text:
Dmitri Ivanovich Mendeleev
Dmitri Ivanovich Mendeleev (cũng được La tinh hoá là Mendeleyev; tiếng Nga: Дми́трий Ива́нович Менделе́ев , đọc theo tiếng Việt là Đi-mi-tri I-va-no-vích Men-đê-lê-ép) (8 tháng 2 [cũ 27 tháng 1] năm 1834 – 2 tháng 2 [cũ 20 tháng 1] năm 1907), là một nhà hoá học và nhà phát minh người Nga.
Ông được coi là người tạo ra phiên bản đầu tiên của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học, một bước ngoặt lớn trong lịch sử nghiên cứu hoá học. Sử dụng bảng tuần hoàn này, ông đã dự đoán các tính chất của các nguyên tố còn chưa được phát hiện. Ông cũng là người phát hiện nhiệt độ sôi tới hạn.
Mục lục
Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]
Mendeleev sinh tại làng Verhnie Aremzyani, gần Tobolsk, là con của Ivan Pavlovich Mendeleev và Maria Dmitrievna Mendeleeva (tên khi sinh Kornilieva). Ông nội là Pavel Maximovich Sokolov, một linh mục thuộc Giáo hội Chính thống giáo Nga từ vùng Tver.[1] Ivan, cùng với các anh chị em, đã có tên họ mới khi tham gia chủng viện thần học.[2]
Mendeleev được cho là con út trong số 14 anh chị em, nhưng con số chính xác khác biệt tuỳ theo từng nguồn tin.[3] Khi 13 tuổi, sau khi cha ông qua đời và nhà máy của mẹ bị phá huỷ bởi hoả hoạn, Mendeleev theo học trung học tại Tobolsk.
Năm 1850, khi ấy gia đình Mendeleev đã nghèo túng chuyển tới Saint Petersburg, nơi ông vào Viện Sư phạm Main năm 1850. Sau khi tốt nghiệp, bệnh lao khiến ông phải chuyển tới Bán đảo Krym ở bờ biển phía bắc của Hắc Hải năm 1855. Tại đây ông trở thành một giáo viên khoa học tại Trường trung học số 1 Simferopol. Ông trở lại Saint Petersburg với sức khoẻ đã phục hồi hoàn toàn năm 1857.
Sự nghiệp khoa học[sửa | sửa mã nguồn]
Giai đoạn 1859 và 1861, ông làm việc về tính mao dẫn của các chất lỏng và kính quang phổ tại Heidelberg. Cuối tháng 8 năm 1861 ông viết cuốn sách đầu tiên về kính quang phổ. Ngày 4 tháng 4 năm 1862 ông hứa hôn với Feozva Nikitichna Leshcheva, và họ cưới ngày 27 tháng 4 năm 1862 tại nhà thờ của Trường Cao đẳng Cơ khí Nikolaev ở Saint Petersburg.[4] Mendeleev trở thành Giáo sư Hoá học tại Viện Công nghệ Nhà nước Saint Petersburg và Đại học Nhà nước Saint Petersburg năm 1863. Năm 1865 ông trở thành Tiến sĩ Khoa học với luận văn "Về những hoá hợp của Nước và Rượu". Ông được bổ nhiệm năm 1867, và tới năm 1871 đã biến Saint Petersburg thành một trung tâm được quốc tế công nhận trong lĩnh vực nghiên cứu hoá học. Năm 1876, ông say mê Anna Ivanova Popova và bắt đầu tán tỉnh bà, năm 1881 ông cầu hôn bà và đe doạ sẽ tự tử nếu bị từ chối. Cuộc li dị của ông với Leshcheva kết thúc một tháng sau khi ông đã cưới (ngày 2 tháng 4[5]) đầu năm 1882. Thậm chí sau khi li dị, Mendeleev về kỹ thuật vẫn là một người mắc tội lấy một người khác khi vẫn con trong hôn nhân; Nhà thờ Chính thống Nga yêu cầu phải có ít nhất 7 năm trước khi tái hôn một cách hợp pháp. Cuộc hôn nhân của ông và sự tranh cãi xung quanh nó góp phần khiến ông không thể được chấp nhận vào Viện Hàn lâm Khoa học Nga (dù danh tiếng quốc tế của ông vào thời điểm đó). Con gái ông từ cuộc hôn nhân thứ hai, trở thành vợ của nhà thơ Nga nổi tiếng Alexander Blok. Những người con khác của ông là con trai Vladimir (một thuỷ thủ, ông tham gia vào Chuyến đi về phía Đông của Nicholas II nổi tiếng) và con gái Olga, từ cuộc hôn nhân đầu tiên với Feozva, và con trai Ivan và một cặp sinh đôi với Anna.
Dù Mendeleev được các tổ chức khoa học trên khắp châu Âu ca tụng, gồm cả Huy chương Copley từ Viện Hoàng gia London, ông đã từ chức khỏi Đại học Saint Petersburg ngày 17 tháng 8 năm 1890.
Năm 1893, ông được chỉ định làm Giám đốc Phòng Cân và Đo lường. Chính trong vai trò này ông đã được giao trách nhiệm hình thành những tiêu chuẩn nhà nước mới cho việc sản xuất vodka. Nhờ công việc của ông, năm 1894 các tiêu chuẩn mới cho vodka được đưa vào trong luật Nga và mọi loại vodka phải được sản xuất với nồng độ 40% cồn.[6]
Mendeleev cũng nghiên cứu thành phần của các giếng dầu, và giúp thành lập nhà máy lọc dầu đầu tiên tại Nga.
Năm 1905, Mendeleev được bầu làm một thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thuỵ Điển. Năm sau Hội đồng Nobel Hoá học đã đề xuất với Viện Hàn lâm Thuỵ Điển trao Giải Nobel Hoá học năm 1906 cho Mendeleev vì phát minh ra bảng tuần hoàn của ông. Ban Hoá học của Viện Hàn lâm Thuỵ Điển đã ủng hộ đề xuất này. Viện Hàn lâm sau đó dường như đã ủng hộ lựa chọn của Uỷ ban như họ đã làm trong hầu hết mọi trường hợp. Không may thay, tại cuộc họp toàn thể của Viện, một thành viên bất mãn của Uỷ ban Nobel, Peter Klason, đề xuất tư cách ứng cử viên cho Henri Moissan người được ông ưa thích. Svante Arrhenius, dù không phải là một thành viên của Uỷ ban Nobel Hoá học, có rất nhiều ảnh hưởng trong Viện và cũng gây sức ép để loại bỏ Mendeleev, cho rằng bảng tuần hoàn quá cũ để được công nhận sự khám phá ra nó vào năm 1906. Theo những người thời đó, Arrhenius có động cơ từ sự đố kỵ của ông với Mendeleev vì Mendeleev chỉ trích lý thuyết phân ly của Arrhenius. Sau những cuộc tranh cãi nảy lửa, đa số thành viên Viện Hàn lâm bỏ phiếu cho Moissan. Những nỗ lực để đề cử Mendeleev năm 1907 một lần nữa không thành công bởi sự phản đối kịch liệt của Arrhenius.[7]
Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1907, Mendeleev mất ở tuổi 72 tại Saint Petersburg vì bệnh cúm. Miệng núi lửa Mendeleev trên Mặt trăng, cũng như nguyên tố số 101, chất phóng xạ mendelevium, được đặt theo tên ông.
Bảng tuần hoàn[sửa | sửa mã nguồn]
Công trình do những người khác thực hiện hồi những năm 1860 cho rằng các nguyên tố có tính tuần hoàn. John Newlands, người xuất bản cuốn Định luật các Quãng tám (Law of Octaves) năm 1865. Sự thiếu hụt các khoảng trống cho những nguyên tố còn chưa được khám phá và việc đặt hai nguyên tố trong một ô đã bị chỉ trích và các ý tưởng của ông không được chấp nhận. Một công trình khác là của Lothar Meyer, người xuất bản một cuốn sách năm 1864, miêu tả 28 nguyên tố. Không công trình nào tìm cách dự đoán các nguyên tố mới. Năm 1863 đã có 56 nguyên tố được biết với một nguyên tố mới được khám phá với tốc độ xấp xỉ một nguyên tố mỗi năm.
Sau khi trở thành một giáo viên, Mendeleev đã viết cuốn sách hai tập cuối cùng ở thời điểm đó: Principles of Chemistry (Các nguyên tắc của Hoá học) (1868-1870). Khi ông tìm cách sắp xếp các nguyên tố theo các tính chất hoá học của chúng, ông nhận thấy các mẫu hình dẫn ông tới ý tưởng Bảng tuần hoàn. Tương truyền, người ta nói rằng sau một hôm suy nghĩ làm thế nào sắp xếp được các nguyên tố hóa học, Mendeleev ngủ đi và trong giấc mơ, ông mơ thấy có một cái bảng hiển thị lên các nguyên tố với vị trí đúng của nó. Mendeleev không hề biết về các công trình khác với các bảng tuần hoàn khác đang diễn ra trong thập niên 1860. Ông đã làm bảng sau, và bằng cách thêm các nguyên tố thêm theo mô hình này, phát triển phiên bản mở rộng của bảng tuần hoàn.[8][9]
Ngày 6 tháng 3 năm 1869, Mendeleev có cuộc giới thiệu chính thức với Viện Hoá học Nga, với tiêu đề The Dependence between the Properties of the Atomic Weights of the Elements (Sự phụ thuộc giữa các Tính chất của Trọng lượng Nguyên tử của các Nguyên tố), miêu tả các nguyên tố theo cả trọng lượng nguyên tử và hoá trị. Cuộc trình bày này nói rằng
- Các nguyên tố hoá học, nếu được sắp xếp theo trọng lượng nguyên tử, sẽ có một tính tuần hoàn rõ ràng trong tính chất.
- Các nguyên tố tương tự về tính chất hoá học có các trọng lượng nguyên tử hoặc hầu như có cùng giá trị (ví dụ, Pt, Ir, Os) hoặc tăng đều (ví dụ, K, Rb, Cs).
- Việc sắp xếp các nguyên tố thành các nhóm nguyên tố theo trật tự trọng lượng nguyên tử của chúng tương ứng với cái gọi là các hoá trị của chúng, cũng như, ở một số mức độ, với các tính chất hoá học riêng biệt của chúng; như thể hiện rõ trong các loạt nguyên tố Li, Be, B, C, N, O, và F.
- Các nguyên tố có mật độ lớn nhất có trọng lượng nguyên tử nhó nhất.
- Tầm mức trọng lượng nguyên tử xác định tính chất nguyên tố, giống như tầm mức phân tử xác định tính chất của một thành phần hợp chất.
- Chúng ta phải đợi sự phát hiện của nhiều nguyên tố vẫn còn chưa được biết tới–ví dụ, hai nguyên tố, tương tự nhôm và silic, những nguyên tố có trọng lượng nguyên tử trong khoảng 65 và 75. Và những nguyên tố nào chưa biết sẽ chừa khoảng trống, trong tương lai phát hiện được thì thêm vào.
