text:
GIáŧI
THIáŧU TáŧNG QUÃT
CÃNG
TRÃNH DáŧCH THUášŽT KINH, LUášŽT, LUášŽN
vÃ
TRIášūT HáŧC, THI CA CáŧĶA THÆŊáŧĒNG TáŧA TUáŧ Sáŧļ
Dáŧch Thuášt Kinh TášĄng:
Dáŧch Thuášt Luášt TášĄng
Dáŧch Thuášt Luášn TášĄng
CÃĄc Cháŧ§ Äáŧ ÄášĄo Háŧc vÃ Triášŋt Háŧc ÄÃīng TÃĒy.
Thi Ca, Náŧn VÄn Háŧc Hiáŧn ÄášĄi.
XuyÃŠn
suáŧt táš§m nhÃŽn Äáŧ lÃ m viáŧc xÃĒu kášŋt máŧt cÃīng trÃŽnh háŧc thuášt cÃģ táš§m cáŧĄ lÃ
máŧt Äiáŧu vÃī cÃđng khÃģ khÄn. HÆĄn náŧŊa, máŧt cÃīng trÃŽnh háŧc thuášt lášĄi lÃ cáŧ§a
máŧt bášc Tháš§y, cáŧ§a máŧt nhÃ nghiÃŠn cáŧĐu Phášt háŧc uyÃŠn bÃĄc, cáŧ§a máŧt nhÃ tÆ°
tÆ°áŧng, thi ca ÄÆ°ÆĄng tháŧi thÃŽ quášĢ thášt lášĄi cÃ ng khÃīng nÃŠn.
Nášŋu
nÃģi váŧ sáŧ lÆ°áŧĢng cáŧ§a cÃīng trÃŽnh háŧc thuášt ášĨy cÅĐng Äáŧ§ Äáŧ cho chÃšng ta kÃnh
tráŧng, ngÆ°áŧĄng máŧ cÃĄi khášĢ nÄng báŧn báŧ, liÃŠn táŧĨc, lÃ m viáŧc khÃīng biášŋt máŧi
máŧt, Äáŧ ngÃ y hÃīm nay ÄÃĢ tÃĄc thÃ nh nháŧŊng báŧ kinh ÄÆ°áŧĢc luášn giášĢi, chuyáŧn
ngáŧŊ táŧŦ PhášĄn bášĢn, HÃĄn tášĄng ra Viáŧt ngáŧŊ. Bao nhiÃŠu tÆ° tÆ°áŧng triášŋt háŧc táŧŦ
ÄÃīng sang TÃĒy ÄÆ°áŧĢc viášŋt thÃ nh nháŧŊng cháŧ§ Äáŧ láŧn Äáŧ thášĨy ÄÆ°áŧĢc hai náŧn vÄn
hÃģa ÄÃīng TÃĒy gáš·p nhau dÆ°áŧi ngÃēi bÃšt cáŧ§a Tháš§y. VÃ cÃēn biášŋt bao nháŧŊng ÃĄng
vÄn thÆĄ khÃĄc náŧŊa.
Nášŋu
nÃģi váŧ phášĐm, qua cÃīng trÃŽnh háŧc thuášt ášĨy, thÃŽ Tháš§y cÃģ máŧt trÃ tuáŧ hoášąng
viáŧ
n, máŧt cÃīng trÃŽnh giášĢng luášn to láŧn qua cÃĄc tÃĄc dáŧch phášĐm ÄÃĢ ÄÆ°áŧĢc ášĨn
hÃ nh. Do vášy, nhÃĒn buáŧi láŧ
giáŧi thiáŧu tÃĄc phášĐm âHuyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cáštâ
hÃīm nay, ngÆ°áŧi viášŋt xin phÃĐp ÄÆ°áŧĢc giáŧi thiáŧu máŧt cÃĄch tiÃŠu biáŧu cÃĄc tÃĄc
dáŧch phášĐm, cÃĄc cháŧ§ Äáŧ biáŧn bÃ n Triášŋt Háŧc TÆ° TÆ°áŧng ÄÃīng TÃĒy, TÆ° TÆ°áŧng
Phášt Háŧc vÃ máŧt sáŧ bÃ i thÆĄ mang tÃŽnh ÄášĄo váŧ, quÃŠ hÆ°ÆĄng, dÃĒn táŧc, Äáŧ thášĨy
máŧt ngÆ°áŧi con dÃĒn nÆ°áŧc Viáŧt ÄÃĢ sáŧng trong lÃēng quÃŠ hÆ°ÆĄng, láŧn lÃŠn trong
tÃŽnh táŧą dÃĒn táŧc ÄÃĢ cÃđng chia sášŧ, cÆ°u mang nháŧŊng bÆ°áŧc thÄng tráš§m cáŧ§a vášn
