực, thậm chí là những nhà quản lý ngoại quốc. Để tạo được lòng tin và thương hiệu, họ phải có những chiến lược kinh doanh dài hạn.
Thay đổi tích cực thứ hai đến từ sự điều hành nền kinh tế từ phía chính phủ. Sự phung phí vào những dự án “ruột” của các chính trị gia sẽ giảm mạnh. Nguồn dự trữ ngoại hối đang ở mức thấp đáng báo động, trong khi khả năng vay nợ của Việt Nam từ thị trường thế giới bị hạn chế vì chỉ số tín dụng kém và khủng hoảng nợ công ở châu Âu. Thêm vào đó, những người năm quyền nên nhận ra rằng giờ đây lời nói không có nhiều ý nghĩa. Cách duy nhất để có được niềm tin của người dân là làm những gì đã hứa.
Vào năm 1986 chính phủ đã miễn cưỡng phải tiến hành đổi mới khi nền kinh tế gặp quá nhiều khó khăn. Năm 2012, những chính sách mới (đổi mới phần 2) nên được thi hành. Buổi tiệc đã đến hồi kết với những tập đoàn nhà nước đang chật vật và nhiều dự án lãng phí ở các tỉnh thành. Những nhà đầu tư ngoại quốc tôn trọng sự bảo vệ môi trường và các điều luật kinh tế khác sẽ có cơ hội được đầu tư môt cách tự do với sự ít can thiệp hơn từ phía chính quyền.
Cuối cùng, sự thay đổi tích cực nhất là các công ty tư nhân sẽ được cạnh tranh ở các ngành trước đây chỉ dành cho các tập đoàn nhà nước. Sự thay đổi này sẽ khiến Việt Nam trở thành một điểm đầu tư hấp dẫn hơn Trung Quốc. Trong khi các tập đoàn nhà nước ở Trung Quốc hùng mạnh với sự hỗ trợ từ chính phủ và nguồn tài chính dồi dão có thể dễ dàng đánh bật các đối thủ cạnh tranh, các tập đoàn nhà nước ở Việt Nam không giống như vậy. Sự yếu kém của các nhóm tập đoàn nhà nước sẽ lộ ra trong cuộc khủng hoảng kinh tế trong năm tới và sự vận động chính trị của các công ty này sẽ kém hiệu quả hơn. Một vài năm nữa, sức mạnh của những tập đoàn này sẽ giảm đi đáng kể bởi sự cạnh tranh từ các công ty tư nhân và nước ngoài.
Sẽ luôn có một khả năng nhỏ rằng cuộc khủng hoảng sẽ làm trỗi dậy các thành phần bảo thủ ở Việt Nam. Các thành phần này sẽ đưa đất nước trở về nền kinh tế tập trung và kế hoạch hóa. Sẽ luôn có khả năng chính phủ và những nhóm lợi ích sẽ đặt ra nhiều rào cản trong các hoạt động kinh tế nhằm bảo vệ quyền lực cũng như đảm bảo sự chấp hành của người dân. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng cuộc khủng hoảng kéo dài và có ảnh hưởng sâu rộng sẽ dẫn đến những thay đổi đáng kể nhằm tạo ra điều kiện sống tốt hơn cho người dân. Đi ngược lại với lợi ích người dân và sự tự do hóa trên toàn cầu cũng đồng nghĩa với việc tăng thêm rủi ro khi tách biệt ra khỏi nền kinh tế toàn cầu.
Thực tế là một sự thay đổi tịch cực gần đây đã chỉ ra hướng đi của những chính sách của chính phủ trong tương lai. Việt Nam đã trở thành một thành viên TPP (Hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương). Mặc dù việc ký kết trên giấy tờ một hiệp định tự do hóa thương mại không chắc sẽ dẫn đến những hành động cụ thể từ bộ máy quan liêu, tuy nhiên hiệp định này sẽ tạo ra sự trông đợi nhất định từ các đối tác nước ngoài và các công ty nội địa. Vì vậy Việt Nam sẽ phải gánh chịu hậu quả nếu không làm theo những gì đã ký kết. Vụ Vinashin có thể được cho qua vì đây là một công ty độc lập, nhưng một hiệp định ký kết bởi Chủ tịch nước và Thủ tướng chính phủ là sự cam kết của một quốc gia.