- Trọng lượng nguyên tử của một nguyên tố có thể thỉnh thoảng được sửa đổi theo sự hiểu biết những nguyên tố tiếp giáp của nó. Vì thế trọng lượng nguyên tử của telua phải nằm trong khoảng giữa 123 và 126, và không thể là 128. Ở đây Mendeleev đã sai bởi khối lượng nguyên tử của telua (127.6) vẫn cao hơn khối lượng nguyên tử của iodine (126.9).
- Một số tính chất đặc trưng của các nguyên tố có thể dự đoán trước từ trọng lượng nguyên tử của nó.
Mendeleev xuất bản bảng tuần hoàn các nguyên tố của tất cả các nguyên tố đã biết và dự đoán nhiều nguyên tố mới để hoàn thành bảng. Chỉ vài tháng sau, Meyer đã xuất bản một bảng rõ ràng giống hệt. Một số người coi Meyer và Mendeleev là những người đồng phát minh ra bảng tuần hoàn, nhưng rõ ràng mọi người đồng ý rằng sự dự đoán chính xác của Mendeleev về các đặc tính của cái ông gọi là ekasilicon, ekaaluminium và ekaboron (germanium, gallium và scandium) xứng đáng khiến ông xứng đáng với đa số lời khen ngợi về bảng tuần hoàn.
Về tám nguyên tố do ông dự đoán, ông đã sử dụng các hậu tố eka, dvi, và tri (tiếng Phạn một, hai, ba) trong việc đặt tên chúng. Mendeleev đã nghi ngờ một số trọng lượng nguyên tử hiện đã được chấp nhận (chúng chỉ có thể được đo với một độ chính xác khá thấp ở thời điểm đó), chỉ ra rằng chúng không tương ứng với những tính chất do Bảng tuần hoàn của ông chỉ ra. Ông lưu ý rằng tellurium có trọng lượng nguyên tử lớn hơn iodine, nhưng ông đặt nó vào trật tự đúng, dự đoán không chính xác rằng những trọng lượng nguyên tử đã được chấp nhận ở thời điểm đó là sai. Ông đã gặp khó xử khi tìm nơi đặt các lanthanide đã biết, và dự đoán sự tồn tại của hàng khác trong bảng là nơi đặt các actinide có một trong số các khối lượng nguyên tử nặng nhất. Một số người không chấp nhận việc Mendeleev dự đoán rằng sẽ còn có các nguyên tố khác, nhưng đã bị chứng minh là sai lầm khi Ga (gallium) và Ge (germanium) được tìm ra năm 1875 và 1886, trùng khớp một cách chính xác vào hai khoảng trống.[10]
Bằng cách đặt những cái tên tiếng Phạn cho các nguyên tố "còn thiếu", Mendeleev cho thấy sự tán tưởng và biết ơn của mình với các nhà ngữ pháp tiếng Phạn của Ấn Độ cổ đại, những người đã tạo ra các lý thuyết phức tạp về ngôn ngữ dựa trên việc khám phá ra hai mô hình hai chiều của họ trong các âm cơ bản. Theo Giáo sư Paul Kiparsky thuộc Đại học Stanford, Mendeleev là một người bạn của chuyên gia tiếng Phạn Böhtlingk, người đang chuẩn bị cho ấn bản thứ hai của cuốn sách của mình về Pānini[11] ở khoảng thời gian đó, và Mendeleev muốn vinh danh Pānini với sự đặt tên của mình.[12] Lưu ý thấy có những sự tương tự đáng chú ý giữa Bảng tuần hoàn và đoạn mở đầu của ngữ pháp Panini, Giáo sư Kiparsky nói:
Sự tương tự giữa hai hệ thống rất đáng chú ý. Bởi khi Panini thấy rằng các mô hình âm vị của âm thanh trong ngôn ngữ là một chức năng của các tính chất phát âm của chính, vì thế Mendeleev thấy rằng các tính chất hoá học của các nguyên tố là một chức năng của các trọng lượng nguyên tử của chúng. Giống như Panini, Mendeleev đã đạt tới phát minh của mình thông qua một sự nghiên cứu "ngữ pháp" của các nguyên tố...[13]
Các thành tựu khác[sửa | sửa mã nguồn]
Mendeleev cũng có những đóng góp quan trọng khác cho hoá học. Nhà hoá học và lịch sử khoa học Nga L.A. Tchugayev đã coi ông là "một nhà hoá học thiên tài, nhà vật lý hàng đầu, một nhà nghiên cứu nhiều thành quả trong các lĩnh vực thuỷ động lực học, khí tượng học, địa chất học, một số nhánh của công nghệ hoá học (ví dụ chất nổ, hoá dầu, và nhiên liệu) và những ngành khác gần với hoá học và vật lý, một chuyên gia tinh thông về công nghiệp hoá học và công nghiệp nói chung, và một nhà tư tưởng độc đáo trong lĩnh vực kinh tế." Mendeleev là một trong những người sáng lập, năm 1869, Viện Hoá học Nga. Ông đã làm việc về lý thuyết và thực hành chủ nghĩa bảo hộ thương mại và về nông nghiệp.
Trong một nỗ lực trong một quan niệm hoá học về Ête, ông đã đưa ra những lý thuyết rằng có sự tồn tại của hai nguyên tố hoá học trơ với trọng lượng nguyên tử nhỏ hơn hydro. Trong hai nguyên tố đề xuất đó, ông cho rằng nguyên tố nhẹ hơn là một loại khí có khả năng xâm nhập mọi nơi và hiện diện ở khắp nơi, và nguyên tố hơi nặng hơn là một nguyên tố đề xuất, coronium.
Mendeleev dành hầu hết việc nghên cứu của mình và có những đóng góp quan trọng cho việc xác định bản chất của những thành phần vô hạn như các dung dịch.
Trong một lĩnh vực khác của vật lý hoá học, ông đã nghiên cứu sự nở rộng của các chất lỏng với nhiệt độ, và phát minh một công thức tương tự như định luật Gay-Lussac về sự đồng nhất của sự nở rộng của các khí, trong khi ngay từ năm 1861 ông đã đoán trước quan niệm của Thomas Andrews về nhiệt độ tới hạn của các khí bằng các định nghĩa điểm sôi tuyệt đối của một vật chất khi nhiệt độ mà ở đó sự liên kết và nhiệt của sự bay hơi trở nên bằng không và dung dịch chuyển thành hơi, không cần biết tới áp suất và thể tích.
Mendeleev được coi là người đưa hệ mét vào sử dụng tại Đế quốc Nga.
Ông đã phát minh ra pyrocollodion, một kiểu bột không khói dựa trên nitrocellulose. Công trình này do Hải quân Nga đặt hàng, tuy nhiên không được chấp nhận sử dụng. Năm 1892 Mendeleev đã tổ chức việc sản xuất nó.
Mendeleev đã nghiên cứu nguồn gốc dầu mỏ và kết luận rằng các hydrocarbon là tự sinh và hình thành ở sâu bên trong quả đất. Ông viết: "Thực tế chính yếu cần lưu ý là dầu hoả sinh ra ở sâu trong quả đất, và chỉ tại đó chúng ta tìm kiếm nguồn gốc của nó." (Dmitri Mendeleev, 1877)[14]
Tưởng nhớ[sửa | sửa mã nguồn]
Để tưởng nhớ ông, sau khi tìm ra một nguyên tố hóa học mới, người ta đã đặt tên cho nó là Medelevium, có nguyên tử khối là 256, với 101 proton. (nguyên tố được các nhà khoa học ở Berkely phát hiện vào năm 1955 và được đặt tên ông vào năm 1963)
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Dmitriy Mendeleev: A Short CV, and A Story of Life
- ^ Удомельские корни Дмитрия Ивановича Менделеева (1834-1907)
- ^ Số lượng anh chị em của Mendeleev là chủ đề của một số cuộc tranh cãi lịch sử.
- ^ rustest.spb.ru
- ^ gazeta.ua
- ^ http://www.russianfoods.com/cuisine/article00016/default.asp
- ^ Friedman, Robert M. (2001). The politics of excellence: behind the Nobel Prize in science. New York: Times Books. tr. 32–34. ISBN 0-7167-3103-7.
- ^ A brief history of the development of the period table
- ^ Mendeleev and the Periodic Table
- ^ Emsley, John (2001). Nature's Building Blocks . Oxford University Press. tr. 521–522. ISBN 0198503407.
- ^ Otto Böhtlingk, Panini’s Grammatik: Herausgegeben, Ubersetzt, Erlautert und MIT Verschiedenen Indices Versehe. St. Petersburg, 1839-40.
- ^ Paul Kiparsky, "Economy and the construction of the Sivasutras." In M. M. Deshpande and S. Bhate (eds.), Paninian Studies. Ann Arbor, Michigan, 1991.
- ^ Dr. Subhash Kak (Sandhan, vol 4, no 2, pp. 115-123, 2004). “Mendeleev and the Periodic Table of Elements”. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(trợ giúp)
- ^ Mendeleev, D., 1877. L'Origine du pétrole. Revue Scientifique, 2e Ser., VIII, p. 409-416.
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Gordin, Michael (2004). A Well-Ordered Thing: Dmitrii Mendeleev and the Shadow of the Periodic Table. New York: Basic Books. ISBN 0-465-02775-X.
- Mendeleyev, Dmitry Ivanovich; Jensen, William B. (2005). Mendeleev on the Periodic Law: Selected Writings, 1869 - 1905. Mineola, NY: Dover. ISBN 0-486-44571-2.
- Strathern, Paul (2001). Mendeleyev's Dream: The Quest For the Elements. New York: St. Martins Press.
- Mendeleev, Dmitrii Ivanovich (1901). Principles of Chemistry. New York: Collier.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
- Roger Rumppe và Michael E. Sixtus, "Ich bin Mendelejeff", care of the Woodrow Wilson Leadership Program in Chemistry. 20 sources. Notes, among other things, that various sources list D.M.'s siblings as being 10 to 16 in number.
Bảng tuần hoàn[sửa | sửa mã nguồn]
- Original Periodic Table, annotated
- Mendeleev's first draft version of the Periodic Table, 17 tháng 2 năm 1869
Khác[sửa | sửa mã nguồn]
- References about Mendeleev, maintained by Eugene V. Babaev, cập nhật lần cuối tháng 5 năm 2005 (vào tháng 12 năm 2005).
- Faraday Lecture by Mendeleev, 4 tháng 7 năm 1889, annotated
- Mendeleev and Sanskrit
- Picture of Mendeleev, Edgar Fahs Smith Collection, University of Pennsylvania
- Everything in its Place
- Mendeleev profile at thinkquest.org
- Dmitri Ivanovich Mendeleev article on h2g2.
- Who was Dmitri Mendeleev?
