text:
Cù Huy Hà Vũ [1]
DANH NHAN VIET. TS. Cù Huy Hà Vũ (tác giả bài viết) và GS. Trần Hữu Dũng (chủ bút trang website viet-studies) đã đăng tài liệu rất quý "Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Chân dung một huyền thoại". Tôi thật tâm đắc, thấm thía khi đọc đi đọc lại nhiều lần và suy ngẫm về những trích đoạn :“Vậy theo Đại tướng, thế nào là bản sắc văn hóa dân tộc?”“Độc lập- Tự do” – Đại tướng mạnh mẽ - Văn hóa Việt Nam tựu trung gồm hai chữ: dũng cảm và thông minh. Quyết đánh, quyết thắng và biết đánh biết thắng. “Quyết” mà không “biết” thì sẽ thất bại”. "Việc Võ Nguyên Giáp thay đổi cách đánh vào phút chót tại lòng chảo Mường Thanh mang một ý nghĩa lớn lao hơn người ta tưởng rất nhiều. “Quyết định khó khăn nhất trong đời cầm quân” của ông không chỉ chấm dứt giấc mộng thực dân của Pháp tại Việt Nam nói riêng và Đông Dương nói chung mà còn bảo đảm thắng lợi cho cuộc kháng chiến chống Mỹ sau này, thu giang san về một mối." Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã hội tụ cả Nhân, Trí, Dũng của một Thiên tài quân sự: Nhân văn, nhẫn nại, cẩn trọng, quyết đoán, Thật xúc động trước câu hỏi của người Thầy: “Mình có khó tính lắm không?” và câu trả lời tuyệt hay của Hà Vũ “Thưa Đại tướng, dễ dãi không làm nên nghiệp lớn!”
“Hoan hô Đại tướng Võ Nguyên / Giáp ta thắng trận Điện Biên lẫy lừng”[2]. Mới tí tuổi đầu tôi và lũ trẻ hàng phố Điện Biên Phủ (một trùng hợp ngẫu nhiên hay tiền định?) nằm đất Rồng bay[3] đã thuộc làu và cùng nhau hô vang bất luận ở bên quân nào mỗi khi trò đánh trận giả kết thúc, như thể tên Ông là hồi kèn Chiến thắng, là khúc Khải hoàn ca! Ấy là kí ức đầu tiên của tôi về vị Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam mà đa phần chúng tôi không biết mặt (thời đó phương tiện thông tin đại chúng đâu có rầm rộ như bây giờ!). Có ngờ đâu mấy chục năm sau, khi các con tôi không còn biết đánh trận giả là gì nữa nhưng lại biết nhiều điều hơn về võ công đã trở thành huyền thoại này của dân tộc qua truy cập internet, “Võ Nguyên Giáp - Điện Biên Phủ”, âm thanh kép ấy của Việt Nam Chiến thắng lại vang động trong tôi khi nhận đuợc một cú điện thoại của Đại tá Huyên, Chánh văn phòng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho biết Đại tướng vui lòng tiếp tôi tại nhà riêng để vẽ chân dung ông nhân kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Mừng đấy nhưng cũng trách nhiệm đấy! Quả là tôi đã ra Bắc vào Nam để vẽ chân dung các lão thành văn nghệ và con số “người mẫu” đặc biệt ấy đã lên tới trên trăm nhưng các chính khách thì tôi chưa từng. Và tôi đã chuẩn bị tất cả để đợi giờ G.
Chiều 4/9/2003
Đại tá Huyên ra đón và đưa tôi vào căn nhà được bố trí làm Văn phòng trước khi đưa sang phòng khách của Đại tướng. Thì kia, trên bảng công tác ghi rõ chiều nay Đại tướng sẽ mặc quân phục đại lễ cho tôi vẽ. Một dòng đơn giản là vậy nhưng ẩn chứa một sự trân trọng vô cùng đối với công việc của người nghệ sĩ vì bản thân tôi đã chứng kiến ngay cả trong ngày trọng đại là sinh nhật lần thứ 93 của mình vào năm ngoái, Đại tướng tiếp các đoàn nườm nượp đến chúc thọ vẫn chỉ trong bộ quân phục màu xanh thường nhật. Tôi vừa kịp chuẩn bị “đồ nghề” thì Võ Nguyên Giáp xuất hiện, như một tiên ông: mái tóc bạc trắng và trong bộ quân phục đại lễ cũng màu trắng. Chậm rãi đi tới bắt chặt tay tôi, ông hỏi thăm ngay sức khỏe của thân phụ tôi, nhà thơ Huy Cận, rằng “Huy Cận với mình thì thân lắm”. Nhận thấy Dương Hà, vợ tôi, đang lúng túng chào ông, Võ Nguyên Giáp bước tới và chủ động chìa má hôn. Thật “galăng”! Thật lịch thiệp! Rồi ông sẽ sàng ngồi xuống ghế mây để làm cái công việc của “người mẫu”. Cũng lại thật bất ngờ, chính ông khai mào cho tác nghiệp của tôi:
“Mặt tôi chia làm ba phần bằng nhau” – vừa nói Đại tướng vừa lấy tay đo từ cằm đến mũi, từ mũi đến mắt và từ mắt đến trán – Trong hội họa thì những gì cân đối lại không tạo ra đặc điểm và vì vậy vẽ cho ra tôi không phải là điều dễ. Cái thần là ở nơi con mắt. Có nhà báo nước ngoài nhận xét rằng tôi có đôi mắt thông minh. Tuy nhiên nếu Vũ đến vẽ tôi cách đây ba tháng thì lúc đó tôi như một người mù” (Đại tá Huyên đỡ lời: Đại tướng vừa mổ mắt vì đục thủy tinh thể, đáng mừng là thị lực từ 3/10 đã lên được 7/10).
Đại tướng ngồi nghiêm, mắt mở to. Những bức tranh thể hiện Napoléon của David quả là tuyệt tác, đôi mắt luôn mở to của vị Hoàng đế -Tướng quân này đã nói lên tất cả, tầm vóc nhỏ bé của nhân vật vĩ đại này của nước Pháp dường như đã được nhân lên từ đây! Một thoáng tĩnh lặng, câu chuyện Võ Nguyên Giáp tập Thiền khỏanh khắc này đối với tôi thực hơn bao giờ hết.
“Có nhà báo nước ngoài hỏi tôi tại sao tuổi tôi đã cao nhưng da ít nếp nhăn như vậy thì tôi trả lời là do thư thái; lúc ngồi thiền cũng như đi dạo, tôi không suy nghĩ gì hết”.
Descartes có nói: “Tôi tư duy vậy thì tôi tồn tại”. Tuy vậy không thể áp dụng định đề này của triết gia Tây phương cho một hiền triết phương Đông như Võ Đại tướng. Ngược lại là đằng khác, “không suy nghĩ” đã được Võ Nguyên Giáp sử dụng như một phương thức để tồn tại. Quả vậy, triết học phương Đông cho rằng những khỏang lặng, những mảng trắng trong tranh không phải là vô vi mà là hiện hữu. Nói cách khác, sự “không suy nghĩ” của Đại tướng là sự cân bằng, bổ trợ và tiếp nối tư duy, như có Âm là để tiếp Dương; là dọn chỗ để tiếp tục nhận năng lượng từ cuộc sống .Đôi mắt tinh anh của ông bỗng trở nên xa xăm. Không nghi ngờ gì nữa, vượt thời gian và không gian, Điện Biên Phủ về lại bên ông như tình yêu vĩ đại nhất.
“Quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân của tôi là “kéo pháo ra”, thay đổi từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang “đánh chắc tiến chắc” vì phương án đầu không bảo đảm chắc thắng. Khi tiễn tôi ra mặt trận, Bác chỉ dặn tôi: tướng quân tại ngoại, có chắc thắng thì hãy đánh, ngược lại là “hết vốn”. Mặt trận Nha Trang năm 1946 là một bài học xương máu. Được Bác cử đi thị sát mặt trận này, tôi nghiên cứu thấy thế địch mạnh hơn hẳn ta nên tôi đã yêu cầu các đồng chí chỉ huy mặt trận rút quân để bảo toàn lực lượng nhưng các đồng chí đó không nghe. Kết quả là mặt trận vỡ và quân ta bị tổn thất nặng nề. Cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân (1968) sau này cũng vậy, tôi không tán thành đánh tiếp sau đợt 1 vì chắc chắn sẽ tiếp tục bị thiệt hại bởi yếu tố bất ngờ đã không còn. Tựu trung lại là phải giành thắng lợi tối đa với xương máu tối thiểu. Tôi là Võ nhưng lại là Văn vì tôi thương người, thương anh em chiến sĩ lắm”.
Thật bất ngờ, Đại tướng đã giải tỏa thắc mắc của tôi về ý nghĩa của cái tên “Văn”, một trong hàng chục bí danh mà Võ Nguyên Giáp tự đặt trong đời hoạt động cách mạng của mình và đã được Bác cùng các đồng chí trìu mến gọi từ gần 2/3 thế kỷ nay. Phải rồi, “Văn” là chủ nghĩa nhân văn, tức “Nhân” và điều này càng vô cùng có ý nghĩa khi mỗi quyết định của người mang bí danh này liên quan trực tiếp đến sự sống và cái chết của hàng vạn con người. Nhưng để có được tính nhân văn thì phải có bản lĩnh văn hóa. Quả vậy, thương người mới chỉ là bản năng, vấn đề là phải “biết” cách thương người vì cổ nhân có câu “thương không phải lối bằng mười hại nhau”. “Biết” ở đây chính là có học, có văn hóa. Hiểu như vậy thì bí danh “Văn” còn có nghĩa là Văn hóa. Mở rộng ra, “Văn” theo nghĩa đó còn là Mưu lược; quan võ mà dùng vũ lực không thôi mới chỉ là “Dũng”, biết dùng Mưu, tức dùng Văn mới gọi là “Trí”. Tuy nhiên có cả Dũng lẫn Trí, cả Võ lẫn Văn mới chỉ là Tướng tài. Hội tụ cả Nhân, Trí, Dũng như ở Võ Nguyên Giáp mới là Thiên tài quân sự. Suy cho cùng, Võ Nguyên Giáp “làm chiến tranh” không phải vì chiến tranh mà vì quyền được sống của cả một dân tộc. Chủ nghĩa nhân văn, đạo lý của hai cuộc kháng chiến trường kỳ của người Việt ở Thế kỷ 20 chính là chỗ đó!
Lúc này đây vẽ ông mà tôi tưởng như đang đi những nét đồ lại những gì đã xảy ra cách nay tròn nửa thế kỷ. Ý đồ chiến lược ban đầu của ta là thu hút sinh lực địch lên Điện Biên Phủ để tiêu diệt hoặc kìm chân sinh lực địch, tạo thế cho tổng tấn công vào năm 1955. Nếu Pháp không tăng quân để lập tập đoàn cứ điểm ở đây thì ta rất có thể giành thắng lợi với phương án “đánh nhanh thắng nhanh”. Tuy nhiên trong trường hợp đó cuộc kháng chiến chắc chắn sẽ kéo dài hơn ta tưởng không phải vì sinh lực địch vẫn còn nhiều mà do sự can thiệp ngày càng gia tăng của Mỹ với ý đồ hất cẳng Pháp ở Đông Dương. Việc Pháp “tương kế tựu kế”, chủ động biến lòng chảo Điện Biên thành “cối xay” quân Việt Minh lại trở thành cơ hội cho ta kết thúc chiến tranh sớm hơn dự kiến. Một khi đã xác định Điện Biên Phủ là trận quyết chiến chiến lược, thì ta chỉ được phép thắng chứ không được thua. Như vậy, “rút pháo ra” là một bước lùi nhưng là bước lùi cần thiết để đi đến dứt điểm chiến tranh. Với nước cờ này, Võ Nguyên Giáp thực sự xứng đáng là người học trò vĩ đại của Hồ Chí Minh khi vận dụng đại thành công tư tưởng quân sự chủ chốt của Người là “Lùi để tiến” vốn đã được cụ thể hóa bằng Hiếp định sơ bộ 6/3 (1946) trong bối cảnh thế và lực của ta còn mỏng và địch đang ở phong độ cao. Nói cho đúng, “Lùi để tiến” đã được Võ Nguyên Giáp áp dụng ngay từ giai đoạn đầu của cuộc chiến tranh. Còn nhớ, ngay sau khi Cách mạng tháng 8 thành công, với tư cách là phụ trách quân sự và Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Võ Nguyên Giáp đã đề nghị thành lập các Đại đoàn để khẳng định sự trưởng thành của quân đội cách mạng và đã được Chính phủ chấp nhận. Thế nhưng sau khi kháng chiến bùng nổ, thực tế tác chiến cho thấy qui mô Đại đoàn đã không phát huy hiệu quả. Vậy là ông kiên quyết giải tán các đơn vị mới manh nha này và thế vào đó là các “đại đội độc lập”, “tiểu đoàn tập trung” để rồi 3 năm sau thành lập lại các Đại đoàn khi giai đoạn phản công đã chín muồi.
“Chỉ một mình tôi quyết định thay đổi cách đánh. Để đi tới quyết định đó, cả đêm tôi không ngủ được. Nếu nói tới dân chủ tập trung thì tôi là thiểu số tuyệt đối trong Đảng ủy mặt trận”.
Như vậy đó: Võ Nguyên Giáp thức trắng để quân ta không trắng tay; Võ Nguyên Giáp chấp nhận thiểu số tuyệt đối để dành chiến thắng tuyệt đối. Hơn cả dũng cảm, ông đánh cược cả sự nghiệp của mình vì sự tồn vong của toàn bộ chiến dịch và hơn thế nữa, của cả cuộc kháng chiến. Nhưng ông không bao giờ cô đơn, dõi theo ông là Hồ Chí Minh, linh hồn của cuộc kháng chiến vĩ đại. Và Lịch sử đã nhìn nhận công bằng: “bước ngoặt” của cả cuộc chiến tranh đã được định đoạt vào cái “đêm trắng” định mệnh ấy[4].
“Hò dô ta nào, kéo pháo ta vượt qua núi / Hò dô ta nào, kéo pháo ta vượt qua đèo/Dốc núi cao cao, nhưng lòng quyết tâm còn cao hơn núi/Vực sâu thăm thẳm, vực nào sâu bằng chí căm thù”[5]. Bất giác câu hò thăm thẳm núi rừng Tây Bắc ấy đưa tôi về với đoàn chiến sĩ xâu thành chuỗi gồng mình thực hiện mệnh lệnh của Võ Tổng trong ràn rạt lửa bom na-pan! Và Tô Vĩnh Diện, phải rồi chính Anh, người Hà Tĩnh quê tôi, đang quăng mình chèn bánh cứu “pháo ta” (“Pháo ta”, thấm thía lắm! vì lần đầu tiên pháo xung trận như một binh chủng hợp thành, Cù Huy Thước, chú tôi, cựu chính trị viên đại đội pháo nhớ lại)... Với một vị Tổng tư lệnh “xuất thần”như vậy, với những chiến binh kỷ luật và quả cảm trong một âm hưởng hào hùng như vậy, chiến thắng đã được định đoạt ngay trước giờ nổ súng! Thời khắc này dường như tất cả đều đã tụ lại đây, cả người lẫn pháo, người còn sống và cả người đã mất, để báo cáo với Đại tướng “Nhiệm vụ đã hoàn thành!”.
Chiều 17/2/2004
Chả biết từ lúc nào phương châm “chắc thắng” của vị Tổng tư lệnh đã thấm vào tôi và thế là để thật “chắc ăn”, một lần nữa tôi lại đến để dựng chân dung ông. Vẫn uy nghi trong quân phục đại lễ màu trắng, Đại tướng đi tới hồi kết của “Điểm hẹn lịch sử”.
“Khi chiến sĩ ta dẫn De Castries trình diện anh Lê Trọng Tấn, Đại đoàn trưởng 312, đơn vị đã chiếm lĩnh tung thâm tập đoàn cứ điểm và bắt sống toàn bộ Bộ tham mưu của địch thì anh Tấn có gọi điện báo cáo tôi. Giây phút đó, tôi không có xúc cảm nào đặc biêt vì việc quân Pháp đầu hàng là tất yếu mà chỉ ra lệnh hãy đối chiếu tù binh với ảnh De Castries mà ta có để không bị nhầm. Nhưng tôi biết khi đó cán bộ, chiến sĩ ta sung sướng vô cùng, anh em bắn súng tưng bừng lên trời để mừng chiến thắng”.