nÆ°áŧc vÃ táŧŦ ÄÃģ ÄÃĢ Äi theo Äáŧnh nghiáŧp cáŧ§a mÃŽnh, nhÆ° láŧi táŧąa, ThášŊng Man
GiášĢng Luášn: do Ban Tu ThÆ° Viáŧn Cao Äášģng Phášt Háŧc HášĢi ÄáŧĐc Nha Trang ášĨn
hÃ nh nÄm 2001:
âBášĢn
Kinh ThášŊng Man nÃ y ÄÆ°áŧĢc dáŧch vÃ giášĢi vÃ o máŧt tháŧi Äiáŧm mÃ dášĨu ášĨn cáŧ§a nÃģ
sáš― mÃĢi mÃĢi khÃīng phai máŧ trong tÃĒm trÃ cáŧ§a nháŧŊng cháŧĐng nhÃĒn láŧch sáŧ. Máŧi
cÃĄ nhÃĒn nhÃŽn theo gÃģc Äáŧ nhÃĢn quan cáŧ§a mÃŽnh. Bášąng háŧŊu trÃ tháŧĐc cÃģ tháŧ
tÃŽm thášĨy ÄÃĒu ÄÃģ, giáŧŊa hai hÃ ng cháŧŊ dáŧch vÃ giášĢi, dášĨu ášĨn mÆĄ háŧ cáŧ§a tháŧi
gian. Máŧt cáŧng cáŧ non yášŋu, cáŧ vÆ°ÆĄn mÃŽnh ÄÃģn bášŊt ÃĄnh sÃĄng cho láš― sáŧng,
dÆ°áŧi sáŧĐc náš·ng tÃ n bášĄo cáŧ§a kháŧi ÄÃĄ vÃī tri láš§m lÃŽ. BášĢn dáŧch vÃ giášĢi cháŧ
máŧi hoÃ n tášĨt pháš§n ÄášĄi cÆ°ÆĄng. NhÆ°ng cÅĐng phášĢi tášĄm tháŧi xášŋp vÃ o gÃģc táŧi
cáŧ§a giÃĄ sÃĄch. NgÆ°áŧi viášŋt Äi theo Äáŧnh nghiáŧp cáŧ§a mÃŽnh. Hay cáŧ§a cášĢ dÃĒn
táŧc?â
Dáŧch Thuášt Kinh TášĄng:
Trong
tháŧi gian nhášp thášĨt Tháš§y ÄÃĢ dáŧch xong báŧ A HÃ m (TrÆ°áŧng A HÃ m, Trung A
HÃ m, TÄng NháŧĐt A HÃ m vÃ TášĄp A HÃ m) lÃ m Kinh háŧc cho cÃĄc láŧp chuyÃŠn khoa
Phášt Háŧc, Äáŧng tháŧi cÅĐng Äáŧ cho cÃĄc thášŋ háŧ kášŋ tháŧŦa cÃģ cÃĄi nhÃŽn thášĨu
triáŧt váŧ Äáŧi sáŧng, vÃ cÃīng cuáŧc thuyášŋt phÃĄp hÃģa Äáŧ thÆ°áŧng nhášt cáŧ§a ÄáŧĐc
Thášŋ TÃīn vÃ hÃ ng ThÃĄnh chÃšng.
Náŧi
dung báŧn báŧ Kinh A HÃ m, ÄáŧĐc Phášt thuyášŋt phÃĄp cho Äáŧ§ máŧi giáŧi, táŧŦ thášŋ
giáŧi chÆ° thiÃŠn Äášŋn háŧi chÃšng ThÃĄnh Äáŧ táŧ, táŧŦ xÃĢ háŧi loÃ i ngÆ°áŧi Äášŋn cÃĄc
loÃ i chÃšng sinh khÃĄc. ÄáŧĐc Phášt khÃīng phÃĒn biáŧt giÃ u nghÃĻo, sang hÃĻn, vua
chÃša, cÃđng Äinh, trÃ tháŧĐc hay yášŋu kÃĐm, thÃ nh tháŧ hay thÃīn quÃŠ, bášĨt cáŧĐ ai
cÃģ Äáŧ§ nhÃĒn duyÃŠn thÃŽ ÄáŧĐc Phášt Äáŧu hÃģa Äáŧ. NhÆ° kinh Angulimala, chÃ ng VÃī
NÃĢo, ÄáŧĐc Phášt hÃģa Äáŧ kášŧ sÃĄt nhÃĒn thÃ nh ThÃĄnh quášĢ. Kinh Amparali ÄáŧĐc Phášt
hÃģa Äáŧ ngÆ°áŧi káŧđ náŧŊ thÃ nh thÃĄnh thiáŧn, ngÆ°áŧi gÃĄnh phÃĒn thÃ nh A La HÃĄn,
bášc vua chÃša thÃ nh ngÆ°áŧi háŧ phÃĄp vÃ hÃ ng trÆ°áŧng giášĢ thÃ nh ÄášĄi thÃ cháŧ§.