- Sinh 1834
- Mất 1907
- Người Tyumen Oblast
- Nhà hóa học Nga
- Nhà hóa học vô cơ
- Nhà khoa học Nga
- Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Thuỵ Điển
- Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Nga
- Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thuỵ Điển
- Người theo học Đại học Nhà nước Sankt-Peterburg
- Nhà phát minh Nga
- Người được nhận Huy chương Copley
- Người theo học Viện Công nghệ Sankt-Peterburg
- Người được nhận Giải Demidov
- Người theo chủ nghĩa quân chủ Nga
- Tín hữu Chính Thống giáo tại Nga
- Người Nga thế kỷ 19
- Người phát hiện ra nguyên tố hóa học

markdown:
# Dmitri Ivanovich Mendeleev
|
|Dmitri Mendeleev
|
|![]()
![ Flag of Russian Empire for private use (1914–1917) 3.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Flag_of_Russian_Empire_for_private_use_%281914%E2%80%931917%29_3.svg/22px-Flag_of_Russian_Empire_for_private_use_%281914%E2%80%931917%29_3.svg.png)
![ Flag of Russian Empire for private use (1914–1917) 3.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Flag_of_Russian_Empire_for_private_use_%281914%E2%80%931917%29_3.svg/22px-Flag_of_Russian_Empire_for_private_use_%281914%E2%80%931917%29_3.svg.png)
[Verhnie Aremzyani](/w/index.php?title=Verhnie_Aremzyani&action=edit&redlink=1), [Đế quốc Nga](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga) ![ Flag of Russian Empire for private use (1914–1917) 3.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Flag_of_Russian_Empire_for_private_use_%281914%E2%80%931917%29_3.svg/22px-Flag_of_Russian_Empire_for_private_use_%281914%E2%80%931917%29_3.svg.png)
![ Flag of Russian Empire for private use (1914–1917) 3.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Flag_of_Russian_Empire_for_private_use_%281914%E2%80%931917%29_3.svg/22px-Flag_of_Russian_Empire_for_private_use_%281914%E2%80%931917%29_3.svg.png)
[St. Petersburg](/wiki/Sankt-Peterburg), [Đế quốc Nga](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga) [Chính thống giáo Đông phương](/wiki/Ch%C3%ADnh_th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng) [hoá học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc), vật lý và các lĩnh vực liên quan [Alma mater](/wiki/Alma_mater) [Đại học Saint Petersburg](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Saint_Petersburg&action=edit&redlink=1) [Dmitri Konovalov](/w/index.php?title=Dmitri_Petrovich_Konovalov&action=edit&redlink=1), [Gemilian, Valery](/w/index.php?title=Gemilian,_Valery&action=edit&redlink=1), [Baykov, Alexander](/w/index.php?title=Baykov,_Alexander&action=edit&redlink=1) [Bảng tuần hoàn](/wiki/B%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)các nguyên tố hoá học [Giải Demidov](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Demidov)(1862) **Chữ ký** ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Mendelejew_signature.jpg/128px-Mendelejew_signature.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Mendelejew_signature.jpg/128px-Mendelejew_signature.jpg)
**Dmitri Ivanovich Mendeleev** (cũng được [La tinh hoá](/w/index.php?title=La_tinh_ho%C3%A1_ti%E1%BA%BFng_Nga&action=edit&redlink=1) là **Mendeleyev**; [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): Дми́трий Ива́нович Менделе́ев , đọc theo tiếng Việt là **Đi-mi-tri I-va-no-vích Men-đê-lê-ép**) (8 tháng 2 [ [cũ](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_m%E1%BB%9Bi_v%C3%A0_l%E1%BB%8Bch_c%C5%A9&action=edit&redlink=1) 27 tháng 1] năm 1834 – 2 tháng 2 [ [cũ](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_m%E1%BB%9Bi_v%C3%A0_l%E1%BB%8Bch_c%C5%A9&action=edit&redlink=1) 20 tháng 1] năm 1907), là một nhà [hoá học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) và [nhà phát minh](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_ph%C3%A1t_minh&action=edit&redlink=1) [người Nga](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nga).
Ông được coi là người tạo ra phiên bản đầu tiên của
[bảng tuần hoàn](/wiki/B%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n) [các nguyên tố hoá học](/w/index.php?title=C%C3%A1c_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_ho%C3%A1_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), một bước ngoặt lớn trong lịch sử nghiên cứu hoá học. Sử dụng bảng tuần hoàn này, ông đã dự đoán các tính chất của các nguyên tố còn chưa được phát hiện. Ông cũng là người phát hiện [nhiệt độ sôi](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_s%C3%B4i) tới hạn.
## Mục lục
## Cuộc đời[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=1)]
Mendeleev sinh tại làng Verhnie Aremzyani, gần
[Tobolsk](/wiki/Tobolsk), là con của Ivan Pavlovich Mendeleev và Maria Dmitrievna Mendeleeva ( [tên khi sinh](/w/index.php?title=T%C3%AAn_khi_sinh&action=edit&redlink=1) Kornilieva). Ông nội là Pavel Maximovich Sokolov, một linh mục thuộc [Giáo hội Chính thống giáo Nga](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Ch%C3%ADnh_th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_Nga) từ vùng [Tver](/wiki/Tver). Ivan, cùng với các anh chị em, đã có tên họ mới khi tham gia [1] [chủng viện](/wiki/Ch%E1%BB%A7ng_vi%E1%BB%87n)thần học. [[2]](#cite_note-2)
Mendeleev được cho là con út trong số 14 anh chị em, nhưng con số chính xác khác biệt tuỳ theo từng nguồn tin.
Khi 13 tuổi, sau khi cha ông qua đời và nhà máy của mẹ bị phá huỷ bởi hoả hoạn, Mendeleev theo học [3] [trung học](/wiki/Trung_h%E1%BB%8Dc)tại Tobolsk.
Năm 1850, khi ấy gia đình Mendeleev đã nghèo túng chuyển tới
[Saint Petersburg](/wiki/Sankt-Peterburg), nơi ông vào [Viện Sư phạm Main](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_S%C6%B0_ph%E1%BA%A1m_Main&action=edit&redlink=1) năm 1850. Sau khi tốt nghiệp, [bệnh lao](/wiki/Lao) khiến ông phải chuyển tới [Bán đảo Krym](/wiki/Krym) ở bờ biển phía bắc của [Hắc Hải](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90en) năm 1855. Tại đây ông trở thành một giáo viên khoa học tại [Trường trung học số 1 Simferopol](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_h%E1%BB%8Dc_s%E1%BB%91_1_Simferopol&action=edit&redlink=1). Ông trở lại Saint Petersburg với sức khoẻ đã phục hồi hoàn toàn năm 1857.
## Sự nghiệp khoa học[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=2)]
Giai đoạn 1859 và 1861, ông làm việc về tính mao dẫn của các chất lỏng và
[kính quang phổ](/w/index.php?title=K%C3%ADnh_quang_ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) tại [Heidelberg](/wiki/Heidelberg). Cuối tháng 8 năm 1861 ông viết cuốn sách đầu tiên về kính quang phổ. Ngày 4 tháng 4 năm 1862 ông hứa hôn với Feozva Nikitichna Leshcheva, và họ cưới ngày 27 tháng 4 năm 1862 tại nhà thờ của Trường Cao đẳng Cơ khí Nikolaev ở Saint Petersburg. Mendeleev trở thành Giáo sư Hoá học tại [4] [Viện Công nghệ Nhà nước Saint Petersburg](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Saint_Petersburg&action=edit&redlink=1)và [Đại học Nhà nước Saint Petersburg](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Saint_Petersburg&action=edit&redlink=1)năm 1863. Năm 1865 ông trở thành Tiến sĩ Khoa học với luận văn "Về những hoá hợp của Nước và Rượu". Ông được [bổ nhiệm](/w/index.php?title=B%E1%BB%95_nhi%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1)năm 1867, và tới năm 1871 đã biến Saint Petersburg thành một trung tâm được quốc tế công nhận trong lĩnh vực nghiên cứu hoá học. Năm 1876, ông say mê Anna Ivanova Popova và bắt đầu tán tỉnh bà, năm 1881 ông cầu hôn bà và đe doạ sẽ tự tử nếu bị từ chối. Cuộc li dị của ông với Leshcheva kết thúc một tháng sau khi ông đã cưới (ngày 2 tháng 4 ) đầu năm 1882. Thậm chí sau khi li dị, Mendeleev về kỹ thuật vẫn là một [[5]](#cite_note-5) [người mắc tội lấy một người khác khi vẫn con trong hôn nhân](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BA%AFc_t%E1%BB%99i_l%E1%BA%A5y_m%E1%BB%99t_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_kh%C3%A1c_khi_v%E1%BA%ABn_con_trong_h%C3%B4n_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1); [Nhà thờ Chính thống Nga](/wiki/Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_Ch%C3%ADnh_th%E1%BB%91ng_Nga)yêu cầu phải có ít nhất 7 năm trước khi tái hôn một cách hợp pháp. Cuộc hôn nhân của ông và sự tranh cãi xung quanh nó góp phần khiến ông không thể được chấp nhận vào Viện Hàn lâm Khoa học Nga (dù danh tiếng quốc tế của ông vào thời điểm đó). Con gái ông từ cuộc hôn nhân thứ hai, trở thành vợ của nhà thơ Nga nổi tiếng [Alexander Blok](/w/index.php?title=Alexander_Blok&action=edit&redlink=1). Những người con khác của ông là con trai Vladimir (một thuỷ thủ, ông tham gia vào [Chuyến đi về phía Đông của Nicholas II](/wiki/Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_tr%C3%ACnh_v%E1%BB%81_ph%C3%ADa_%C4%90%C3%B4ng_c%E1%BB%A7a_Nikolai_II)nổi tiếng) và con gái Olga, từ cuộc hôn nhân đầu tiên với Feozva, và con trai Ivan và một cặp sinh đôi với Anna.
Dù Mendeleev được các tổ chức khoa học trên khắp
[châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) ca tụng, gồm cả [Huy chương Copley](/wiki/Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Copley) từ [Viện Hoàng gia](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_Ho%C3%A0ng_gia&action=edit&redlink=1) [London](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n), ông đã từ chức khỏi Đại học Saint Petersburg ngày 17 tháng 8 năm 1890.
Năm 1893, ông được chỉ định làm Giám đốc Phòng Cân và Đo lường. Chính trong vai trò này ông đã được giao trách nhiệm hình thành những tiêu chuẩn nhà nước mới cho việc sản xuất
[vodka](/wiki/Vodka). Nhờ công việc của ông, năm 1894 các tiêu chuẩn mới cho vodka được đưa vào trong luật Nga và mọi loại vodka phải được sản xuất với nồng độ 40% cồn. [[6]](#cite_note-6)
Mendeleev cũng nghiên cứu thành phần của các giếng dầu, và giúp thành lập
[nhà máy lọc dầu](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_m%C3%A1y_l%E1%BB%8Dc_d%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1) đầu tiên tại [Nga](/wiki/Nga).
