text:
TẠNG THƯ PHẬT HỌC
KINH THỦ
LĂNG NGHIÊM
LƯỢC GIẢNG
ŚŪRAMGAMA-SŪTRA
Tuyên Hoá
Thượng Nhân giảng thuật
Việt dịch :
Tỳ Kheo Thích
Nhuận Châu
-o0o-
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
Ngày vào mạng:
11-10-2008
KINH THỦ
LĂNG NGHIÊM
LƯỢC GIẢNG
ŚŪRAMGAMA-SŪTRA
Tuyên Hoá
Thượng Nhân giảng thuật
Việt dịch :
Tỳ Kheo Thích
Nhuận Châu
-o0o-
KINH THỦ
LĂNG NGHIÊM
LƯỢC GIẢNG
ŚŪRAMGAMA-SŪTRA
Tuyên Hoá
Thượng Nhân giảng thuật
Việt dịch :
Tỳ Kheo Thích
Nhuận Châu
KINH THỦ
LĂNG NGHIÊM
LƯỢC GIẢNG
ŚŪRAMGAMA-SŪTRA
Tuyên Hoá
Thượng Nhân giảng thuật
Việt dịch :
Tỳ Kheo Thích
Nhuận Châu
KINH THỦ
LĂNG NGHIÊM
LƯỢC GIẢNG
ŚŪRAMGAMA-SŪTRA
Tuyên Hoá
Thượng Nhân giảng thuật
Việt dịch :
Tỳ Kheo Thích
Nhuận Châu
KINH THỦ
LĂNG NGHIÊM
LƯỢC GIẢNG
KINH THỦ
LĂNG NGHIÊM
LƯỢC GIẢNG
LĂNG NGHIÊM
LƯỢC GIẢNG
ŚŪRAMGAMA-SŪTRA
Tuyên Hoá
Thượng Nhân giảng thuật
Việt dịch :
Tỳ Kheo Thích
Nhuận Châu
ŚŪRAMGAMA-SŪTRA
Tuyên Hoá
Thượng Nhân giảng thuật
Việt dịch :
Tỳ Kheo Thích
Nhuận Châu
Tuyên Hoá
Thượng Nhân giảng thuật
Việt dịch :
Tỳ Kheo Thích
Nhuận Châu
-o0o-
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
Ngày vào mạng:
11-10-2008
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
Ngày vào mạng:
11-10-2008
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
Ngày vào mạng:
11-10-2008
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
Ngày vào mạng:
11-10-2008
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
Ngày vào mạng:
11-10-2008
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tạm dịch:
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
<![endif]>
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
II. NHÂN DUYÊN PHÁT KHỞI KINH NÀY
Giáo lư là những lời dạy của bậc Thánh, của
Đức Phật, hoặc của bồ-tát để giáo hóa chúng
sinh. Giáo lư phát khởi từ nhân và duyên.
Những nhân duyên này h́nh thành là do ở
chúng sinh. Nếu không có chúng sinh sẽ không
có chư Phật. Nếu không có chư Phật sẽ không
có giáo lư. Nhân duyên và lư do khởi phát
giáo lư là để giúp cho chúng sinh chấm dứt
sinh tử. Đây là lư do Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni thị hiện ở thế gian. Kinh Diệu Pháp
Liên Hoa nói rơ:
“Đức Phật chỉ v́ một đại sự nhân duyên, một
việc lớn lao nhất mà thị hiện trên thế gian
này.”
Việc lớn lao ấy là ǵ? Đó là vấn đề sinh tử
của con người. V́ con người không hiểu tại
sao họ sinh ra, rồi tại sao họ lại chết đi?
Họ tiếp tục trôi qua cuộc sống chết. Một khi
họ hiểu ra, th́ họ đă cận kề với sinh tử.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thị hiện ở thế gian
là để chỉ cho chúng sinh hiểu được tại sao
họ lại sinh ra và tại sao họ lại chết đi?
Anh sẽ về đâu sau khi chết?
Anh sẽ đi đâu khi được sinh ra?
Một khi được sinh ra trong đời, chúng sinh
bị bận rộn suốt đời, phải t́m nơi để ở, kiếm
áo quần để mặc, kiếm thực phẩm để ăn... đến
nỗi họ chẳng c̣n th́ giờ để giải quyết việc
sinh tử. Đây là điều mà mọi người đều phải
vướng bận. Họ nói: “Tôi phải làm việc khổ
nhọc và bận rộn để có được ngày hai bữa ăn,
áo quần, nhà ở...”
Chẳng ai bận tâm t́m cách làm sao để chấm
dứt sinh tử. Họ chẳng biết thắc mắc: “Tại
sao ta đến trần gian này. Tại sao tôi ở đây?
Ta từ đâu đến đây?
Khi quư vị gặp người nào đó, quư vị thường
hỏi: “anh từ đâu tới? anh ở đây bao lâu rồi?”
Nhưng người ta không bao giờ tự đặt những
vấn đề cho chính ḿnh. Họ quên mất ḿnh từ
đâu tới. Họ quên mất rồi ḿnh sẽ về đâu? Họ
quên mất không tự hỏi ở chính ḿnh: “Tôi sẽ
đi đâu khi tôi chết?” Chỉ v́ người ta quên
mất việc phải tự hỏi ḿnh vấn đề trên. Cho
nên Đức Phật mới đến thế giới này để nhắc
nhở, thúc giục chúng ta giải quyết được vấn
đề sinh tử.
Kinh Pháp Hoa nói rằng:
“Đức Phật Thế Tôn, duy chỉ một đại sự nhân
duyên mà thị hiện nơi thế gian này là khiến
cho chúng sinh khai mở được tri kiến phật,
để chỉ bày cho chúng sinh tri kiến phật, để
giúp cho chúng sinh giác ngộ được tri kiến
phật và khiến cho chúng sinh thể nhập vào
tri kiến phật...”<![if !supportFootnotes]>[1]<![endif]>
Nói chung, tất cả mọi chúng sinh xưa nay vốn
đều có sẵn tri kiến phật. Trí tuệ sẵn có
xưa nay của chúng sinh vốn đồng một thể tánh
với chư Phật. Nhưng trí tuệ ấy ở chúng sinh
được ví như vàng thô đang c̣n nằm trong mỏ
như đă đề cập ở trên. Trước khi được khai
quật lên th́ vàng vốn chưa được hiển bày.
Một khi quư vị đă nhận thức được Phật tánh
vốn thường hằng, thường hiện hữu trong ḿnh,
ắt là quư vị mới như pháp tu hành, mới có
thể khai quật mỏ vàng, mới tinh luyện được
chất vàng ṛng không c̣n dính tí quặng hoặc
cấu bẩn trong đó.
“Bổn hữu Phật tánh của bạn ở đâu?
Bổn hữu trí tuệ của chúng ta ở đâu?”
Phật tánh được hiện hữu từ ngay trong phiền
năo của chúng ta. Một người ai cũng có phiền
năo và ai cũng có Phật tánh. Trong hàng phàm
phu, th́ phần phiền năo hiển lộ nhiều hơn là
Phật tánh. Phiền năo ví như tảng băng, trí
tuệ ví như nước, Phật tánh được ví như hơi
nước. Tánh ướt của hơi nước đều có sẵn
trong cả hai thứ băng và nước. Cũng thế,
Phật tánh hiện hữu trong cả trí tuệ và phiền
năo. Nhưng khi tánh ướt của nước c̣n có
chung trong cả hai dạng băng và nước, th́
tính chất vật lư của nó có sự khác biệt. Một
cục nước đá nhỏ th́ cứng và có thể gây
thương tích nếu người ta va phải vào nó.