Dr. Alan Phan
(Bản dịch Việt Ngữ do Kiên Đào thực hiện)
Time is right
Our fund decided to invest in Vietnam in 2006. Those were heady days after the joining of the WTO by Vietnam, as worldwide investors were looking forward to the rise of a new dragon in Asia. Vietnam had all the characteristics of emerging China: political stability, low labor costs, potential in the domestic maket and hefty subsidies for FDI projects. The “China-plus-one strategy” was a fashionable catchphrase. To minimize the risks we dipped our toe in to
test the water first. We invested a small sum of US$1.5 million in an information and analytical
database on Vietnam’s stock market, a business model that we marketed quite successfully in
China ten years earlier. We failed. The main reason might have been the fact that the stock
index went down from 905 then to about 380 today, but the weakness of our local managerial
and human talent could have caused failure even in the best of times. Other disappointment came from myriad causes suffocating bureaucracy, opportunistic daytime traders, open manipulation by insiders, and a lack of will to enforce laws on special interests, among others.
We were not alone. Except for strategic investors who accepted continuous losses to
gain market position, or small opportunists who came to exploit Government incentives and cor-
ruption, most FDI investors suffered one way or another from the difficult invironment, unreliable local partners or uncertain governmental intervention. The macro-conditions of the
economy and volatile labor relations added to the woes. In 2011 there was a fall of 36 percent
in FDI commitments and many ongoing projects were abandoned if the initial investment sum was small. Our fund was ready to pull the plug too, but new factors emerged and we re-considered the decision. In fact, we are planning major new investments in the next few years. When we came in 2006, Vietnam was what everybody called “a seller’s market”. Asset prices were high, local partners were arrogant, regulations were complicated and Vietnamese entrepreneurs were making money too easily to care about conventional wisdom. They bribed and speculated their way into huge fortunes as foreign investments and ODA loans rushed in at dizzying rate. Mistakes were made by both Government and business, culminating in the US$4.5 billion loss by the State-owned Vinashin last year and the current bad debt problems of the majority of Vietnamese banks. In addition, natural resources like forests, mines and the environment were over-exploited and severely damaged. Now, Vietnam has turned into “a buyer’s market”. The real estate bubble is expected to explode by 2012 and the stock market is ready to crash and burn at any moment. The Government declared that they will save the banks at any price, and while this is good news for bank shareholders it is very bad new for the inflation rate and the value of the Vietnam dong. Ironically, in the coming “Year of the Dragon” the economy of this new dragon should hit a new bottom and future investors could enjoy shopping for hard assets at many major fire sale events.
However, for our fund, the reason for increasing our investment in Vietnam in the next few years is not just to pick up dirt cheap properties. After all, no matter how attractive the price is, a non-income producing asset is still a burden. We expect more from Vietnam and the three reasons for our optimism come from three major changes in the economic environment. First of all, we expect fundamental change in the way our local partners and managers will conduct business. The easy money from speculation and relationships (quan he) will persist but the scale of the wholesale practice will not. Vietnamese entrepreneurs will be forced to change and adapt their behavior to fit into the universal corporate governance and free market of high-end customers, they must offer requirements. To obtain access to new capital, they have to show honesty and transparency. To sell to stable makets quality and innovative products or services. To prosper in a competitive environment, they will need a new crop of capable managers, even if they are imported. To build trust and brand names, they must base their business strategy on a long-term vision and plan. The second positive change comes from government regulation and execution. The continuous spending on pet projects at lavish cost by politicians will be reduced sharply. The foreign exchange reserve is at a dangerously low level, while the borrowing ability of Vietnam in capital markets is greatly limited, thanks to its poor credit record and the European debt crisis. Besides, the power holders should realize by now that “talk is cheap”. The only way to ensure popular support is to deliver on your words.
In 1986 the government was reluctantly forced to promulgate the “doi moi” (renewal) policy out of economic despair. In 2012, a new set of regulations, or “doi moi part II” should be introduced. The party may finally be over for many struggling State- Owned enterprises and many wasteful municipal projects. FDI investors who respect environmental and other commercial laws will be welcome to operate with freer hands and less intervention. Finally, the best major change will be the fact that private entrepreneurs will be allowed to compete in many restricted industries that have been reserved for the State-owned sector. This situation will make Vietnam a better place to invest in than China. While State-owned or dominant companies in China are strong and powerful with political and financial resources to muscle in on their competitors, their Vietnamese counterparts are not. The weakness of Vietnamese State-owned corporate groups will be revealed during the economic crisis next year and their political lobby will be less effective. Within a few years, the power of these corporate groups will be significantly weakened from private and foreign competition. There is always an outside chance that a crisis will bring out the conservative faction in Vietnam, who will use the opportunity to drag the country back to the old road of centralization and a planned economy. There is always the possibility of the Government and its entrenched interest groups enforcing more restrictions on economic activities to protect its power and ensure civil obedience. However, I think the crisis will be long and deep enough to force major changes to create better living conditions for the populace. To go against the people’s interest and the global liberalization tide is to choose a greater risk of disintegration. In fact, a recent positive sign indicated the likely direction of future Government plans. Vietnam readily agreed to become a member of TPP ( The trans Pacific Strategic Economic Partnership). While the signing on paper on the regional free trade agreement does not necessarily translate into concrete action by the bureaucracy, the announcement created expectations from foreign partners and local business that could backfire if Vietnam does not move forward as promised. Vinashin could be dismissed as a private matter, but an agreement signed by the President and the Prime Minister is a national commitment.