Năm 1905, Mendeleev được bầu làm một thành viên của
[Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thuỵ Điển](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_H%C3%A0n_l%C3%A2m_Khoa_h%E1%BB%8Dc_Ho%C3%A0ng_gia_Thu%E1%BB%B5_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1). Năm sau Hội đồng Nobel Hoá học đã đề xuất với Viện Hàn lâm Thuỵ Điển trao [Giải Nobel Hoá học](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91o%E1%BA%A1t_gi%E1%BA%A3i_Nobel_H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) năm 1906 cho Mendeleev vì phát minh ra bảng tuần hoàn của ông. Ban Hoá học của Viện Hàn lâm Thuỵ Điển đã ủng hộ đề xuất này. Viện Hàn lâm sau đó dường như đã ủng hộ lựa chọn của Uỷ ban như họ đã làm trong hầu hết mọi trường hợp. Không may thay, tại cuộc họp toàn thể của Viện, một thành viên bất mãn của Uỷ ban Nobel, Peter Klason, đề xuất tư cách ứng cử viên cho [Henri Moissan](/wiki/Henri_Moissan) người được ông ưa thích. [Svante Arrhenius](/wiki/Svante_Arrhenius), dù không phải là một thành viên của Uỷ ban Nobel Hoá học, có rất nhiều ảnh hưởng trong Viện và cũng gây sức ép để loại bỏ Mendeleev, cho rằng bảng tuần hoàn quá cũ để được công nhận sự khám phá ra nó vào năm 1906. Theo những người thời đó, Arrhenius có động cơ từ sự đố kỵ của ông với Mendeleev vì Mendeleev chỉ trích [lý thuyết phân ly](/w/index.php?title=C%C3%A1c_gi%E1%BA%A3_thuy%E1%BA%BFt_ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_d%E1%BB%B1a_tr%C3%AAn_ax%C3%ADt&action=edit&redlink=1) của Arrhenius. Sau những cuộc tranh cãi nảy lửa, đa số thành viên Viện Hàn lâm bỏ phiếu cho Moissan. Những nỗ lực để đề cử Mendeleev năm 1907 một lần nữa không thành công bởi sự phản đối kịch liệt của Arrhenius. [[7]](#cite_note-isbn0-7167-3103-7-7)
## Qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=3)]
Năm 1907, Mendeleev mất ở tuổi 72 tại
[Saint Petersburg](/wiki/Sankt-Peterburg) vì [bệnh cúm](/wiki/C%C3%BAm). Miệng núi lửa [Mendeleev](/w/index.php?title=Mendeleev_(mi%E1%BB%87ng_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa)&action=edit&redlink=1) trên [Mặt trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%C4%83ng), cũng như [nguyên tố](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) số 101, chất phóng xạ [mendelevium](/wiki/Mendelevi), được đặt theo tên ông.
## Bảng tuần hoàn[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=4)]
Công trình do những người khác thực hiện hồi những năm 1860 cho rằng các nguyên tố có tính tuần hoàn.
[John Newlands](/w/index.php?title=John_Alexander_Reina_Newlands&action=edit&redlink=1), người xuất bản cuốn Định luật các Quãng tám (Law of Octaves) năm 1865. Sự thiếu hụt các khoảng trống cho những nguyên tố còn chưa được khám phá và việc đặt hai nguyên tố trong một ô đã bị chỉ trích và các ý tưởng của ông không được chấp nhận. Một công trình khác là của [Lothar Meyer](/wiki/Lothar_Meyer), người xuất bản một cuốn sách năm 1864, miêu tả 28 nguyên tố. Không công trình nào tìm cách dự đoán các nguyên tố mới. Năm 1863 đã có 56 nguyên tố được biết với một nguyên tố mới được khám phá với tốc độ xấp xỉ một nguyên tố mỗi năm.
Sau khi trở thành một giáo viên, Mendeleev đã viết cuốn sách hai tập cuối cùng ở thời điểm đó:
*Principles of Chemistry* (Các nguyên tắc của Hoá học) (1868-1870). Khi ông tìm cách sắp xếp các [nguyên tố](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) theo các tính chất [hoá học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) của chúng, ông nhận thấy các mẫu hình dẫn ông tới ý tưởng [Bảng tuần hoàn](/wiki/B%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n). Tương truyền, người ta nói rằng sau một hôm suy nghĩ làm thế nào sắp xếp được các nguyên tố hóa học, Mendeleev ngủ đi và trong giấc mơ, ông mơ thấy có một cái bảng hiển thị lên các nguyên tố với vị trí đúng của nó. Mendeleev không hề biết về các công trình khác với các bảng tuần hoàn khác đang diễn ra trong thập niên 1860. Ông đã làm bảng sau, và bằng cách thêm các nguyên tố thêm theo mô hình này, phát triển phiên bản mở rộng của bảng tuần hoàn. [[8]](#cite_note-8) [[9]](#cite_note-9)
|Cl 35.5||K 39||Ca 40|
|Br 80||Rb 85||Sr 88|
|I 127||Cs 133||Ba 137|
Ngày 6 tháng 3 năm 1869, Mendeleev có cuộc giới thiệu chính thức với
[Viện Hoá học Nga](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_Ho%C3%A1_h%E1%BB%8Dc_Nga&action=edit&redlink=1), với tiêu đề *The Dependence between the Properties of the Atomic Weights of the Elements* (Sự phụ thuộc giữa các Tính chất của Trọng lượng Nguyên tử của các Nguyên tố), miêu tả các nguyên tố theo cả [trọng lượng nguyên tử](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Dng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) và [hoá trị](/wiki/H%C3%B3a_tr%E1%BB%8B). Cuộc trình bày này nói rằng [Các nguyên tố hoá học](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc), nếu được sắp xếp theo trọng lượng nguyên tử, sẽ có một tính tuần hoàn rõ ràng trong tính chất.
- Các nguyên tố tương tự về tính chất hoá học có các trọng lượng nguyên tử hoặc hầu như có cùng giá trị (ví dụ, Pt, Ir, Os) hoặc tăng đều (ví dụ, K, Rb, Cs).
- Việc sắp xếp các nguyên tố thành các nhóm nguyên tố theo trật tự trọng lượng nguyên tử của chúng tương ứng với cái gọi là các hoá trị của chúng, cũng như, ở một số mức độ, với các tính chất hoá học riêng biệt của chúng; như thể hiện rõ trong các loạt nguyên tố Li, Be, B, C, N, O, và F.
- Các nguyên tố có mật độ lớn nhất có trọng lượng nguyên tử nhó nhất.
- Tầm mức trọng lượng nguyên tử xác định tính chất nguyên tố, giống như tầm mức phân tử xác định tính chất của một thành phần hợp chất.
- Chúng ta phải đợi sự phát hiện của nhiều nguyên tố vẫn còn chưa được biết tới–ví dụ, hai nguyên tố, tương tự
[nhôm](/wiki/Nh%C3%B4m)và [silic](/wiki/Silic), những nguyên tố có trọng lượng nguyên tử trong khoảng 65 và 75. Và những nguyên tố nào chưa biết sẽ chừa khoảng trống, trong tương lai phát hiện được thì thêm vào.
- Trọng lượng nguyên tử của một nguyên tố có thể thỉnh thoảng được sửa đổi theo sự hiểu biết những nguyên tố tiếp giáp của nó. Vì thế trọng lượng nguyên tử của
[telua](/wiki/Telua)phải nằm trong khoảng giữa 123 và 126, và không thể là 128. *Ở đây Mendeleev đã sai bởi khối lượng nguyên tử của telua (127.6) vẫn cao hơn khối lượng nguyên tử của* [iodine](/wiki/I%E1%BB%91t)(126.9).
- Một số tính chất đặc trưng của các nguyên tố có thể dự đoán trước từ trọng lượng nguyên tử của nó.
Mendeleev xuất bản bảng tuần hoàn các nguyên tố của tất cả các nguyên tố đã biết và dự đoán nhiều nguyên tố mới để hoàn thành bảng. Chỉ vài tháng sau, Meyer đã xuất bản một bảng rõ ràng giống hệt. Một số người coi Meyer và Mendeleev là những người đồng phát minh ra bảng tuần hoàn, nhưng rõ ràng mọi người đồng ý rằng sự dự đoán chính xác của Mendeleev về các đặc tính của cái ông gọi là
[ekasilicon, ekaaluminium và ekaboron](/w/index.php?title=C%C3%A1c_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_do_Mendeleev_d%E1%BB%B1_%C4%91o%C3%A1n&action=edit&redlink=1) ( [germanium](/wiki/Gecmani), [gallium](/wiki/Gali) và [scandium](/w/index.php?title=Scandium&action=edit&redlink=1)) xứng đáng khiến ông xứng đáng với đa số lời khen ngợi về bảng tuần hoàn.
Về tám nguyên tố do ông dự đoán, ông đã sử dụng các hậu tố eka, dvi, và tri (tiếng Phạn một, hai, ba) trong việc đặt tên chúng. Mendeleev đã nghi ngờ một số trọng lượng nguyên tử hiện đã được chấp nhận (chúng chỉ có thể được đo với một độ chính xác khá thấp ở thời điểm đó), chỉ ra rằng chúng không tương ứng với những tính chất do Bảng tuần hoàn của ông chỉ ra. Ông lưu ý rằng
[tellurium](/w/index.php?title=Tellurium&action=edit&redlink=1) có trọng lượng nguyên tử lớn hơn [iodine](/wiki/I%E1%BB%91t), nhưng ông đặt nó vào trật tự đúng, dự đoán không chính xác rằng những trọng lượng nguyên tử đã được chấp nhận ở thời điểm đó là sai. Ông đã gặp khó xử khi tìm nơi đặt các [lanthanide](/w/index.php?title=Lanthanide&action=edit&redlink=1) đã biết, và dự đoán sự tồn tại của hàng khác trong bảng là nơi đặt các [actinide](/w/index.php?title=Actinide&action=edit&redlink=1) có một trong số các khối lượng nguyên tử nặng nhất. Một số người không chấp nhận việc Mendeleev dự đoán rằng sẽ còn có các nguyên tố khác, nhưng đã bị chứng minh là sai lầm khi Ga ( [gallium](/wiki/Gali)) và Ge ( [germanium](/wiki/Gecmani)) được tìm ra năm 1875 và 1886, trùng khớp một cách chính xác vào hai khoảng trống. [[10]](#cite_note-10)
Bằng cách đặt những cái tên tiếng Phạn cho các nguyên tố "còn thiếu", Mendeleev cho thấy sự tán tưởng và biết ơn của mình với các nhà ngữ pháp tiếng Phạn của Ấn Độ cổ đại, những người đã tạo ra các lý thuyết phức tạp về ngôn ngữ dựa trên việc khám phá ra hai mô hình hai chiều của họ trong các âm cơ bản. Theo Giáo sư Paul Kiparsky thuộc Đại học Stanford, Mendeleev là một người bạn của chuyên gia tiếng Phạn
[Böhtlingk](/w/index.php?title=B%C3%B6htlingk&action=edit&redlink=1), người đang chuẩn bị cho ấn bản thứ hai của cuốn sách của mình về [Pānini](/w/index.php?title=P%C4%81nini&action=edit&redlink=1) ở khoảng thời gian đó, và Mendeleev muốn vinh danh [11] [Pānini](/w/index.php?title=P%C4%81nini&action=edit&redlink=1)với sự đặt tên của mình. Lưu ý thấy có những sự tương tự đáng chú ý giữa Bảng tuần hoàn và đoạn mở đầu của ngữ pháp Panini, Giáo sư Kiparsky nói: [[12]](#cite_note-12)
Sự tương tự giữa hai hệ thống rất đáng chú ý. Bởi khi Panini thấy rằng các mô hình âm vị của âm thanh trong ngôn ngữ là một chức năng của các tính chất phát âm của chính, vì thế Mendeleev thấy rằng các tính chất hoá học của các nguyên tố là một chức năng của các trọng lượng nguyên tử của chúng. Giống như Panini, Mendeleev đã đạt tới phát minh của mình thông qua một sự nghiên cứu "ngữ pháp" của các nguyên tố...