Không nghi ngờ gì nữa, cẩn trọng ngay cả khi đã giành chiến thắng, điều này đã tạo nên sự khác biệt, đưa Võ Nguyên Giáp vượt tầm các tư lệnh quân sự thông thường! Không chủ quan, khinh địch – dù chỉ một giây – mới có thể lý giải cương vị đứng đầu ba quân của ông suốt cuộc kháng chiến trường kỳ! Nhưng sao tôi vẫn cảm thấy bên cạnh sự cẩn trọng đó còn là một trái tim lớn của người Anh Cả, một chủ nghĩa nhân văn vô bờ bến: bao anh em đồng chí hy sinh trong trận này còn đang nằm đó, thịt da chưa tan mùi thuốc súng, dẫu biết rằng mọi thắng lợi không bao giờ miễn phí mà đều có cái giá của nó, thậm chí rất đắt! Giây lát trầm ngâm, ông tiếp:
“Tôi thấy kế hoạch tác chiến cho năm 1975 sau chiến thắng Buôn Mê Thuột như một tờ giấy không có hồn (ông nhắc đi nhắc lại). Trong đầu tôi bỗng lóe sáng là sau thất bại ở Tây Nguyên, địch sẽ không tử thủ tại Đà Nẵng mà sẽ rút chạy. Thế là tôi ra lệnh cho anh Lê Trọng Tấn tiến đánh tiêu diệt địch theo phương án chúng rút chạy. Thay đổi cách đánh, đó là nhân tố quyết định làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ và chiến thắng mùa Xuân 1975”.
“Lóe sáng”, phải rồi. Đó là kết qủa tất yếu của sự tập trung năng lượng cao đến độ bốc cháy và phát sáng. “Lóe sáng”, đó là giây phút “xuất thần”- đối nghịch với những bản kế hoạch “vô hồn”- mà nếu ngay lập tức không thể hiện bằng hành động thì cơ hội ngàn năm có một để kết thúc chiến tranh sẽ một đi không bao giờ trở lại. Không nghi ngờ gì nữa, mỗi một lần trong Võ Nguyên Giáp “lóe sáng” là một lần báo trước một tiếng sét khủng khiếp thiêu kẻ thù thành tro bụi!
Nghỉ giải lao, Đại tướng mời tôi “nào ta cụng chén”. Như mạch nước ngầm, những câu chuyện về khởi phát binh nghiệp của ông vào những năm 40 của thế kỷ trước cứ thế tuôn trào lấp đầy tuần trà.
“Đến bây giờ tôi vẫn không hiểu tại làm sao Bác lại giao cho tôi phụ trách công tác quân sự -Nhấp một ngụm nước, Đại tướng tiếp tục - Bác cũng chỉ hỏi: “Chú Văn có làm quân sự được không?” và Bác giao cho tôi công tác này trong khi bản thân tôi chưa hề đọc một cuốn sách giáo khoa quân sự nào dù đó là dành cho cấp tiểu đội trưởng và lúc ấy đã có đồng chí tốt nghiệp Trường quân sự Hoàng Phố, từng là sĩ quan bên Trung Quốc. Cảm tưởng của tôi lúc ấy ra sao? Thực tình lúc đó tôi cũng không nghĩ gì và luôn tin tưởng tuyệt đối vào các quyết định của Bác. Sau này cũng vậy, trong một cuộc họp của Hội đồng Chính phủ vào tháng 1/1948, Bác nói:“Chính phủ phong chú Văn làm Đại tướng”, chỉ có thế thôi và không báo trước. Sau đó thì Bác mới ra Sắc lệnh với tư cách Chủ tịch Nước và tổ chức lễ phong hàm cho tôi. Về việc này, anh Cù Huy Cận lúc đó là Tổng thư kí Hội đồng Chính phủ biết rất rõ”.
Thật hy hữu trong lịch sử nhân loại việc lựa chọn người cầm quân của cả một dân tộc diễn ra mộc mạc đến như vậy và cũng mộc mạc như thế đội quân chính qui đầu tiên của Cách mạng - Đội tuyên truyền giải phóng quân - từ chỉ huy cho đến lính. Bức ảnh chụp cách đây tròn 60 năm dưới bóng rừng Trần Hưng Đạo vẫn còn kia: vỏn vẹn Ba mươi Tư người, quần nâu áo vải, vũ khí thô sơ, đứng nghiêm trước một Võ Nguyên Giáp đầu đội mũ phớt, quần xắn đến bắp chân.Cũng thật hy hữu một đội quân ra đời trong bối cảnh như vậy mà chỉ một năm sau đã tiến thẳng về Quảng trường Ba Đình-Hà Nội cùng nhân dân cả nước tung hô Nước Việt Nam Độc Lập, chấm dứt vĩnh viễn chế độ thực dân-phong kiến kéo dài đã 2/3 thế kỷ. Vẫn người chỉ huy và đội quân ấy 10 năm sau đã làm nên một Điện Biên Phủ long trời lở đất, đánh bại một đội quân nhà nghề vào bậc nhất, mở đầu cho sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ trên phạm vi toàn thế giới.
Lí giải thế nào đây về sự lựa chọn người cầm quân của lãnh tụ Hồ Chí Minh?
Trước hết Cụ Hồ thực sự là một nhà tiên tri. Ngay từ năm 1941 Ông Cụ đã làm thơ dự báo năm 1945 Cách mạng sẽ thành công. Lại nữa, ngay từ xuân 1947, Bác đã chỉ thị phải “đem được lá cờ đỏ sao vàng cắm lên đất Điện Biên Phủ” và tháng 6 năm 1949, năm năm trước trận quyết chiến Việt-Pháp tại lòng chảo này, đã dự đoán “hơn một vạn giặc chết và bị thương” trong “trận đánh cuối cùng”. Với “con mắt xanh” của nhà tiên tri, Bác hẳn đã phát hiện ở Võ Nguyên Giáp một thiên tài quân sự mà sự thông minh cùng sự cẩn trọng chắc chắn là những thuộc tính quan trọng hàng đầu. Suy cho cùng, hiếm có nhà cách mạng buổi đầu nào lại là nhà quân sự chuyên nghiệp. Mấu chốt là ở khả năng “tự đào tạo”. Mà muốn thế thì phải có tri thức đủ để “mình thành thầy của chính mình”. Vì vậy, dù Võ Nguyên Giáp không qua một khóa đào tạo quân sự nào nhưng chắc chắn “phông” kiến thức của ông đã là một nhân tố quan trọng thuyết phục lãnh tụ Hồ Chí Minh giao cho ông trọng trách “can qua” ấy. Nói như Trần Văn Giàu, người đồng niên với ông (1911) và là lãnh tụ Nam bộ kháng chiến những ngày đầu, “Võ Nguyên Giáp cầm quân giỏi ngay từ buổi đầu là vì với tư cách giáo viên sử học, ông hiểu biết rất rộng và sâu lịch sử quân sự của cả Ta, Tàu, Tây (cả ba đều vần T cả, Trần Văn Giàu khoái trá). Vậy thì, theo cái lôgíc “học người” ấy, hẳn có những thiên tài quân sự ảnh hưởng đến ông?
“Thần tượng quân sự của tôi là Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Nguyễn Huệ. Không có nhà cầm quân nước ngoài nào là thần tượng của tôi nhưng danh tướng nước ngoài thì phải kể đến Napoléon”.
Đã đành kiến thức quân sự tích lũy được trong nhà trường hay tự học là vô cùng quan trọng, nhưng Cầm quân suy cho cùng là một Nghệ thuật như các ngành nghệ thuật khác và vì vậy đòi hỏi phải có năng khiếu bẩm sinh. Nói cách khác, tài thao lược của Võ Nguyên Giáp là “Thiên phú”. Nhưng thiên tài mà không có “quí nhân phù trợ” thì không dễ gì phát huy. Đến đây một lần nữa, ta lại phải ngả mũ kính phục Hồ Chí Minh vì đã chọn Võ Nguyên Giáp để gửi “thép” của Cách mạng. Quả vậy, theo bà Đặng Bích Hà, trưởng nữ của nhà văn hóa lớn Đặng Thai Mai và phu nhân của Đại tướng, “nếu không được Bác giao lãnh đạo quân sự, ông Văn nhà tôi cũng chỉ có thể làm đến Bộ trưởng Giáo Dục do xuất thân giáo viên và trong Đảng thì làm đến Xứ ủy viên là cùng”.
Chiều 21/3/2004
Hai hôm trước, nói chuyện với tôi qua điện thoại, phu nhân Đại tướng có nhắc tôi mang các bức họa chân dung Đại tướng đến để Đại tướng xem lại vì “Bác Giáp mê tranh của cháu lắm”. Rồi bà nói thêm đã có nhiều họa sĩ đến vẽ trực tiếp Đại tướng nhưng không thành công. Thậm chí một họa sĩ có tiếng sau đó đã vẽ chân dung bà để thế vào như một lời xin lỗi. Và chiều nay tôi đến với các bức chân dung vừa tròn một tá mà tôi đã “sơ tuyển” trong hàng chục bức đã vẽ trong hai lần trước đó. Võ Nguyên Giáp xuất hiện, lần này trong bộ đồ dân sự và ngay lập tức theo bản năng, tôi có ý tìm sự khác biệt giữa Đại tướng trong quân phục đại lễ và Đại tướng trong trang phục đời thường. Nhưng lạ quá, tôi chỉ tìm thấy được sự đồng nhất: vẫn con người điềm tĩnh đó với đôi mắt tinh anh lộ rõ sự quyết đoán, vẫn vẻ đôn hậu mà hóm hỉnh của một hiền triết phương Đông. Giờ thì tôi đã có dịp kiểm chứng câu ngạn ngữ của Pháp “L’habit ne fait pas le moine” (trang phục không làm nên thày tu). Đại tướng bảo tôi bày cả 12 bức ra để ông ngắm. Thế là mọi mặt bằng trong phòng khách: mặt bàn, mặt ghế, mặt sàn...đều được tận dụng. Vẫn chậm rãi, Võ Nguyên Giáp ngắm từng bức rất lâu, ngồi rồi lại đứng. Và rồi ông gọi cả nhà, kể cả anh em bảo vệ, cần vụ ra để cùng lựa những bức tốt nhất. Thế là tôi chứng kiến phu nhân Đại tướng, Võ Hồng Anh, Võ Hồng Nam, những người con của Đại tướng, cùng mọi người tranh luận sôi nổi và có sự tâm đắc ít nhiều khác biệt với ông. Tuy Võ Nguyên Giáp “dân chủ” là vậy, tôi vẫn cảm nhận chủ kiến của ông. Bức nào ông thích thì ông lại lấy tay ra hiệu cho tôi tránh ra mỗi khi tôi định cất bớt đi theo ý của đa số những người có mặt. Nhưng rồi mọi người cũng lựa được hai bức đưa vào chung kết. Ông đứng đó, vẫn trong tư thế của vị Tổng tư lệnh, có khác chăng là trong bộ đồ đời thường nho nhã và mặt trận của ông tại thời khắc này là văn hóa. Đại tướng suy nghĩ lung lắm bởi ông cho là cả hai đều thể hiện ông rất giống cả về hình thức lẫn tinh thần. Nhưng rồi ông đã chọn bức thể hiện ông nhân hậu hơn vì bức kia giống thì thật là giống nhưng “hơi dữ quá”. Tuy vậy, trước khi đi đến quyết dịnh cuối cùng, Đại tướng bảo tôi bày lại tất cả những bức trước đó đã đựợc cất bớt theo phương pháp loại trừ dần. Võ Nguyên Giáp đứng đó, trước các bức họa như thể đứng trước sa bàn chiến dịch. Bấy nhiêu bức là bấy nhiêu giải pháp khác nhau. Đã quyết định rồi nhưng để chắc không sai lầm, ông lại xem lại tất cả. Đại tướng ơi! đến bây giờ tôi mới cảm nhận được thế nào là giây phút đi đến quyết định “kéo pháo ra” ở mặt trận Điện Biên. Quả là khối óc vĩ đại vì đã hoạt động liên tục không chỉ trước, trong mà cả sau khi đã quyết định. Như thể “trao giải”, ông bèn kí vào các bức họa. Nhanh như chớp, đầy đủ cả họ lẫn tên. Thảo nào nhà sử học Pháp Jules Roy đã dùng từ “lòe sáng”(fulgurante) để mô tả chữ kí của ông. Sau khi hoàn tất công việc của một vị “chủ khảo tình thế”, Võ Nguyên Giáp hỏi tôi: “Mình có khó tính lắm không?” “Thưa Đại tướng – tôi đáp – dễ dãi không làm nên nghiệp lớn!”. Phu nhân Đại tướng âu yếm nhìn ông, nhận xét tranh: “Ba tuy đã già nhưng vẫn còn sắc xưa” thì Võ Nguyên Giáp hóm hỉnh “Sắc xưa thì có nhưng mà già!” Thật tự nhiên, hai Bác-cháu xoay sang đề tài văn hóa-văn nghệ.
“Tôi xem tivi thấy toàn là phim ngoại, phim ảnh của ta đi đâu rồi không biết! Nhục quá! Ta tiếp thu cái hay của các nước chứ không thể biến thành tivi của nước ngoài”.
Chao ôi, cho đến giờ phút này Tướng quân vẫn không chịu được cảnh làm nô lệ ngoại bang dưới bất kỳ góc độ nào, trên bất cứ phương diện nào. Nhưng hầu như ngay lập tức cái Trí của ông lại phát huy và ông tự lý giải: “Phải chăng ta thiếu kịch bản tốt, đạo diễn giỏi”. “Vậy theo Đại tướng, thế nào là bản sắc văn hóa dân tộc?”
“Độc lập- Tự do” – Đại tướng mạnh mẽ - Văn hóa Việt Nam tựu trung gồm hai chữ: dũng cảm và thông minh. Quyết đánh quyết thắng và biết đánh biết thắng. “Quyết” mà không “biết” thì sẽ thất bại”.
Thú thực là tôi đợi một câu trả lời ít nhiều liên quan đến sáng tạo văn học-nghệ thuật nhưng câu trả lời của Đại tướng cũng không hề làm tôi ngỡ ngàng. Phải rồi, văn hóa nhìn một cách tổng thể là những thành tựu để đời của một dân tộc. Vậy mà từ hơn 1000 năm qua, những dấu ấn của người Việt lại là những võ công. Quả vậy, lịch sử nước Nam ta là một chuỗi các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ bờ cõi nhằm khẳng định chân lí “Nam quốc sơn hà Nam đế cư” và “ Không có gì quí hơn Độc lập, Tự do”. Nói cách khác, văn hóa Việt Nam cơ bản là văn hóa chiến chinh, “Độc lập-Tự do” chính là cốt lõi, Dũng cảm-Thông minh, hay cái Dũng, cái Trí, là để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa đó.
Phu nhân Đại tướng mời tôi Sô-cô-la “made in Việt Nam”. Có vậy chứ, dân mình đã thành công trong việc tiếp thu tinh túy của văn hóa ẩm thực nước ngoài và văn học cũng không phải là ngoại lệ. Từ mười mấy năm đổ lại đây, ùng oàng đã được vặn nhỏ tối đa trong các tác phẩm viết về chiến tranh như để người đọc nghe rõ hơn tiếng đập của trái tim người lính và những xung động từ đó phát sinh, đành rằng không thể diễn giải trạng huống đặc biệt này của nhân loại đơn thuần như một điện tâm đồ!
“Viết về người lính dù dưới góc độ nào cũng đều tốt; mô tả chiến công hay đời sống tinh thần, hành động hay nội tâm của họ đều cần thiết như nhau vì đó là hai mặt của một vấn đề, ví như tiền tuyến luôn dính với hậu phương. Không thể có chiến thắng nếu tách rời hai mặt này của cuộc sống”.
Rốt cuộc Điện Biên Phủ vẫn quay trở lại trong không khí kỷ niệm 50 năm ngày Chiến thắng.
“Cách tốt nhất để kỉ niệm chiến thắng lịch sử này là không ăn hối lộ- Đại tướng rành rọt –Lẽ sống của tôi là vì Nước vì Dân,“Dĩ Công vi thượng- rồi quay sang các con tôi, Xuân Đức và Xuân Hiếu- cách tốt nhất đối với các cháu là học thật giỏi, nắm thật vững lịch sử của ông-cha để sau này làm nên những Điện Biên Phủ trong các lĩnh vực khoa học và văn hóa”.
Có lời dạy nào hay hơn thế khi tham nhũng đã trở thành quốc nạn, là “nội xâm”, đe dọa phá tan cơ đồ mà Điện Biên Phủ đã mở đường gây dựng và khi hội nhập quốc tế không chỉ đơn thuần là giải pháp kinh tế mà còn là nơi tỷ thí giữa các trí tuệ của năm châu!
LỜI KẾT
Việc Võ Nguyên Giáp thay đổi cách đánh vào phút chót tại lòng chảo Mường Thanh mang một ý nghĩa lớn lao hơn người ta tưởng rất nhiều. “Quyết định khó khăn nhất trong đời cầm quân” của ông không chỉ chấm dứt giấc mộng thực dân của Pháp tại Việt Nam nói riêng và Đông Dương nói chung mà còn bảo đảm thắng lợi cho cuộc kháng chiến chống Mỹ sau này, thu giang san về một mối.
“Nhân kỷ niệm 10 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, anh Lê Trọng Tấn, nguyên Đại đoàn trưởng 312 có nói: “Nếu không có quyết định chuyển cách đánh thì phần lớn chúng tôi sẽ không có mặt trong kháng chiến chống Mỹ”. Còn đối với anh Vương Thừa Vũ, nguyên Đại đoàn trưởng 308, nếu lúc đó cứ kiên trì phương châm “Đánh nhanh, thắng nhanh” thì cuộc kháng chiến chống Pháp có thể kéo thêm 10 năm nữa”.