Dr. Alan Phan
(This article was published by Vietnam Financial Review Issue No. 53 & 54 , January 2012)
Dr. Alan V Phan is the author of seven books on the economics and management of emerging markets, most recently “Hedge Funds and China’s Stock Market” and “42 Years of Doing Business in the US and China”. He is Chairman of Viasa Fund, a family office located in Hong Kong. Dr. Phan obtained his Ph.D, DBA, MBA and BS in the US and Australia.
MarkNguyen
I’ve been on and off Vietnam many times and decided not to do business there. As an old saying goes like this…”…if you sit on a card table and don’t know who will be the losers, it’s most likely that the loser is you”.
It seems that I’ve made a right decision a few years back.
song khoe
“Learn the rules before sitting in the card table.”
The rules for playing in Vietnam’s table like the rules that Mr. Alai Phan played in China.
Hoàng Lân
I’m working in a commercial enterprise, I regularly follow and update the macroeconomic decision of the Government.
There are a few mistakes in my previous projects to think that we have opportunities in major projects of the Government (bauxite in Tay Nguyen and Dung Quat Oil Refinery in Quang Ngai province), where we spent too much effort and time to promote the provision of supplies contract (luckily not spend so much money).
It made me realize that “all hope your business in the market economy under socialist orientation is hopeless.” Products, services and prices despite your best against your competitors, you still lost to them unless you manage the amount of bribes and the relationship large enough to dominate
Now I only could swim in my own pond and waiting for a flood to transit through the streams, into rivers and the sea, whether it will be very difficult. Anyway, hope still better. Recently, there have been some good news .
We wish everyone healthy and peaceful!
Nam
Cháu không đọc được tiếng Anh nên rất cảm ơn Kiên Đào đã dịch bài viết.
Đầu năm nay cháu có khả năng huy động khoảng vốn 100-200 triệu VNĐ từ người quen để đầu tư mua bán chứng khoán, khoản tiền đó lỗ cháu không cần chịu trách nhiệm, lời cháu sẽ được chia lãi. Nghiên cứu về chứng khoán từ giữa năm trước đến đầu năm nay, nhưng quả thật cháu gặp rất nhiều bất lợi.
1. Bất lợi đầu tiên: Không có bất kỳ mã cổ phiếu nào ở sàn HOSE và HNX có thể đầu tư dài hạn từ 1 năm trở lên.
Lý do: Trên thị trường chứng khoán không có bất kỳ thông tin nào có thể dự đoán được diễn biến của thị trường chứng trong dài hạn.
2. Bất lợi thứ hai: Chỉ có thể lướt sóng chứng khoán ngắn hạn nhưng không thể tin tưởng vào các báo cáo tài chính, bản cáo bạch, báo cáo của các cơ quan quản lý chứng khoán, quyết định kinh tế vĩ mô của nhà nước. Điều này tạo ra rủi ro cực kỳ lớn vì không có bất kỳ tài liệu nào có độ tin cậy trên 50% để đánh giá diễn biến của thị trường chứng khoán trong ngắn hạn.
3. Bất lợi chung: Đây là bất lợi lớn nhất.
- Báo cáo tài chính của bất kỳ mã chứng khoán nào có đóng dấu đỏ của bất kỳ ai cũng có những thông tin không thể kiểm chứng được.
- Bản cáo bạch của bất kỳ mã chứng khoán nào cũng quá khoa trương, thổi phồng.
- Cơ quan quản lý chứng khoán “giơ cao đánh khẽ”.
- Quyết định kinh tế vĩ mô dễ bị thay đổi vì tổ chức quyết định cảm thấy có sai sót trong quyết định ban đầu hoặc do cảm tính.
- Nhóm lợi ích có quá nhiều đặc quyền trong giao dịch mà những người giao dịch bình thường không có.
- Có “thỏa thuận hậu trường sân khấu” dành cho nhóm lợi ích, “thỏa thuận hậu trường sân khấu” này làm méo mó tất cả những quy định chính thức mà tất cả những người giao dịch thông thường bắt buộc phải tuân theo, làm thay đổi mạnh các mã chứng khoán khiến cho giá chứng khóan thay đổi bất thường.
- Chưa đủ khả năng xâm nhập vào “hậu trường sân khấu” để quan sát một nguồn lực rất lớn hàng ngày đang tác động đến giá cả của các mã chứng khoán.