Cũng thế, quư vị có thể làm tổn thương người
khác bằng phiền năo của ḿnh, nhưng một vài
giọt nước th́ vô hại nếu quư vị tưới nó lên
mọi người. Cũng như thế, người có trí tuệ
dùng lời nói từ ḥa của họ có thể làm cho
mọi người vui vẻ ngay cả khi quở trách người
khác. Nếu quư vị dùng phiền năo của ḿnh để
làm phiền người khác, th́ sự si mê của ḿnh
cũng như đống lửa cháy lan tới người khác
ngay khi vừa thốt ra lời nói. Thực vậy, quư
vị có thể làm người khác bực bội rất nhiều
nếu một trong hai người nổi nóng và chắc
chắn người ấy sẽ bị tổn thương.
Người ta có thể trở về với bản tâm của ḿnh
nếu tự chuyển hóa được phiền năo thành trí
tuệ. Sự chuyển hóa đó được ví dụ như khi
băng tan thành nước. Bạn không thể cho rằng
băng chẳng phải là nước v́ băng tan rồi mới
thành nước. Bạn cũng không thể nói rằng nước
chẳng phải là băng v́ nước đông lại th́
thành băng. Tính chất chung nhất của hai thứ
ấy là tánh ướt.
Tương tự như vậy, không ai có thể phủ nhận
rằng chúng sanh kia chẳng phải là Phật, hay
Đức Phật kia chẳng phải là chúng sinh. Đức
Phật là phật trong chúng sinh và chúng sanh
là chúng sanh trong Phật.
Quư vị nên nhận thức rơ nguyên lư này. Quư
vị chỉ cần chuyển hóa, tức là làm cho băng
tan. Việc này rất có ích cho mọi người.
Tôi nói rằng nước không thể làm hại người,
nhưng có người sẽ không đồng ư, v́ mọi người
đều biết sự nguy hiểm của sự chết đuối và
nạn lũ lụt.
Thật sự là quá nhiều nước cũng làm hại con
người. Nhưng trong khi ví dụ, tôi chỉ đề cập
đến một lượng nước nhỏ. Nếu quư vị muốn đưa
ra những điều vô lư để phản bác những chuyện
vô lư th́ có thể kể đến vô cùng tận. Quư vị
nên nắm bắt cho được ư chính chứ đừng bị
chướng ngại bởi những cá biệt. Nếu quư vị
luôn luôn t́m ra những lư lẽ để phản bác,
th́ dù tôi có nói ǵ quư vị vẫn không tin
được. Nếu quư vị có niềm tin th́ khi tôi nói
trứng mọc trên cây, quư vị cũng tin tôi. Với
niềm tin như vậy, quư vị mới phát sinh được
trí tuệ. Nếu không có niềm tin như thế, trí
tuệ chân chính bao giờ mới được hiển lộ?
Trí tuệ chân chính phát sinh từ sự si độn,
chính là khi băng tan thành nước, đó là trí
tuệ. Khi nước đông thành băng đó là si độn.
Phiền năo chẳng là ǵ khác ngoài si độn. Nếu
quư vị thông minh sáng suốt hoàn toàn th́
quư vị không c̣n phiền năo nữa.
Khi tôi giảng kinh là làm cho đạo lư được
sáng tỏ. Đừng bận tâm t́m ṭi những cá biệt
để phê phán, b́nh phẩm về đạo lư. Hai việc
này hoàn toàn khác biệt nhau. Quư vị nên
tiếp tục lắng ḷng nghe, khi nghe kỹ rồi quư
vị sẽ hiểu được những ǵ tôi nói là chính
xác. C̣n nếu chỉ nghe qua loa, quư vị không
thể nắm bắt được. “Ông ta nói ǵ vậy?", quư
vị thắc mắc: “Tôi chẳng hiểu ǵ cả.” Trước
đây, quư vị chưa từng được nghe làm sao nay
có thể hiểu được?” Nếu quư vị có khả năng
hiểu được Phật pháp khi trước đây chưa từng
nghe giảng nói một lần nào cả, th́ trí tuệ
của quư vị thật là kỳ đặc. Có lẽ quư vị đă
từng nghe pháp từ trong đời trước. Nhưng đây
là lần đầu tiên trong đời này quư vị được
nghe. Lần đầu tiên mới nghe thấy có vẻ quen
thuộc nhưng dần dần càng nghe càng thấy quen
hơn. Cũng như vậy, khi quư vị gặp một người
nào đó lần đầu, thấy họ có vẻ quen quen,
nhưng nếu trước đó đă gặp nhau vài lần rồi
th́ quư vị liền nhận ra họ ngay.
Khi quư vị nhận ra được tự tánh ḿnh chính
là Phật tánh, là quư vị chuyển hóa được
phiền năo thành bồ-đề. Chứng bồ-đề có nghĩa
là giác ngộ. Giác ngộ chân chính là không
chấp trước vào một pháp nào cả. Nếu quư vị
c̣n chấp trước là c̣n chưa giác ngộ. Mặc dù
nay tôi chưa được giác ngộ nhưng tôi không
chấp trước.
Có người sẽ thắc mắc: “Ḥa thượng nói rằng
Ḥa thượng không có chấp trước, nhưng Ḥa
thượng cũng nói rằng ḿnh chưa được giác ngộ.
Như thế phải chăng Ḥa thượng cũng giống như
chúng con?”
Tôi không giống như quư vị, nếu quư vị đă
hết sạch chấp trước, quư vị sẽ trở thành
người giác ngộ. Tôi chưa giác ngộ là v́ tôi
chưa muốn giác ngộ. Tôi muốn được sống cùng
với mọi người. Nhưng tâm thức của quư vị
không giống như của tôi, v́ tôi không thể từ
bỏ mọi loài chúng sinh nên tôi nh́n mọi
người đều hoàn thiện cả. V́ lư do này nên
tôi chưa muốn giác ngộ. Nói thật ra, tôi có
trái tim của một bồ-tát ước nguyện cho mọi
loài được lợi lạc, chớ chẳng quan tâm ǵ đến
chính ḿnh. Tôi đă nói với quư vị rằng để
đạt được sự giác ngộ th́ dù có xuống địa
ngục hay phải chịu vô hạn khổ đau tôi cũng
vui ḷng. Nếu có thức ăn ngon tôi cũng chỉ
ăn tí chút rồi biếu cho người khác dùng.
Cũng như vậy, tôi đă nếm được chút hương vị
giải thoát rồi, và bây giờ tôi muốn để cho
toàn thể quư vị nếm trải hương vị ấy. Để nếm
được hương vị giải thoát, quư vị phải nghiêm
khắc với phiền năo trong chính ḿnh. Khi quư
vị không c̣n phiền năo nữa và đă chuyển hóa
được vô minh, trí tuệ sẽ phát sinh và quư vị
trở nên tự tại. Đây gọi là khai mở được tri
kiến phật trong ḿnh rồi, là quư vị đă khai
quật được mỏ vàng rồi, đến lúc quư vị cần
phải hiển bày tri kiến phật ấy ra. Quư vị
cần siêng năng chăm chỉ, cũng như cần phải
có sức người để đào đất lấy vàng lên vậy.
Trước tiên, quư vị phải gạn bỏ bùn đất, rồi
dần dần đăi vàng ra từ trong cát.
Hiển bày tri kiến phật là hướng dẫn chúng
sinh phương pháp chân thật tinh tấn tu hành.
Để được hiển bày tri kiến phật cần phải hành
tŕ tĩnh tọa, tham thiền hằng ngày. Cho đến
một lúc nào đó, tâm bỗng nhiên thấu thoát,
quán thông mọi sự. Đó là lúc quư vị đă được
khai ngộ. Quư vị hiểu ra: “Ồ! xưa nay chỉ
là cái đó ư? ” Khi ấy mọi vấn đề sinh tử của
con người đều được giải quyết một cách minh
bạch. Đây được gọi là ngộ tri kiến phật.
Tri kiến phật hoàn toàn không giống như tri
kiến chúng sinh phàm phu của chúng ta. Chúng
sinh dùng tri kiến của ḿnh để khởi dậy
không ngừng vọng tưởng, phát sinh tâm chấp
trước. Chỉ cần ai đối xử với ḿnh không tốt
một chút, ḿnh cũng sinh ra phiền năo rồi.