Thực tình tôi cho rằng các vị Tướng nói trên vẫn quá ư lạc quan vì nếu ta thua tại quyết chiến điểm này thì sẽ không bao giờ còn cơ hội thống nhất hoàn toàn đất nước. Quả thực, theo quan điểm của tôi, nếu không có chiến thắng Điện Biên Phủ thì sẽ không có miền Bắc hoàn toàn giải phóng để làm hậu phương lớn – nhân tố quyết định để đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ, tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Như đã nói, lịch sử Việt Nam cơ bản là lịch sử chiến tranh và vì vậy một trong những biểu tượng chính của dân tộc Việt Nam phải là biểu tượng quân sự. Nghe nói trong mười danh tướng xuất sắc nhất từ cổ chí kim được một số nhà nghiên cứu lịch sử có uy tín thế giới bầu chọn thì Việt Nam được đại diện những hai lần: Trần Hưng Đạo và Võ Nguyên Giáp. Để được đứng vào danh sách đó, danh tướng được đề cử phải thỏa mãn 3 điều kiện: xây dựng quân đội, đánh trận giỏi và có lí luận quân sự. César của La mã không được chọn chỉ vì không để lại tác phẩm quân sự nào. Cả ba tiêu chí trên, Võ Nguyên Giáp không những thỏa mãn mà còn đáp ứng một cách nổi trội. Không như các danh tướng khác, Võ Nguyên Giáp không có đội quân nào để thừa kế mà phải bắt đầu từ con số Không theo đúng nghĩa đen của từ này: lo từ tìm cấp phó cho tiểu đội trưởng, từ mở lớp cứu thương lo đi, tất bật chẳng khác nào một bà nội trợ. Đánh trận giỏi thì chả phải đợi đến sau này mà ngay hai trận đầu ra quân - Phai Khắt và Nà Ngần- đã làm phía Pháp phải nhìn nhận ông là “cao thủ” (exécutés de main de maitre). Và chỉ riêng nguyên lý “thay đổi cách đánh hay là chết” trên cơ sở cập nhật tương quan lực lượng giữa các bên tham chiến cũng đã đủ đưa Võ Nguyên Giáp vào hàng “đại gia” trong lí luận quân sự.
Cách đây khoảng chục năm, khi tôi đang làm Tiến sĩ Luật ở bên Pháp, thấy mọi người hào hứng đi xem bộ phim Mỹ “Công viên kỉ Jura” trong đó những nhân vật chính là các chú khủng long thời tiền sử thì tôi nói vui: “Việc gì phải vào các rạp chiếu phim để xem khủng long được tái tạo bằng kĩ xảo. Hãy sang Việt Nam vì ở đó vẫn tồn tại một khủng long - con Rồng vĩ đại: Đại tướng Võ Nguyên Giáp!” Nghe tôi thuật lại chuyện này, Võ Nguyên Giáp, Nguyên Soái của tôi, mỉm cười hiền hậu...như Quảng Bình quê ông mêng mông bình lặng! Cũng có thể ông đang thả hồn về lại chiến trường xưa, nơi bao người mong ngóng vì “Điện Biên Phủ là đất của ông ấy mà!” như nôm na người em gái Thái giữa dòng vô tận hành hương./.
CHHV
Chú thích:
[1] Tiến sĩ Luật, Thạc sĩ Văn, hoạ sĩ hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, công tác tại Bộ Ngoại giao.
[2] Tác giả là nhà thơ Bút Tre, nổi tiếng với cách ngắt danh từ riêng thành hai dòng và câu thơ trên luôn được dẫn ra để chứng minh thi pháp độc đáo đó của ông
[3] Thăng Long, tên nguyên thủy của Hà Nội.
[4] Đêm về sáng ngày 25/1/1954, ngày N theo phương án “Đánh nhanh, thắng nhanh”.
[5] “Hò kéo pháo” của nhạc sĩ Hoàng Vân được sáng tác ngay tại Điện Biên Phủ, trước khi chiến dịch mở màn và được phổ biến trong toàn mặt trận.
Chín tư liệu Võ Nguyên Giáp trên Danh nhân Việt (http://danhnhanviet.blogspot.com)
1) Nhân cách lớn của đại tướng Võ Nguyên Giáp
2)Tướng Giáp trí tuệ bậc Thầy
3)Võ Nguyên Giáp sao sáng trời Nam
4)Võ Nguyên Giáp vị nhân tướng khuyến học
5)Võ Nguyên Giáp thiên tài quân sự
6)Đại tướng Võ Nguyên Giáp chân dung một huyền thoại
7)Võ Nguyên Giáp đọc lại và suy ngẫm
8)Đọc lại và suy ngẫm Tết Mậu Thân 1968
9) Võ Nguyên Giáp vị tướng của lòng dân
Video yêu thích
Võ Nguyên Giáp trong cuộc trường chinh thế kỷ
Đại tướng Võ Nguyên Giáp Tập 1 (Phần 1)
Đại tướng Võ Nguyên Giáp tập 2 (phần 3)
http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam
Trở về trang chính
Hoàng Kim, Ngọc Phương Nam, Thung dung, Dạy và học, Cây Lương thực, Học mỗi ngày, Danh nhân Việt, Food Crops News, CassavaViet, foodcrops.vn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
![ ](http://1.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgOH790sOyI/AAAAAAAAC6Y/It3dxP9Tmqc/s400/Vo+Nguyen+Giap+16.jpg)
![ ](http://1.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgOH790sOyI/AAAAAAAAC6Y/It3dxP9Tmqc/s400/Vo+Nguyen+Giap+16.jpg)
[DANH NHAN VIET](http://danhnhanviet.blogspot.com). TS. Cù Huy Hà Vũ (tác giả bài viết) và GS. Trần Hữu Dũng (chủ bút trang website [viet-studies](http://www.viet-studies.info/kinhte/CuHuyHaVu_VoNguyenGiap.htm)) đã đăng tài liệu rất quý " [Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Chân dung một huyền thoại](http://danhnhanviet.blogspot.com/search/label/Đại%20tướng%20Võ%20Nguyên%20Giáp%3A%20Chân%20dung%20một%20huyền%20thoại)". Tôi thật tâm đắc, thấm thía khi đọc đi đọc lại nhiều lần và suy ngẫm về những trích đoạn :“Vậy theo Đại tướng, thế nào là bản sắc văn hóa dân tộc?”“Độc lập- Tự do” – Đại tướng mạnh mẽ - Văn hóa Việt Nam tựu trung gồm hai chữ: dũng cảm và thông minh. Quyết đánh, quyết thắng và biết đánh biết thắng. “Quyết” mà không “biết” thì sẽ thất bại”. "Việc Võ Nguyên Giáp thay đổi cách đánh vào phút chót tại lòng chảo Mường Thanh mang một ý nghĩa lớn lao hơn người ta tưởng rất nhiều. “Quyết định khó khăn nhất trong đời cầm quân” của ông không chỉ chấm dứt giấc mộng thực dân của Pháp tại Việt Nam nói riêng và Đông Dương nói chung mà còn bảo đảm thắng lợi cho cuộc kháng chiến chống Mỹ sau này, thu giang san về một mối." Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã hội tụ cả Nhân, Trí, Dũng của một Thiên tài quân sự: Nhân văn, nhẫn nại, cẩn trọng, quyết đoán, Thật xúc động trước câu hỏi của người Thầy: “Mình có khó tính lắm không?” và câu trả lời tuyệt hay của Hà Vũ “Thưa Đại tướng, dễ dãi không làm nên nghiệp lớn!”
“Hoan hô Đại tướng Võ Nguyên / Giáp ta thắng trận Điện Biên lẫy lừng”[2]. Mới tí tuổi đầu tôi và lũ trẻ hàng phố Điện Biên Phủ (một trùng hợp ngẫu nhiên hay tiền định?) nằm đất Rồng bay[3] đã thuộc làu và cùng nhau hô vang bất luận ở bên quân nào mỗi khi trò đánh trận giả kết thúc, như thể tên Ông là hồi kèn Chiến thắng, là khúc Khải hoàn ca! Ấy là kí ức đầu tiên của tôi về vị Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam mà đa phần chúng tôi không biết mặt (thời đó phương tiện thông tin đại chúng đâu có rầm rộ như bây giờ!). Có ngờ đâu mấy chục năm sau, khi các con tôi không còn biết đánh trận giả là gì nữa nhưng lại biết nhiều điều hơn về võ công đã trở thành huyền thoại này của dân tộc qua truy cập internet, “Võ Nguyên Giáp - Điện Biên Phủ”, âm thanh kép ấy của Việt Nam Chiến thắng lại vang động trong tôi khi nhận đuợc một cú điện thoại của Đại tá Huyên, Chánh văn phòng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho biết Đại tướng vui lòng tiếp tôi tại nhà riêng để vẽ chân dung ông nhân kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Mừng đấy nhưng cũng trách nhiệm đấy! Quả là tôi đã ra Bắc vào Nam để vẽ chân dung các lão thành văn nghệ và con số “người mẫu” đặc biệt ấy đã lên tới trên trăm nhưng các chính khách thì tôi chưa từng. Và tôi đã chuẩn bị tất cả để đợi giờ G.
Chiều 4/9/2003
Đại tá Huyên ra đón và đưa tôi vào căn nhà được bố trí làm Văn phòng trước khi đưa sang phòng khách của Đại tướng. Thì kia, trên bảng công tác ghi rõ chiều nay Đại tướng sẽ mặc quân phục đại lễ cho tôi vẽ. Một dòng đơn giản là vậy nhưng ẩn chứa một sự trân trọng vô cùng đối với công việc của người nghệ sĩ vì bản thân tôi đã chứng kiến ngay cả trong ngày trọng đại là sinh nhật lần thứ 93 của mình vào năm ngoái, Đại tướng tiếp các đoàn nườm nượp đến chúc thọ vẫn chỉ trong bộ quân phục màu xanh thường nhật. Tôi vừa kịp chuẩn bị “đồ nghề” thì Võ Nguyên Giáp xuất hiện, như một tiên ông: mái tóc bạc trắng và trong bộ quân phục đại lễ cũng màu trắng. Chậm rãi đi tới bắt chặt tay tôi, ông hỏi thăm ngay sức khỏe của thân phụ tôi, nhà thơ Huy Cận, rằng “Huy Cận với mình thì thân lắm”. Nhận thấy Dương Hà, vợ tôi, đang lúng túng chào ông, Võ Nguyên Giáp bước tới và chủ động chìa má hôn. Thật “galăng”! Thật lịch thiệp! Rồi ông sẽ sàng ngồi xuống ghế mây để làm cái công việc của “người mẫu”. Cũng lại thật bất ngờ, chính ông khai mào cho tác nghiệp của tôi:
“Mặt tôi chia làm ba phần bằng nhau” – vừa nói Đại tướng vừa lấy tay đo từ cằm đến mũi, từ mũi đến mắt và từ mắt đến trán – Trong hội họa thì những gì cân đối lại không tạo ra đặc điểm và vì vậy vẽ cho ra tôi không phải là điều dễ. Cái thần là ở nơi con mắt. Có nhà báo nước ngoài nhận xét rằng tôi có đôi mắt thông minh. Tuy nhiên nếu Vũ đến vẽ tôi cách đây ba tháng thì lúc đó tôi như một người mù” (Đại tá Huyên đỡ lời: Đại tướng vừa mổ mắt vì đục thủy tinh thể, đáng mừng là thị lực từ 3/10 đã lên được 7/10).
![ ](http://2.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgOHluDKz9I/AAAAAAAAC6Q/gqzAEUhOGAM/s400/Vo+Nguyen+Giap+15.jpg)
![ ](http://2.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgOHluDKz9I/AAAAAAAAC6Q/gqzAEUhOGAM/s400/Vo+Nguyen+Giap+15.jpg)
Đại tướng ngồi nghiêm, mắt mở to. Những bức tranh thể hiện Napoléon của David quả là tuyệt tác, đôi mắt luôn mở to của vị Hoàng đế -Tướng quân này đã nói lên tất cả, tầm vóc nhỏ bé của nhân vật vĩ đại này của nước Pháp dường như đã được nhân lên từ đây! Một thoáng tĩnh lặng, câu chuyện Võ Nguyên Giáp tập Thiền khỏanh khắc này đối với tôi thực hơn bao giờ hết.
“Có nhà báo nước ngoài hỏi tôi tại sao tuổi tôi đã cao nhưng da ít nếp nhăn như vậy thì tôi trả lời là do thư thái; lúc ngồi thiền cũng như đi dạo, tôi không suy nghĩ gì hết”.
Descartes có nói: “Tôi tư duy vậy thì tôi tồn tại”. Tuy vậy không thể áp dụng định đề này của triết gia Tây phương cho một hiền triết phương Đông như Võ Đại tướng. Ngược lại là đằng khác, “không suy nghĩ” đã được Võ Nguyên Giáp sử dụng như một phương thức để tồn tại. Quả vậy, triết học phương Đông cho rằng những khỏang lặng, những mảng trắng trong tranh không phải là vô vi mà là hiện hữu. Nói cách khác, sự “không suy nghĩ” của Đại tướng là sự cân bằng, bổ trợ và tiếp nối tư duy, như có Âm là để tiếp Dương; là dọn chỗ để tiếp tục nhận năng lượng từ cuộc sống .Đôi mắt tinh anh của ông bỗng trở nên xa xăm. Không nghi ngờ gì nữa, vượt thời gian và không gian, Điện Biên Phủ về lại bên ông như tình yêu vĩ đại nhất.
“Quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân của tôi là “kéo pháo ra”, thay đổi từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang “đánh chắc tiến chắc” vì phương án đầu không bảo đảm chắc thắng. Khi tiễn tôi ra mặt trận, Bác chỉ dặn tôi: tướng quân tại ngoại, có chắc thắng thì hãy đánh, ngược lại là “hết vốn”. Mặt trận Nha Trang năm 1946 là một bài học xương máu. Được Bác cử đi thị sát mặt trận này, tôi nghiên cứu thấy thế địch mạnh hơn hẳn ta nên tôi đã yêu cầu các đồng chí chỉ huy mặt trận rút quân để bảo toàn lực lượng nhưng các đồng chí đó không nghe. Kết quả là mặt trận vỡ và quân ta bị tổn thất nặng nề. Cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân (1968) sau này cũng vậy, tôi không tán thành đánh tiếp sau đợt 1 vì chắc chắn sẽ tiếp tục bị thiệt hại bởi yếu tố bất ngờ đã không còn. Tựu trung lại là phải giành thắng lợi tối đa với xương máu tối thiểu. Tôi là Võ nhưng lại là Văn vì tôi thương người, thương anh em chiến sĩ lắm”.
Thật bất ngờ, Đại tướng đã giải tỏa thắc mắc của tôi về ý nghĩa của cái tên “Văn”, một trong hàng chục bí danh mà Võ Nguyên Giáp tự đặt trong đời hoạt động cách mạng của mình và đã được Bác cùng các đồng chí trìu mến gọi từ gần 2/3 thế kỷ nay. Phải rồi, “Văn” là chủ nghĩa nhân văn, tức “Nhân” và điều này càng vô cùng có ý nghĩa khi mỗi quyết định của người mang bí danh này liên quan trực tiếp đến sự sống và cái chết của hàng vạn con người. Nhưng để có được tính nhân văn thì phải có bản lĩnh văn hóa. Quả vậy, thương người mới chỉ là bản năng, vấn đề là phải “biết” cách thương người vì cổ nhân có câu “thương không phải lối bằng mười hại nhau”. “Biết” ở đây chính là có học, có văn hóa. Hiểu như vậy thì bí danh “Văn” còn có nghĩa là Văn hóa. Mở rộng ra, “Văn” theo nghĩa đó còn là Mưu lược; quan võ mà dùng vũ lực không thôi mới chỉ là “Dũng”, biết dùng Mưu, tức dùng Văn mới gọi là “Trí”. Tuy nhiên có cả Dũng lẫn Trí, cả Võ lẫn Văn mới chỉ là Tướng tài. Hội tụ cả Nhân, Trí, Dũng như ở Võ Nguyên Giáp mới là Thiên tài quân sự. Suy cho cùng, Võ Nguyên Giáp “làm chiến tranh” không phải vì chiến tranh mà vì quyền được sống của cả một dân tộc. Chủ nghĩa nhân văn, đạo lý của hai cuộc kháng chiến trường kỳ của người Việt ở Thế kỷ 20 chính là chỗ đó!