Chính 3 bất lợi trên khiến cháu không thể đầu tư được dài hạn, đầu tư ngắn hạn có thể kiếm được lợi nhuận nhưng không có tính ổn định lâu dài. Điểm bất lợi thứ ba (3.) là điểm quan trọng nhất để có thể đánh giá tương đối chính xác về diễn biến của thị trường chứng khoán trong ngắn hạn, nhưng chính vì không tiếp cận được nhóm “đứng sau hậu trường” để xem thực sự chuyện gì đang diễn ra nên đành không đầu tư vào chứng khoán.
song khoe
Nếu xem xét các Blue Chip thì đầu tư dài hạn từ 2009 – 2013 đều có lãi (trừ SJS). Nếu cầm VNM thì lãi tình theo lần rồi. Vậy sao nói “Không có bất kỳ mã cổ phiếu nào ở sàn HOSE và HNX có thể đầu tư dài hạn từ 1 năm trở lên.”?
Còn các bất lợi khác thì đó là chuyện thường gặp ở thị trường mới nổi thôi: Hight risk – hight return
Hồng Quang
Nếu “lạc quan” thêm thì rất có thể sẽ thấy 1 lý do thứ 4 cho sự thay đổi đầy cơ hội ở VN: SỰ ĐE DỌA TỪ BIỂN CỦA TQ.
Đe dọa này sẽ đẩy nhanh quá trình dân chủ và hội nhập để tăng khả năng tự vệ, thay vì bị cô lập như 1979. Miến Điện là 1 ví dụ khá gần.
Thôi hãy hy vọng để hy vọng rằng, những tinh hoa VN sẽ ko phải bỏ xứ ra đi lần nữa dù đã thấy… quê hương hồi sinh.

markdown:
# Thời Điểm Đã Đến
**Thời Điểm Đã Đến**
Quỹ đầu tư của chúng tôi quyết định đầu tư vào Việt Nam năm 2006. Đây là thời điểm thú vị sau khi Việt Nam gia nhập WTO, khi mà các nhà đầu tư trên thế giới trông đợi vào sự trỗi dậy của một con rồng mới của châu Á. Việt Nam có tất cả những đặc điểm của Trung Quốc: sự ổn định chính trị, giá nhân công rẻ, tiềm năng của thị trường nội địa và những khoản trợ cấp vốn lớn cho các dự án FDI. Cụm từ “Trung Quốc cộng một” trở nên phổ biến.
Để giảm thiểu rủi ro chúng tôi làm một thí nghiệm nhỏ trước. Chúng tôi đầu tư một khoản tiền nhỏ tầm 1,5 triệu đô Mỹ vào một công ty chuyên cung cấp dữ liệu và phân tích thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam, mô hình kinh doanh mà chúng tôi đã gặt hái khá thành công 10 năm trước ở Trung Quốc. Chúng tôi thất bại. Lý do chính có thể do chỉ số chứng khoán giảm từ 905 lúc đầu tư xuống còn 380 tại thời điểm hiện tại. Tuy nhiên sự yếu kém về quản trị và nguồn nhân lực có thể dẫn đến thất bại thậm chí trong thời điểm thuận lợi nhất.
Những thất vọng khác đến từ rất nhiều yếu tố khác như hệ thống quan liêu, những nhà đầu cơ cơ hội, giao dịch nội gián một cách công khai, và việc không sẵn sàng áp dụng luật với những nhóm lợi ích. Chúng tôi không phải là nạn nhân duy nhất. Ngoại trừ những nhà đầu tư chiến lược chịu chấp nhận việc liên tiếp lỗ vốn để tạo chỗ đứng trên thị trường, hoặc những kẻ cơ hội lợi dụng những ưu đãi cũng như sự tham ô của quan chức, phần lớn các nhà đầu tư FDI đều bị ảnh hưởng bởi môi trường kinh doanh khó khăn, các đối tác không đang tin cậy hoặc sự can thiệp khó dự đoán trước của chính phủ. Tình hình kinh tế vĩ mô và mối quan hệ không tốt với công nhân càng làm làm tình hình trở nên khó khăn hơn. Trong năm 2011 vốn FDI giảm 36% và nhiều dự án đang tiến hành bị ngừng lại nếu số vốn đầu tư ban đầu không đáng kể.
Quỹ cúa chúng tôi cũng đã sẵn sàng rút vốn, tuy nhiên khi có thêm một vài sự chuyển biến, chúng tôi đã xem xét lại quyết định này. Sự thật là chúng tôi đang lên kế hoạch cho những phi vụ đầu tư lớn cho những năm tiếp theo.