[[13]]
## Các thành tựu khác[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=5)]
Mendeleev cũng có những đóng góp quan trọng khác cho hoá học. Nhà hoá học và lịch sử khoa học Nga L.A. Tchugayev đã coi ông là "một nhà hoá học thiên tài, nhà vật lý hàng đầu, một nhà nghiên cứu nhiều thành quả trong các lĩnh vực thuỷ động lực học, khí tượng học, địa chất học, một số nhánh của công nghệ hoá học (ví dụ chất nổ, hoá dầu, và nhiên liệu) và những ngành khác gần với hoá học và vật lý, một chuyên gia tinh thông về công nghiệp hoá học và công nghiệp nói chung, và một nhà tư tưởng độc đáo trong lĩnh vực kinh tế." Mendeleev là một trong những người sáng lập, năm 1869, Viện Hoá học Nga. Ông đã làm việc về lý thuyết và thực hành chủ nghĩa bảo hộ thương mại và về nông nghiệp.
Trong một nỗ lực trong một quan niệm hoá học về
[Ête](/wiki/Ete), ông đã đưa ra những lý thuyết rằng có sự tồn tại của hai [nguyên tố hoá học](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) trơ với trọng lượng nguyên tử nhỏ hơn [hydro](/wiki/Hi%C4%91r%C3%B4). Trong hai nguyên tố đề xuất đó, ông cho rằng nguyên tố nhẹ hơn là một loại khí có khả năng xâm nhập mọi nơi và hiện diện ở khắp nơi, và nguyên tố hơi nặng hơn là một nguyên tố đề xuất, *. coronium*
Mendeleev dành hầu hết việc nghên cứu của mình và có những đóng góp quan trọng cho việc xác định bản chất của những thành phần vô hạn như các
[dung dịch](/wiki/Dung_d%E1%BB%8Bch).
Trong một lĩnh vực khác của
[vật lý hoá học](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_ho%C3%A1_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), ông đã nghiên cứu sự nở rộng của các chất lỏng với nhiệt độ, và phát minh một công thức tương tự như [định luật Gay-Lussac](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_lu%E1%BA%ADt_Charles) về sự đồng nhất của sự nở rộng của các khí, trong khi ngay từ năm 1861 ông đã đoán trước quan niệm của [Thomas Andrews](/w/index.php?title=Thomas_Andrews_(nh%C3%A0_khoa_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) về nhiệt độ tới hạn của các khí bằng các định nghĩa điểm sôi tuyệt đối của một vật chất khi nhiệt độ mà ở đó sự liên kết và nhiệt của sự bay hơi trở nên bằng không và dung dịch chuyển thành hơi, không cần biết tới áp suất và thể tích.
Mendeleev được coi là người đưa
[hệ mét](/wiki/H%E1%BB%87_m%C3%A9t) vào sử dụng tại [Đế quốc Nga](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga).
Ông đã phát minh ra
*, một kiểu pyrocollodion* [bột không khói](/w/index.php?title=B%E1%BB%99t_kh%C3%B4ng_kh%C3%B3i&action=edit&redlink=1)dựa trên [nitrocellulose](/wiki/Nitrocellulose). Công trình này do Hải quân Nga đặt hàng, tuy nhiên không được chấp nhận sử dụng. Năm 1892 Mendeleev đã tổ chức việc sản xuất nó.
Mendeleev đã nghiên cứu nguồn gốc dầu mỏ và kết luận rằng các hydrocarbon là tự sinh và hình thành ở sâu bên trong quả đất. Ông viết: "
*Thực tế chính yếu cần lưu ý là dầu hoả sinh ra ở sâu trong quả đất, và chỉ tại đó chúng ta tìm kiếm nguồn gốc của nó.*" (Dmitri Mendeleev, 1877) [[14]](#cite_note-14)
## Tưởng nhớ[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=6)]
Để tưởng nhớ ông, sau khi tìm ra một nguyên tố hóa học mới, người ta đã đặt tên cho nó là Medelevium, có nguyên tử khối là 256, với 101 proton. (nguyên tố được các nhà khoa học ở Berkely phát hiện vào năm 1955 và được đặt tên ông vào năm 1963)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=7)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=8)] [^](#cite_ref-1) [Dmitriy Mendeleev: A Short CV, and A Story of Life](http://www.mendcomm.org/Mendeleev.aspx) [^](#cite_ref-2) [Удомельские корни Дмитрия Ивановича Менделеева (1834-1907)](http://starina.library.tver.ru/us-35-1.htm) **Số lượng anh chị em của Mendeleev là chủ đề của một số cuộc tranh cãi lịch sử.** [^](#cite_ref-3) [^](#cite_ref-4) [rustest.spb.ru](http://www.rustest.spb.ru/site/9/4/index.html) [^](#cite_ref-5) [gazeta.ua](http://gazeta.ua/index.php?id=157545&lang=ru) [^](#cite_ref-6) [http://www.russianfoods.com/cuisine/article00016/default.asp](http://www.russianfoods.com/cuisine/article00016/default.asp) **Friedman, Robert M. (2001).** [^](#cite_ref-isbn0-7167-3103-7_7-0) *The politics of excellence: behind the Nobel Prize in science*. New York: Times Books. tr. 32–34. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7167-3103-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7167-3103-7). [^](#cite_ref-8) [A brief history of the development of the period table](http://www.wou.edu/las/physci/ch412/perhist.htm) [^](#cite_ref-9) [Mendeleev and the Periodic Table](http://www.chemsheets.co.uk/GCSEPeriod07.doc) **Emsley, John (2001).** [^](#cite_ref-10) *Nature's Building Blocks*. [Oxford University Press](/wiki/Oxford_University_Press). tr. 521–522. [ISBN](/wiki/ISBN) [0198503407](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0198503407). **Otto Böhtlingk, Panini’s Grammatik: Herausgegeben, Ubersetzt, Erlautert und MIT Verschiedenen Indices Versehe. St. Petersburg, 1839-40.** [^](#cite_ref-11) **Paul Kiparsky, "Economy and the construction of the Sivasutras." In M. M. Deshpande and S. Bhate (eds.), Paninian Studies. Ann Arbor, Michigan, 1991.** [^](#cite_ref-12) **Dr. Subhash Kak (Sandhan, vol 4, no 2, pp. 115-123, 2004).** [^](#cite_ref-13) [“Mendeleev and the Periodic Table of Elements”](http://uk.arxiv.org/abs/physics/0411080). Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) **Mendeleev, D., 1877. L'Origine du pétrole. Revue Scientifique, 2e Ser., VIII, p. 409-416.** [^](#cite_ref-14)
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=9)] [Gordin, Michael](/w/index.php?title=Michael_Gordin&action=edit&redlink=1)(2004). *A Well-Ordered Thing: Dmitrii Mendeleev and the Shadow of the Periodic Table*. New York: Basic Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-465-02775-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-465-02775-X).
- Mendeleyev, Dmitry Ivanovich; Jensen, William B. (2005).
*Mendeleev on the Periodic Law: Selected Writings, 1869 - 1905*. Mineola, NY: Dover. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-486-44571-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-486-44571-2). [Strathern, Paul](/w/index.php?title=Paul_Strathern&action=edit&redlink=1)(2001). *Mendeleyev's Dream: The Quest For the Elements*. New York: St. Martins Press.
- Mendeleev, Dmitrii Ivanovich (1901).
[. New York: Collier.](http://www.archive.org/details/principlesofchem00menduoft) *Principles of Chemistry*
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=10)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
### Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=11)] [Roger Rumppe](/w/index.php?title=Roger_Rumppe&action=edit&redlink=1)và [Michael E. Sixtus](/w/index.php?title=Michael_E._Sixtus&action=edit&redlink=1), *, care of the Woodrow Wilson Leadership Program in Chemistry. 20 sources. Notes, among other things, that various sources list D.M.'s siblings as being 10 to 16 in number.* ["Ich bin Mendelejeff"](http://www.woodrow.org/teachers/chemistry/institutes/1992/Mendeleev.html)
### Bảng tuần hoàn[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=12)] [Original Periodic Table](http://webserver.lemoyne.edu/faculty/giunta/EA/MENDELEEVann.HTML), annotated [Mendeleev's first draft version of the Periodic Table](http://www.chemheritage.org/classroom/chemach/pop/04periodic/meyer1.html), 17 tháng 2 năm 1869
### Khác[
[sửa](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dmitri_Ivanovich_Mendeleev&action=edit§ion=13)] [References about Mendeleev](http://www.chem.msu.su/eng/misc/mendeleev/welcome.html), maintained by Eugene V. Babaev, cập nhật lần cuối tháng 5 năm 2005 (vào tháng 12 năm 2005). [Faraday Lecture](http://webserver.lemoyne.edu/faculty/giunta/EA/MENDELann.HTML)by Mendeleev, 4 tháng 7 năm 1889, annotated [Mendeleev and Sanskrit](http://uk.arxiv.org/abs/physics/0411080) [Picture of Mendeleev](http://dewey.library.upenn.edu/sceti/smith/imagedetail.cfm?PictureID=301&Position=1&keywords=mendeleev&subcoll=), Edgar Fahs Smith Collection, University of Pennsylvania [Everything in its Place](http://www.nytimes.com/library/magazine/millennium/m1/sacks.html) [Mendeleev profile at thinkquest.org](http://library.thinkquest.org/C006439/scientists/#mendeleyev) [Dmitri Ivanovich Mendeleev](http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A568109)article on [h2g2](/w/index.php?title=H2g2&action=edit&redlink=1). [Who was Dmitri Mendeleev?](http://www.chemistry.co.nz/mendeleev.htm) [Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1834](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1834) [Mất 1907](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1907) [Người Tyumen Oblast](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Tyumen_Oblast&action=edit&redlink=1) [Nhà hóa học Nga](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc_Nga) [Nhà hóa học vô cơ](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc_v%C3%B4_c%C6%A1&action=edit&redlink=1) [Nhà khoa học Nga](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_khoa_h%E1%BB%8Dc_Nga) [Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Thuỵ Điển](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C3%A0nh_vi%C3%AAn_Vi%E1%BB%87n_H%C3%A0n_l%C3%A2m_Khoa_h%E1%BB%8Dc_Thu%E1%BB%B5_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Nga](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C3%A0nh_vi%C3%AAn_Vi%E1%BB%87n_H%C3%A0n_l%C3%A2m_Khoa_h%E1%BB%8Dc_Nga&action=edit&redlink=1) [Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thuỵ Điển](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C3%A0nh_vi%C3%AAn_Vi%E1%BB%87n_H%C3%A0n_l%C3%A2m_Khoa_h%E1%BB%8Dc_Ho%C3%A0ng_gia_Thu%E1%BB%B5_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [Người theo học Đại học Nhà nước Sankt-Peterburg](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_theo_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Sankt-Peterburg&action=edit&redlink=1) [Nhà phát minh Nga](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_ph%C3%A1t_minh_Nga) [Người được nhận Huy chương Copley](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_nh%E1%BA%ADn_Huy_ch%C6%B0%C6%A1ng_Copley&action=edit&redlink=1) [Người theo học Viện Công nghệ Sankt-Peterburg](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_theo_h%E1%BB%8Dc_Vi%E1%BB%87n_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_Sankt-Peterburg&action=edit&redlink=1) [Người được nhận Giải Demidov](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_nh%E1%BA%ADn_Gi%E1%BA%A3i_Demidov&action=edit&redlink=1) [Người theo chủ nghĩa quân chủ Nga](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_theo_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nga&action=edit&redlink=1) [Tín hữu Chính Thống giáo tại Nga](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%ADn_h%E1%BB%AFu_Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_t%E1%BA%A1i_Nga) [Người Nga thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nga_th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19) [Người phát hiện ra nguyên tố hóa học](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_ph%C3%A1t_hi%E1%BB%87n_ra_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)


text:
Ectoedemia hypericella
Ectoedemia hypericella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Braun năm 1925. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ (bao gồm Ohio).[1]
Sải cánh dài 4-4.8 mm.