Lúc này đây vẽ ông mà tôi tưởng như đang đi những nét đồ lại những gì đã xảy ra cách nay tròn nửa thế kỷ. Ý đồ chiến lược ban đầu của ta là thu hút sinh lực địch lên Điện Biên Phủ để tiêu diệt hoặc kìm chân sinh lực địch, tạo thế cho tổng tấn công vào năm 1955. Nếu Pháp không tăng quân để lập tập đoàn cứ điểm ở đây thì ta rất có thể giành thắng lợi với phương án “đánh nhanh thắng nhanh”. Tuy nhiên trong trường hợp đó cuộc kháng chiến chắc chắn sẽ kéo dài hơn ta tưởng không phải vì sinh lực địch vẫn còn nhiều mà do sự can thiệp ngày càng gia tăng của Mỹ với ý đồ hất cẳng Pháp ở Đông Dương. Việc Pháp “tương kế tựu kế”, chủ động biến lòng chảo Điện Biên thành “cối xay” quân Việt Minh lại trở thành cơ hội cho ta kết thúc chiến tranh sớm hơn dự kiến. Một khi đã xác định Điện Biên Phủ là trận quyết chiến chiến lược, thì ta chỉ được phép thắng chứ không được thua. Như vậy, “rút pháo ra” là một bước lùi nhưng là bước lùi cần thiết để đi đến dứt điểm chiến tranh. Với nước cờ này, Võ Nguyên Giáp thực sự xứng đáng là người học trò vĩ đại của Hồ Chí Minh khi vận dụng đại thành công tư tưởng quân sự chủ chốt của Người là “Lùi để tiến” vốn đã được cụ thể hóa bằng Hiếp định sơ bộ 6/3 (1946) trong bối cảnh thế và lực của ta còn mỏng và địch đang ở phong độ cao. Nói cho đúng, “Lùi để tiến” đã được Võ Nguyên Giáp áp dụng ngay từ giai đoạn đầu của cuộc chiến tranh. Còn nhớ, ngay sau khi Cách mạng tháng 8 thành công, với tư cách là phụ trách quân sự và Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Võ Nguyên Giáp đã đề nghị thành lập các Đại đoàn để khẳng định sự trưởng thành của quân đội cách mạng và đã được Chính phủ chấp nhận. Thế nhưng sau khi kháng chiến bùng nổ, thực tế tác chiến cho thấy qui mô Đại đoàn đã không phát huy hiệu quả. Vậy là ông kiên quyết giải tán các đơn vị mới manh nha này và thế vào đó là các “đại đội độc lập”, “tiểu đoàn tập trung” để rồi 3 năm sau thành lập lại các Đại đoàn khi giai đoạn phản công đã chín muồi.
“Chỉ một mình tôi quyết định thay đổi cách đánh. Để đi tới quyết định đó, cả đêm tôi không ngủ được. Nếu nói tới dân chủ tập trung thì tôi là thiểu số tuyệt đối trong Đảng ủy mặt trận”.
Như vậy đó: Võ Nguyên Giáp thức trắng để quân ta không trắng tay; Võ Nguyên Giáp chấp nhận thiểu số tuyệt đối để dành chiến thắng tuyệt đối. Hơn cả dũng cảm, ông đánh cược cả sự nghiệp của mình vì sự tồn vong của toàn bộ chiến dịch và hơn thế nữa, của cả cuộc kháng chiến. Nhưng ông không bao giờ cô đơn, dõi theo ông là Hồ Chí Minh, linh hồn của cuộc kháng chiến vĩ đại. Và Lịch sử đã nhìn nhận công bằng: “bước ngoặt” của cả cuộc chiến tranh đã được định đoạt vào cái “đêm trắng” định mệnh ấy[4].
“Hò dô ta nào, kéo pháo ta vượt qua núi / Hò dô ta nào, kéo pháo ta vượt qua đèo/Dốc núi cao cao, nhưng lòng quyết tâm còn cao hơn núi/Vực sâu thăm thẳm, vực nào sâu bằng chí căm thù”[5]. Bất giác câu hò thăm thẳm núi rừng Tây Bắc ấy đưa tôi về với đoàn chiến sĩ xâu thành chuỗi gồng mình thực hiện mệnh lệnh của Võ Tổng trong ràn rạt lửa bom na-pan! Và Tô Vĩnh Diện, phải rồi chính Anh, người Hà Tĩnh quê tôi, đang quăng mình chèn bánh cứu “pháo ta” (“Pháo ta”, thấm thía lắm! vì lần đầu tiên pháo xung trận như một binh chủng hợp thành, Cù Huy Thước, chú tôi, cựu chính trị viên đại đội pháo nhớ lại)... Với một vị Tổng tư lệnh “xuất thần”như vậy, với những chiến binh kỷ luật và quả cảm trong một âm hưởng hào hùng như vậy, chiến thắng đã được định đoạt ngay trước giờ nổ súng! Thời khắc này dường như tất cả đều đã tụ lại đây, cả người lẫn pháo, người còn sống và cả người đã mất, để báo cáo với Đại tướng “Nhiệm vụ đã hoàn thành!”.
Chiều 17/2/2004
Chả biết từ lúc nào phương châm “chắc thắng” của vị Tổng tư lệnh đã thấm vào tôi và thế là để thật “chắc ăn”, một lần nữa tôi lại đến để dựng chân dung ông. Vẫn uy nghi trong quân phục đại lễ màu trắng, Đại tướng đi tới hồi kết của “Điểm hẹn lịch sử”.
“Khi chiến sĩ ta dẫn De Castries trình diện anh Lê Trọng Tấn, Đại đoàn trưởng 312, đơn vị đã chiếm lĩnh tung thâm tập đoàn cứ điểm và bắt sống toàn bộ Bộ tham mưu của địch thì anh Tấn có gọi điện báo cáo tôi. Giây phút đó, tôi không có xúc cảm nào đặc biêt vì việc quân Pháp đầu hàng là tất yếu mà chỉ ra lệnh hãy đối chiếu tù binh với ảnh De Castries mà ta có để không bị nhầm. Nhưng tôi biết khi đó cán bộ, chiến sĩ ta sung sướng vô cùng, anh em bắn súng tưng bừng lên trời để mừng chiến thắng”.
Không nghi ngờ gì nữa, cẩn trọng ngay cả khi đã giành chiến thắng, điều này đã tạo nên sự khác biệt, đưa Võ Nguyên Giáp vượt tầm các tư lệnh quân sự thông thường! Không chủ quan, khinh địch – dù chỉ một giây – mới có thể lý giải cương vị đứng đầu ba quân của ông suốt cuộc kháng chiến trường kỳ! Nhưng sao tôi vẫn cảm thấy bên cạnh sự cẩn trọng đó còn là một trái tim lớn của người Anh Cả, một chủ nghĩa nhân văn vô bờ bến: bao anh em đồng chí hy sinh trong trận này còn đang nằm đó, thịt da chưa tan mùi thuốc súng, dẫu biết rằng mọi thắng lợi không bao giờ miễn phí mà đều có cái giá của nó, thậm chí rất đắt! Giây lát trầm ngâm, ông tiếp:
“Tôi thấy kế hoạch tác chiến cho năm 1975 sau chiến thắng Buôn Mê Thuột như một tờ giấy không có hồn (ông nhắc đi nhắc lại). Trong đầu tôi bỗng lóe sáng là sau thất bại ở Tây Nguyên, địch sẽ không tử thủ tại Đà Nẵng mà sẽ rút chạy. Thế là tôi ra lệnh cho anh Lê Trọng Tấn tiến đánh tiêu diệt địch theo phương án chúng rút chạy. Thay đổi cách đánh, đó là nhân tố quyết định làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ và chiến thắng mùa Xuân 1975”.
“Lóe sáng”, phải rồi. Đó là kết qủa tất yếu của sự tập trung năng lượng cao đến độ bốc cháy và phát sáng. “Lóe sáng”, đó là giây phút “xuất thần”- đối nghịch với những bản kế hoạch “vô hồn”- mà nếu ngay lập tức không thể hiện bằng hành động thì cơ hội ngàn năm có một để kết thúc chiến tranh sẽ một đi không bao giờ trở lại. Không nghi ngờ gì nữa, mỗi một lần trong Võ Nguyên Giáp “lóe sáng” là một lần báo trước một tiếng sét khủng khiếp thiêu kẻ thù thành tro bụi!
Nghỉ giải lao, Đại tướng mời tôi “nào ta cụng chén”. Như mạch nước ngầm, những câu chuyện về khởi phát binh nghiệp của ông vào những năm 40 của thế kỷ trước cứ thế tuôn trào lấp đầy tuần trà.
“Đến bây giờ tôi vẫn không hiểu tại làm sao Bác lại giao cho tôi phụ trách công tác quân sự -Nhấp một ngụm nước, Đại tướng tiếp tục - Bác cũng chỉ hỏi: “Chú Văn có làm quân sự được không?” và Bác giao cho tôi công tác này trong khi bản thân tôi chưa hề đọc một cuốn sách giáo khoa quân sự nào dù đó là dành cho cấp tiểu đội trưởng và lúc ấy đã có đồng chí tốt nghiệp Trường quân sự Hoàng Phố, từng là sĩ quan bên Trung Quốc. Cảm tưởng của tôi lúc ấy ra sao? Thực tình lúc đó tôi cũng không nghĩ gì và luôn tin tưởng tuyệt đối vào các quyết định của Bác. Sau này cũng vậy, trong một cuộc họp của Hội đồng Chính phủ vào tháng 1/1948, Bác nói:“Chính phủ phong chú Văn làm Đại tướng”, chỉ có thế thôi và không báo trước. Sau đó thì Bác mới ra Sắc lệnh với tư cách Chủ tịch Nước và tổ chức lễ phong hàm cho tôi. Về việc này, anh Cù Huy Cận lúc đó là Tổng thư kí Hội đồng Chính phủ biết rất rõ”.
Thật hy hữu trong lịch sử nhân loại việc lựa chọn người cầm quân của cả một dân tộc diễn ra mộc mạc đến như vậy và cũng mộc mạc như thế đội quân chính qui đầu tiên của Cách mạng - Đội tuyên truyền giải phóng quân - từ chỉ huy cho đến lính. Bức ảnh chụp cách đây tròn 60 năm dưới bóng rừng Trần Hưng Đạo vẫn còn kia: vỏn vẹn Ba mươi Tư người, quần nâu áo vải, vũ khí thô sơ, đứng nghiêm trước một Võ Nguyên Giáp đầu đội mũ phớt, quần xắn đến bắp chân.Cũng thật hy hữu một đội quân ra đời trong bối cảnh như vậy mà chỉ một năm sau đã tiến thẳng về Quảng trường Ba Đình-Hà Nội cùng nhân dân cả nước tung hô Nước Việt Nam Độc Lập, chấm dứt vĩnh viễn chế độ thực dân-phong kiến kéo dài đã 2/3 thế kỷ. Vẫn người chỉ huy và đội quân ấy 10 năm sau đã làm nên một Điện Biên Phủ long trời lở đất, đánh bại một đội quân nhà nghề vào bậc nhất, mở đầu cho sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ trên phạm vi toàn thế giới.
Lí giải thế nào đây về sự lựa chọn người cầm quân của lãnh tụ Hồ Chí Minh?
Trước hết Cụ Hồ thực sự là một nhà tiên tri. Ngay từ năm 1941 Ông Cụ đã làm thơ dự báo năm 1945 Cách mạng sẽ thành công. Lại nữa, ngay từ xuân 1947, Bác đã chỉ thị phải “đem được lá cờ đỏ sao vàng cắm lên đất Điện Biên Phủ” và tháng 6 năm 1949, năm năm trước trận quyết chiến Việt-Pháp tại lòng chảo này, đã dự đoán “hơn một vạn giặc chết và bị thương” trong “trận đánh cuối cùng”. Với “con mắt xanh” của nhà tiên tri, Bác hẳn đã phát hiện ở Võ Nguyên Giáp một thiên tài quân sự mà sự thông minh cùng sự cẩn trọng chắc chắn là những thuộc tính quan trọng hàng đầu. Suy cho cùng, hiếm có nhà cách mạng buổi đầu nào lại là nhà quân sự chuyên nghiệp. Mấu chốt là ở khả năng “tự đào tạo”. Mà muốn thế thì phải có tri thức đủ để “mình thành thầy của chính mình”. Vì vậy, dù Võ Nguyên Giáp không qua một khóa đào tạo quân sự nào nhưng chắc chắn “phông” kiến thức của ông đã là một nhân tố quan trọng thuyết phục lãnh tụ Hồ Chí Minh giao cho ông trọng trách “can qua” ấy. Nói như Trần Văn Giàu, người đồng niên với ông (1911) và là lãnh tụ Nam bộ kháng chiến những ngày đầu, “Võ Nguyên Giáp cầm quân giỏi ngay từ buổi đầu là vì với tư cách giáo viên sử học, ông hiểu biết rất rộng và sâu lịch sử quân sự của cả Ta, Tàu, Tây (cả ba đều vần T cả, Trần Văn Giàu khoái trá). Vậy thì, theo cái lôgíc “học người” ấy, hẳn có những thiên tài quân sự ảnh hưởng đến ông?
“Thần tượng quân sự của tôi là Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Nguyễn Huệ. Không có nhà cầm quân nước ngoài nào là thần tượng của tôi nhưng danh tướng nước ngoài thì phải kể đến Napoléon”.
Đã đành kiến thức quân sự tích lũy được trong nhà trường hay tự học là vô cùng quan trọng, nhưng Cầm quân suy cho cùng là một Nghệ thuật như các ngành nghệ thuật khác và vì vậy đòi hỏi phải có năng khiếu bẩm sinh. Nói cách khác, tài thao lược của Võ Nguyên Giáp là “Thiên phú”. Nhưng thiên tài mà không có “quí nhân phù trợ” thì không dễ gì phát huy. Đến đây một lần nữa, ta lại phải ngả mũ kính phục Hồ Chí Minh vì đã chọn Võ Nguyên Giáp để gửi “thép” của Cách mạng. Quả vậy, theo bà Đặng Bích Hà, trưởng nữ của nhà văn hóa lớn Đặng Thai Mai và phu nhân của Đại tướng, “nếu không được Bác giao lãnh đạo quân sự, ông Văn nhà tôi cũng chỉ có thể làm đến Bộ trưởng Giáo Dục do xuất thân giáo viên và trong Đảng thì làm đến Xứ ủy viên là cùng”.
![ ](http://1.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgOIbBJnbmI/AAAAAAAAC6g/RdYqCiDV0f0/s400/Vo+Nguyen+Giap+17.jpg)
![ ](http://1.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgOIbBJnbmI/AAAAAAAAC6g/RdYqCiDV0f0/s400/Vo+Nguyen+Giap+17.jpg)
Chiều 21/3/2004
Hai hôm trước, nói chuyện với tôi qua điện thoại, phu nhân Đại tướng có nhắc tôi mang các bức họa chân dung Đại tướng đến để Đại tướng xem lại vì “Bác Giáp mê tranh của cháu lắm”. Rồi bà nói thêm đã có nhiều họa sĩ đến vẽ trực tiếp Đại tướng nhưng không thành công. Thậm chí một họa sĩ có tiếng sau đó đã vẽ chân dung bà để thế vào như một lời xin lỗi. Và chiều nay tôi đến với các bức chân dung vừa tròn một tá mà tôi đã “sơ tuyển” trong hàng chục bức đã vẽ trong hai lần trước đó. Võ Nguyên Giáp xuất hiện, lần này trong bộ đồ dân sự và ngay lập tức theo bản năng, tôi có ý tìm sự khác biệt giữa Đại tướng trong quân phục đại lễ và Đại tướng trong trang phục đời thường. Nhưng lạ quá, tôi chỉ tìm thấy được sự đồng nhất: vẫn con người điềm tĩnh đó với đôi mắt tinh anh lộ rõ sự quyết đoán, vẫn vẻ đôn hậu mà hóm hỉnh của một hiền triết phương Đông. Giờ thì tôi đã có dịp kiểm chứng câu ngạn ngữ của Pháp “L’habit ne fait pas le moine” (trang phục không làm nên thày tu). Đại tướng bảo tôi bày cả 12 bức ra để ông ngắm. Thế là mọi mặt bằng trong phòng khách: mặt bàn, mặt ghế, mặt sàn...đều được tận dụng. Vẫn chậm rãi, Võ Nguyên Giáp ngắm từng bức rất lâu, ngồi rồi lại đứng. Và rồi ông gọi cả nhà, kể cả anh em bảo vệ, cần vụ ra để cùng lựa những bức tốt nhất. Thế là tôi chứng kiến phu nhân Đại tướng, Võ Hồng Anh, Võ Hồng Nam, những người con của Đại tướng, cùng mọi người tranh luận sôi nổi và có sự tâm đắc ít nhiều khác biệt với ông. Tuy Võ Nguyên Giáp “dân chủ” là vậy, tôi vẫn cảm nhận chủ kiến của ông. Bức nào ông thích thì ông lại lấy tay ra hiệu cho tôi tránh ra mỗi khi tôi định cất bớt đi theo ý của đa số những người có mặt. Nhưng rồi mọi người cũng lựa được hai bức đưa vào chung kết. Ông đứng đó, vẫn trong tư thế của vị Tổng tư lệnh, có khác chăng là trong bộ đồ đời thường nho nhã và mặt trận của ông tại thời khắc này là văn hóa. Đại tướng suy nghĩ lung lắm bởi ông cho là cả hai đều thể hiện ông rất giống cả về hình thức lẫn tinh thần. Nhưng rồi ông đã chọn bức thể hiện ông nhân hậu hơn vì bức kia giống thì thật là giống nhưng “hơi dữ quá”. Tuy vậy, trước khi đi đến quyết dịnh cuối cùng, Đại tướng bảo tôi bày lại tất cả những bức trước đó đã đựợc cất bớt theo phương pháp loại trừ dần. Võ Nguyên Giáp đứng đó, trước các bức họa như thể đứng trước sa bàn chiến dịch. Bấy nhiêu bức là bấy nhiêu giải pháp khác nhau. Đã quyết định rồi nhưng để chắc không sai lầm, ông lại xem lại tất cả. Đại tướng ơi! đến bây giờ tôi mới cảm nhận được thế nào là giây phút đi đến quyết định “kéo pháo ra” ở mặt trận Điện Biên. Quả là khối óc vĩ đại vì đã hoạt động liên tục không chỉ trước, trong mà cả sau khi đã quyết định. Như thể “trao giải”, ông bèn kí vào các bức họa. Nhanh như chớp, đầy đủ cả họ lẫn tên. Thảo nào nhà sử học Pháp Jules Roy đã dùng từ “lòe sáng”(fulgurante) để mô tả chữ kí của ông. Sau khi hoàn tất công việc của một vị “chủ khảo tình thế”, Võ Nguyên Giáp hỏi tôi: “Mình có khó tính lắm không?” “Thưa Đại tướng – tôi đáp – dễ dãi không làm nên nghiệp lớn!”. Phu nhân Đại tướng âu yếm nhìn ông, nhận xét tranh: “Ba tuy đã già nhưng vẫn còn sắc xưa” thì Võ Nguyên Giáp hóm hỉnh “Sắc xưa thì có nhưng mà già!” Thật tự nhiên, hai Bác-cháu xoay sang đề tài văn hóa-văn nghệ.