Thực ra, nếu ḿnh đối xử với mọi người tốt
đẹp, th́ làm sao mà người ta lại đối xử
không đẹp đối với ḿnh? Hiểu rơ quy luật này
rồi ta mới biết chẳng phải do người ta đối
xử không tốt với ḿnh mà chính là do ḿnh
đối xử không tốt với người ta.
Đó là:
Một tay vỗ chẳng nên kêu
Hai tay gộp lại vang rền âm thanh.
Mọi người đều đảnh lễ Đức Phật với ḷng cung
kính tột cùng v́ Đức Phật là bậc toàn thiện.
Đây là lư do tại sao chẳng ai mà không phát
khởi thiện tâm khi nghĩ đến Đức Phật.
Có người nói: “Tôi không tin như vậy, vẫn có
người phỉ báng Đức Phật thôi!”
Ai mà phỉ báng Đức Phật th́ người ấy không
được kể là người, đơn giản là họ không hiểu
v́ sao ḿnh được làm thân người, v́ thế nên
họ phỉ báng Phật, Pháp, Tăng. Họ không hiểu
được vấn đề cốt tủy của cuộc đời ḿnh là ǵ?
Nếu họ biết tại sao họ được làm thân người,
họ sẽ không phỉ báng Tam bảo.
Chúng ta thể nhập vào tri kiến phật ngay khi
ta được giác ngộ. Điều này cần phải có công
phu hành tŕ. Quư vị cần phải tham cứu và
phải thực hành nhiều hơn nữa, rồi hồi quang
phản chiếu. Khi chơn tánh sáng suốt chiếu
sáng bản tâm ḿnh rồi, quư vị sẽ trở thành
người có trí tuệ đó là nhập tri kiến phật,
không hai không khác. Đức Phật giảng kinh
thuyết pháp chỉ là để giúp cho chúng sinh
khai, thị, ngộ, nhập tri kiến phật này.
Nói tóm lại, đây là lư do mà Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni đă giảng kinh, thuyết pháp trong hơn
300 hội, suốt bốn mươi chín năm trong thế
gian.
Nếu đem bộ kinh Thủ-lăng-nghiêm xét kỹ, có
sáu nhân duyên Đức Phật thuyết kinh nầy:
Ỷ vào đa văn, không tu tập định lực.
A-nan là đệ tử vừa là em họ của Đức Phật, A-nan
rất thông minh, đọc rất nhiều và biết rất
nhiều. A-nan theo Đức Phật xuất gia hàng
chục năm rồi, nên nhớ được toàn bộ lời Đức
Phật đă thuyết trong các pháp hội. Trí nhớ
của Ngài rất phong phú, khi nghe qua một lần
rồi th́ không bao giờ quên được. A-nan không
phải gắng sức để nhớ, vậy mà thông thường
các học giả phải tự ḿnh học kỹ những nguyên
lư mà họ đọc được trong kinh sách, rồi mới
vận dụng được những điều ḿnh đă học. Thái
độ của những học giả này là: “Hăy xem sự
hiểu biết của tôi đây nè! Tôi biết rơ hơn
quư vị nhiều. Tôi đă có bằng Tiến sĩ khoa
học, triết học, văn chương...”
Mặc dù A-nan có được khả năng thông minh một
cách tự nhiên. Nhưng ỷ vào khả năng ấy quá
nhiều mà thờ ơ với việc công phu tu tập phát
triển tuệ giác và định lực. A-nan cho rằng
định lực không quan trọng: “Tôi biết rất
nhiều điều, và tôi có tri thức, chừng đó là
đủ rồi. Định lực chẳng có ǵ quan trọng, nói
rằng nhờ có định nên huệ được phát sinh, c̣n
tôi đă có được trí huệ rồi.” Nên A-nan hoàn
toàn bỏ quên công phu tu tập định lực.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm được Đức Phật giảng do
lời thỉnh cầu của A-nan. Phát xuất từ việc
A-nan không tu tập định lực. Khi đại chúng
tọa thiền, tham công án, th́ A-nan đọc sách
hoặc viết lách ǵ đó.
Sự thù thắng của pháp hội giảng kinh
Thủ-lăng-nghiêm lần đầu này bao gồm cả việc
thực hành tọa thiền, chiêm nghiệm lại những
hiểu biết đă thu nhận được khi nghe giảng
kinh. Quư vị thực tập thiền quán để có được
sự tương ưng với tri kiến thu nhận từ chỉ
thú của kinh. Thông qua nỗ lực công phu
thiền định và quán chiếu như vậy, quư vị có
thể được khai ngộ. Nhưng chủ yếu là quư vị
phải phát huy song song cả hai mặt định lực
và chiêm nghiệm lại những điều đă được học.
Ngài A-nan th́ khác, Ngài không tu tập thực
tướng bát-nhă. Ngài nghĩ rằng ḿnh sẽ đạt
được quả vị Phật thông qua văn tự bát-nhă,
Ngài nghĩ rằng ḿnh là em họ của Đức Phật,
người đă đạt được Phật quả rồi th́ thế nào
cũng giúp cho ḿnh được quả vị Phật thôi,
nên chẳng phải bận tâm tu tập làm ǵ. Nên A-nan
đă tiêu phí thời giờ vào việc học tập đa văn
như vậy.
Theo Kinh Thủ-lăng-nghiêm, một hôm A-nan
đang trên đường khất thực, mang b́nh bát đến
từng nhà theo thứ tự. Trong khi một ḿnh
trên đường đi th́ gặp con gái của
Ma-đăng-già. Đó là một phu nữ theo “mốt sống
mới.” Đặc biệt A-nan rất đẹp trai. Khi con
gái của Ma-đăng-già thấy A-nan, cô ta liền
mê đắm, nhưng không biết làm sao cám dỗ A-nan
được. Cô ta về nhà nói với mẹ rằng “Mẹ phải
giúp con lấy A-nan làm chồng. Nếu không con
chết mất.” Bấy giờ Ma-đăng-già là một tín đồ
ngoại đạo, thuộc phái Ta-tỳ-ca-la,<![if !supportFootnotes]>[2]<![endif]>
c̣n gọi là Kim đầu. Bà ta có một loại chú
thuật gọi là Tiên Phạm thiên. Bà ta tu luyện
chú thuật ngoại đạo này và sử dụng nó rât
linh nghiệm. Do bà Ma-đăng-già rất thương
con gái ḿnh, nên bà ta dùng chú Tiên Phạm
thiên để mê hoặc A-nan. Do thiếu định lực,
nên A-nan không thể tự chủ được, bị chú
thuật dẫn dắt đến nhà cô con gái của Ma-đăng-già,
nơi A-nan suưt bị phạm giới dâm.
Trong năm giới, quan trọng nhất là giới giết
hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu
th́ Ngài A-nan gần như sắp phạm vào giới tà
dâm. Đức Phật biết được toàn bộ những ǵ sắp
xảy ra. Biết rằng người em của ḿnh đang gặp
nạn. Ngài liền tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm để
giải trừ chú thuật Tiên Phạm thiên của ngoại
đạo Ta-tỳ-ca-la. A-nan mê muội đến mức như
người say rượu hoặc say ma túy. Ngài hoàn
toàn quên bẵng mọi việc trước đây. Nhưng
khi Đức Phật tŕ chú Thủ-lăng-nghiêm th́
năng lực của minh chú liền phát khởi trong
A-nan và quét sạch mọi mê muội trong tâm,
khiến A-nan liền thức tỉnh. A-nan mới nhận
ra được tại sao ḿnh bị vướng vào t́nh huống
như thế này.
A-nan trở về tinh xá, quỳ trước chân Đức
Phật, khóc lóc thảm thiết:
“Con từ trước đến nay, con chỉ ỷ lại vào học
rộng hiểu nhiều, mà không chịu tu tập để
hoàn chỉnh đạo lực. Kính mong Thế tôn chỉ
bày cho con phương pháp tu tập định lực của
chư Phật trong mười phương để được thành tựu
đạo lực.”