Ấu trùng ăn Hypericum prolificum. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- North American Moths at the Moth Photographers Group.

markdown:
*Ectoedemia hypericella*
|
|Ectoedemia hypericella
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Liên bộ](/wiki/Li%C3%AAn_b%E1%BB%99)( *superordo*) [Amphiesmenoptera](/w/index.php?title=Amphiesmenoptera&action=edit&redlink=1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Glossata](/wiki/Glossata) [Phân thứ bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_b%E1%BB%99)( *infraordo*) [Heteroneura](/wiki/Heteroneura) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Nepticuloidea](/wiki/Nepticuloidea) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Nepticulidae](/wiki/Nepticulidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Ectoedemia](/wiki/Ectoedemia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **E. hypericella** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Ectoedemia hypericella*
(Braun, 1925)
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)) *Nepticula hypericella*Braun, 1925 *Fomoria hypericella* * là một loài Ectoedemia hypericella* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Nepticulidae](/wiki/Nepticulidae). Nó được miêu tả bởi Braun năm 1925. Nó được tìm thấy ở [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9)(bao gồm [Ohio](/wiki/Ohio)). [[1]](#cite_note-1) [Sải cánh](/wiki/S%E1%BA%A3i_c%C3%A1nh) dài 4-4.8 mm. [Ấu trùng](/wiki/%E1%BA%A4u_tr%C3%B9ng) ăn *. Chúng Hypericum prolificum* [ăn lá](/w/index.php?title=S%C3%A2u_%C4%83n_l%C3%A1&action=edit&redlink=1)nơi chúng làm tổ.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ectoedemia_hypericella&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ectoedemia_hypericella&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ectoedemia_hypericella&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ectoedemia_hypericella&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ectoedemia_hypericella&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ectoedemia_hypericella&action=edit§ion=3)] [North American Moths](http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species_list.php)at the Moth Photographers Group.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1067 miss, cp1055 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Lê Thị Hoa
Nàng Hoa hay Lê Thị Hoa (chữ Hán: 黎氏華; 2 TCN-43) là một nữ tướng thời Hai Bà Trưng, khởi nghĩa tại vùng Nga Sơn Thanh Hóa.
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Theo thần phả được đã có sự sửa đổi, Lê Thị Hoa sinh ngày 15 tháng 11 năm Kỷ Mùi (2 TCN), con gái ông Lê Thái và bà Dương Thị Tạo ở thôn Thượng Linh, xã Cảo Linh, huyện Thiên Bản, phủ Nghĩa Hưng, đạo Nam Sơn (nay là thôn Thượng Linh (làng Giềng), xã Đại Thắng, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định). Tương truyền lúc mới sinh ra bà có khuôn mặt trắng như trứng gà bóc và nụ cười như hoa nên được đặt tên là Lê Thị Hoa. Năm 18 tuổi (16) bà kết hôn cùng ông Mai Tiến (19 tuổi) người cùng huyện là người văn võ, toàn tài.
Bà cùng ông Mai Tiến sinh được 3 người con là Mai Đạt (sinh năm Mậu Dần 18), Mai Thỏa (sinh năm Canh Thìn 20), Mai An (sinh năm Nhâm Ngọ 22). Sau đó cả gia đình chuyển sang huyện Gia Lâm khi ông Mai Tiến ra làm quan huyện. Ở Gia Lâm bà sinh hạ thêm người con thứ tư là Mai Trí (năm Ất Dậu 25).
Năm 34 nhà Đông Hán cử Tô Định sang làm Thái thú ở Giao Chỉ. Tô Định là một viên thái thú vô cùng tàn bạo, một mặt vơ vét của cải của dân Giao Chỉ, một mặt thẳng tay đàn áp những người chống đối ách Bắc thuộc. Bấy giờ lòng căm phẫn của các tầng lớp nhân dân Giao Chỉ đối với ách thống trị tàn bạo của nhà Đông Hán ngày một dâng cao, chỉ chờ có cơ hội là giáng bão lửa xuống bè lũ xâm lược.
Mai Tiến làm quan hết sức thanh liêm, thương dân như con nên được nhân dân tôn kính, song điều đó lại trái với chính sách cai trị của phong kiến đô hộ phương bắc. Đây là nguyên nhân khiến ông bị Thái thú Tô Định một kẻ tàn bạo và háo sắc âm mưu hãm hại, bắt giết vào năm Bính tuất. Ngay trong đêm đó bà Lê Thị Hoa đã cùng 4 người con và những người thân tín rời khỏi huyện Gia Lâm tới thôn Thượng Linh (làng Giềng), xã Đại Thắng, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (quê ngoại của bà) với lòng quyết tâm trả thù cho chồng. Tại đây bà chiêu mộ nghĩa sĩ chống lại Tô Định, nhưng do lực lượng còn mỏng nên phải rút về phủ Trường An lấy vùng đất Yên Nội (nay thuộc huyện Nga Sơn - tỉnh Thanh Hoá) là nơi khởi nghiệp trả thù cho chồng và đánh đuổi quân xâm lược.
Khởi nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
Ở vùng đất Yên Nội bà cùng 4 người con trai lúc đó đã trưởng thành (Mai Đạt 22 tuổi, Mai Thoả 20 tuổi, Mai An 18 tuổi, Mai Trí 15 tuổi) tập hợp, kêu gọi nhân dân khai phá vùng đất mới và luyện tập chiến trận chuẩn bị khởi nghĩa với số quân lên đến 2000 người. Cùng thời gian này ở vùng Hát Môn - Mê Linh (nay là Vĩnh Phúc) Hai Bà Trưng đã nổi dậy khởi nghĩa chống lại Tô Định. Theo lời hiệu triệu của Trưng Nhị bà Lê Thị Hoa đã tham gia vào cuộc khởi nghĩa lớn này. Lê Thị Hoa cùng với Lê Chân (Hải Phòng), Thánh Thiên (Bắc Giang), Phùng Thị Chính (Hà Tây), Lý Thị Ngọc Ba (Hà Tây) là những nữ tướng quan trọng dưới trướng của Hai Bà Trưng. Năm Canh tý (40) quân khởi nghĩa đánh Tô Định thua to phải chạy về Bắc Quốc, thu giang sơn về một mối. Năm đó Trưng Vương lên ngôi vua phong tước, thưởng thực ấp cho tướng sỹ có công. Riêng nữ tướng Lê Thị Hoa từ chối nhận tước mà chỉ nhận thực ấp nhỏ ở vùng Yên Nội (Nga Sơn)và cho dân được miễn tô thuế, binh dịch trong hai năm.
Hy sinh[sửa | sửa mã nguồn]
Năm Quý Mão (43), Mã Viện đem đại binh sang đàn áp, bà đã mau chóng tập hợp lực lượng để chiến đấu chống quân thù một cách quyết liệt, nhưng sau thất bại, bà đã tử trận ngay trên đất Nga Sơn mà bà đã giàu công khai khẩn, thọ 45 tuổi.
Tấm lòng trung trinh với dân với nước và sự hy sinh anh dũng của bà Lê Thị Hoa, ngay từ thuở ấy, nhân dân Nga Sơn đã lập đền thờ bà tại xã Nga Thiện (Nga Sơn) vẫn còn đến ngày nay. Đền thờ bà có đôi câu đối:
- Thệ báo Tô cừu, thanh Bắc khấu
- Nghĩa phù Trưng chủ, phục Nam bang.
Nghĩa là:
- Thề trả mối thù với Tô Định, trừ khử giặc Bắc.
- Giữ nghĩa phò Trưng Vương, khôi phục nước Nam.
Tưởng niệm[sửa | sửa mã nguồn]
Tên Lê Thị Hoa được đặt cho một số con đường ở nhiều tỉnh của Việt Nam [1].

markdown:
# Lê Thị Hoa
|Bài viết này
|không được .
|Bài viết này
|cần thêm . [Lê Thị Hoa (định hướng)](/wiki/L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_Hoa_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)). **Nàng Hoa** hay **Lê Thị Hoa** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n#Việt_Nam): 黎氏華; [2 TCN](/wiki/2_TCN)- [43](/wiki/43)) là một nữ tướng thời [Hai Bà Trưng](/wiki/Hai_B%C3%A0_Tr%C6%B0ng), khởi nghĩa tại vùng [Nga Sơn](/wiki/Nga_S%C6%A1n) [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a).
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_Hoa&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_Hoa&action=edit§ion=1)]
Theo thần phả được đã có sự sửa đổi, Lê Thị Hoa sinh ngày 15 tháng 11 năm Kỷ Mùi (2 TCN), con gái ông Lê Thái và bà Dương Thị Tạo ở thôn Thượng Linh, xã Cảo Linh, huyện Thiên Bản, phủ Nghĩa Hưng, đạo Nam Sơn (nay là thôn Thượng Linh (
[làng Giềng](https://www.google.com.sg/maps/place/20%C2%B020'28.2%22N+106%C2%B007'50.9%22E/@20.3421446,106.1324872,713m/data=!3m1!1e3!4m2!3m1!1s0x3135df8db2c9ac2d:0x688785cb63fae271)), xã Đại Thắng, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định). Tương truyền lúc mới sinh ra bà có *khuôn mặt trắng như trứng gà bóc và nụ cười như hoa* nên được đặt tên là Lê Thị Hoa. Năm 18 tuổi (16) bà kết hôn cùng ông Mai Tiến (19 tuổi) người cùng huyện là người văn võ, toàn tài.
Bà cùng ông Mai Tiến sinh được 3 người con là Mai Đạt (sinh năm Mậu Dần 18), Mai Thỏa (sinh năm Canh Thìn 20), Mai An (sinh năm Nhâm Ngọ 22). Sau đó cả gia đình chuyển sang huyện
[Gia Lâm](/wiki/Gia_L%C3%A2m) khi ông Mai Tiến ra làm quan huyện. Ở Gia Lâm bà sinh hạ thêm người con thứ tư là Mai Trí (năm Ất Dậu 25).