“Tôi xem tivi thấy toàn là phim ngoại, phim ảnh của ta đi đâu rồi không biết! Nhục quá! Ta tiếp thu cái hay của các nước chứ không thể biến thành tivi của nước ngoài”.
Chao ôi, cho đến giờ phút này Tướng quân vẫn không chịu được cảnh làm nô lệ ngoại bang dưới bất kỳ góc độ nào, trên bất cứ phương diện nào. Nhưng hầu như ngay lập tức cái Trí của ông lại phát huy và ông tự lý giải: “Phải chăng ta thiếu kịch bản tốt, đạo diễn giỏi”. “Vậy theo Đại tướng, thế nào là bản sắc văn hóa dân tộc?”
“Độc lập- Tự do” – Đại tướng mạnh mẽ - Văn hóa Việt Nam tựu trung gồm hai chữ: dũng cảm và thông minh. Quyết đánh quyết thắng và biết đánh biết thắng. “Quyết” mà không “biết” thì sẽ thất bại”.
Thú thực là tôi đợi một câu trả lời ít nhiều liên quan đến sáng tạo văn học-nghệ thuật nhưng câu trả lời của Đại tướng cũng không hề làm tôi ngỡ ngàng. Phải rồi, văn hóa nhìn một cách tổng thể là những thành tựu để đời của một dân tộc. Vậy mà từ hơn 1000 năm qua, những dấu ấn của người Việt lại là những võ công. Quả vậy, lịch sử nước Nam ta là một chuỗi các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ bờ cõi nhằm khẳng định chân lí “Nam quốc sơn hà Nam đế cư” và “ Không có gì quí hơn Độc lập, Tự do”. Nói cách khác, văn hóa Việt Nam cơ bản là văn hóa chiến chinh, “Độc lập-Tự do” chính là cốt lõi, Dũng cảm-Thông minh, hay cái Dũng, cái Trí, là để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa đó.
Phu nhân Đại tướng mời tôi Sô-cô-la “made in Việt Nam”. Có vậy chứ, dân mình đã thành công trong việc tiếp thu tinh túy của văn hóa ẩm thực nước ngoài và văn học cũng không phải là ngoại lệ. Từ mười mấy năm đổ lại đây, ùng oàng đã được vặn nhỏ tối đa trong các tác phẩm viết về chiến tranh như để người đọc nghe rõ hơn tiếng đập của trái tim người lính và những xung động từ đó phát sinh, đành rằng không thể diễn giải trạng huống đặc biệt này của nhân loại đơn thuần như một điện tâm đồ!
“Viết về người lính dù dưới góc độ nào cũng đều tốt; mô tả chiến công hay đời sống tinh thần, hành động hay nội tâm của họ đều cần thiết như nhau vì đó là hai mặt của một vấn đề, ví như tiền tuyến luôn dính với hậu phương. Không thể có chiến thắng nếu tách rời hai mặt này của cuộc sống”.
Rốt cuộc Điện Biên Phủ vẫn quay trở lại trong không khí kỷ niệm 50 năm ngày Chiến thắng.
“Cách tốt nhất để kỉ niệm chiến thắng lịch sử này là không ăn hối lộ- Đại tướng rành rọt –Lẽ sống của tôi là vì Nước vì Dân,“Dĩ Công vi thượng- rồi quay sang các con tôi, Xuân Đức và Xuân Hiếu- cách tốt nhất đối với các cháu là học thật giỏi, nắm thật vững lịch sử của ông-cha để sau này làm nên những Điện Biên Phủ trong các lĩnh vực khoa học và văn hóa”.
Có lời dạy nào hay hơn thế khi tham nhũng đã trở thành quốc nạn, là “nội xâm”, đe dọa phá tan cơ đồ mà Điện Biên Phủ đã mở đường gây dựng và khi hội nhập quốc tế không chỉ đơn thuần là giải pháp kinh tế mà còn là nơi tỷ thí giữa các trí tuệ của năm châu!
![ ](http://1.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgOJ4WFSJEI/AAAAAAAAC6o/AohGYvBkfqc/s400/Vo+Nguyen+Giap+18.jpg)
![ ](http://1.bp.blogspot.com/_ewWdo68I2wA/SgOJ4WFSJEI/AAAAAAAAC6o/AohGYvBkfqc/s400/Vo+Nguyen+Giap+18.jpg)
LỜI KẾT
Việc Võ Nguyên Giáp thay đổi cách đánh vào phút chót tại lòng chảo Mường Thanh mang một ý nghĩa lớn lao hơn người ta tưởng rất nhiều. “Quyết định khó khăn nhất trong đời cầm quân” của ông không chỉ chấm dứt giấc mộng thực dân của Pháp tại Việt Nam nói riêng và Đông Dương nói chung mà còn bảo đảm thắng lợi cho cuộc kháng chiến chống Mỹ sau này, thu giang san về một mối.
“Nhân kỷ niệm 10 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, anh Lê Trọng Tấn, nguyên Đại đoàn trưởng 312 có nói: “Nếu không có quyết định chuyển cách đánh thì phần lớn chúng tôi sẽ không có mặt trong kháng chiến chống Mỹ”. Còn đối với anh Vương Thừa Vũ, nguyên Đại đoàn trưởng 308, nếu lúc đó cứ kiên trì phương châm “Đánh nhanh, thắng nhanh” thì cuộc kháng chiến chống Pháp có thể kéo thêm 10 năm nữa”.
Thực tình tôi cho rằng các vị Tướng nói trên vẫn quá ư lạc quan vì nếu ta thua tại quyết chiến điểm này thì sẽ không bao giờ còn cơ hội thống nhất hoàn toàn đất nước. Quả thực, theo quan điểm của tôi, nếu không có chiến thắng Điện Biên Phủ thì sẽ không có miền Bắc hoàn toàn giải phóng để làm hậu phương lớn – nhân tố quyết định để đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ, tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Như đã nói, lịch sử Việt Nam cơ bản là lịch sử chiến tranh và vì vậy một trong những biểu tượng chính của dân tộc Việt Nam phải là biểu tượng quân sự. Nghe nói trong mười danh tướng xuất sắc nhất từ cổ chí kim được một số nhà nghiên cứu lịch sử có uy tín thế giới bầu chọn thì Việt Nam được đại diện những hai lần: Trần Hưng Đạo và Võ Nguyên Giáp. Để được đứng vào danh sách đó, danh tướng được đề cử phải thỏa mãn 3 điều kiện: xây dựng quân đội, đánh trận giỏi và có lí luận quân sự. César của La mã không được chọn chỉ vì không để lại tác phẩm quân sự nào. Cả ba tiêu chí trên, Võ Nguyên Giáp không những thỏa mãn mà còn đáp ứng một cách nổi trội. Không như các danh tướng khác, Võ Nguyên Giáp không có đội quân nào để thừa kế mà phải bắt đầu từ con số Không theo đúng nghĩa đen của từ này: lo từ tìm cấp phó cho tiểu đội trưởng, từ mở lớp cứu thương lo đi, tất bật chẳng khác nào một bà nội trợ. Đánh trận giỏi thì chả phải đợi đến sau này mà ngay hai trận đầu ra quân - Phai Khắt và Nà Ngần- đã làm phía Pháp phải nhìn nhận ông là “cao thủ” (exécutés de main de maitre). Và chỉ riêng nguyên lý “thay đổi cách đánh hay là chết” trên cơ sở cập nhật tương quan lực lượng giữa các bên tham chiến cũng đã đủ đưa Võ Nguyên Giáp vào hàng “đại gia” trong lí luận quân sự.
Cách đây khoảng chục năm, khi tôi đang làm Tiến sĩ Luật ở bên Pháp, thấy mọi người hào hứng đi xem bộ phim Mỹ “Công viên kỉ Jura” trong đó những nhân vật chính là các chú khủng long thời tiền sử thì tôi nói vui: “Việc gì phải vào các rạp chiếu phim để xem khủng long được tái tạo bằng kĩ xảo. Hãy sang Việt Nam vì ở đó vẫn tồn tại một khủng long - con Rồng vĩ đại: Đại tướng Võ Nguyên Giáp!” Nghe tôi thuật lại chuyện này, Võ Nguyên Giáp, Nguyên Soái của tôi, mỉm cười hiền hậu...như Quảng Bình quê ông mêng mông bình lặng! Cũng có thể ông đang thả hồn về lại chiến trường xưa, nơi bao người mong ngóng vì “Điện Biên Phủ là đất của ông ấy mà!” như nôm na người em gái Thái giữa dòng vô tận hành hương./.
CHHV
Chú thích:
[1] Tiến sĩ Luật, Thạc sĩ Văn, hoạ sĩ hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, công tác tại Bộ Ngoại giao.
[2] Tác giả là nhà thơ Bút Tre, nổi tiếng với cách ngắt danh từ riêng thành hai dòng và câu thơ trên luôn được dẫn ra để chứng minh thi pháp độc đáo đó của ông
[3] Thăng Long, tên nguyên thủy của Hà Nội.
[4] Đêm về sáng ngày 25/1/1954, ngày N theo phương án “Đánh nhanh, thắng nhanh”.
[5] “Hò kéo pháo” của nhạc sĩ Hoàng Vân được sáng tác ngay tại Điện Biên Phủ, trước khi chiến dịch mở màn và được phổ biến trong toàn mặt trận.
**Chín tư liệu Võ Nguyên Giáp trên Danh nhân Việt (http://danhnhanviet.blogspot.com)**
1)
[Nhân cách lớn của đại tướng Võ Nguyên Giáp](http://danhnhanviet.blogspot.com/2009/05/di-cong-vi-thuong-nhan-cach-lon-cua-ai.html)
2)
[Tướng Giáp trí tuệ bậc Thầy](http://danhnhanviet.blogspot.com/2009/05/tuong-giap.html)
3)
[Võ Nguyên Giáp sao sáng trời Nam](http://danhnhanviet.blogspot.com/2009/02/vo-nguyen-giap.html)
4)
[Võ Nguyên Giáp vị nhân tướng khuyến học](http://danhnhanviet.blogspot.com/2009/02/vo-nguyen-giap_14.html )
5)
[Võ Nguyên Giáp thiên tài quân sự](http://danhnhanviet.blogspot.com/2010/03/vo-nguyen-giap-thien-tai-quan-su.html)
6)
[Đại tướng Võ Nguyên Giáp chân dung một huyền thoại](http://danhnhanviet.blogspot.com/2009/05/ai-tuong-vo-nguyen-giap-chan-dung-mot.html)
7)
[Võ Nguyên Giáp đọc lại và suy ngẫm](http://danhnhanviet.blogspot.com/2010/05/oc-lai-va-suy-ngam.html)
8)
[Đọc lại và suy ngẫm Tết Mậu Thân 1968](http://danhnhanviet.blogspot.com/2010/05/oc-lai-va-suy-ngam-ve-tet-mau-than-1968.html)
9)
[Võ Nguyên Giáp vị tướng của lòng dân](http://danhnhanviet.blogspot.com/2013/10/vo-nguyen-giap-vi-tuong-cua-long-dan.html) **Video yêu thích**
Võ Nguyên Giáp trong cuộc trường chinh thế kỷ
Đại tướng Võ Nguyên Giáp Tập 1 (Phần 1)
Đại tướng Võ Nguyên Giáp tập 2 (phần 3)
[http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) **Trở về trang chính** [Hoàng Kim](http://hoangkimlong.wordpress.com/2013/06/28/nguyen-khai-ngoc-cho-doi/), [Ngọc Phương Nam](http://hoangkimlong.blogspot.com), [Thung dung](http://thovanhoangkim.blogspot.com), [Dạy và học](http://dayvahoc.blogspot.com), [Cây Lương thực](http://cayluongthuc.blogspot.com), [Học mỗi ngày](http://hocmoingay.blogspot.com), [Danh nhân Việt](http://danhnhanviet.blogspot.com), [Food Crops News](https://twitter.com/hoangkimvietnam >KimTwitter</a>, <a target=), [CassavaViet](http://cassavaviet.blogspot.com), [foodcrops.vn](http://foodcrops.vn)
## Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0


text:
ĐỌC LẠI VÀ SUY NGẪM. "Ngày 25.3.1975, lúc 18 giờ, Tổng tư lệnh (Võ Nguyên Giáp) gửi điện cho Trần Văn Trà và Quân ủy Miền, đồng gửi Phạm Hùng, Bí thư Trung ương Cục: “…Thời cơ chiến lược đã đến. Cần tranh thủ thời gian cao độ, tập trung lực lượng vào hướng trọng điểm, hành động táo bạo, bất ngờ, hoàn thành càng sớm càng tốt quyết tâm chiến lược lớn mà Bộ chính trị đã đề ra…Cần làm cho các cấp thông suốt hơn, tập trung lực lượng vào các mục tiêu chủ yếu. Thực hiện chiến lược ba quả đấm. Ký tên: Văn”. Có thể thấy, ngay một bức điện chỉ đạo chiến trường đang ở vào giai đoạn phát triển cực kỳ mau lẹ, ông Giáp cũng đã có ý giữ gìn. “Thực hiện chiến lược ba quả đấm” – câu ông Duẩn thường nói và là chiến lược ông Duẩn ưa thích."
Chiến lược "ba quả đấm” của Lê Duẩn (1) & (2) là tài liệu nghiên cứu lịch sử xuất sắc của Lê Mai.
Tôi đồng tình với ý kiến của anh. Ông Giáp luôn ý tứ giữ gìn và thể hiện sự tôn trọng cao đối với ông Duẩn, như thí dụ từ bức điện nêu trên. Nhưng điều rất rõ ràng là ông Giáp cũng thực sự tâm đắc và thực hành đặc biệt nhuần nhuyễn, năng động và sáng tạo chiến lược tổng lực xuất sắc đó. Họ không còn riêng nữa mà hòa thành một khối: “Ta đánh theo cách của ta là phải chính trị, quân sự kết hợp, phải là chiến lược tổng hợp với ba quả đấm, khác đó là không thắng được”. “Ba quả đấm” đó là: chính trị, quân sự, ngoại giao. Đó cũng là ba vùng chiến lược: rừng núi, nông thôn đồng bằng và đô thị; là ba thứ quân: bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích; là ba mũi giáp công: quân sự, chính trị, binh vận. Đường lối giành chiến thắng ... là đẩy lùi từng bước, đánh đổ từng bộ phận, thực hiện chiến lược “ba quả đấm”, giành thắng lợi từng phần tiến đến giành thắng lợi hoàn toàn. Lê Duẩn là người được Hồ Chí Minh và Bộ chính trị giao đặc trách về miền Nam, “có trách nhiệm đề đạt về vấn đề này”. Lẽ đương nhiên, Lê Duẩn đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc hoạch định và thực thi đường lối ấy."
Chiến lược “ba quả đấm” của Lê Duẩn là câu chuyện lịch sử tư tưởng Việt Nam rất thú vị !
Hoàng Kim
Trân trọng chép lại và giới thiệu tác phẩm của Lê Mai
CHIẾN LƯỢC" BA QUẢ ĐẤM" CỦA LÊ DUẨN (1)
Lê Mai
Blog Lê Mai, ngày 26 tháng 4 năm 2014.
Những ngày cuối năm 1974 và đầu năm 1975, Bộ chính trị Bắc VN họp liên tục với lãnh đạo các chiến trường nhằm thảo luận kế hoạch giải phóng miền Nam. Lê Duẩn – Bí thư thứ nhất Trung ương Đảng, thường chủ trì các cuộc họp ấy. Sau Hiệp định Pari, người Mỹ ra đi, so sánh lực lượng bắt đầu có lợi cho Bắc VN. Thời cơ đã đến gần, song giành thắng lợi bằng cách nào là điều không hề đơn giản. Lê Duẩn phát biểu: “Ta đánh theo cách của ta là phải chính trị, quân sự kết hợp, phải là chiến lược tổng hợp với ba quả đấm, khác đó là không thắng được”.