Nhân đó, Đức Phật mới nói kinh
Thủ-lăng-nghiêm. Đây là nguyên nhân thứ nhất
mà kinh này được ra đời.
Nhân duyên thứ hai là:
2. Cảnh giác đối với cuồng huệ - Bảo hộ cho
chúng sinh khỏi rơi vào tà kiến.
Có nhiều người thông minh trong đời, mặc dù
họ có tri thức mà vẫn không vận hành theo
chánh đạo được. Thay v́ vậy, họ sử dụng tri
thức ấy để làm hại con người. Họ ngập sâu
vào tà kiến và không muốn sửa đổi để quay về
với chính kiến. Họ cứ cho rằng họ đúng. Họ
tự cho ḿnh là kẻ thông minh xuất chúng rồi
xử sự theo cách rất hồ đồ, mê muội. Nên Kinh
Thủ-lăng-nghiêm là một lời cảnh cáo cho lớp
người này.
Ngạn ngữ có câu:
Thông minh năi thị âm chất chủng
Âm chất dẫn nhập thông minh lộ
Thiện dục nhân kiến, bất thị chân thiện
Á́c khủng nhân tri, cánh thị đại ác”
Nghĩa là:
Do đời trước có gieo trồng chút ít nhân đức
hạnh, có thể họ đă học hành siêng năng chăm
chỉ, hoặc đă tụng đọc Kinh Phật rất nhiều,
nhưng tính thông minh này được tựu thành do
các việc thiện này. Đó gọi là âm chất,<![if !supportFootnotes]>[3]<![endif]>
người b́nh thường không thể thấy được. Tính
thông minh này không thể nào thành tựu ở
trong những người không hề làm việc thiện,
hoặc những người đánh trống khua chiêng,
quảng cáo trên truyền h́nh, trên báo chí
rằng: “Tôi đă từng làm những việc thiện như
thế, như thế....” Những người này có làm
việc thiện thật, nhưng đây không phải là
“chân thiện.”
Việc thiện chỉ được công nhận khi người làm
một cách âm thầm–đó là chân thiện. Nên nói:
“Làm việc thiện mà muốn người ta biết đến,
th́ chẳng phải là chân thiện.
Làm việc ác mà sợ người khác biết được đó là
việc đại ác.”
Những người làm việc thiện mà muốn mọi người
đều biết việc thiện của ḿnh th́ đó không
phải là việc chân chính. Họ chỉ là những
người ham thích sự nổi danh.
Việc ác lớn nhất là người ta âm thầm làm
nhưng lo sợ người khác phát hiện được nên
t́m mọi cách để che dấu.
Hạt nhân đức hạnh đă âm thầm gieo trong
những đời trước sẽ cho chúng ta hưởng quả
báo thông minh trong đời này. Nhưng nếu
chúng ta không vận dụng sự thông minh đó vào
việc thăng hoa và lợi lạc, trong việc trau
dồi đức hạnh và làm việc thiện, mà làm những
việc ác th́ sự thông minh lanh lợi ấy là trí
thông minh của thứ kiến giải nửa vời, không
phải là tri kiến chân chính.
Chẳng hạn, vào thời Tam quốc ở Trung Hoa có
viên tướng Tào Tháo được xem là cực kỳ
thông minh, nhưng lại đa nghi như quỷ. Và
vua Nghiêu<![if !supportFootnotes]>[4]<![endif]>
được gọi là người thông minh nhưng ác độc.
Cũng thế, ở Mỹ, một người thông thái thường
được gọi là người ác. Thực vậy, người ta đồn
đăi với nhau gọi tôi là thần là thánh. Mà
thực ra tôi chẳng thích ai gọi tôi là thần
cả. Những người này nghĩ rằng khi gọi như
vậy có nghĩa là khen ngợi tôi, nhưng trong
Phật pháp,tôi xem đó là lời phỉ báng. Quư vị
không nên đánh giá các vị thần quá cao, họ
chưa đạt được một quả vị ǵ lớn lao cả. Họ
chỉ là những vị Hộ pháp, công việc chính của
Hộ pháp là hộ tŕ Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng.
Những bậc đại thiện nếu bị đọa lạc cũng sẽ
đọa vào hàng quyến thuộc ma. Nếu có người
làm những việc đại ác mà thức tỉnh và sửa
đổi th́ người ấy được xem là bậc đại thiện
v́ họ đă có can đảm tự sửa chính ḿnh.
Tuy nhiên, có người đă từng gieo trồng hạt
giống tốt trong khi đó, họ không để ư đến
những cảm ứng đặc biệt từ hạnh nghiệp của
ḿnh, mà lại làm những việc ác và lừa lọc
người khác; do vậy nên họ trở thành những kẻ
cực ác, v́ họ là những người đă biết rơ điều
hay lẽ phải mà lại cố ư làm điều tà vạy.
Người có càn huệ thường làm những việc điên
đảo, những việc kỳ quặc mà vẫn cảm thấy
rằng ḿnh đúng đắn. Đến mức có thể giết
người và tự cho rằng: “Nếu ta không giết
người ấy, nó sẽ giết những người khác. Nhưng
v́ ta đă giết nó rồi, nó sẽ không c̣n giết
người khác được nữa.”
Thực ra, anh ta không phải là một kẻ mang
bản tính sát nhân chút nào cả, nhưng anh ta
lại có thành kiến với nạn nhân. Đây là một
ác ư. Có nhiều kẻ vốn đă phạm sai lầm, lại
thường tạo ra một lư do chính đáng cho hành
vi sai trái của ḿnh, họ thường tạo ra câu
chuyện có t́nh tiết rất hay để tránh khỏi sự
buộc tội của luật pháp. Mặc dù anh ta sai
trái, nhưng anh ta lại tin chắc rằng ḿnh sẽ
thắng. Đây là “cuồng huệ.” Kinh
Thủ-lăng-nghiêm góp phần thức tỉnh cho mọi
người, giúp họ đối trị lại những bào chữa
phát xuất từ ác ư. Kinh cảnh báo cho những
kẻ này hăy thay đổi lối suy nghĩ, đừng mang
giữ các tà ư đó nữa, đừng tin chắc rằng các
tà ư ấy là đúng nữa, và sửa đổi lại những ư
nghĩ ấy để có thể trở về chính đạo, với tư
tưởng chân thật.
3. Chỉ rơ chân tâm, hiển bày căn tánh.
Kinh Thủ-lăng-nghiêm là bộ kinh chỉ thẳng
vào tâm để cho chúng ta nhận ra được bản tâm,
và chứng nhập được Phật tánh.
Thế tâm ấy là ǵ? Đó là chân tâm, vốn không
thể thấy được. Tâm nằm trong lồng ngực mà
quư vị có thể trông thấy được, đó chỉ là
trái tim, nhiệm vụ nó là để giúp cho quư vị
sống c̣n. Đó không phải là chân tâm. Trái
tim ấy chắc chắn không thể nào dẫn quư vị
đến sự hiểu biết chân chính. Nếu trái tim
trong lồng ngực quư vị là chân tâm, th́ lẽ
ra nó phải cùng đồng hành với quư vị khi
chết đi. Vậy mà sau khi chết thân xác quư vị
c̣n đó mà trái tim vẫn nằm yên trong thân.
Thế nên trái tim thịt ấy không phải là chân
tâm. Tâm chân thật của quư vị chính là Phật
tánh.
“Thế Phật tánh ở nơi đâu?”
Phật tánh chẳng ở trong, chẳng ở ngoài,
chẳng ở giữa. Kinh văn sẽ giải thích đạo lư
này rất chi tiết. Trong kinh cũng sẽ giải
thích “Thập phiên hiển kiến” (mười lần chỉ
bày tánh thấy), đó là “chân tâm.”
Đây là nguyên nhân thứ ba khiến Đức Phật
tuyên thuyết bộ kinh này, là để chỉ bày rơ
cho chúng sinh Thường Trụ Chân Tâm Tánh Tịnh
Minh Thể (thể tánh thanh tịnh sáng suốt
thường trụ của chân tâm). Chơn tâm này vốn
không đi, không đến, không biến đổi, không
dao động. Chơn tâm ấy là bản thể, không bị
nhiễm ô. Bản chất của chân tâm hoàn toàn
thanh tịnh. Thể tánh của chân tâm hoàn toàn
sáng suốt.