Trong kinh GiÃĄo Tháŧ Thi Ca La Viáŧt, ÄáŧĐc Phášt hÃģa Äáŧ chÃ ng Thiáŧn Sanh lášĄy
láŧĨc phÆ°ÆĄng trong ThÃĄnh phÃĄp luášt. Kinh PhášĄm ThiÃŠn tháŧnh Phášt, hÃģa Äáŧ qua
cÃĄc cung tráŧi. Kinh Tháŧ§y Táŧnh PhášĄm ChÃ, hÃģa Äáŧ hÃ ng BÃ La MÃīn ngoášĄi ÄášĄo,
mÃ cÃĄch tháŧĐc tu hÃ nh cáŧ§a háŧ lÃ lÃĩa tháŧ, hay kháŧ hášĄnh theo cÃĄch sáŧng cáŧ§a
loÃ i sÃšc vášt â NgÆ°u hÃ nh giášĢ, CášĐu hÃ nh giášĢ, bášŊt chÆ°áŧc cÃĄch Än nhÆ° trÃĒu
vÃ ngáŧi cháŧm háŧm nhÆ° chÃģ.
CÅĐng
trong náŧi dung báŧn báŧ A HÃ m ÄÃĢ nÃģi lÃŠn Äáŧi sáŧng thášt ÄÆĄn giášĢn, Ãt nhu
cáš§u vÃ an nhiÃŠn táŧą tášĄi cáŧ§a ÄáŧĐc Phášt: NgÃ y cháŧ Än máŧt báŧŊa, táŧi ngáŧ§ dÆ°áŧi
gáŧc cÃĒy máŧt láš§n, váŧi ba tášĨm y, máŧt bÃŽnh bÃĄt, máŧt ÄÃĢy láŧc nÆ°áŧc, máŧt tÃši
kim cháŧ, táŧa cáŧĨ vÃ cÃĒy gášy. Gia tÃ i ÄáŧĐc Phášt cháŧ cÃģ cháŧŦng ÄÃģ. BášĨt cáŧĐ nÆĄi
nÃ o cÅĐng lÃ cháŧn an ngháŧ cáŧ§a NgÃ i, khi thÃŽ trong ngÃīi nhÃ tráŧng, khi thÃŽ
nÆĄi Äáŧng rÆĄm, trong cÄn phÃēng cáŧ§a ngÆ°áŧi tháŧĢ Äáŧ gáŧm, khi thÃŽ dÆ°áŧi gáŧc cÃĒy
hay bÃŠn triáŧn nÃši...
Náŧn
vÄn háŧc Kinh vÄn A HÃ m ÄÃĢ lÃ m sáŧng lášĄi tháŧi ÄáŧĐc Thášŋ TÃīn tášĄi thášŋ, cÅĐng
nhÆ° hÃ ng ThÃĄnh chÃšng trong sáŧą tu tášp, thiáŧn Äáŧnh hášąng ngÃ y. Trong sáŧą tu
tášp thiáŧn Äáŧnh ášĨy, quÃĄn chiášŋu táŧą thÃĒn, tháŧ, tÃĒm, phÃĄp Äáŧ Ã― tháŧĐc táŧŦng cášĢm
giÃĄc, Äáŧng tÃĄc nÆĄi chÃnh mÃŽnh, loášĄi tráŧŦ vÃī minh, cášĨu uášŋ, chášĨm dáŧĐt phiáŧn
nÃĢo Ãī trÆ°áŧĢc cáŧ§a tham sÃĒn si, Äáŧ chuyáŧn thÃ nh vÃī tham, vÃī sÃĒn, vÃī si...