“Ba quả đấm” đó là: chính trị, quân sự, ngoại giao. Đó cũng là ba vùng chiến lược: rừng núi, nông thôn đồng bằng và đô thị; là ba thứ quân: bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích; là ba mũi giáp công: quân sự, chính trị, binh vận. Đường lối giành chiến thắng của Bắc VN là đẩy lùi từng bước, đánh đổ từng bộ phận, thực hiện chiến lược “ba quả đấm”, giành thắng lợi từng phần tiến đến giành thắng lợi hoàn toàn. Lê Duẩn là người được Hồ Chí Minh và Bộ chính trị giao đặc trách về miền Nam, “có trách nhiệm đề đạt về vấn đề này”. Lẽ đương nhiên, Lê Duẩn đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc hoạch định và thực thi đường lối ấy.
Đầu thập kỷ sáu mươi, Lê Duẩn đã nhận định: “cách mạng miền Nam không tiến hành bằng cách trường kỳ đấu tranh vũ trang, lấy nông thôn bao vây thành thị, tiến lên dùng lực lượng quân sự giải phóng đất nước như TQ đã làm, mà đi con đường của VN, nghĩa là có khởi nghĩa bộ phận, lập căn cứ địa, có chiến tranh du kích, rồi tiến lên tổng khởi nghĩa, chủ yếu dùng lực lượng chính trị có phối hợp với lực lượng vũ trang để giành chính quyền” (Thư vào Nam). (Lê Duẩn cũng đã bác bỏ một luận điểm về văn hóa sao chép cuộc tọa đàm văn nghệ Diên An của Mao trong thời kỳ chống Pháp ở Nam Bộ).
Khởi nghĩa là một luận điểm “ruột” của Lê Duẩn. Ông phân tích, một khi đông đảo người dân miền Nam vùng dậy khởi nghĩa, kết hợp với sức mạnh quân sự (tổng công kích – tổng khởi nghĩa) thì chính quyền Nam VN sẽ nhanh chóng sụp đổ.
Khởi nghĩa là một hình thức đặc biệt của đấu tranh chính trị. Khởi nghĩa là sự vùng dậy của quần chúng ở nông thôn hoặc thành thị, dùng sức mạnh chính trị hoặc vũ trang, hoặc cả hai để giành chính quyền, bao gồm cả việc binh biến của một số đơn vị quân đội Nam VN. Nếu hiểu khởi nghĩa như vậy – Lê Duẩn nói, thì từ nhiều năm nay, ở Nam VN đã nhiều lần khởi nghĩa. Phong trào nông dân phá ấp chiến lược, phong trào sinh viên học sinh, phật giáo…là những cuộc tập dượt nhằm tiến tới khởi nghĩa ở thành thị. Từ đó, Lê Duẩn trả lời câu hỏi, trong điều kiện ở miền Nam đang có hơn một triệu quân Mỹ và quân Nam VN, liệu có khả năng khởi nghĩa hay không? Câu trả lời là có – nó là một phương hướng để giành thắng lợi quyết định ở miền Nam.
Năm 1957, trước khi rời miền Nam để ra Bắc, Lê Duẩn đã ước lượng có khoảng bốn đến năm vạn người ở Sài Gòn sẵn sàng đấu tranh sống chết với chính quyền Nam VN. Hẳn rằng, đến năm 1968, số lượng người sẵn sàng vùng dậy khởi nghĩa tại đô thành Sài Gòn và các nơi khác sẽ lớn gấp nhiều lần. Đây là sức mạnh vô địch, là một trong những yếu tố hết sức quan trọng mà Lê Duẩn trù tính để giành chiến thắng quyết định trong Mậu Thân 68.
Cho nên, quả đấm chính trị được Lê Duẩn kỳ vọng rất lớn. Mà trung tâm của quả đấm chính trị là tổng khởi nghĩa. Song, không phải ai cũng nhất trí với lập luận đó, đặc biệt là giới quân sự – nếu xét tới vấn đề so sánh lực lượng, bấy giờ lực lượng Bắc VN chưa đến 30 phần trăm so với quân Mỹ và quân Nam VN. Sức mạnh của quả đấm chính trị sẽ được lịch sử nhanh chóng trả lời.
Trung tuần tháng 1 năm 1968, trong thư gửi Trung ương Cục và Quân ủy miền Nam chuẩn bị cho Mậu Thân, Lê Duẩn chỉ rõ:
“Đế quốc Mỹ đang ở vào tình thế tiến thoái lưỡng nan về chiến lược. So với mục đích chính trị, quân sự mà Mỹ đề ra, với tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của nước Mỹ thì những cố gắng chiến tranh của Mỹ ở VN hiện nay đã tới đỉnh cao nhất.
Tình hình trên đây cho phép ta có thể chuyển cuộc chiến tranh cách mạng sang thời kỳ giành thắng lợi quyết định. Đây là thời cơ chiến lược lớn để tiến hành tổng công kích, tổng khởi nghĩa”.
Mục tiêu chiến lược của Bắc VN trong Mậu Thân 68 như sau:
- Tiêu diệt và làm tan rã đại bộ phận quân Nam VN, đánh đổ chính quyền các cấp, giành chính quyền về tay nhân dân.
- Tiêu diệt một phần quan trọng sinh lực và phương tiện chiến tranh của quân Mỹ, làm cho họ không thực hiện được các nhiệm vụ chính trị, quân sự.
- Trên cơ sở đó, đập tan ý chí xâm lược của Mỹ, buộc Mỹ phải chịu thua, chấm dứt chiến tranh, thực hiện mục tiêu độc lập, dân chủ, hòa bình, trung lập cho miền Nam VN, tiến tới thống nhất nước nhà.
Bắc VN cũng dự đoán tình hình phát triển theo ba khả năng:
- Thứ nhất, thắng ở trọng điểm (tức Sài Gòn), ở nhiều thành phố và vùng nông thôn quan trọng.
- Thứ hai, thành công ở một số thành phố và vùng nông thôn nhưng không thắng ở Sài Gòn.
- Thứ ba, chỉ giành được thắng lợi ở mức như các đợt hoạt động trước đây, chỉ khác là lần này mở rộng quy mô toàn miền Nam.
Làm thế nào để thắng ở Sài Gòn, thực hiện chiến lược “ba quả đấm” theo phương thức nào để giành chiến thắng quyết định – bài toán đặt ra cho Lê Duẩn và các nhà lãnh đạo Bắc VN quả không đơn giản.
So sánh lực lượng cho thấy, nếu không sử dụng tốt quả đấm chính trị, sẽ rất khó đạt được mục tiêu đặt ra. Yêu cầu của quả đấm chính trị là chuẩn bị và phát động quần chúng nổi dậy tổng khởi nghĩa cho đến thành công, đập tan chính quyền các các cấp, xây dựng chính quyền cách mạng, phát triển nhanh chóng lực lượng chính trị và vũ trang quần chúng. Sử dụng khẩu hiệu trung tâm: Độc lập, tự do, hòa bình, cơm áo, ruộng đất, chấm dứt chiến tranh xâm lược, Mỹ rút quân về nước, chủ quyền thuộc về người VN.
Quả đấm chính trị chỉ có thể phát huy tác dụng khi quả đấm quân sự đi trước một bước, đó là tổng công kích. Tổng công kích sẽ tạo thời cơ và điều kiện cho tổng khởi nghĩa. Một khi quần chúng nhân dân đã chán ghét chế độ nào, họ sẵn sàng vùng dậy lật đổ chế độ đó. Tất nhiên, kế hoạch phải được tính toán kỹ và thực hiện một cách sáng tạo mới đem lại kết quả mong muốn.
Lê Duẩn nhấn mạnh, quả đấm quân sự là căng quân đối phương trên khắp các chiến trường miền Nam, kéo quân đối phương ra các chiến trường ta đã lựa chọn, dùng quả đấm chủ lực đánh gục các binh đoàn mạnh của đối phương; phản công đánh những đòn tiêu diệt lớn, bẻ gãy các cuộc hành quân “tìm diệt”. Một đòn khác nữa của quả đấm quân sự là nhằm vào các thành thị, sử dụng lực lượng tinh nhuệ, đánh thẳng vào các cơ quan đầu não đối phương, làm cho đối phương rối loạn, choáng váng, không thể gượng dậy nổi.
Ý định sử dụng sức mạnh của quần chúng phối hợp với quả đấm quân sự để kích động khởi nghĩa thể hiện rất rõ trong nhiệm vụ giao cho Biệt động Sài Gòn. Theo kế hoạch, lực lượng phối hợp với biệt động đánh các mục tiêu gồm: Dinh Độc lập: 1 tiểu đoàn mũi nhọn và 200 thanh niên, sinh viên; Đài phát thanh: 1 tiểu đoàn mũi nhọn và 200 thanh niên, sinh viên; Bộ Tổng tham mưu: 2 tiểu đoàn mũi nhọn và 5 ngàn thanh niên, sinh viên; Biệt khu thủ đô: 1 tiểu đoàn mũi nhọn và 1 ngàn thanh niên, sinh viên; khám Chí Hòa: 1 tiểu đoàn mũi nhọn và 1 ngàn thanh niên, sinh viên; Tổng nha cảnh sát: 2 tiểu đoàn mũi nhọn và 1 ngàn thanh niên, sinh viên; Bộ tư lệnh Hải quân 1 tiểu đoàn mũi nhọn và 200 thanh niên, sinh viên. (Thực tế, không có một tiểu đoàn mũi nhọn nào và cũng không có lực lượng thanh niên, sinh viên nào phối hợp, tiếp sức cho biệt động. Tư Chu – chỉ huy biệt động Sài Gòn đã báo cáo với các ông Võ Văn Kiệt và Trần Bạch Đằng trong nước mắt: Tôi có cảm giác là họ đã hy sinh tất cả !).
Phối hợp chặt chẽ với quả đấm chính trị và quả đấm quân sự là quả đấm ngoại giao. Bắc VN cho rằng, cùng với hành động leo thang chiến tranh, các nỗ lực của Hoa Kỳ nhằm tiếp xúc đàm phán với Bắc VN chỉ là một mánh khóe nhằm đánh lừa dư luận thế giới, che đậy những hành động tội ác của họ. Thời cơ đàm phán chưa tới.
Tháng 2.1967, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trả lời một lá thư của Tổng thống Johnson, Bắc VN sẽ không nói chuyện dưới sự đe dọa của bom đạn. Nhưng, vào tháng Tư, theo nhà nghiên cứu Ilya V.Gaiduk, một lá thư nữa của Tổng thống Johnson gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh được gửi trả lại ngay trong cùng ngày cho Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Moscow. Mặc dù tình báo Mỹ phát hiện lá thứ đã bị bóc, Hà Nội đã biết nội dung nhưng Hoa Kỳ không bao giờ nhận được câu trả lời.
CHIẾN LƯỢC" BA QUẢ ĐẤM" CỦA LÊ DUẨN (2)
Lê Mai
Blog Lê Mai, ngày 28 tháng 4 năm 2014.
Phát biểu tại Hội nghị Trung ương chuẩn bị cho Mậu Thân 68, Lê Duẩn nói: “Để phối hợp với tổng khởi nghĩa, có một vấn đề quan trọng là vấn đề ngoại giao…Đây là vấn đề quan trọng lắm, vì Mỹ đang bị động trên thế giới, nó đang ở trong thế khó khăn nhất, nhưng nó lại là kẻ mạnh. Lịch sử VN ta đánh giặc rồi kêu giặc, đánh giặc mãi mãi không được…Vấn đề ngoại giao, các đồng chí Bộ ngoại giao đang thảo luận, có thể ta với Mỹ bàn với nhau, bốn bên bàn nhau đã, rồi có hội nghị quốc tế thế nào đó…mà giải quyết”.
Trong buổi tiếp đoàn ngoại giao nhân năm mới 1968, Bộ trưởng ngoại giao Nguyễn Duy Trinh đã phát ra một tín hiệu đặc biệt, ông loan báo vấn đề giải pháp cho cuộc xung đột:
“Chính phủ Mỹ nói rằng họ muốn đàm phán với Hà Nội nhưng không hề được đáp ứng. Nhưng nếu chính phủ Mỹ thực sự muốn đàm phán, thì trước tiên Mỹ phải ngừng vô điều kiện các cuộc ném bom và các hành động chiến tranh khác chống VNDCCH. Sau khi Mỹ ngừng vô điều kiện các cuộc ném bom và các hành động chiến tranh chống VNDCCH, VNDCCH sẽ đàm phán với Mỹ về những vấn đề liên quan”.
Người ta thấy, sự hiện diện của ông Phạm Văn Đồng trong buổi lễ, đứng sau ông Nguyễn Duy Trinh và mỉm cười đầy ý nghĩa dường như đã làm tăng thêm phần quan trọng cho những phát biểu của ông Trinh. Tuyên bố của Nguyễn Duy Trinh cũng được Hà Nội phát bằng tiếng Anh trên băng tần sóng ngắn quốc tế nhằm đảm bảo Hoa Kỳ chắc chắn nhận được.
Thực ra, đấy chỉ là một động tác đánh lạc hướng Hoa Kỳ được Bắc VN tính toán rất kỹ, dưới một hình thức mới nhằm che đậy cuộc tấn công sắp diễn ra.
Ba quả đấm chính trị, quân sự, ngoại giao trong Mậu Thân 68, tuy không giành được thắng lợi quyết định, song đã làm rung động nước Mỹ. Cả hai bên đều phải chịu nhiều tổn thất lớn – lớn hơn bất cứ thời kỳ nào của cuộc chiến tranh.
Tổn thất của Bắc VN trong Mậu Thân 68, theo cuốn Lịch sử Bộ chỉ huy Miền 1961-1967 là 113.295 người, trong đó hy sinh 44.824 người, không kể 10 ngàn người đào ngũ. Song, so sánh tỷ lệ tổn thất “địch – ta” là 6/1, một tỷ lệ đáng ngạc nhiên.
Điều bất ngờ là khởi nghĩa đã không nổ ra, trái với dự đoán và kỳ vọng rất lớn của Lê Duẩn. Mặc dù tung quả đấm quân sự liên tục với đợt 2, đợt 3 nhưng khởi nghĩa cũng chẳng thấy “nổ” gì hết. Rõ ràng, quả đấm chính trị đã không đem lại kết quả mong đợi.
Câu hỏi rất lớn đặt ra là: Vì sao khởi nghĩa đã không nổ ra ?
Lê Đức Thọ – người đã nhanh chóng vào miền Nam chỉ đạo cuộc tấn công Tết, hai mươi năm sau, trong bài Mấy vấn đề về Tết Mậu Thân, đánh giá: “Hồi ấy ở Sài Gòn…không có nổi dậy khởi nghĩa của quần chúng. Đánh như vậy thì chỉ đạt kết quả như vậy thôi. Thực tiễn đó đã chứng tỏ ta không đạt được mục đích chiến lược đề ra từ đầu. Ngay như ở Huế, dù đợt 1 ta giành thắng lợi như thế mà quần chúng có nổi dậy khởi nghĩa được đâu. Ngay cả khi đã chiếm được thành phố một thời gian rồi, quần chúng cũng đã sẵn sàng nổi dậy khởi nghĩa đâu ? ”.
Theo Lênin, thời cơ tổng khởi nghĩa gắn chặt với tình thế cách mạng. Và tình thế cách mạng chỉ xuất hiện khi và chỉ khi giai cấp cách mạng sẵn sàng hy sinh vì cách mạng; các giai cấp trung gian có thái độ chống chính phủ, ủng hộ cách mạng hoặc ít ra là giữ thái độ trung lập; giai cấp thù địch với cách mạng khủng hoảng, khó khăn, bị suy yếu.
Tại Mậu Thân 68, khởi nghĩa đã không nổ ra, điều đó có nghĩa là các điều kiện cho sự xuất hiện tình thế cách mạng chưa có hoặc chưa chín muồi. Liệu có phải có hàng chục vạn người dân Sài Gòn sẵn sàng đấu tranh sống chết với chính quyền Nam VN ?
Lê Đức Thọ: “…nhìn vào phong trào quần chúng ở các đô thị mà không phân tích cho kỹ thì rất dễ bị lầm…một số cuộc biểu tình, một số cuộc rối ren giáo phái nổ ra…có cả vụ tự thiêu của Phật tử nữa…Tuy nhiên, đó chỉ là biểu hiện những mâu thuẫn nội bộ của bọn tay sai địch chứ chưa phải là phong trào quần chúng sẵn sàng nổi dậy khởi nghĩa ở đô thị”.
Nếu vậy, những luận điểm của Lê Duẩn về sức mạnh của quả đấm chính trị mà vấn đề trung tâm là tổng khởi nghĩa ở miền Nam nên hiểu như thế nào ?