Năm 34 nhà
[Đông Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n#Sự_trỗi_dậy_và_sụp_đổ_của_nhà_Đông_Hán) cử [Tô Định](/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh) sang làm Thái thú ở [Giao Chỉ](/wiki/Giao_Ch%E1%BB%89). Tô Định là một viên thái thú vô cùng tàn bạo, một mặt vơ vét của cải của dân [Giao Chỉ](/wiki/Giao_Ch%E1%BB%89), một mặt thẳng tay đàn áp những người chống đối ách Bắc thuộc. Bấy giờ lòng căm phẫn của các tầng lớp nhân dân Giao Chỉ đối với ách thống trị tàn bạo của nhà [Đông Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n#Sự_trỗi_dậy_và_sụp_đổ_của_nhà_Đông_Hán) ngày một dâng cao, chỉ chờ có cơ hội là giáng bão lửa xuống bè lũ xâm lược.
Mai Tiến làm quan hết sức thanh liêm, thương dân như con nên được nhân dân tôn kính, song điều đó lại trái với chính sách cai trị của phong kiến đô hộ phương bắc. Đây là nguyên nhân khiến ông bị Thái thú
[Tô Định](/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh) một kẻ tàn bạo và háo sắc âm mưu hãm hại, bắt giết vào năm Bính tuất. Ngay trong đêm đó bà Lê Thị Hoa đã cùng 4 người con và những người thân tín rời khỏi huyện Gia Lâm tới thôn Thượng Linh ( [làng Giềng](https://www.google.com.sg/maps/place/20%C2%B020'28.2%22N+106%C2%B007'50.9%22E/@20.3421446,106.1324872,713m/data=!3m1!1e3!4m2!3m1!1s0x3135df8db2c9ac2d:0x688785cb63fae271)), xã Đại Thắng, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (quê ngoại của bà) với lòng quyết tâm trả thù cho chồng. Tại đây bà chiêu mộ nghĩa sĩ chống lại Tô Định, nhưng do lực lượng còn mỏng nên phải rút về phủ Trường An lấy vùng đất Yên Nội (nay thuộc huyện [Nga Sơn](/wiki/Nga_S%C6%A1n) - tỉnh [Thanh Hoá](/wiki/Thanh_H%C3%B3a)) là nơi khởi nghiệp trả thù cho chồng và đánh đuổi quân xâm lược.
## Khởi nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_Hoa&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_Hoa&action=edit§ion=2)]
Ở vùng đất Yên Nội bà cùng 4 người con trai lúc đó đã trưởng thành (Mai Đạt 22 tuổi, Mai Thoả 20 tuổi, Mai An 18 tuổi, Mai Trí 15 tuổi) tập hợp, kêu gọi nhân dân khai phá vùng đất mới và luyện tập chiến trận chuẩn bị khởi nghĩa với số quân lên đến 2000 người. Cùng thời gian này ở vùng Hát Môn -
[Mê Linh](/wiki/M%C3%AA_Linh) (nay là [Vĩnh Phúc](/wiki/V%C4%A9nh_Ph%C3%BAc)) [Hai Bà Trưng](/wiki/Hai_B%C3%A0_Tr%C6%B0ng) đã nổi dậy khởi nghĩa chống lại [Tô Định](/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh). Theo lời hiệu triệu của [Trưng Nhị](/wiki/Hai_B%C3%A0_Tr%C6%B0ng) bà Lê Thị Hoa đã tham gia vào cuộc khởi nghĩa lớn này. Lê Thị Hoa cùng với [Lê Chân](/wiki/L%C3%AA_Ch%C3%A2n) ( [Hải Phòng](/wiki/H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng)), [Thánh Thiên](/wiki/Th%C3%A1nh_Thi%C3%AAn) ( [Bắc Giang](/wiki/B%E1%BA%AFc_Giang)), [Phùng Thị Chính](/w/index.php?title=Ph%C3%B9ng_Th%E1%BB%8B_Ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) ( [Hà Tây](/wiki/H%C3%A0_T%C3%A2y)), [Lý Thị Ngọc Ba](/w/index.php?title=L%C3%BD_Th%E1%BB%8B_Ng%E1%BB%8Dc_Ba&action=edit&redlink=1) ( [Hà Tây](/wiki/H%C3%A0_T%C3%A2y)) là những nữ tướng quan trọng dưới trướng của [Hai Bà Trưng](/wiki/Hai_B%C3%A0_Tr%C6%B0ng). Năm Canh tý (40) quân khởi nghĩa đánh [Tô Định](/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh) thua to phải chạy về Bắc Quốc, thu giang sơn về một mối. Năm đó Trưng Vương lên ngôi vua phong tước, thưởng thực ấp cho tướng sỹ có công. Riêng nữ tướng Lê Thị Hoa từ chối nhận tước mà chỉ nhận thực ấp nhỏ ở vùng Yên Nội ( [Nga Sơn](/wiki/Nga_S%C6%A1n))và cho dân được miễn tô thuế, binh dịch trong hai năm.
## Hy sinh[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_Hoa&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_Hoa&action=edit§ion=3)]
Năm Quý Mão (43),
[Mã Viện](/wiki/M%C3%A3_Vi%E1%BB%87n) đem đại binh sang đàn áp, bà đã mau chóng tập hợp lực lượng để chiến đấu chống quân thù một cách quyết liệt, nhưng sau thất bại, bà đã tử trận ngay trên đất [Nga Sơn](/wiki/Nga_S%C6%A1n) mà bà đã giàu công khai khẩn, thọ 45 tuổi.
Tấm lòng trung trinh với dân với nước và sự hy sinh anh dũng của bà Lê Thị Hoa, ngay từ thuở ấy, nhân dân Nga Sơn đã lập đền thờ bà tại xã Nga Thiện (
[Nga Sơn](/wiki/Nga_S%C6%A1n)) vẫn còn đến ngày nay. Đền thờ bà có đôi câu đối:
- Thệ báo Tô cừu, thanh Bắc khấu
- Nghĩa phù Trưng chủ, phục Nam bang.
Nghĩa là:
*Thề trả mối thù với Tô Định, trừ khử giặc Bắc.* *Giữ nghĩa phò Trưng Vương, khôi phục nước Nam*.
## Tưởng niệm[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_Hoa&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%E1%BB%8B_Hoa&action=edit§ion=4)]
Tên Lê Thị Hoa được đặt cho một số con đường ở nhiều tỉnh của Việt Nam
. [1]

X-Cache: cp1052 miss, cp1055 miss


text:
Poiseux
Tọa độ: 47°07′15″B 3°13′58″Đ / 47,12083°B 3,23278°Đ
Poiseux là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.
Tọa độ: 47°07′15″B 3°13′58″Đ / 47,12083°B 3,23278°Đ / 47.12083; 3.23278
Poiseux là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

markdown:
# Poiseux
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [47°07′15″B 3°13′58″Đ / 47,12083°B 3,23278°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Poiseux¶ms=47.12083_N_3.23278_E_region:FR_type:city(304))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Bourgogne-Franche-Comté](/wiki/Bourgogne-Franche-Comt%C3%A9) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nièvre](/wiki/Ni%C3%A8vre) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nevers](/wiki/Nevers_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Liên_xã) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(11,66 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(26 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [58212](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=58212-COM)/ [58130](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Poiseux** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Ni%C3%A8vre) của [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Nièvre](/wiki/Ni%C3%A8vre), thuộc [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Bourgogne-Franche-Comté](/wiki/Bourgogne-Franche-Comt%C3%A9), miền trung nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).

X-Cache: cp1055 miss, cp1055 miss


text:
Quận Orange, Bắc Carolina
Quận Orange là một quận nằm ở tiểu bang Bắc Carolina. Dân số năm 2008 là 126.532 người tăng 9% từ năm 2001. Quận lỵ đóng ở Hillsborough.6 Quận có Đại học North Carolina tại Chapel Hill. Quận được lập ngày năm 1752 from từ một số khu vực của quận Bladen, quận Granville, và quận Johnston. Quận được đặt tên theo William V of Orange.
Mục lục
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 401 dặm Anh vuông (1.040 km²), trong đó, 400 dặm Anh vuông (1.036 km²) là diện tích đất và 1 dặm Anh vuông (4 km²) trong tổng diện tích (0,34%) là diện tích mặt nước.
Các thị trấn[sửa | sửa mã nguồn]
Quận được chia thành 7 xã: Bingham, Cedar Grove, Chapel Hill, Cheeks, Eno, Hillsborough, và Little River.
Các quận giáp ranh[sửa | sửa mã nguồn]
- Quận Person, Bắc Carolina - Đông bắc
- Quận Durham, Bắc Carolina - Đông
- Quận Chatham, Bắc Carolina - Nam
- Quận Alamance, Bắc Carolina - Tây
- Quận Caswell, Bắc Carolina - Tây bắc
Thông tin nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Quận có 126.532 người và 45.863 hộ với số người bình quân mỗi hộ là 2,35 người. Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 76,2% người da trắng, 13% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0,4% người thổ dân châu Mỹ hay người bản xứ Alaska, 5,7% người gốc châu Á, 2,8% từ các chủng tộc khác, và 1,9% từ hai hay nhiều chủng tộc. 6% dân số là người Hispanic hoặc người Latin thuộc bất cứ chủng tộc nào.
Năm 2001, quận có 49.369 hộ trong đó có 29,1% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 46,5% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 10,4% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 39,8% là không gia đình. Quy mô trung bình của hộ là 2,34 còn quy mô trung bình của gia đình là 2,88,
Cơ cấu độ tuổi dân cư quận này như sau 20,30% dưới độ tuổi 18, 21,00% từ 18 đến 24, 29,90% từ 25 đến 44, 20,40% từ 45 đến 64, và 8,40% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn. Độ tuổi trung bình là 30 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 90,10 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 86,70 nam giới.
Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $42.372, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $59,874, Nam giới có thu nhập bình quân $39.298 so với mức thu nhập $31,328 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $24.873, Khoảng 6,20% gia đình và 14,10% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 9,00% những người có độ tuổi 18 và 7,40% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.
Các thành phố và thị trấn[sửa | sửa mã nguồn]
Quận có các đô thị sau: Carrboro, Chapel Hill, và Hillsborough.