Tháš§y
phiÃŠn dáŧch báŧn báŧ kinh A HÃ m cháŧĐa Äáŧąng bao nhiÃŠu tinh tÃšy, thÃĒm ÃĄo cáŧ§a
náŧn kinh viáŧn NguyÃŠn Tháŧ§y Phášt giÃĄo, ÄÃĢ lÃ m táŧ rášĄng, Äášm nÃĐt táŧŦng bÆ°áŧc
chÃĒn Äi cáŧ§a ÄáŧĐc Phášt in dášĨu trÃŠn khášŊp máŧi nášŧo ÄÆ°áŧng hÃģa Äáŧ, thÃŽ Äáŧng
tháŧi, Tháš§y cÅĐng dáŧch thuášt nháŧŊng báŧ kinh thuáŧc náŧn kinh viáŧn ÄášĄi TháŧŦa,
phÃĄt huy Báŧ TÃĄt ÄášĄo. NháŧŊng váŧ Báŧ TÃĄt sáŧng Äáŧi tášĄi gia, hÃŽnh dung, dÃĄng
dášĨp khÃīng khÃĄc máŧt ai, nhÆ°ng tÃĒm tÆ°, Ã― niáŧm lášĄi lÃ hÃģa thÃĒn cáŧ§a ÄášĄi Báŧ
TÃĄt, mang hÃ nh trang Bi nguyáŧn lÃ m Äášđp cuáŧc Äáŧi, cáŧĐu váŧt tráš§m luÃĒn.
NháŧŊng bášĢn kinh hÃ m sÃšc náŧi dung ášĨy lÃ : ThášŊng Man GiášĢng Luášn, Duy Ma Cášt
Sáŧ Thuyášŋt, Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt, PhÃĄp ThoášĄi Duy Ma Cášt...
Yášŋu
cháŧ cáŧ§a nháŧŊng báŧ kinh ášĨy ÄÃĢ dášĄy cho chÃšng ta thášĨy con ÄÆ°áŧng cáŧ§a Báŧ TÃĄt
Äi, chÃ nguyáŧn cáŧ§a Báŧ TÃĄt phÃĄt vÃ hÃ nh Äáŧng cáŧ§a Báŧ TÃĄt lÃ m Äáŧ pháŧĨng sáŧą
lÃ― tÆ°áŧng giÃĄc ngáŧ. DÃđ trÃŠn con ÄÆ°áŧng pháŧĨng sáŧą ášĨy, gáš·p phášĢi muÃīn ngÃ n
chÆ°áŧng duyÃŠn, ngháŧch cášĢnh, Báŧ TÃĄt cÅĐng khÃīng nao nÃšng Ã― chÃ Äáŧ sinh. Báŧi
vÃŽ Báŧ TÃĄt cÃģ Äáŧ§ ÄášĄo, Nguyáŧn, HÃ nh, cÃģ Äáŧ§ Báŧ Äáŧ tÃĒm, lÃēng giÃĄc ngáŧ cho
mÃŽnh vÃ cho ngÆ°áŧi.
Trong ThášŊng Man GiášĢng Luášn,
Tiášŋt 2: PhÃĄt Báŧ Äáŧ TÃĒm, Tháš§y viášŋt: âHášĄt giáŧng Báŧ Äáŧ khÃīng ÄÆ°áŧĢc gieo vÃ o
máŧt cÃĄnh Äáŧng tráŧŦu tÆ°áŧĢng nÃ o xa xÃīi, cÅĐng khÃīng cháŧ ÄáŧĢi gieo vÃ o máŧt
vÃđng ÄášĨt háŧĐa tháš§n thoášĄi nÃ o khÃĄc, mÃ nÃģ ÄÆ°áŧĢc gieo xuáŧng ngay trÃŠn sa mášĄc
sinh táŧ nÃ y, khÃī cášąn váŧi nháŧŊng Äau kháŧ triáŧn miÃŠn cáŧ§a chÃšng sinh nÃ y.
Ráŧi hášĄt giáŧng ášĨy cáš§n phášĢi ÄÆ°áŧĢc tÆ°áŧi bášąng nÆ°áŧc ngáŧt cáŧ§a táŧŦ bi Äáŧ láŧn
mášĄnh, Äáŧ Äášŋn tháŧi tráŧ hoa giÃĄc ngáŧ. Do ÄÃģ, quÃĄ trÃŽnh Quy, Giáŧi, Nguyáŧn