Tại Mậu Thân 68, quả đấm chính trị không đưa đến tổng khởi nghĩa, ba quả đấm quân sự liên tiếp (các đợt 1, 2, 3) chịu nhiều tổn thất, cuối cùng phải rút ra khỏi tất cả các đô thị. Bắc VN liền đẩy mạnh chiến lược “vừa đánh vừa đàm” – quả đấm ngoại giao.
Lê Duẩn, vào đầu tháng 5.1968, đã gặp tham tán Sứ quán Liên Xô tại Hà Nội, thông báo cho ông ta biết quyết định của Bắc VN chọn Pari làm nơi đàm phán với Hoa Kỳ. Ông yêu cầu Liên Xô thuyết phục Hoa Kỳ chấp nhận địa điểm đàm phán nêu trên. Song, Liên Xô chẳng cần phải làm việc đó, bởi vì ngay sau khi Hà Nội tuyên bố đề nghị Pari là nơi đàm phán và tên nhà đàm phán chính là Xuân Thủy, Hoa Kỳ đã nhanh chóng chấp thuận. Ngay sau đó, Lê Đức Thọ cũng được Hồ Chí Minh gọi từ miền Nam ra Hà Nội để chuẩn bị đi Pari làm cố vấn đặc biệt cho phái đoàn VNDCCH.
Lê Duẩn rất quan tâm đến cuộc hòa đàm Pari. Ông nói với Lê Đức Thọ: “Anh sang bên đó, một điều không được thay đổi là Mỹ rút và mình không rút” – tức là quân Bắc VN ở lại miền Nam. VNDCCH không dễ gì lặp lại điều khoản của Hiệp nghị Geneve là tạo ra các vùng tập kết và chuyển quân. Phương án tốt nhất là duy trì thế “da báo” hiện có. Vấn đề này cuối cùng Hoa Kỳ phải chấp nhận, bởi vì chiến lược toàn cầu của họ đã thay đổi. VNCH không còn là ưu tiên trong chính sách của Hoa Kỳ nữa. Ngày 27.1.1973, Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở VN đã được bốn bên ký kết tại Pari.
Chiến lược “ba quả đấm”, “vừa đánh, vừa đàm” đã đưa đến thời cơ chưa từng có cho Bắc VN sau Hiệp định Pari.
Khi chỉ đạo dự thảo kế hoạch giải phóng miền Nam, Lê Duẩn thường nhấn mạnh khả năng phát động tổng khởi nghĩa kết hợp với tổng công kích, lấy địa bàn chủ yếu là thành thị để giải phóng miền Nam. Ông đặt tổng khởi nghĩa lên trước, tức là ưu tiên quả đấm chính trị.
Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp, sau khi nghiên cứu giai đoạn cuối của các cuộc chiến tranh trên thế giới, thấy rằng đều phải có những trận đánh lớn mới đi đến kết thúc chiến tranh. Ông nhiều lần trao đổi, bàn bạc với Lê Duẩn và sau cùng ông Duẩn nhất trí là phải sử dụng quả đấm quân sự mạnh, tiến hành tổng công kích, tổng khởi nghĩa để giải phóng miền Nam.
“Tướng Lê Hữu Đức, thời gian ấy là cục trưởng Cục Tác chiến, thường xuyên phải làm việc với Lê Duẩn và trực tiếp ghi chép các ý kiến khác nhau trong Bộ Chính trị, kể: “Anh Lê Duẩn cứ cằn nhằn tôi: sao Cục Tác chiến không thích tổng khởi nghĩa. Khi phương án ‘tổng công kích’ được chọn rồi, ông lại nói: đã tổng công kích sao không công kích thẳng vào Sài Gòn mà lại chọn Buôn Mê Thuột ?” (Huy Đức: Bên thắng cuộc).
Dường như quả đấm chính trị luôn được Lê Duẩn ưu tiên hàng đầu trong chiến lược giành chiến thắng ở miền Nam.
Trên thực tế, không có tổng khởi nghĩa trong chiến dịch giải phóng miền Nam. Và cũng không có bất cứ một đơn vị nào của quân đội VNCH làm binh biến cả !
Lê Đức Thọ đánh giá: “Theo tôi, suốt 15 năm chiến tranh chống Mỹ, thực tế không có trường hợp nào quần chúng ở các đô thị nổi dậy tổng khởi nghĩa được. Xem như khi đã giải phóng Buôn Ma Thuột, Huế, Đà Nẵng, Sài Gòn và nhiều thành phố tỉnh lỵ khác thì cũng đủ biết là những nơi đó không hề có phong trào quần chúng nổi dậy tổng khởi nghĩa”.
Và Lê Đức Thọ kết luận: “Trước đây tôi vẫn nghĩ rằng Lênin không bao giờ có sai lầm gì. Nay mới biết là Lênin cũng có lúc chủ trương sai…Vì thế, cái quan trọng của lãnh đạo không phải là đề ra chủ trương không bao giờ sai hoặc lúc nào cũng đúng ngay. Điều đó khó lắm. Mà vấn đề là ở chỗ có thấy được cái sai và chuyển kịp thời hay không”.
Ngày 25.3.1975, lúc 18 giờ, Tổng tư lệnh gửi điện cho Trần Văn Trà và Quân ủy Miền, đồng gửi Phạm Hùng, Bí thư Trung ương Cục:
“…Thời cơ chiến lược đã đến. Cần tranh thủ thời gian cao độ, tập trung lực lượng vào hướng trọng điểm, hành động táo bạo, bất ngờ, hoàn thành càng sớm càng tốt quyết tâm chiến lược lớn mà Bộ chính trị đã đề ra…Cần làm cho các cấp thông suốt hơn, tập trung lực lượng vào các mục tiêu chủ yếu. Thực hiện chiến lược ba quả đấm. Ký tên: Văn”.
Có thể thấy, ngay một bức điện chỉ đạo chiến trường đang ở vào giai đoạn phát triển cực kỳ mau lẹ, ông Giáp cũng đã có ý giữ gìn. “Thực hiện chiến lược ba quả đấm” – câu ông Duẩn thường nói và là chiến lược ông Duẩn ưa thích.
Video yêu thích
http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam
Trở về trang chính
Hoàng Kim, hoangkim, hoangkimvietnam, Ngọc Phương Nam, Chào ngày mới Thung dung, Dạy và học, Cây Lương thực, Tin Nông nghiệp Việt Nam, Food Crops, Cassava in Vietnam, Khát khaoch xanh, Dayvahoc,Học mỗi ngày, Danh nhân Việt , Food Crops News, Điểm chính, CNM365, Kim LinkedIn, KimTwitter, KimFaceBook Đọc lại và suy ngẫm, Việt Nam tổ quốc tôi, Tình yêu cuộc sống, Thơ cho con
Video yêu thích
http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam
Trở về trang chính
Hoàng Kim, hoangkim, hoangkimvietnam, Ngọc Phương Nam, Chào ngày mới Thung dung, Dạy và học, Cây Lương thực, Tin Nông nghiệp Việt Nam, Food Crops, Cassava in Vietnam, Khát khaoch xanh, Dayvahoc,Học mỗi ngày, Danh nhân Việt , Food Crops News, Điểm chính, CNM365, Kim LinkedIn, KimTwitter, KimFaceBook Đọc lại và suy ngẫm, Việt Nam tổ quốc tôi, Tình yêu cuộc sống, Thơ cho con

markdown:
ĐỌC LẠI VÀ SUY NGẪM. "
*Ngày 25.3.1975, lúc 18 giờ, Tổng tư lệnh (Võ Nguyên Giáp) gửi điện cho Trần Văn Trà và Quân ủy Miền, đồng gửi Phạm Hùng, Bí thư Trung ương Cục: “…Thời cơ chiến lược đã đến. Cần tranh thủ thời gian cao độ, tập trung lực lượng vào hướng trọng điểm, hành động táo bạo, bất ngờ, hoàn thành càng sớm càng tốt quyết tâm chiến lược lớn mà Bộ chính trị đã đề ra…Cần làm cho các cấp thông suốt hơn, tập trung lực lượng vào các mục tiêu chủ yếu. Thực hiện chiến lược ba quả đấm. Ký tên: Văn”. Có thể thấy, ngay một bức điện chỉ đạo chiến trường đang ở vào giai đoạn phát triển cực kỳ mau lẹ, ông Giáp cũng đã có ý giữ gìn. “Thực hiện chiến lược ba quả đấm” – câu ông Duẩn thường nói và là chiến lược ông Duẩn ưa thích.*"
Chiến lược "ba quả đấm” của Lê Duẩn (1) & (2) là tài liệu nghiên cứu lịch sử xuất sắc của Lê Mai.
Tôi đồng tình với ý kiến của anh. Ông Giáp luôn ý tứ giữ gìn và thể hiện sự tôn trọng cao đối với ông Duẩn, như thí dụ từ bức điện nêu trên. Nhưng điều rất rõ ràng là ông Giáp cũng thực sự tâm đắc và thực hành đặc biệt nhuần nhuyễn, năng động và sáng tạo chiến lược tổng lực xuất sắc đó. Họ không còn riêng nữa mà hòa thành một khối:
*“Ta đánh theo cách của ta là phải chính trị, quân sự kết hợp, phải là chiến lược tổng hợp với ba quả đấm, khác đó là không thắng được”. “Ba quả đấm” đó là: chính trị, quân sự, ngoại giao. Đó cũng là ba vùng chiến lược: rừng núi, nông thôn đồng bằng và đô thị; là ba thứ quân: bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích; là ba mũi giáp công: quân sự, chính trị, binh vận. Đường lối giành chiến thắng ... là đẩy lùi từng bước, đánh đổ từng bộ phận, thực hiện chiến lược “ba quả đấm”, giành thắng lợi từng phần tiến đến giành thắng lợi hoàn toàn. Lê Duẩn là người được Hồ Chí Minh và Bộ chính trị giao đặc trách về miền Nam, “có trách nhiệm đề đạt về vấn đề này”. Lẽ đương nhiên, Lê Duẩn đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc hoạch định và thực thi đường lối ấy."*
Chiến lược “ba quả đấm” của Lê Duẩn là câu chuyện lịch sử tư tưởng Việt Nam rất thú vị !
**Hoàng Kim** *Trân trọng chép lại và giới thiệu tác phẩm của Lê Mai* **CHIẾN LƯỢC" BA QUẢ ĐẤM" CỦA LÊ DUẨN (1)**
Lê Mai
Lê Mai
[Blog Lê Mai](http://lemaiblog.wordpress.com/2014/04/26/chien-luoc-ba-qua-dam-cua-le-duan-1/), ngày 26 tháng 4 năm 2014.
Những ngày cuối năm 1974 và đầu năm 1975, Bộ chính trị Bắc VN họp liên tục với lãnh đạo các chiến trường nhằm thảo luận kế hoạch giải phóng miền Nam. Lê Duẩn – Bí thư thứ nhất Trung ương Đảng, thường chủ trì các cuộc họp ấy. Sau Hiệp định Pari, người Mỹ ra đi, so sánh lực lượng bắt đầu có lợi cho Bắc VN. Thời cơ đã đến gần, song giành thắng lợi bằng cách nào là điều không hề đơn giản. Lê Duẩn phát biểu: “Ta đánh theo cách của ta là phải chính trị, quân sự kết hợp, phải là chiến lược tổng hợp với ba quả đấm, khác đó là không thắng được”.
“Ba quả đấm” đó là: chính trị, quân sự, ngoại giao. Đó cũng là ba vùng chiến lược: rừng núi, nông thôn đồng bằng và đô thị; là ba thứ quân: bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích; là ba mũi giáp công: quân sự, chính trị, binh vận. Đường lối giành chiến thắng của Bắc VN là đẩy lùi từng bước, đánh đổ từng bộ phận, thực hiện chiến lược “ba quả đấm”, giành thắng lợi từng phần tiến đến giành thắng lợi hoàn toàn. Lê Duẩn là người được Hồ Chí Minh và Bộ chính trị giao đặc trách về miền Nam, “có trách nhiệm đề đạt về vấn đề này”. Lẽ đương nhiên, Lê Duẩn đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc hoạch định và thực thi đường lối ấy.
Đầu thập kỷ sáu mươi, Lê Duẩn đã nhận định: “cách mạng miền Nam không tiến hành bằng cách trường kỳ đấu tranh vũ trang, lấy nông thôn bao vây thành thị, tiến lên dùng lực lượng quân sự giải phóng đất nước như TQ đã làm, mà đi con đường của VN, nghĩa là có khởi nghĩa bộ phận, lập căn cứ địa, có chiến tranh du kích, rồi tiến lên tổng khởi nghĩa, chủ yếu dùng lực lượng chính trị có phối hợp với lực lượng vũ trang để giành chính quyền”
*(Thư vào Nam)*. (Lê Duẩn cũng đã bác bỏ một luận điểm về văn hóa sao chép cuộc tọa đàm văn nghệ Diên An của Mao trong thời kỳ chống Pháp ở Nam Bộ).
Khởi nghĩa là một luận điểm “ruột” của Lê Duẩn. Ông phân tích, một khi đông đảo người dân miền Nam vùng dậy khởi nghĩa, kết hợp với sức mạnh quân sự (tổng công kích – tổng khởi nghĩa) thì chính quyền Nam VN sẽ nhanh chóng sụp đổ.
Khởi nghĩa là một hình thức đặc biệt của đấu tranh chính trị. Khởi nghĩa là sự vùng dậy của quần chúng ở nông thôn hoặc thành thị, dùng sức mạnh chính trị hoặc vũ trang, hoặc cả hai để giành chính quyền, bao gồm cả việc binh biến của một số đơn vị quân đội Nam VN. Nếu hiểu khởi nghĩa như vậy – Lê Duẩn nói, thì từ nhiều năm nay, ở Nam VN đã nhiều lần khởi nghĩa. Phong trào nông dân phá ấp chiến lược, phong trào sinh viên học sinh, phật giáo…là những cuộc tập dượt nhằm tiến tới khởi nghĩa ở thành thị. Từ đó, Lê Duẩn trả lời câu hỏi, trong điều kiện ở miền Nam đang có hơn một triệu quân Mỹ và quân Nam VN, liệu có khả năng khởi nghĩa hay không? Câu trả lời là có – nó là một phương hướng để giành thắng lợi quyết định ở miền Nam.
Năm 1957, trước khi rời miền Nam để ra Bắc, Lê Duẩn đã ước lượng có khoảng bốn đến năm vạn người ở Sài Gòn sẵn sàng đấu tranh sống chết với chính quyền Nam VN. Hẳn rằng, đến năm 1968, số lượng người sẵn sàng vùng dậy khởi nghĩa tại đô thành Sài Gòn và các nơi khác sẽ lớn gấp nhiều lần. Đây là sức mạnh vô địch, là một trong những yếu tố hết sức quan trọng mà Lê Duẩn trù tính để giành chiến thắng quyết định trong Mậu Thân 68.
Cho nên, quả đấm chính trị được Lê Duẩn kỳ vọng rất lớn. Mà trung tâm của quả đấm chính trị là tổng khởi nghĩa. Song, không phải ai cũng nhất trí với lập luận đó, đặc biệt là giới quân sự – nếu xét tới vấn đề so sánh lực lượng, bấy giờ lực lượng Bắc VN chưa đến 30 phần trăm so với quân Mỹ và quân Nam VN. Sức mạnh của quả đấm chính trị sẽ được lịch sử nhanh chóng trả lời.
Trung tuần tháng 1 năm 1968, trong thư gửi Trung ương Cục và Quân ủy miền Nam chuẩn bị cho Mậu Thân, Lê Duẩn chỉ rõ:
“Đế quốc Mỹ đang ở vào tình thế tiến thoái lưỡng nan về chiến lược. So với mục đích chính trị, quân sự mà Mỹ đề ra, với tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của nước Mỹ thì những cố gắng chiến tranh của Mỹ ở VN hiện nay đã tới đỉnh cao nhất.
Tình hình trên đây cho phép ta có thể chuyển cuộc chiến tranh cách mạng sang thời kỳ giành thắng lợi quyết định. Đây là thời cơ chiến lược lớn để tiến hành tổng công kích, tổng khởi nghĩa”.
Mục tiêu chiến lược của Bắc VN trong Mậu Thân 68 như sau:
- Tiêu diệt và làm tan rã đại bộ phận quân Nam VN, đánh đổ chính quyền các cấp, giành chính quyền về tay nhân dân.
- Tiêu diệt một phần quan trọng sinh lực và phương tiện chiến tranh của quân Mỹ, làm cho họ không thực hiện được các nhiệm vụ chính trị, quân sự.
- Trên cơ sở đó, đập tan ý chí xâm lược của Mỹ, buộc Mỹ phải chịu thua, chấm dứt chiến tranh, thực hiện mục tiêu độc lập, dân chủ, hòa bình, trung lập cho miền Nam VN, tiến tới thống nhất nước nhà.
Bắc VN cũng dự đoán tình hình phát triển theo ba khả năng:
- Thứ nhất, thắng ở trọng điểm (tức Sài Gòn), ở nhiều thành phố và vùng nông thôn quan trọng.
- Thứ hai, thành công ở một số thành phố và vùng nông thôn nhưng không thắng ở Sài Gòn.