Khi chúng tôi vào thị trường năm 2006, Việt Nam được gọi là “thị trường của người bán”. Giá tài sản cao, các đối tác nội địa kiêu căng, các điều lệ phức tạp và những doanh nhân Việt Nam kiếm tiền một cách quá dễ dàng để nghĩ đến những quy luật thông thường của thị trường. Họ đưa hối lộ và đầu cơ để có một khối tài sản khổng lồ khi mà vốn từ nước ngoài và các khoản vay ODA đổ vào ồ ạt. Chính phủ và các công ty đã phạm phải nhiều lỗi, điển hình là khoản lỗ 4.5 tỷ đô của tập đoàn nhà nước Vinashin năm trước và những khoản nợ xấu ở hầu hết các ngần hàng Việt Nam. Thêm vào đó, tài nguyên thiên nhiên như rừng, mỏ và môi trường bị khai thác và tàn phá nghiêm trọng.
Việt Nam đã trở thành “thị trường của người mua” ở thời điểm hiện tại. Bong bóng bất động sản được dự đoán sẽ xì hơi trong năm 2012 và thị trường chứng khoán có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Chính phủ cam kết sẽ cứu trợ các ngân hàng bằng mọi giá, và trong khi đây là một tin tốt cho các cổ đông ngân hàng, đây là một tin xấu cho tỷ lệ lạm phát và giá trị của đồng Việt Nam. Một điều mỉa mai là trong “năm rồng” nền kinh tế của con rồng mới này sẽ chạm đáy mới và những nhà đầu tư trong tương lai có thể tìm mua dễ dàng các tài sản tốt ở những vụ bán tháo.
Tuy nhiên, lý do quỹ chúng tôi tăng đầu tư ở Việt Nam trong những năm tới không chỉ để mua tài sản với giá rẻ mạt. Bất kể có hấp dẫn thế nào chăng nữa, tài sản không tạo ra nguồn thu nhập ổn định vẫn sẽ là một gánh nặng. Chúng tôi mong đợi nhiều hơn ở Việt Nam và ba lý do cho sự lạc quan của chúng tôi đến từ ba sự thay đổi chính trong môi trường kinh doanh.
Trước tiên, chúng tôi trông đợi sự thay đổi cốt lõi trong cách các đối tác và nhà quản lý trong nước điều hành doanh nghiệp. Cách kiếm tiền dễ dàng từ đầu cơ và các mối quan hệ vẫn sẽ tiếp tục nhưng ở quy mô nhỏ hơn. Các doanh nhiệp Việt Nam sẽ buộc phải thay đổi để thích ứng với cách điều hành doanh nghiệp phổ biến và thỏa mãn những yêu cầu từ những khách hàng tiềm năng. Để tiếp cận nguồn vốn đầu tư mới, họ phải chỉ ra được sự trung thực và minh bạch để bán ra những sản phẩm và dịch vụ có chất lượng và độ sáng tạo cao. Để có thể trụ vững trong môi trường cạnh tranh, họ sẽ cần những nhà quản lý có năng lực, thậm chí là những nhà quản lý ngoại quốc. Để tạo được lòng tin và thương hiệu, họ phải có những chiến lược kinh doanh dài hạn.
Thay đổi tích cực thứ hai đến từ sự điều hành nền kinh tế từ phía chính phủ. Sự phung phí vào những dự án “ruột” của các chính trị gia sẽ giảm mạnh. Nguồn dự trữ ngoại hối đang ở mức thấp đáng báo động, trong khi khả năng vay nợ của Việt Nam từ thị trường thế giới bị hạn chế vì chỉ số tín dụng kém và khủng hoảng nợ công ở châu Âu. Thêm vào đó, những người năm quyền nên nhận ra rằng giờ đây lời nói không có nhiều ý nghĩa. Cách duy nhất để có được niềm tin của người dân là làm những gì đã hứa.
Vào năm 1986 chính phủ đã miễn cưỡng phải tiến hành đổi mới khi nền kinh tế gặp quá nhiều khó khăn. Năm 2012, những chính sách mới (đổi mới phần 2) nên được thi hành. Buổi tiệc đã đến hồi kết với những tập đoàn nhà nước đang chật vật và nhiều dự án lãng phí ở các tỉnh thành. Những nhà đầu tư ngoại quốc tôn trọng sự bảo vệ môi trường và các điều luật kinh tế khác sẽ có cơ hội được đầu tư môt cách tự do với sự ít can thiệp hơn từ phía chính quyền.