vÃ HÃ nh cáŧ§a Báŧ TÃĄt ÄášĄo lÃ nháŧŊng giai ÄoášĄn gieo xuáŧng vÃ vun tÆ°áŧi hášĄt
giáŧng Báŧ Äáŧ. NÃģi cÃĄch khÃĄc phÃĄt Báŧ Äáŧ tÃĒm vÃ thÃ nh táŧąu Báŧ Äáŧ quášĢ lÃ tráŧn
vášđn tášĨt cášĢ sáŧą nghiáŧp cáŧ§a Báŧ TÃĄt.â
Tháš§y
tiášŋp táŧĨc lÃ― giášĢi bÆ°áŧc Äáš§u cáŧ§a Báŧ TÃĄt phÃĄt tÃĒm phášĢi nhÆ° thášŋ nÃ o? Bášąng cÃĄi
nhÃŽn thášĐm thášĨu xuyÃŠn suáŧt ba ÄÆ°áŧng ÃĄc ÄášĄo, bášąng cÃĄi kháŧ miÃŠn man trÃŠn
ngáŧn láŧa thiÃŠu Äáŧt, chÃšng sinh mÃĢi lang thang trong ráŧŦng vÃī minh, ÄášĄi
dÆ°ÆĄng sinh táŧ mÃ chÆ°a táŧŦng cÃģ Ã― niáŧm vÆ°áŧĢt thoÃĄt sÃīng mÃŠ. TáŧŦng nháŧŊng Ã―
niáŧm ban sÆĄ cáŧĐu Äáŧ, táŧŦng nháŧŊng cášĢm xÃšc Äášŋn nháŧŊng náŧi kháŧ cáŧ§a chÃšng sinh,
Báŧ TÃĄt phÃĄt kháŧi chÃ nguyáŧn gieo hášĄt máš§m giÃĄc ngáŧ trÃŠn mášĢnh ÄášĨt phiáŧn
nÃĢo thášŋ gian - phiáŧn nÃĢo táŧĐc Báŧ Äáŧ, Äáŧ táŧŦ ÄÃģ hÆ°ÆĄng váŧ giášĢi thoÃĄt ÄÆ°áŧĢc
vÆ°ÆĄn cao, thÃ nh tÃ ng ráŧng che mÃĄt thášŋ gian nhiáŧu nášŊng quÃĄi vÃ tiášŋp táŧĨc
nuÃīi dÆ°áŧĄng bášąng dÃēng sáŧŊa táŧŦ ÃĄi láŧn khÃīn trÃŠn
con ÄÆ°áŧng chuyáŧn mÃŠ khai ngáŧ, táŧŦ phÃ m thÃ nh thÃĄnh.
Äáŧ
thášĨy rÃĩ Ã― nghÄĐa ÄÃch tháŧąc cáŧ§a Báŧ Äáŧ tÃĒm mÃ máŧt váŧ Báŧ TÃĄt hay hÃ nh giášĢ Äi
trÃŠn con ÄÆ°áŧng cáŧĐu Äáŧ phášĢi thÃĒn cháŧĐng, thášt cháŧĐng tÃĄnh ÄáŧĐc váŧ tha ášĨy.
Tháš§y viášŋt:
âBáŧ
Äáŧ tÃĒm lÃ gÃŽ? Báŧ Äáŧ tÃĒm ÄÃģ lÃ chÃ nguyáŧn nÃģng báŧng cáŧ§a máŧt chÃšng sinh táŧą
thášĨy mÃŽnh Äang sáŧng trong cášĢnh táŧi tÄm giáŧŊa Äáŧa ÄÃ y kháŧ nháŧĨc, mong tÃŽm
máŧt con ÄÆ°áŧng sÃĄng khÃīng nháŧŊng Äáŧ giášĢi thoÃĄt bášĢn thÃĒn kháŧi nháŧŊng Äe dáŧa
ÃĄp báŧĐc mÃ cÃēn Äáŧ giášĢi thoÃĄt cho tášĨt cášĢ nháŧŊng ngÆ°áŧi cÃđng cášĢnh ngáŧ. Báŧ Äáŧ
tÃĒm, ÄÃģ lÃ Ã― chÃ kiÃŠn cÆ°áŧng bášĨt khuášĨt cáŧ§a máŧt ngÆ°áŧi báŧ cáŧt trÃģi trÃŠn
ngáŧn láŧa ráŧąc chÃĄy, báŧ chÃ ÄášĄp dÆ°áŧi nháŧŊng sáŧĐc mášĄnh tÃ n kháŧc cáŧ§a tham
váŧng, ÄiÃŠn cuáŧng cáŧ§a chÃnh ta vÃ cáŧ§a máŧt tášp tháŧ ma quÃĄi chung quanh ta.