4. Hiển thị chân tánh của định lực và khuyến
khích việc tu chứng.
Có rất nhiều pháp môn trong việc tu tập định
lực. Ngoại đạo cũng có nhiều loại định. Vậy
nên trong khi tu tập định lực, chỉ cần:
“Sai chi hào ly,
Thất chi thiên lư”
(chỉ cần sai lầm bằng một mảy tóc, th́ sẽ
uổng công đi xa cả ngàn dặm)
Do vậy nên quư vị nên tu tập theo chánh định,
tránh tu tập theo lối tà định. Các loại định
do ngoại đạo và Tiểu thừa tu tập đều là tà
định, chẳng phải là chánh định. V́ các loại
định ấy không lưu xuất từ chân tánh, nên sẽ
không bao giờ đạt được Thánh quả, bất luận
tu tập dụng công lâu hay mau. Nên nói:
Tánh định ma phục triêu triêu lạc
Vọng niệm bất khởi xứ xứ an”
(Chân tánh an định, ma chướng bị hàng phục,
nên ngày ngày đều sống trong an vui. Vọng
niệm không sinh, mọi nơi chốn đều an nhiên.)
Tại sao hành giả bị ma chướng khi tu tập?
Tại sao nghiệp chướng sinh khởi. Chỉ v́
trong tự tánh của họ chưa có được định lực.
Nếu tự tánh thường an trú trong định, tất cả
ma sự đều bị hàng phục.
Có rất nhiều loại ma, trong kinh
Thủ-lăng-nghiêm giảng giải về Năm mươi loại
ấm ma. Thực ra, có rất nhiều, rất nhiều loại
ma: thiên ma, địa ma, nhân ma, quỷ ma, yêu
ma. Thiên ma là ma ở các cơi trời, thường
đến đây để nhiễu loạn những người tu tập
thiền định. Địa ma cùng với các loài nhân
ma, quỷ ma, yêu ma th́ ở trên đất và các
loài quái dị khác thường quấy phá thiền định
của quư vị.
“Tại sao nó làm việc ấy?"
V́ trước khi quư vị chứng được Phật quả,
quư vị đă từng là quyến thuộc với ma. Khi
quư vị quyết định xa ĺa quyến thuộc nhà ma
để tu tập thiền định, chấm dứt sinh tử, phá
vỡ ṿng luân hồi, th́ ma vương vẫn c̣n yêu
thích quư vị. Nó yêu thương quư vị, không
muốn quư vị bỏ đi. Thế nên nó đến năo loạn
tinh thần và nhiễu loạn công phu thiền định
của quư vị.
Nếu không có đủ định lực, quư vị có thể bị
xoay chuyển bởi ma sự và kết cuộc là thành
đồ chúng của ma. Nếu quư vị có được định lực
th́ không bị nó sai sử, quư vị sẽ được “như
như bất động, liễu liễu thường minh.”
Như như bất động là có định lực, liễu liễu
thường minh là có năng lực trí tuệ sáng suốt.
Có được đầy đủ năng lực trí tuệ và có định
lực th́ chẳng có loài ma nào có thể xoay
chuyển được quư vị. Nhưng nếu không có được
đầy đủ năng lực định huệ, quư vị sẽ thành
quyến thuộc với ma, thành con cháu của chúng.
Điều ấy cực kỳ nguy hiểm.
Lư do ngoại đạo không có được tánh định v́
họ chỉ dụng công ở ngành ngọn chứ không dụng
công ở phần gốc rễ, họ công phu ngay nơi xác
thân hư huyễn. Sai lầm của họ là đồng nhất
thức thứ sáu, là tâm thức thường nghiệm với
chân tâm. Kết quả của sự dụng công ấy là đạt
được một chút ít kinh nghiệm ở cảnh giới
tịch diệt, nhưng những ǵ họ cảm nhận được
đều là không thực. Họ bắt ép ḿnh không được
sinh khởi vọng tưởng nhưng họ không khai
quật ra được căn nguyên của vọng tưởng ấy,
nên không thể nào chấm dứt sinh tử được.
Điều ấy cũng giống như dùng đá đè cỏ vậy...
khi dời đá đi, cỏ mọc lại ngay. Khi những
người tu theo ngoại đạo buông xả nỗ lực ngăn
ngừa vọng niệm, th́ cũng như dời đá đi nơi
khác. Phương pháp tu tập ấy không đạt được
cứu cánh rốt ráo.
Trong công phu thiền định, hành giả nên tham
thoại đầu “Ai là người niệm Phật?” Do tham
cứu miệt mài đề tài ấy nên hành giả quét
sạch tất cả các pháp và ĺa tất cả các tướng.
Khi tham cứu “ai”, hành giả thâm nhập vào
cội nguồn của vọng tưởng và chuyển hóa chúng.
Nếu quư vị công phu theo chiều hướng này, sẽ
có ngày quư vị hoát nhiên khai ngộ. Lúc ấy
quư vị mới biết được mặt mũi ḿnh dọc hay
ngang. C̣n khi chưa khai ngộ, quư vị chẳng
thể biết được mặt mũi ḿnh hướng về phía nào.
Nhưng một khi đă khai ngộ rồi, quư vị sẽ
biết được hết thảy và đạt được tự tại.
Khi Đức Phật giảng kinh Thủ-lăng-nghiêm này,
có rất nhiều phái ngoại đạo ở Ấn Độ không
quan tâm đến ư nghĩa giác ngộ, họ thích bắt
chước những thói quen của ḅ và chó, đây là
một pháp tu do một số người khi nhập định,
thấy được một con ḅ được tái sinh trong cơi
trời, nên họ kết luận. “Ta phải tập theo
thói quen của loài ḅ.” Anh ta bắt đầu ăn cỏ,
sống trong chuồng ḅ, học cả cách ngủ như ḅ.
Khi không ngủ, anh ta có được chút định lực,
nhưng anh ta không đạt được kết quả chân
thực, v́ đó hoàn toàn là tà định.
Thời ấy có ́ ngoại đạo làm như vậy là v́
trong khi ngủ, họ mơ thấy một con chó được
tái sinh trên cơi trời. Người này quyết định
rằng nếu ḿnh bắt chước những hành vi của
loài chó th́ ḿnh cũng có thể được sinh ở
cơi trời. anh ta tự rập khuôn ḿnh theo loài
chó, canh chừng cổng nhà, dùng thức ăn và
ngủ như loài chó. Nhưng cuối cùng cũng không
thành tựu rốt ráo.
Có những ngoại đạo kỳ cựu khác tu tập Vô
tưởng định, khi ấy hành giả không c̣n suy
nghĩ về một điều ǵ cả. Hành giả không c̣n
vọng niệm nữa, cuối cùng hành giả được sinh
vào Vô tưởng thiên. Nhưng tái sinh ở Vô
tưởng thiên không phải là cứu cánh tối hậu,
cuối cùng cũng phải đọa lạc. Đây cũng được
xem là một loại tà định. Tất cả phương pháp
tập định do ngoại đạo truyền dạy đều không
rốt ráo, không có căn bản, không như công
phu tu tập chân chính là để nhận ra tự tánh
vốn sẵn có nơi ḿnh.
Đem tâm phân biệt (thức) và vọng tưởng mà tu
học Phật pháp cũng giống như nấu cát mà mong
thành cơm, không thể nào thành tựu được, dù
quư vị có tu hành như thế trải qua vô số
kiếp, cũng không thể nào thoát khỏi ṿng
luân hồi, chẳng thể nào thành Phật được.
Điều cần yếu cho những người thiết tha tu
tập là phải thân cận một bậc minh sư có tri
kiến chân chánh, để giúp cho hành giả đạt
được định lực chân chính.