Cuối cùng, sự thay đổi tích cực nhất là các công ty tư nhân sẽ được cạnh tranh ở các ngành trước đây chỉ dành cho các tập đoàn nhà nước. Sự thay đổi này sẽ khiến Việt Nam trở thành một điểm đầu tư hấp dẫn hơn Trung Quốc. Trong khi các tập đoàn nhà nước ở Trung Quốc hùng mạnh với sự hỗ trợ từ chính phủ và nguồn tài chính dồi dão có thể dễ dàng đánh bật các đối thủ cạnh tranh, các tập đoàn nhà nước ở Việt Nam không giống như vậy. Sự yếu kém của các nhóm tập đoàn nhà nước sẽ lộ ra trong cuộc khủng hoảng kinh tế trong năm tới và sự vận động chính trị của các công ty này sẽ kém hiệu quả hơn. Một vài năm nữa, sức mạnh của những tập đoàn này sẽ giảm đi đáng kể bởi sự cạnh tranh từ các công ty tư nhân và nước ngoài.
Sẽ luôn có một khả năng nhỏ rằng cuộc khủng hoảng sẽ làm trỗi dậy các thành phần bảo thủ ở Việt Nam. Các thành phần này sẽ đưa đất nước trở về nền kinh tế tập trung và kế hoạch hóa. Sẽ luôn có khả năng chính phủ và những nhóm lợi ích sẽ đặt ra nhiều rào cản trong các hoạt động kinh tế nhằm bảo vệ quyền lực cũng như đảm bảo sự chấp hành của người dân. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng cuộc khủng hoảng kéo dài và có ảnh hưởng sâu rộng sẽ dẫn đến những thay đổi đáng kể nhằm tạo ra điều kiện sống tốt hơn cho người dân. Đi ngược lại với lợi ích người dân và sự tự do hóa trên toàn cầu cũng đồng nghĩa với việc tăng thêm rủi ro khi tách biệt ra khỏi nền kinh tế toàn cầu.
Thực tế là một sự thay đổi tịch cực gần đây đã chỉ ra hướng đi của những chính sách của chính phủ trong tương lai. Việt Nam đã trở thành một thành viên TPP (Hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương). Mặc dù việc ký kết trên giấy tờ một hiệp định tự do hóa thương mại không chắc sẽ dẫn đến những hành động cụ thể từ bộ máy quan liêu, tuy nhiên hiệp định này sẽ tạo ra sự trông đợi nhất định từ các đối tác nước ngoài và các công ty nội địa. Vì vậy Việt Nam sẽ phải gánh chịu hậu quả nếu không làm theo những gì đã ký kết. Vụ Vinashin có thể được cho qua vì đây là một công ty độc lập, nhưng một hiệp định ký kết bởi Chủ tịch nước và Thủ tướng chính phủ là sự cam kết của một quốc gia.
*Dr. Alan Phan*
(Bản dịch Việt Ngữ do Kiên Đào thực hiện)
**Time is right**
Our fund decided to invest in Vietnam in 2006. Those were heady days after the joining of the WTO by Vietnam, as worldwide investors were looking forward to the rise of a new dragon in Asia. Vietnam had all the characteristics of emerging China: political stability, low labor costs, potential in the domestic maket and hefty subsidies for FDI projects. The “China-plus-one strategy” was a fashionable catchphrase. To minimize the risks we dipped our toe in to
test the water first. We invested a small sum of US$1.5 million in an information and analytical
database on Vietnam’s stock market, a business model that we marketed quite successfully in
China ten years earlier. We failed. The main reason might have been the fact that the stock
index went down from 905 then to about 380 today, but the weakness of our local managerial
and human talent could have caused failure even in the best of times. Other disappointment came from myriad causes suffocating bureaucracy, opportunistic daytime traders, open manipulation by insiders, and a lack of will to enforce laws on special interests, among others.
We were not alone. Except for strategic investors who accepted continuous losses to
gain market position, or small opportunists who came to exploit Government incentives and cor-
ruption, most FDI investors suffered one way or another from the difficult invironment, unreliable local partners or uncertain governmental intervention. The macro-conditions of the
economy and volatile labor relations added to the woes. In 2011 there was a fall of 36 percent
in FDI commitments and many ongoing projects were abandoned if the initial investment sum was small. Our fund was ready to pull the plug too, but new factors emerged and we re-considered the decision. In fact, we are planning major new investments in the next few years. When we came in 2006, Vietnam was what everybody called “a seller’s market”. Asset prices were high, local partners were arrogant, regulations were complicated and Vietnamese entrepreneurs were making money too easily to care about conventional wisdom. They bribed and speculated their way into huge fortunes as foreign investments and ODA loans rushed in at dizzying rate. Mistakes were made by both Government and business, culminating in the US$4.5 billion loss by the State-owned Vinashin last year and the current bad debt problems of the majority of Vietnamese banks. In addition, natural resources like forests, mines and the environment were over-exploited and severely damaged. Now, Vietnam has turned into “a buyer’s market”. The real estate bubble is expected to explode by 2012 and the stock market is ready to crash and burn at any moment. The Government declared that they will save the banks at any price, and while this is good news for bank shareholders it is very bad new for the inflation rate and the value of the Vietnam dong. Ironically, in the coming “Year of the Dragon” the economy of this new dragon should hit a new bottom and future investors could enjoy shopping for hard assets at many major fire sale events.