âVui cÆ°áŧi gÃŽ, thÃch thÃš gÃŽ, giáŧŊa ngáŧn láŧa khÃīng ngáŧŦng thiÃŠu Äáŧt? Báŧ bao
pháŧ§ trong bÃģng táŧi, sao khÃīng Äi tÃŽm ngáŧn Äuáŧc?â
KhÃīng
cÃģ tÃĒm nguyáŧn ÄÃģ, khÃīng cÃģ Ã― chÃ ÄÃģ, Báŧ TÃĄt ÄášĄo cháŧ lÃ máŧt con ÄÆ°áŧng xa
xÃīi, khÃīng tÆ°áŧng, tháš§n thoášĄi hoang ÄÆ°áŧng. VÃ Phášt tháŧŦa khÃīng hÆĄn máŧt
tiášŋng nÃģi suÃīng cáŧ§a máŧt ngÆ°áŧi mÃŠ sášĢng trong giášĨc ngáŧ§ ngÃ y.â
TáŧŦ
sáŧą suy tÆ° hiáŧn thÃ nh lÃ― giášĢi, giášĢng luášn, chÃšng ta thášĨy Báŧ Äáŧ tÃĒm mang
nhiáŧu Ã― nghÄĐa qua sáŧą sÆ°u khášĢo nghiÃŠn cáŧĐu táŧŦ ÄášĄi TášĄng Kinh, táŧŦ nháŧŊng báŧ
luášn láŧn cho ngÆ°áŧi háŧc Phášt máŧt kiášŋn tháŧĐc Phášt
phÃĄp, máŧt cÃĄi háŧc Äáš§y háŧĐng thÃš, máŧt kiášŋn giášĢi Phášt phÃĄp thÃĒm uyÃŠn. VÃ
cÅĐng táŧŦ sáŧą háŧc Phášt ÄÃģ Äáŧ trang báŧ cho mÃŽnh, hay nÃģi cho ÄÃšng
hÆĄn, cháŧ cÃģ ÄÃĄnh mášĨt Báŧ Äáŧ tÃĒm, mÃ phášĢi luÃīn nháŧ, vÃ luÃīn luÃīn hiáŧn háŧŊu,
dÃđ bášĨt cáŧĐ sáŧng chášŋt trong loÃ i chÃšng sinh nÃ o. Báŧi vÃŽ Báŧ Äáŧ tÃĒm lÃ tÃĒm
giÃĄc ngáŧ. TrÃŠn con ÄÆ°áŧng tu tášp mÃ quÃŠn Äi cÃĄi tÃĒm giÃĄc ngáŧ thÃŽ tu tášp
Äáŧ thÃ nh cÃĄi gÃŽ? Báŧ Äáŧ tÃĒm lÃ nhÃĒn táŧ, lÃ nháŧŊng Äiáŧu kiáŧn tášĨt yášŋu cáš§n cÃģ
trÃŠn con ÄÆ°áŧng thÄng tiášŋn cáš§u ÄášĄo VÃī thÆ°áŧĢng, lÃ nháŧŊng phášĐm tÃnh siÃŠu
viáŧt nÃĒng ÄáŧĄ Äáŧ Báŧ TÃĄt thÃ nh táŧąu Æ°áŧc nguyáŧn.
Trong
pháš§n chÃš thÃch, Tháš§y ÄÃĢ dášŦn giášĢi:
âBáŧ
Äáŧ tÃĒm (SKT Bodhicitta), nÃģi Äáŧ§ lÃ vÃī thÆ°áŧĢng Báŧ Äáŧ tÃĒm, hay A nášu Äa la
tam miáŧu tam Báŧ Äáŧ tÃĒm (SKT Anuttara-Samyak-Sambodhi-citta) táŧĐc tÃĒm
nguyáŧn thÃ nh táŧąu sáŧą giÃĄc ngáŧ táŧi thÆ°áŧĢng. ÄášĄi trÃ Äáŧ: âBáŧ TÃĄt sÆĄ phÃĄt
tÃĒm, lášĨy vÃī thÆ°áŧĢng báŧ Äáŧ lÃ m Äáŧi tÆ°áŧĢng, nÃģi rášąng: Mong tÃīi sáš― thÃ nh
Phášt. ÄÃģ gáŧi lÃ Báŧ Äáŧ tÃĒm.â Báŧ TÃĄt Di Láš·c nÃģi váŧi Thiáŧn TÃ i: âBáŧ Äáŧ tÃĒm
lÃ hášĄt giáŧng cáŧ§a hášŋt thášĢy Phášt phÃĄp. Báŧ Äáŧ tÃĒm lÃ ruáŧng phÆ°áŧc vÃŽ nuÃīi
láŧn phÃĄp bášĄch táŧch. Báŧ Äáŧ tÃĒm lÃ cÃĩi ÄášĨt láŧn, vÃŽ nÃĒng ÄáŧĄ hášŋt thášĢy thášŋ
gian. Báŧ Äáŧ tÃĒm lÃ táŧnh tháŧ§y, vÃŽ ráŧa sášĄch tášĨt cášĢ cÃĄu báŧĢn phiáŧn nÃĢo...â
ThášŊng
Man GiášĢng Luášn lÃ báŧ kinh lášĨy tÃŠn ngÆ°áŧi con gÃĄi cáŧ§a Vua Ba TÆ° Náš·c vÃ MášĄt