- Thứ ba, chỉ giành được thắng lợi ở mức như các đợt hoạt động trước đây, chỉ khác là lần này mở rộng quy mô toàn miền Nam.
Làm thế nào để thắng ở Sài Gòn, thực hiện chiến lược “ba quả đấm” theo phương thức nào để giành chiến thắng quyết định – bài toán đặt ra cho Lê Duẩn và các nhà lãnh đạo Bắc VN quả không đơn giản.
So sánh lực lượng cho thấy, nếu không sử dụng tốt quả đấm chính trị, sẽ rất khó đạt được mục tiêu đặt ra. Yêu cầu của quả đấm chính trị là chuẩn bị và phát động quần chúng nổi dậy tổng khởi nghĩa cho đến thành công, đập tan chính quyền các các cấp, xây dựng chính quyền cách mạng, phát triển nhanh chóng lực lượng chính trị và vũ trang quần chúng. Sử dụng khẩu hiệu trung tâm: Độc lập, tự do, hòa bình, cơm áo, ruộng đất, chấm dứt chiến tranh xâm lược, Mỹ rút quân về nước, chủ quyền thuộc về người VN.
Quả đấm chính trị chỉ có thể phát huy tác dụng khi quả đấm quân sự đi trước một bước, đó là tổng công kích. Tổng công kích sẽ tạo thời cơ và điều kiện cho tổng khởi nghĩa. Một khi quần chúng nhân dân đã chán ghét chế độ nào, họ sẵn sàng vùng dậy lật đổ chế độ đó. Tất nhiên, kế hoạch phải được tính toán kỹ và thực hiện một cách sáng tạo mới đem lại kết quả mong muốn.
Lê Duẩn nhấn mạnh, quả đấm quân sự là căng quân đối phương trên khắp các chiến trường miền Nam, kéo quân đối phương ra các chiến trường ta đã lựa chọn, dùng quả đấm chủ lực đánh gục các binh đoàn mạnh của đối phương; phản công đánh những đòn tiêu diệt lớn, bẻ gãy các cuộc hành quân “tìm diệt”. Một đòn khác nữa của quả đấm quân sự là nhằm vào các thành thị, sử dụng lực lượng tinh nhuệ, đánh thẳng vào các cơ quan đầu não đối phương, làm cho đối phương rối loạn, choáng váng, không thể gượng dậy nổi.
Ý định sử dụng sức mạnh của quần chúng phối hợp với quả đấm quân sự để kích động khởi nghĩa thể hiện rất rõ trong nhiệm vụ giao cho Biệt động Sài Gòn. Theo kế hoạch, lực lượng phối hợp với biệt động đánh các mục tiêu gồm: Dinh Độc lập: 1 tiểu đoàn mũi nhọn và 200 thanh niên, sinh viên; Đài phát thanh: 1 tiểu đoàn mũi nhọn và 200 thanh niên, sinh viên; Bộ Tổng tham mưu: 2 tiểu đoàn mũi nhọn và 5 ngàn thanh niên, sinh viên; Biệt khu thủ đô: 1 tiểu đoàn mũi nhọn và 1 ngàn thanh niên, sinh viên; khám Chí Hòa: 1 tiểu đoàn mũi nhọn và 1 ngàn thanh niên, sinh viên; Tổng nha cảnh sát: 2 tiểu đoàn mũi nhọn và 1 ngàn thanh niên, sinh viên; Bộ tư lệnh Hải quân 1 tiểu đoàn mũi nhọn và 200 thanh niên, sinh viên. (Thực tế, không có một tiểu đoàn mũi nhọn nào và cũng không có lực lượng thanh niên, sinh viên nào phối hợp, tiếp sức cho biệt động. Tư Chu – chỉ huy biệt động Sài Gòn đã báo cáo với các ông Võ Văn Kiệt và Trần Bạch Đằng trong nước mắt: Tôi có cảm giác là họ đã hy sinh tất cả !).
Phối hợp chặt chẽ với quả đấm chính trị và quả đấm quân sự là quả đấm ngoại giao. Bắc VN cho rằng, cùng với hành động leo thang chiến tranh, các nỗ lực của Hoa Kỳ nhằm tiếp xúc đàm phán với Bắc VN chỉ là một mánh khóe nhằm đánh lừa dư luận thế giới, che đậy những hành động tội ác của họ. Thời cơ đàm phán chưa tới.
Tháng 2.1967, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trả lời một lá thư của Tổng thống Johnson, Bắc VN sẽ không nói chuyện dưới sự đe dọa của bom đạn. Nhưng, vào tháng Tư, theo nhà nghiên cứu Ilya V.Gaiduk, một lá thư nữa của Tổng thống Johnson gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh được gửi trả lại ngay trong cùng ngày cho Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Moscow. Mặc dù tình báo Mỹ phát hiện lá thứ đã bị bóc, Hà Nội đã biết nội dung nhưng Hoa Kỳ không bao giờ nhận được câu trả lời
*.*
Lê Mai
**CHIẾN LƯỢC" BA QUẢ ĐẤM" CỦA LÊ DUẨN (2)**
Lê Mai
[Blog Lê Mai](http://lemaiblog.wordpress.com/2014/04/28/chien-luoc-ba-qua-dam-cua-le-duan-2/#more-1086), ngày 28 tháng 4 năm 2014.
Phát biểu tại Hội nghị Trung ương chuẩn bị cho Mậu Thân 68, Lê Duẩn nói: “Để phối hợp với tổng khởi nghĩa, có một vấn đề quan trọng là vấn đề ngoại giao…Đây là vấn đề quan trọng lắm, vì Mỹ đang bị động trên thế giới, nó đang ở trong thế khó khăn nhất, nhưng nó lại là kẻ mạnh. Lịch sử VN ta đánh giặc rồi kêu giặc, đánh giặc mãi mãi không được…Vấn đề ngoại giao, các đồng chí Bộ ngoại giao đang thảo luận, có thể ta với Mỹ bàn với nhau, bốn bên bàn nhau đã, rồi có hội nghị quốc tế thế nào đó…mà giải quyết”.
Trong buổi tiếp đoàn ngoại giao nhân năm mới 1968, Bộ trưởng ngoại giao Nguyễn Duy Trinh đã phát ra một tín hiệu đặc biệt, ông loan báo vấn đề giải pháp cho cuộc xung đột:
“Chính phủ Mỹ nói rằng họ muốn đàm phán với Hà Nội nhưng không hề được đáp ứng. Nhưng nếu chính phủ Mỹ thực sự muốn đàm phán, thì trước tiên Mỹ phải ngừng vô điều kiện các cuộc ném bom và các hành động chiến tranh khác chống VNDCCH. Sau khi Mỹ ngừng vô điều kiện các cuộc ném bom và các hành động chiến tranh chống VNDCCH, VNDCCH sẽ đàm phán với Mỹ về những vấn đề liên quan”.
Người ta thấy, sự hiện diện của ông Phạm Văn Đồng trong buổi lễ, đứng sau ông Nguyễn Duy Trinh và mỉm cười đầy ý nghĩa dường như đã làm tăng thêm phần quan trọng cho những phát biểu của ông Trinh. Tuyên bố của Nguyễn Duy Trinh cũng được Hà Nội phát bằng tiếng Anh trên băng tần sóng ngắn quốc tế nhằm đảm bảo Hoa Kỳ chắc chắn nhận được.
Thực ra, đấy chỉ là một động tác đánh lạc hướng Hoa Kỳ được Bắc VN tính toán rất kỹ, dưới một hình thức mới nhằm che đậy cuộc tấn công sắp diễn ra.
Ba quả đấm chính trị, quân sự, ngoại giao trong Mậu Thân 68, tuy không giành được thắng lợi quyết định, song đã làm rung động nước Mỹ. Cả hai bên đều phải chịu nhiều tổn thất lớn – lớn hơn bất cứ thời kỳ nào của cuộc chiến tranh.
Tổn thất của Bắc VN trong Mậu Thân 68, theo cuốn
*Lịch sử Bộ chỉ huy Miền 1961-1967*là 113.295 người, trong đó hy sinh 44.824 người, không kể 10 ngàn người đào ngũ *.*Song, so sánh tỷ lệ tổn thất “địch – ta” là 6/1, một tỷ lệ đáng ngạc nhiên.
Điều bất ngờ là khởi nghĩa đã không nổ ra, trái với dự đoán và kỳ vọng rất lớn của Lê Duẩn. Mặc dù tung quả đấm quân sự liên tục với đợt 2, đợt 3 nhưng khởi nghĩa cũng chẳng thấy “nổ” gì hết. Rõ ràng, quả đấm chính trị đã không đem lại kết quả mong đợi.
Câu hỏi rất lớn đặt ra là: Vì sao khởi nghĩa đã không nổ ra ?
Lê Đức Thọ – người đã nhanh chóng vào miền Nam chỉ đạo cuộc tấn công Tết, hai mươi năm sau, trong bài
*Mấy vấn đề về Tết Mậu Thân*, đánh giá: “Hồi ấy ở Sài Gòn…không có nổi dậy khởi nghĩa của quần chúng. Đánh như vậy thì chỉ đạt kết quả như vậy thôi. Thực tiễn đó đã chứng tỏ ta không đạt được mục đích chiến lược đề ra từ đầu. Ngay như ở Huế, dù đợt 1 ta giành thắng lợi như thế mà quần chúng có nổi dậy khởi nghĩa được đâu. Ngay cả khi đã chiếm được thành phố một thời gian rồi, quần chúng cũng đã sẵn sàng nổi dậy khởi nghĩa đâu ? ”.
Theo Lênin, thời cơ tổng khởi nghĩa gắn chặt với tình thế cách mạng. Và tình thế cách mạng chỉ xuất hiện khi và chỉ khi giai cấp cách mạng sẵn sàng hy sinh vì cách mạng; các giai cấp trung gian có thái độ chống chính phủ, ủng hộ cách mạng hoặc ít ra là giữ thái độ trung lập; giai cấp thù địch với cách mạng khủng hoảng, khó khăn, bị suy yếu.
Tại Mậu Thân 68, khởi nghĩa đã không nổ ra, điều đó có nghĩa là các điều kiện cho sự xuất hiện tình thế cách mạng chưa có hoặc chưa chín muồi. Liệu có phải có hàng chục vạn người dân Sài Gòn sẵn sàng đấu tranh sống chết với chính quyền Nam VN ?
Lê Đức Thọ: “…nhìn vào phong trào quần chúng ở các đô thị mà không phân tích cho kỹ thì rất dễ bị lầm…một số cuộc biểu tình, một số cuộc rối ren giáo phái nổ ra…có cả vụ tự thiêu của Phật tử nữa…Tuy nhiên, đó chỉ là biểu hiện những mâu thuẫn nội bộ của bọn tay sai địch chứ chưa phải là phong trào quần chúng sẵn sàng nổi dậy khởi nghĩa ở đô thị”.
Nếu vậy, những luận điểm của Lê Duẩn về sức mạnh của quả đấm chính trị mà vấn đề trung tâm là tổng khởi nghĩa ở miền Nam nên hiểu như thế nào ?
Tại Mậu Thân 68, quả đấm chính trị không đưa đến tổng khởi nghĩa, ba quả đấm quân sự liên tiếp (các đợt 1, 2, 3) chịu nhiều tổn thất, cuối cùng phải rút ra khỏi tất cả các đô thị. Bắc VN liền đẩy mạnh chiến lược “vừa đánh vừa đàm” – quả đấm ngoại giao.
Lê Duẩn, vào đầu tháng 5.1968, đã gặp tham tán Sứ quán Liên Xô tại Hà Nội, thông báo cho ông ta biết quyết định của Bắc VN chọn Pari làm nơi đàm phán với Hoa Kỳ. Ông yêu cầu Liên Xô thuyết phục Hoa Kỳ chấp nhận địa điểm đàm phán nêu trên. Song, Liên Xô chẳng cần phải làm việc đó, bởi vì ngay sau khi Hà Nội tuyên bố đề nghị Pari là nơi đàm phán và tên nhà đàm phán chính là Xuân Thủy, Hoa Kỳ đã nhanh chóng chấp thuận. Ngay sau đó, Lê Đức Thọ cũng được Hồ Chí Minh gọi từ miền Nam ra Hà Nội để chuẩn bị đi Pari làm cố vấn đặc biệt cho phái đoàn VNDCCH.
Lê Duẩn rất quan tâm đến cuộc hòa đàm Pari. Ông nói với Lê Đức Thọ: “Anh sang bên đó, một điều không được thay đổi là Mỹ rút và mình không rút” – tức là quân Bắc VN ở lại miền Nam. VNDCCH không dễ gì lặp lại điều khoản của Hiệp nghị Geneve là tạo ra các vùng tập kết và chuyển quân. Phương án tốt nhất là duy trì thế “da báo” hiện có. Vấn đề này cuối cùng Hoa Kỳ phải chấp nhận, bởi vì chiến lược toàn cầu của họ đã thay đổi. VNCH không còn là ưu tiên trong chính sách của Hoa Kỳ nữa. Ngày 27.1.1973, Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở VN đã được bốn bên ký kết tại Pari.
Chiến lược “ba quả đấm”, “vừa đánh, vừa đàm” đã đưa đến thời cơ chưa từng có cho Bắc VN sau Hiệp định Pari.
Khi chỉ đạo dự thảo kế hoạch giải phóng miền Nam, Lê Duẩn thường nhấn mạnh khả năng phát động tổng khởi nghĩa kết hợp với tổng công kích, lấy địa bàn chủ yếu là thành thị để giải phóng miền Nam. Ông đặt tổng khởi nghĩa lên trước, tức là ưu tiên quả đấm chính trị.
Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp, sau khi nghiên cứu giai đoạn cuối của các cuộc chiến tranh trên thế giới, thấy rằng đều phải có những trận đánh lớn mới đi đến kết thúc chiến tranh. Ông nhiều lần trao đổi, bàn bạc với Lê Duẩn và sau cùng ông Duẩn nhất trí là phải sử dụng quả đấm quân sự mạnh, tiến hành tổng công kích, tổng khởi nghĩa để giải phóng miền Nam.
“Tướng Lê Hữu Đức, thời gian ấy là cục trưởng Cục Tác chiến, thường xuyên phải làm việc với Lê Duẩn và trực tiếp ghi chép các ý kiến khác nhau trong Bộ Chính trị, kể: “Anh Lê Duẩn cứ cằn nhằn tôi: sao Cục Tác chiến không thích tổng khởi nghĩa. Khi phương án ‘tổng công kích’ được chọn rồi, ông lại nói: đã tổng công kích sao không công kích thẳng vào Sài Gòn mà lại chọn Buôn Mê Thuột ?”
*(Huy Đức: Bên thắng cuộc).*
Dường như quả đấm chính trị luôn được Lê Duẩn ưu tiên hàng đầu trong chiến lược giành chiến thắng ở miền Nam.
Trên thực tế, không có tổng khởi nghĩa trong chiến dịch giải phóng miền Nam. Và cũng không có bất cứ một đơn vị nào của quân đội VNCH làm binh biến cả !
Lê Đức Thọ đánh giá: “Theo tôi, suốt 15 năm chiến tranh chống Mỹ, thực tế không có trường hợp nào quần chúng ở các đô thị nổi dậy tổng khởi nghĩa được. Xem như khi đã giải phóng Buôn Ma Thuột, Huế, Đà Nẵng, Sài Gòn và nhiều thành phố tỉnh lỵ khác thì cũng đủ biết là những nơi đó không hề có phong trào quần chúng nổi dậy tổng khởi nghĩa”.
Và Lê Đức Thọ kết luận: “Trước đây tôi vẫn nghĩ rằng Lênin không bao giờ có sai lầm gì. Nay mới biết là Lênin cũng có lúc chủ trương sai…Vì thế, cái quan trọng của lãnh đạo không phải là đề ra chủ trương không bao giờ sai hoặc lúc nào cũng đúng ngay. Điều đó khó lắm. Mà vấn đề là ở chỗ có thấy được cái sai và chuyển kịp thời hay không”.
Ngày 25.3.1975, lúc 18 giờ, Tổng tư lệnh gửi điện cho Trần Văn Trà và Quân ủy Miền, đồng gửi Phạm Hùng, Bí thư Trung ương Cục:
“…Thời cơ chiến lược đã đến. Cần tranh thủ thời gian cao độ, tập trung lực lượng vào hướng trọng điểm, hành động táo bạo, bất ngờ, hoàn thành càng sớm càng tốt quyết tâm chiến lược lớn mà Bộ chính trị đã đề ra…Cần làm cho các cấp thông suốt hơn, tập trung lực lượng vào các mục tiêu chủ yếu.
*Thực hiện chiến lược ba quả đấm*. Ký tên: Văn”.
Có thể thấy, ngay một bức điện chỉ đạo chiến trường đang ở vào giai đoạn phát triển cực kỳ mau lẹ, ông Giáp cũng đã có ý giữ gìn. “Thực hiện chiến lược ba quả đấm” – câu ông Duẩn thường nói và là chiến lược ông Duẩn ưa thích.
**Video yêu thích** [http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam)
**Trở về trang chính**

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8