Để đạt được năng lực chánh định, có khi hành
giả cũng phải trải qua sự khảo nghiệm của ma
vương.
Như tôi đă đề cập trước đây, có rất nhiều
loại ma: nội ma và ngoại ma. Ngoại ma th́
hàng phục không khó mấy, nhưng loài ma phát
sinh từ trong tâm minh th́ rất khó hàng phục.
Có loại ma thường gây bệnh tật cũng rất khó
hàng phục. Khi tôi vào khoảng mười bảy, mười
tám tuổi, đang học Phật pháp nên rất tự cao.
Tính tự cao đă sai sử tôi phát biểu những
lời ngông cuồng như sau: “Ai cũng sợ ma,
nhưng tôi chẳng sợ. Đúng ra ma phải sợ tôi.”
Quư vị có bao giờ nói những lời ngông cuồng
như thế không? “Bất luận là loại ma ǵ,
thiên ma, địa ma, nhân ma, yêu ma, quỷ ma,
tinh ma... tôi đều chẳng sợ.”
Sau khi tôi vừa tuyên bố như thế xong, quư
vị đoán biết điều ǵ xảy đến không? Tôi liền
bị ma bệnh tấn công. Sau đó chính tôi là kẻ
sợ ma, không phải ma sợ tôi. V́ căn bệnh làm
cho tôi không thể nào cử động được, giống
như bị kẹp trong cái ách, thân tôi không
tuân theo sự điều khiển của tôi nữa. Tôi bảo
nó đi nhưng nó không thể đi, tôi bảo nó ngồi
cũng không ngồi được. Từ sáng đến tối, tôi
phải nằm trên giường, không ăn uống ǵ được
cả. Tôi đă bị mắc vào bẫy ma. Tôi nhận ra
những ǵ tôi đă tuyên bố đều là sai trái.
Tôi đă huênh hoang rằng ḿnh không sợ ma,
nhưng bây giờ khi gặp ma bệnh, tôi chẳng c̣n
chút sức lực nào cả.
Tôi bệnh đến nỗi quên hết mọi chuyện, như
thể là sắp chết đến nơi. Nhưng ngay khi tiến
dần đến hơi thở cuối cùng–khi tôi hầu như
chết rồi–th́ một việc xảy ra, tôi thấy ba vị
Vương hiếu tử ở Măn Châu gồm một tăng sĩ,
một đạo sĩ và một cư sĩ, cả ba đến rủ tôi đi
chơi. Tôi theo họ ra ngoài. Ngay khi ra khỏi
cửa, tôi liền bước đi, nhưng chân tôi không
hề chạm đất dù chẳng phải ở trên máy bay mà
thấy như ở trong khoảng không. Cũng chẳng
phải như đằng vân giá vũ, mà giống như ḿnh
được bao bọc bởi một lớp hư không. Tôi như
bước đi trên những nóc nhà và chẳng bao lâu
thấy mọi vật ở phía dưới đều rất nhỏ.
Tôi đi qua rất nhiều ngôi chùa danh tiếng,
những rặng núi cao, những ḍng sông rộng lớn.
Tôi đến được Tứ đại danh sơn của Trung Hoa:
Ngũ đài sơn, Nga mi sơn, Cửu hoa sơn và
Phổ-đà sơn. Bất kỳ ở đâu, tôi cũng đến được
rất nhiều chùa và gặp rất nhiều người. Chúng
tôi không dừng lại ở Trung Hoa, một lát sau
chúng tôi đi qua nước khác, nơi ấy người dân
có tóc vàng và mắt xanh. Chúng tôi đi nơi
này đến nơi khác rất nhanh tựa như xem phim,
từng cảnh từng cảnh chớp nhoáng trên màn
h́nh, chuyển cảnh thường xuyên, nhưng đây
chẳng phải là màn ảnh hoặc máy chiếu phim,
thực sự là tôi thấy ḿnh từ nơi này đến nơi
khác rơ ràng.
Sau khi được thấy và nghe nhiều nơi, nhiều
việc, tôi trở về lại trước cửa pḥng ḿnh.
Tôi mở cửa rồi nh́n vào căn nhà của ḿnh,
trên giường là một người như tôi. Ngay đó,
tôi nhận ra ḿnh mang hai thực thể hoàn toàn
giống nhau. Hơi thở đă kéo tôi nhập lại làm
một. Cha mẹ tôi kêu lên “chưa chết.” Họ đang
ngồi bên xác tôi mừng rỡ nói: “C̣n sống.”
Rồi tôi nhận ra được, biết ḿnh đang nằm
bất động trên giường. Tôi biết ḿnh đang bị
bệnh, tôi hỏi cha mẹ tôi chuyện ǵ đă xảy ra.
Song thân tôi bảo rằng tôi đă bất tỉnh nặng
suốt bảy tám ngày nay, dường như đă chết.
Thế nên tôi là xác chết biết đi. Tôi nghĩ
rằng ḿnh đă chết và cũng vừa như mới sinh
ra. Sau đó tôi không c̣n dám ngông cuồng nữa.
Tôi không bao giờ nói rằng tôi chẳng sợ ma
mà ma phải sợ tôi nữa. Hăy nhớ lời khuyên
nhủ này: “Bất luận làm việc ǵ cũng đừng
tuyên bố những lời như tôi nói. Nếu quư vị
tuyên bố: “Tôi chẳng sợ ǵ cả.” th́ trong
tương lai quư vị sẽ gặp ngay những sự kiện
làm cho quư vị phải hốt hoảng. C̣n nói: “Tôi
thận trọng trong tất cả mọi việc.” th́ rất
tốt. Nói chung đừng nuôi dưỡng ngay cả
những chuyện vô ích như thế."
Trước khi tôi bị bệnh, tôi là giảng viên ở
Hội Đạo Đức. Tôi thuyết giảng về sự lợi ích
của ḷng khoan dung, hạnh đoan chính. Không
những tôi chỉ khuyến khích mọi người khác
làm việc thiện, mà chính tôi cũng thực hành
hạnh lợi tha. Tôi thực hành đến mức độ cảm
thấy ḿnh có đạt được chút ít công phu.
Có lần tôi đọc bài viết về mẫu mực trong đời
sống của Chang-Yu-Husuan, tôi quyết định
được làm theo như ông ta. Tôi nguyện thề với
trời rằng tôi sẽ thực hành giống như
Chang-Yu-Hsuan. Nhưng sau khi tôi phát lời
thề rồi tôi lại tiếc.
Tôi tự vấn ḿnh một cách nghi ngờ rằng: “Có
ích ǵ khi bắt chước như ông ta?” Và lạ thay,
ngay vào chiều đó ma liền đến để thử xem tôi
có thực sự giữ vững lời thề hay không? Nếu
quư vị có lời phát nguyện, chư vị bồ-tát sẽ
đến để thử nghiệm quư vị. Cốt yếu là quư vị
đừng tuyên bố một cách ngạo mạn. Cẩn trọng
tránh xa những điều dễ dăi làm ḿnh hài ḷng
và cả những điều khiến ḿnh bực bội, bằng
cách giữ tâm ḿnh thường hướng vào việc tu
đạo. Đừng sống với tâm phàm phu và đem tâm
chân chính hướng vào công phu. Tu có nghĩa
là đi ngược chiều với hư vọng. Người tu tập
với tâm mong cầu hư vọng thường nghĩ rằng:
“Ta phải chứng được quả vị Phật ngay.” Nên
trong khi ngồi thiền, anh ta thấy thân thể
của ḿnh như thân thể của Đức Phật đang
phóng hào quang làm chấn động quả đất. Thực
ra, chẳng có điều ǵ xảy ra cả. Sự chứng
nghiệm ấy chỉ là hư vọng, chẳng phải là
thành tựu đạo nghiệp.
Có người nghĩ rằng: “Khi tôi ngồi thiền, tôi
thấy Đức Phật thọ kư cho tôi rằng: “Ông sẽ
thành Phật, đừng bận tâm tu hành làm ǵ nữa.