Láŧĩ phu nhÃĒn Äáŧ Äáš·t tÃŠn. NguyÃŠn do, sau khi tiášŋp nhášn thÆ° cáŧ§a vua cha vÃ
mášŦu hášu tÃĄn thÃĄn nháŧŊng phášĐm tÃnh siÃŠu viáŧt cáŧ§a NhÆ° Lai mÃ ThášŊng Man ÄÃĢ
phÃĄt kháŧi niáŧm tin thÃĒm thiášŋt, vÃ phÃĄt nguyáŧn ráŧng láŧn, ášĨy lÃ chÃ nguyáŧn
ÄášĄi tháŧŦa Báŧ TÃĄt, thÆ°áŧĢng cáš§u hášĄ hÃģa. Máŧt chÃ nguyáŧn hy hiášŋn thÃĒn mášĄng Äáŧ
tÃīn sÃđng ÄášĄo phÃĄp, Äáŧ láŧĢi lášĄc chÃšng sinh. âThášŊng Man phu nhÃĒn phÃĄt kháŧi chÃ nguyáŧn. ChÃ nguyáŧn ášĨy lÃ mong háŧc háŧi vÃ
thášĨu triáŧt vÃī lÆ°áŧĢng vÃī biÃŠn Phášt phÃĄp; vÃ khÃīng cháŧ cÃģ thášŋ, chÃ nguyáŧn
phu nhÃĒn cÃēn hÆ°áŧng Äášŋn nháŧŊng tháŧąc hÃ nh cao cášĢ, táŧą mÃŽnh gÃĄnh vÃĄc trÃĄch
nhiáŧm láŧn lao, sášĩn sÃ ng xášĢ báŧ thÃĒn mášĄng vÃŽ sáŧą táŧn tášĄi cáŧ§a chÃĄnh phÃĄp vÃ
vÃŽ láŧĢi Ãch cáŧ§a tášĨt cášĢ chÃšng sinh.â
TÃŠn
ngÆ°áŧi ThášŊng Man, biáŧu tÆ°áŧĢng cÃīng hášĄnh Báŧ TÃĄt cáŧ§a náŧŊ giáŧi. TáŧŦ biáŧu tÆ°áŧĢng
Báŧ TÃĄt nÃ y, chÃšng ta thášĨy hÃŽnh ášĢnh Báŧ TÃĄt Duy Ma Cášt trong Duy Ma Cášt Sáŧ
Thuyášŋt Kinh, hay Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt, mÃ Tháš§y ÄÃĢ giáŧi thiáŧu vÃ luášn
giášĢi. Äáŧ rÃĩ duyÃŠn do vÃ Ã― thÃš cáŧ§a Kinh, trong chÆ°ÆĄng II PhÆ°ÆĄng Tiáŧn
Quyáŧn XášĢo, Duy Ma Cášt Sáŧ Thuyášŋt Kinh ÄÃĢ nÃģi:
âBášĨy
giáŧ, trong thÃ nh Táŧģ Da Li cÃģ váŧ trÆ°áŧng giášĢ tÃŠn Duy Ma Cášt, hášąng cÃšng
dÆ°áŧng vÃī lÆ°áŧĢng Phášt, tráŧng gáŧc ráŧ
thiáŧn, cháŧĐng ÄášŊc vÃī sanh phÃĄp nhášŦn, cÃģ
tÃ i biáŧn thuyášŋt vÃī ngášĄi, hiáŧn du hÃ tháš§n thÃīng, nášŊm váŧŊng cÃĄc táŧng trÃŽ,
ÄášĄt ÄÆ°áŧĢc vÃī sáŧ Ãšy, khuášĨt pháŧĨc máŧi thÃđ ngháŧch quášĨy nhiáŧ
u cáŧ§a Ma, thášĨu
hiáŧu máŧi phÃĄp mÃīn sÃĒu thášģm, dášŦn Äášŋn giÃĄc ngáŧ... An trÃš trong oai láŧąc
nhiáŧm máš§u cáŧ§a Phášt, tÃĒm Ãīng luÃīn trášĢi ráŧng nhÆ° ÄášĄi dÆ°ÆĄng. ÄÆ°áŧĢc chÆ° Phášt
ca ngáŧĢi, hÃ ng Äášŋ ThÃch vÃ PhášĄm ThiÃŠn kÃnh pháŧĨc.â
Máŧt váŧ
Báŧ TÃĄt hiáŧn thÃĒn TrÆ°áŧng giášĢ, cÃģ Äáŧ§ Äáŧi sáŧng ngÅĐ dáŧĨc mÃ khÃīng báŧ chi pháŧi
báŧi ngÅĐ dáŧĨc. áŧ trong hÆ°ÆĄng sášŊc cáŧ§a thášŋ gian mÃ khÃīng báŧ thášŋ gian ÄášŊm
nhiáŧ
m. Vui chÆĄi trong cuáŧc sáŧng mÃ lÃšc nÃ o cÅĐng tráŧĨ trong ÄášĄo trÃ ng
thanh táŧnh â TÃđy sáŧ trÃš xáŧĐ thÆ°áŧng an lášĄc.