However, for our fund, the reason for increasing our investment in Vietnam in the next few years is not just to pick up dirt cheap properties. After all, no matter how attractive the price is, a non-income producing asset is still a burden. We expect more from Vietnam and the three reasons for our optimism come from three major changes in the economic environment. First of all, we expect fundamental change in the way our local partners and managers will conduct business. The easy money from speculation and relationships (quan he) will persist but the scale of the wholesale practice will not. Vietnamese entrepreneurs will be forced to change and adapt their behavior to fit into the universal corporate governance and free market of high-end customers, they must offer requirements. To obtain access to new capital, they have to show honesty and transparency. To sell to stable makets quality and innovative products or services. To prosper in a competitive environment, they will need a new crop of capable managers, even if they are imported. To build trust and brand names, they must base their business strategy on a long-term vision and plan. The second positive change comes from government regulation and execution. The continuous spending on pet projects at lavish cost by politicians will be reduced sharply. The foreign exchange reserve is at a dangerously low level, while the borrowing ability of Vietnam in capital markets is greatly limited, thanks to its poor credit record and the European debt crisis. Besides, the power holders should realize by now that “talk is cheap”. The only way to ensure popular support is to deliver on your words.
In 1986 the government was reluctantly forced to promulgate the “doi moi” (renewal) policy out of economic despair. In 2012, a new set of regulations, or “doi moi part II” should be introduced. The party may finally be over for many struggling State- Owned enterprises and many wasteful municipal projects. FDI investors who respect environmental and other commercial laws will be welcome to operate with freer hands and less intervention. Finally, the best major change will be the fact that private entrepreneurs will be allowed to compete in many restricted industries that have been reserved for the State-owned sector. This situation will make Vietnam a better place to invest in than China. While State-owned or dominant companies in China are strong and powerful with political and financial resources to muscle in on their competitors, their Vietnamese counterparts are not. The weakness of Vietnamese State-owned corporate groups will be revealed during the economic crisis next year and their political lobby will be less effective. Within a few years, the power of these corporate groups will be significantly weakened from private and foreign competition. There is always an outside chance that a crisis will bring out the conservative faction in Vietnam, who will use the opportunity to drag the country back to the old road of centralization and a planned economy. There is always the possibility of the Government and its entrenched interest groups enforcing more restrictions on economic activities to protect its power and ensure civil obedience. However, I think the crisis will be long and deep enough to force major changes to create better living conditions for the populace. To go against the people’s interest and the global liberalization tide is to choose a greater risk of disintegration. In fact, a recent positive sign indicated the likely direction of future Government plans. Vietnam readily agreed to become a member of TPP ( The trans Pacific Strategic Economic Partnership). While the signing on paper on the regional free trade agreement does not necessarily translate into concrete action by the bureaucracy, the announcement created expectations from foreign partners and local business that could backfire if Vietnam does not move forward as promised. Vinashin could be dismissed as a private matter, but an agreement signed by the President and the Prime Minister is a national commitment.
**Dr. Alan Phan** *(This article was published by Vietnam Financial Review* *Issue No. 53 & 54 , January 2012)* *Dr. Alan V Phan is the author of seven books on the economics and management of emerging markets, most recently “Hedge Funds and China’s Stock Market” and “42 Years of Doing Business in the US and China”. He is Chairman of Viasa Fund, a family office located in Hong Kong. Dr. Phan obtained his Ph.D, DBA, MBA and BS in the US and Australia. *
## MarkNguyen
I’ve been on and off Vietnam many times and decided not to do business there. As an old saying goes like this…”…if you sit on a card table and don’t know who will be the losers, it’s most likely that the loser is you”.
It seems that I’ve made a right decision a few years back.
## song khoe
“Learn the rules before sitting in the card table.”
The rules for playing in Vietnam’s table like the rules that Mr. Alai Phan played in China.
## Hoàng Lân
I’m working in a commercial enterprise, I regularly follow and update the macroeconomic decision of the Government.
There are a few mistakes in my previous projects to think that we have opportunities in major projects of the Government (bauxite in Tay Nguyen and Dung Quat Oil Refinery in Quang Ngai province), where we spent too much effort and time to promote the provision of supplies contract (luckily not spend so much money).