Ông đă là Phật rồi.” Đây cũng là một sự
chứng nghiệm hư vọng, không phải là chân
thật thành tựu đạo quả.
Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thành đạo khi ngồi
thiền dưới cây bồ-đề. Ngài thiền định suốt
bốn mươi chín ngày, đến một sáng khi Ngài
thấy sao mai vừa ló dạng, Ngài bừng ngộ.
Ngài nói: “Lạ thay! Lạ thay! Lạ thay! Tất cả
mọi chúng sinh đều có Phật tánh. Tất cả đều
có thể thành Phật.”
Tuy nhiên, trước khi Ngài thành Phật, thiên
ma đă khảo nghiệm Ngài. Nó biến thành gái
đẹp đến trước Ngài, nói những lời quyến rũ,
t́m cách làm cho Ngài từ bỏ con đường tu đạo
để kết hôn với cô ta. Nhưng Đức Phật thường
ở trong chánh định, không hề lay động bởi
cái nh́n của loài yêu quái này. Ngài chỉ có
tâm niệm: “Cô tưởng ḿnh đẹp lắm sao? Thực
ra, cô chỉ là đàn bà xấu xa ác độc. Có vô số
nếp nhăn chạy trên khuôn mặt cô, từ mắt mũi
cô đang chảy ra những nước mắt, ghèn, đầy
nước và đờm dăi trong mũi, và nước miếng
trong cổ họng. Toàn thân cô thật dơ bẩn,
thế mà cô c̣n đến để lừa tôi.”
Đức Phật đă quán sát được tâm niệm của Ma
vương từ trong chánh định, và hóa giải ma
lực ấy, bắt nó hiện thành người đàn bà già
nua xấu xí, tóc bạc, răng long, mũi chảy đầy
dăi, bà ta trông thật ác độc. “Bà hăy tự
nh́n ngắm ḿnh xem.”– Đức Phật bảo. Ma vương
nh́n lại ḿnh, xấu hổ bỏ chạy. Có rất nhiều
ma vương đến để thử thách Đức Phật, nhưng
Đức Phật không hề bị xoay chuyển. Do không
bị ma vương xoay chuyển nên Đức Phật thành
tựu giác ngộ.
Khi hành giả tận lực công phu tu đạo cũng
giống như vậy. Giai đoạn quan trọng nhất là
trải qua sự khảo nghiệm của ma vương. Khi
quư vị chưa có được công phu, ma vương chẳng
cần thử thách. Nhưng một khi đă có được chút
ít công phu rồi, th́ ma vương rất thích thử
thách. Nếu không nhận ra ma sự đến như một
cuộc khảo nghiệm, th́ quư vị liền bỏ cuộc tu
hành và theo làm đồ chúng của ma. Nếu quư vị
muốn công phu đến mức thành tựu thực sự, quư
vị phải có được tánh định, th́ chân tánh của
quư vị không hề lay động, tự nhiên quư vị sẽ
có được định lực và sự thành tựu của quư vị
là rất chân thực, không phải là hư vọng. C̣n
nếu quư vị bị xoay chuyển bởi ma, th́ định
lực của quư vị không phải chánh định mà là
tà định, không bao giờ đưa quư vị đến quả vị
Phật được.
Trước đây, tôi đă đề cập đến tà định do
những người học theo hành vi của ḅ và chó.
Làm sao loài ḅ và chó mà họ bắt chước lại
tái sinh được ở cơi trời? V́ trong một đời
kiếp trước, con ḅ ấy đă tu tập mười thiện
nghiệp, nhưng trước đó nó hoàn toàn làm
những việc ác. Quả báo của ác nghiệp khiến
nó phải thọ thân ḅ, c̣n quả báo của việc tu
tập mười thiện nghiệp khiến sau khi chết
được tái sinh ở cơi trời. Con chó cũng như
thế. Họ không biết những nhân duyên trong
quá khứ đă dẫn con ḅ và chó tái sinh ở cơi
trời, những người nầy tưởng rằng nó chỉ làm
ḅ và chó trong kiếp hiện tại rồi hưởng được
phước báo sinh ở cơi trời thôi. Thế nên họ
mù quáng bắt chước theo ḅ và chó. Họ chẳng
được ǵ khi tu tập như vậy, dĩ nhiên là
chẳng thành tựu được điều ǵ cả.
Thực ra, thành tựu đạo nghiệp có nghĩa là
chân thực nhận ra năng lực chánh định và trí
tuệ sáng suốt vốn tự có sẵn, đầy đủ, tṛn
đầy, trong mỗi người. Năng lực chánh định và
trí tuệ ấy hỗ tương dung nhiếp, hoàn chỉnh
cho nhau, không ngăn ngại nhau. Đó là nhận
ra thể tánh chân thực vốn có của chính ḿnh.
Đó có nghĩa là nhận ra được chân tâm của
ḿnh.
5. Tiêu hủy vọng tưởng điên đảo, phá trừ mê
lầm nhỏ nhiệm vi tế.
Vọng tưởng điên đảo là những tâm niệm không
chân chính. Thực ra, mọi người đều bị vướng
trong ṿng điên đảo. Hăy xem suy nghĩ của họ
th́ rơ, khi A-nan và con gái của Ma-đăng-già
trở về đảnh lễ Đức Phật, A-nan cầu thỉnh Đức
Phật xin được chỉ dạy phương pháp tu tập
định lực. Sau khi nghe Đức Phật dạy bảo rồi,
A-nan tŕnh bày bài kệ, mở đầu là:
Diệu trạm, tổng tŕ, bất động tôn
Thủ-lăng-nghiêm vương thế hy hữu
Bất động tôn là Thủ-lăng-nghiêm đại định,
toàn câu này xưng tán Đức Phật Thích-ca
Mâu-ni là hy hữu, hiếm có. Như ư trong câu
thứ ba của bài kệ:
Tiêu ngă ức kiếp điên đảo tưởng
(Làm tiêu tan vọng tưởng điên đảo từ ức kiếp
của con).
Từ đời này sang đời khác, từ vô lượng vô
biên kiếp, A-nan đă sống với vọng tưởng điên
đảo, suy nghĩ về những việc không chân chính.
Vọng tưởng điên đảo này là vô số vọng tưởng
mà hàng phàm phu chúng ta thường khởi dậy.
Yếu chỉ của kinh Thủ-lăng-nghiêm là phá hủy
và làm tiêu tan những vọng tưởng điên đảo
này và phá trừ những mê lầm rất vi tế nhỏ
nhiệm từ tâm thức.
Những mê lầm vi tế này rất nhỏ nhiệm v́
không thể nh́n thấy được. Tai không thể nghe
được, tâm ư không thể h́nh dung được. Ngay
khi ta vừa khởi dậy một niệm tưởng vô minh,
th́ ba món vi tế hoặc liền phát sinh theo,
cho dù khoảnh khắc một niệm rất nhanh và
ngắn ngủi. Vi tế hoặc được ví như bụi trần.
Nếu trong một căn pḥng có đặt một tấm kính,
ta sẽ thấy các hạt bụi nhỏ li ti bay khắp
căn pḥng, tấm kính tức thời dính ngay các
hạt bụi lăng xăng ấy. Những hạt bụi trần này
sẽ bám vào kính một cách vô t́nh cho đến khi
dày như một đám mây. Những mê lầm vi tế của
chúng ta cũng giống như những hạt vi trần
bám trên kính vậy.
Căn bản, tự tánh của ta giống như một tấm
kính vi diệu là Đại viên cảnh trí. V́ tâm ta
luôn khởi dậy những niệm mê mờ vi tế (vi tế
hoặc), nên tấm gương trở nên bị nhuốm bụi và
càng ngày càng mờ đi. Đại sư Thần Tú có bài
kệ:
Thân thị bồ-đề thọ
Tâm như minh kính dài
Thời thời cần phất thức
Vật sử nhạ trần ai.