Các cộng đồng không hợp nhất[sửa | sửa mã nguồn]
- Blackwood
- Buckhorn (hay còn gọi là Cheeks Crossroads)
- Caldwell
- Calvander
- Carr
- Cedar Grove
- Dodsons Crossroads
- Dogwood Acres
- Efland
- Eno
- Eubanks
- Fairview
- Hurdle Mills
- Laws
- McDade
- Miles
- Oaks
- Orange Grove
- Piney Grove
- Rougemont
- Schley
- Teer
- University (formerly known as Glenn)
- White Cross
Cư dân nổi bật[sửa | sửa mã nguồn]
- K.A. Applegate, tác gia
- Thomas Samuel Ashe, nghị sĩ[1]
- Lewis Black, diễn viên hài
- Fred Brooks, nhà tiên phong khoa học máy tính
- Cam Cameron, huấn luyện viên
- Spencer Chamberlain, nhạc sĩ
- Elizabeth Cotten, ca sĩ
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Who Was Who in America, Historical Volume, 1607-1896. Chicago: Marquis Who's Who. 1963.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Orange County official Web site
- OrangePolitics.org Multi-author blog about progressive politics in Orange County
- Squeeze the Pulp Internet forum on politics, news, và community in Orange County
- Orange County historic information cache
Bản mẫu:Orange, North Carolina Bản mẫu:Triangle, NC

markdown:
# Quận Orange, Bắc Carolina
[Quận Cam (định hướng)](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Cam_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|
|Quận Orange, North Carolina
|
|Bản đồ
|
|![]()
Vị trí trong tiểu bang
[North Carolina](/wiki/North_Carolina) ![ Bản đồ Hoa Kỳ có ghi chú đậm tiểu bang North Carolina](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Map_of_USA_NC.svg/200px-Map_of_USA_NC.svg.png)
![ Bản đồ Hoa Kỳ có ghi chú đậm tiểu bang North Carolina](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Map_of_USA_NC.svg/200px-Map_of_USA_NC.svg.png)
Vị trí của tiểu bang North Carolina trong
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) **Thống kê** [Quận lỵ](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_l%E1%BB%B5) [Hillsborough](/w/index.php?title=Hillsborough,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
- Tổng cộng
- Đất
- Nước
401
[mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng_Anh)(1.039 [km²](/wiki/Km%C2%B2))
400 mi² (1.036 km²)
1 mi² (3 km²), 0,34%
[Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)
- (
[2000](/wiki/2000))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
118.227
295/mi² (114/km²)
**Website:** [www.co.orange.nc.us](http://www.co.orange.nc.us) **Quận Orange** là một [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) nằm ở [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Bắc Carolina](/wiki/B%E1%BA%AFc_Carolina). Dân số năm 2008 là 126.532 người tăng 9% từ năm 2001. Quận lỵ đóng ở [Hillsborough](/w/index.php?title=Hillsborough,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1). Quận có 6 [Đại học North Carolina tại Chapel Hill](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_North_Carolina_t%E1%BA%A1i_Chapel_Hill&action=edit&redlink=1). Quận được lập ngày năm 1752 from từ một số khu vực của [quận Bladen](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Bladen,_B%E1%BA%AFc_Carolina), [quận Granville](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Granville,_B%E1%BA%AFc_Carolina), và [quận Johnston](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Johnston,_B%E1%BA%AFc_Carolina). Quận được đặt tên theo [William V of Orange](/w/index.php?title=William_V_of_Orange&action=edit&redlink=1).
## Mục lục
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=1)]
Theo
[Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3), quận có tổng diện tích 401 dặm Anh vuông (1.040 km²), trong đó, 400 dặm Anh vuông (1.036 km²) là diện tích đất và 1 dặm Anh vuông (4 km²) trong tổng diện tích (0,34%) là diện tích mặt nước.
### Các thị trấn[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=2)]
Quận được chia thành 7
[xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3): Bingham, Cedar Grove, Chapel Hill, Cheeks, Eno, Hillsborough, và Little River.
### Các quận giáp ranh[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=3)] [Quận Person, Bắc Carolina](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Person,_B%E1%BA%AFc_Carolina)- Đông bắc [Quận Durham, Bắc Carolina](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Durham,_B%E1%BA%AFc_Carolina)- Đông [Quận Chatham, Bắc Carolina](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Chatham,_B%E1%BA%AFc_Carolina)- Nam [Quận Alamance, Bắc Carolina](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Alamance,_B%E1%BA%AFc_Carolina)- Tây [Quận Caswell, Bắc Carolina](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Caswell,_B%E1%BA%AFc_Carolina)- Tây bắc
## Thông tin nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=4)]
Quận có 126.532 người và 45.863 hộ với số người bình quân mỗi hộ là 2,35 người. Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 76,2%
[người da trắng](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), 13% [người da đen](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1) hoặc [người Mỹ gốc Phi](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), 0,4% [người thổ dân châu Mỹ](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1) hay người bản xứ Alaska, 5,7% [người gốc châu Á](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), 2,8% từ [các chủng tộc khác](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), và 1,9% từ hai hay nhiều chủng tộc. 6% dân số là [người Hispanic](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1) hoặc [người Latin](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c_(%C4%91i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1) thuộc bất cứ chủng tộc nào.
Năm 2001, quận có 49.369 hộ trong đó có 29,1% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 46,5% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 10,4% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 39,8% là không gia đình. Quy mô trung bình của hộ là 2,34 còn quy mô trung bình của gia đình là 2,88,
Cơ cấu độ tuổi dân cư quận này như sau 20,30% dưới độ tuổi 18, 21,00% từ 18 đến 24, 29,90% từ 25 đến 44, 20,40% từ 45 đến 64, và 8,40% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn. Độ tuổi trung bình là 30 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 90,10 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 86,70 nam giới.
Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $42.372, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $59,874, Nam giới có thu nhập bình quân $39.298 so với mức thu nhập $31,328 đối với nữ giới.
[Thu nhập bình quân đầu người](/wiki/Thu_nh%E1%BA%ADp_b%C3%ACnh_qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) của quận là $24.873, Khoảng 6,20% gia đình và 14,10% dân số sống dưới [ngưỡng nghèo](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%A1ng_ngh%C3%A8o), bao gồm 9,00% những người có độ tuổi 18 và 7,40% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.
### Các thành phố và thị trấn[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=5)]
Quận có các đô thị sau:
[Carrboro](/w/index.php?title=Carrboro,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1), [Chapel Hill](/w/index.php?title=Chapel_Hill,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1), và [Hillsborough](/w/index.php?title=Hillsborough,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1).
### Các cộng đồng không hợp nhất[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=6)] [Blackwood](/w/index.php?title=Blackwood,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Buckhorn](/w/index.php?title=Buckhorn,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1)(hay còn gọi là **Cheeks Crossroads**) [Caldwell](/w/index.php?title=Caldwell,_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Calvander](/w/index.php?title=Calvander,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Carr](/w/index.php?title=Carr,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Cedar Grove](/w/index.php?title=Cedar_Grove,_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Dodsons Crossroads](/w/index.php?title=Dodsons_Crossroads,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Dogwood Acres](/w/index.php?title=Dogwood_Acres,_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Efland](/w/index.php?title=Efland,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Eno](/w/index.php?title=Eno,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Eubanks](/w/index.php?title=Eubanks,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Fairview](/w/index.php?title=Fairview,_Hillsborough,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Hurdle Mills](/w/index.php?title=Hurdle_Mills,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Laws](/w/index.php?title=Laws,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [McDade](/w/index.php?title=McDade,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Miles](/w/index.php?title=Miles,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Oaks](/w/index.php?title=Oaks,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Orange Grove](/w/index.php?title=Orange_Grove,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Piney Grove](/w/index.php?title=Piney_Grove,_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Rougemont](/w/index.php?title=Rougemont,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Schley](/w/index.php?title=Schley,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [Teer](/w/index.php?title=Teer,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1) [University](/w/index.php?title=University,_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1)(formerly known as **Glenn**) [White Cross](/w/index.php?title=White_Cross,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit&redlink=1)
## Cư dân nổi bật[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=7)] [K.A. Applegate](/w/index.php?title=K.A._Applegate&action=edit&redlink=1), tác gia [Thomas Samuel Ashe](/w/index.php?title=Thomas_Samuel_Ashe&action=edit&redlink=1), nghị sĩ [[1]](#cite_note-Marquis_1607-1896-1) [Lewis Black](/w/index.php?title=Lewis_Black&action=edit&redlink=1), diễn viên hài [Fred Brooks](/w/index.php?title=Fred_Brooks&action=edit&redlink=1), nhà tiên phong khoa học máy tính [Cam Cameron](/w/index.php?title=Cam_Cameron&action=edit&redlink=1), huấn luyện viên [Spencer Chamberlain](/w/index.php?title=Spencer_Chamberlain&action=edit&redlink=1), nhạc sĩ [Elizabeth Cotten](/w/index.php?title=Elizabeth_Cotten&action=edit&redlink=1), ca sĩ
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=8)] [^](#cite_ref-Marquis_1607-1896_1-0) *Who Was Who in America, Historical Volume, 1607-1896*. Chicago: Marquis Who's Who. 1963.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Orange,_B%E1%BA%AFc_Carolina&action=edit§ion=9)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Orange County official Web site](http://www.co.orange.nc.us/) [OrangePolitics.org](http://orangepolitics.org/)Multi-author blog about progressive politics in Orange County [Squeeze the Pulp](http://squeezethepulp.com/)Internet forum on politics, news, và community in Orange County [Orange County historic information cache](http://freepages.history.rootsweb.com/~orangecountync) [Bản mẫu:Orange, North Carolina](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Orange,_North_Carolina&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Triangle, NC](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Triangle,_NC&action=edit&redlink=1)

X-Cache: cp1066 miss, cp1055 miss


text:
Saint-Cyr-sur-Loire
Saint-Cyr-sur-Loire là một xã trong tỉnh Indre-et-Loire, thuộc vùng hành chính Centre-Val de Loire của nước Pháp, có dân số là 16.421 người (thời điểm 2005).
Nhân khẩu học[sửa | sửa mã nguồn]
Các thành phố kết nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
Những người con của thành phố[sửa | sửa mã nguồn]
- Anatole France, nhà văn nhận Giải Nobel về văn học mất tại đây.

markdown:
# Saint-Cyr-sur-Loire
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Centre-Val de Loire](/wiki/Centre-Val_de_Loire) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Indre-et-Loire](/wiki/Indre-et-Loire) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tours](/wiki/Tours_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Saint-Cyr-sur-Loire](/w/index.php?title=Saint-Cyr-sur-Loire_(t%E1%BB%95ng)&action=edit&redlink=1) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [37214](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=37214-COM)/ [37540](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) **Saint-Cyr-sur-Loire** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) trong tỉnh [Indre-et-Loire](/wiki/Indre-et-Loire), thuộc vùng hành chính [Centre-Val de Loire](/wiki/Centre-Val_de_Loire) của nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), có dân số là 16.421 người (thời điểm [2005](/wiki/2005)).
## Nhân khẩu học[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Cyr-sur-Loire&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Cyr-sur-Loire&action=edit§ion=1)]
|
|[1962](/wiki/1962) [1968](/wiki/1968) [1975](/wiki/1975) [1982](/wiki/1982) [1990](/wiki/1990) [1999](/wiki/1999) [2006](/wiki/2006)
## Các thành phố kết nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Cyr-sur-Loire&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Cyr-sur-Loire&action=edit§ion=2)]
## Những người con của thành phố[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Cyr-sur-Loire&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Cyr-sur-Loire&action=edit§ion=3)] [Anatole France](/wiki/Anatole_France), nhà văn nhận [Giải Nobel](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel)về văn học mất tại đây.