It made me realize that “all hope your business in the market economy under socialist orientation is hopeless.” Products, services and prices despite your best against your competitors, you still lost to them unless you manage the amount of bribes and the relationship large enough to dominate
Now I only could swim in my own pond and waiting for a flood to transit through the streams, into rivers and the sea, whether it will be very difficult. Anyway, hope still better. Recently, there have been some good news .
We wish everyone healthy and peaceful!
## Nam
Cháu không đọc được tiếng Anh nên rất cảm ơn Kiên Đào đã dịch bài viết.
Đầu năm nay cháu có khả năng huy động khoảng vốn 100-200 triệu VNĐ từ người quen để đầu tư mua bán chứng khoán, khoản tiền đó lỗ cháu không cần chịu trách nhiệm, lời cháu sẽ được chia lãi. Nghiên cứu về chứng khoán từ giữa năm trước đến đầu năm nay, nhưng quả thật cháu gặp rất nhiều bất lợi.
1. Bất lợi đầu tiên: Không có bất kỳ mã cổ phiếu nào ở sàn HOSE và HNX có thể đầu tư dài hạn từ 1 năm trở lên.
Lý do: Trên thị trường chứng khoán không có bất kỳ thông tin nào có thể dự đoán được diễn biến của thị trường chứng trong dài hạn.
2. Bất lợi thứ hai: Chỉ có thể lướt sóng chứng khoán ngắn hạn nhưng không thể tin tưởng vào các báo cáo tài chính, bản cáo bạch, báo cáo của các cơ quan quản lý chứng khoán, quyết định kinh tế vĩ mô của nhà nước. Điều này tạo ra rủi ro cực kỳ lớn vì không có bất kỳ tài liệu nào có độ tin cậy trên 50% để đánh giá diễn biến của thị trường chứng khoán trong ngắn hạn.
3. Bất lợi chung: Đây là bất lợi lớn nhất.
- Báo cáo tài chính của bất kỳ mã chứng khoán nào có đóng dấu đỏ của bất kỳ ai cũng có những thông tin không thể kiểm chứng được.
- Bản cáo bạch của bất kỳ mã chứng khoán nào cũng quá khoa trương, thổi phồng.
- Cơ quan quản lý chứng khoán “giơ cao đánh khẽ”.
- Quyết định kinh tế vĩ mô dễ bị thay đổi vì tổ chức quyết định cảm thấy có sai sót trong quyết định ban đầu hoặc do cảm tính.
- Nhóm lợi ích có quá nhiều đặc quyền trong giao dịch mà những người giao dịch bình thường không có.
- Có “thỏa thuận hậu trường sân khấu” dành cho nhóm lợi ích, “thỏa thuận hậu trường sân khấu” này làm méo mó tất cả những quy định chính thức mà tất cả những người giao dịch thông thường bắt buộc phải tuân theo, làm thay đổi mạnh các mã chứng khoán khiến cho giá chứng khóan thay đổi bất thường.
- Chưa đủ khả năng xâm nhập vào “hậu trường sân khấu” để quan sát một nguồn lực rất lớn hàng ngày đang tác động đến giá cả của các mã chứng khoán.
Chính 3 bất lợi trên khiến cháu không thể đầu tư được dài hạn, đầu tư ngắn hạn có thể kiếm được lợi nhuận nhưng không có tính ổn định lâu dài. Điểm bất lợi thứ ba (3.) là điểm quan trọng nhất để có thể đánh giá tương đối chính xác về diễn biến của thị trường chứng khoán trong ngắn hạn, nhưng chính vì không tiếp cận được nhóm “đứng sau hậu trường” để xem thực sự chuyện gì đang diễn ra nên đành không đầu tư vào chứng khoán.
## song khoe
Nếu xem xét các Blue Chip thì đầu tư dài hạn từ 2009 – 2013 đều có lãi (trừ SJS). Nếu cầm VNM thì lãi tình theo lần rồi. Vậy sao nói “Không có bất kỳ mã cổ phiếu nào ở sàn HOSE và HNX có thể đầu tư dài hạn từ 1 năm trở lên.”?
Còn các bất lợi khác thì đó là chuyện thường gặp ở thị trường mới nổi thôi: Hight risk – hight return
## Hồng Quang
Nếu “lạc quan” thêm thì rất có thể sẽ thấy 1 lý do thứ 4 cho sự thay đổi đầy cơ hội ở VN: SỰ ĐE DỌA TỪ BIỂN CỦA TQ.
Đe dọa này sẽ đẩy nhanh quá trình dân chủ và hội nhập để tăng khả năng tự vệ, thay vì bị cô lập như 1979. Miến Điện là 1 ví dụ khá gần.
Thôi hãy hy vọng để hy vọng rằng, những tinh hoa VN sẽ ko phải bỏ xứ ra đi lần nữa dù đã thấy… quê hương hồi sinh.

Server: Apache