Tạm dịch:
Thân như cây bồ-đề
Tâm như đài gương sáng
Luôn luôn siêng lau phủi
Chớ để nhuốm bụi trần
Có người cho rằng bài kệ này không đúng. Tôi
cho rằng bài kệ này rất hay. Tại sao? Đại sư
Thần Tú dạy chúng ta phải thường siêng năng
tu tập, thường lau chùi đài gương tâm cho
thật sáng, đừng để đài gương tâm bị bám bụi
trần. Phải siêng lau chùi vào buổi sáng rồi
buổi tối. V́ khi quư vị lau chùi sạch những
bụi trần vi tế nhỏ nhiệm th́ đài gương sáng
từ tự tánh sẽ chiếu diệu. Trước khi được
giác ngộ, quư vị phải tôn trọng và phải nên
tu tập theo tinh thần này.
Lục Tổ Đại sư Huệ Năng lại có bài kệ:
Bồ-đề bổn vô thọ
Minh kính diệc phi đài
Bổn lai vô nhất vật
Hà xứ nhạ trần ai
Tánh giác chẳng gốc ngọn
Gương sáng cần chi đài
Xưa nay thể vắng lặng
Đâu
có ǵ trần ai .1
Lời kệ này lưu xuất từ một bậc đă hoàn toàn
chứng ngộ. Người khai ngộ bản tâm mới có thể
nhận ra và tu tập theo tinh thần của bài kệ
này.
Nên nói:
“Nhất niệm bất sinh toàn thể hiện
Lục căn hốt động bị vân già”
(Khi một niệm không sinh, th́ định lực và
Phật tánh liền hiển hiện.
Khi mắt tai, mũi, lưỡi, thân, ư bỗng dưng
khởi dậy đ̣i làm chủ, khi ấy cũng giống như
bầu trời bỗng dưng bị mây che.)
Vậy nên quư vị phải nên chấm dứt sạch mọi
điên đảo vọng tưởng và tiêu trừ sạch mọi mê
mờ vi tế th́ quư vị mới mau chứng ngộ Phật
tánh. Vậy mà, bất hạnh thay, không mấy ai
muốn chứng ngộ Phật tánh. Người ta thích
trôi nổi trong ṿng ngũ trược,<![if !supportFootnotes]>[5]<![endif]>
trôi lăn trong sinh tử và quên mất đường về.
Họ lấy sự đau khổ làm niềm vui, quay lưng
lại với giác ngộ, kết dính với trần lao
phiền năo. Dù họ chưa chấm dứt được ṿng
luân hồi sinh tử, nhưng họ cứ nghĩ một cách
vô lư rằng họ tốt đẹp. Họ tự cho rằng: “Hăy
xem, tôi rất thông minh và đẹp trai, ai nh́n
tôi cũng yêu thích và tôi biết rằng mọi
người không được như tôi”
Thực ra, những người như vậy cũng giống như
tấm gương bị bụi bám. Bụi bám càng nhiều,
gương càng mờ cho đến khi không c̣n sáng
trong nữa. Họ có thể nghĩ rằng họ thông minh
lanh lợi trong đời này, nhưng hăy chờ mà xem,
có khi mười đời sau, tính thông minh ấy sẽ
không c̣n nữa và họ sẽ ngu đần như loài heo.
Thế nên trong đời này, chúng ta phải quyết
định chúng ta sẽ hướng về đâu. Chúng ta phải
nhận định rơ ràng nơi đâu ta sẽ đến, đường
nào ta phải đi. Đó là niềm tin tưởng, hy
vọng.
6. Mở bày hai pháp môn
V́ lợi ích cho chúng sinh đời này và đời vị
lai. Đức Phật mở bày hai pháp môn: b́nh đẳng
là pháp “thật” và pháp môn phương tiện là
pháp “quyền.” Pháp quyền th́ không thực, chỉ
dùng tạm thời và không thường xuyên. C̣n
pháp thật th́ chân thực và không bao giờ
biến đổi. Đó là hai pháp quyền và thật. Có
thể minh họa hai pháp đó bằng câu chuyện sau
đây:
Một hôm Đức Phật thấy một đứa bé đang chập
chững đi về hướng một cái giếng, chỉ c̣n một
chút xíu nữa là rơi xuống nước, chắc chắn nó
sẽ chết đuối trước khi người lớn đến cứu
được. Đức Phật biết nếu Ngài gọi đứa bé quay
trở lui chưa chắc nó đă nghe lời, mà vẫn cứ
đi. Thay v́ vậy nên Ngài nói: “Trong tay Như
Lai có cây kẹo, hăy trở lui nhanh, Như Lai
sẽ cho con cây kẹo ấy.”
Khi đứa bé nghe nói được cho kẹo để ăn, liền
quay trở lại. Thực ra chẳng có ǵ trong tay
Đức Phật cả. Nhưng Đức Phật có nói dối không?
Ngài có đánh lừa đứa bé không? Không. Đứa bé
gần như sắp rơi xuống giếng. Nếu Đức Phật
không thuyết phục đứa bé bằng cách như thế
để khiến nó quay lui tức khắc th́ nó sẽ bị
chết đuối. Nên Đức Phật đă nắm bàn tay lại
và bảo rằng có kẹo ở trong ấy. Đứa bé đến
với Ngài chỉ v́ muốn ăn kẹo.
Pháp quyền được dùng để giáo hóa chúng sinh.
Vốn là chẳng có ǵ cả, nhưng Đức Phật lại
khéo léo nói với mọi chúng sinh rằng:
“Như Lai có một kho báu, hăy đến đây, Như
Lai sẽ cho quư vị một viên ngọc minh châu vô
giá và các thứ trân quư khác...” Vốn chúng
sanh c̣n nhiều tâm tham nên họ liền đến với
Như Lai để được giáo hóa, được món lợi. Nên
chúng sinh được thuyết phục bằng pháp môn
phương tiện. Đó là pháp quyền, là phương
tiện thiện xảo để cứu độ chúng hữu t́nh.
Pháp b́nh đẳng – pháp thật, và pháp phương
tiện – pháp quyền đều được dùng để giảng
kinh Thủ-lăng-nghiêm. Nhờ vào hai pháp môn
này, chúng sinh đều được thoát khỏi khổ đau
và có được sự an lạc rốt ráo, đạt được kết
quả chứng ngộ Phật tánh.
Hai pháp này đều làm lợi lạc cho mọi chúng
sinh đời này và đời sau. Đời “hiện tại” ở
đây có thể là thời Đức Phật giáo hóa, cũng
có thể là thời bây giờ. Chúng sinh trong đời
hiện tại và vị lai đều có được sự lợi lạc và
được thăng hoa nhờ giáo pháp ấy. Khiến cho
chúng sinh hiểu được ư nghĩa và sự lợi ích
của hai pháp quyền và thật cho chúng sinh
đời nay và đời sau là mục đích cuối cùng
trong sáu duyên khởi của giáo lư Như Lai.
<![if !supportFootnotes]>
[1]<![endif]>
Phẩm Tín giải, thứ 4.
<![if !supportFootnotes]>
[2]<![endif]>
S:
Kapila.
<![if !supportFootnotes]>
[3]<![endif]>Âm
chất: Việc họa phúc, tốt xấu mà người
không thể biết được.
<![if !supportFootnotes]>
[4]<![endif]>
Yao: Đế Nghiêu:
Họ Y Ḱ
, tên Phóng Huân,
con của Đế Cốc, lên ngôi năm 2357 trước
Công Nguyên (Giáp Th́n)
tại vị 100 năm, nhường ngôi cho Đế Thuấn.
1
Thích Quảng Hạnh dịch.
<![if !supportFootnotes]>
[5]<![endif]>
Ngũ trược : kiếp trược, kiến trược,
phiền não trược, chúng sinh trược,
mạng trược.
Ngày vào mạng:
11-10-2008
Ngày vào mạng:
11-10-2008
Ngày vào mạng:
11-10-2008
▲
▲
Xin gởi bài mới và ư kiến đóng góp về Tạng Thư
Phật Học qua địa chỉ email:
tangthuphathoc@gmail.com

Server: Apache

Content-Type: text/html