ÄÃĒy lÃ
tÆ° tÆ°áŧng ÄášĄi tháŧŦa Phášt giÃĄo, bÃ ng bášĄc trong Kinh vÄn Duy Ma Cášt. CÃģ láš§n
Duy Ma Cášt TrÆ°áŧng giášĢ gáš·p NgÃ i XÃĄ LáŧĢi PhášĨt Äang tÄĐnh táŧa trong khu ráŧŦng
vášŊng, Duy Ma Cášt háŧi NgÃ i XÃĄ LáŧĢi PhášĨt:
âThÆ°a NgÃ i XÃĄ LáŧĢi PhášĨt, bášĨt
tášĨt ngáŧi nhÆ° thášŋ máŧi lÃ tÄĐnh táŧa... khÃīng kháŧi diáŧt tášn Äáŧnh
(SamjnÃ vedita -Nirodha-SamÃ patti) mÃ hiáŧn cÃĄc oai nghi, ÄÃģ máŧi lÃ tÄĐnh
táŧa... khÃīng ÄoášĄn phiáŧn nÃĢo mÃ nhášp Niášŋt BÃ n, ášĨy máŧi lÃ tÄĐnh táŧa...â
ÄÃģ lÃ
cung cÃĄch cáŧ§a NgÃ i XÃĄ LáŧĢi PhášĨt â bášc A La HÃĄn. CÃēn Äáŧi váŧi chÆ° váŧ Báŧ
TÃĄt, cÃģ láš§n Duy Ma Cášt lÃŠn cung tráŧi ÄÃĒu XuášĨt (Tusita) viášŋng Báŧ TÃĄt Di
Láš·c (Maitreya) vÃ háŧi:
âThÆ°a
NgÃ i Di Láš·c, Thášŋ TÃīn tháŧ kÃ― cho NgÃ i, máŧt Äáŧi náŧŊa sáš― thÃ nh Phášt. NhÆ°ng
NgÃ i ÄÆ°áŧĢc tháŧ kÃ― theo Äáŧi nÃ o? QuÃĄ kháŧĐ chÄng? QuÃĄ kháŧĐ ÄÃĢ qua ráŧi. Váŧ lai
chÄng? Váŧ lai chÆ°a Äášŋn. Hiáŧn tášĄi chÄng? Hiáŧn tášĄi khÃīng dáŧŦng?â
Huyáŧn
ThoášĄi Duy Ma Cášt, tÃĄc phášĐm ÄÆ°áŧĢc giáŧi thiáŧu hÃīm nay, hÃ m tÃ ng máŧt náŧi
dung ášĐn mášt phÃī diáŧ
n hÃ nh trášĄng cáŧ§a váŧ Báŧ TÃĄt hÃģa thÃĒn vÃ o Äáŧi Äáŧ thi
thiášŋt Báŧ TÃĄt ÄášĄo, lášp tháŧ sÃĒu xa Báŧ TÃĄt nguyáŧn vÃ tÃĄc thÃ nh chÃĒn thÃĒn Báŧ
TÃĄt hášĄnh giáŧŊa biáŧn Äáŧi sinh táŧ tráš§m luÃĒn. Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt lÃ tÃĄc
phášĐm máŧi nhášĨt ÄÆ°áŧĢc Tháš§y dáŧch giášĢng, luášn giášĢi bášąng sáŧ tri uyÃŠn thÃĒm Phášt
phÃĄp, bášąng ngháŧ thuášt vÄn phong láŧch nghiáŧm Äáŧ táŧŦ ÄÃģ hiášŋn dÃĒng, trao
táš·ng cho tášĨt cášĢ bášąng háŧŊu tri tháŧĐc, cÃđng phÃĄp giáŧi chÃšng sanh thášĨm nhuáš§n
ÃĒn phÃĄp nhÅĐ.
NhÆ°
vášy, riÃŠng váŧ pháš§n phiÃŠn dáŧch Kinh tášĄng, Tháš§y ÄÃĢ phiÃŠn dáŧch hai háŧ kinh
Äiáŧn NguyÃŠn Tháŧ§y Phášt giÃĄo â Kinh A HÃ m vÃ ÄášĄi TháŧŦa Báŧ TÃĄt â Duy Ma Cášt,
ThášŊng Man Äáŧ giÃšp ngÆ°áŧi háŧc Phášt cÃģ cÃĄi nhÃŽn táŧng quÃĄt qua hai háŧ kinh
Äiáŧn cáŧ§a ThÆ°áŧĢng Táŧa báŧ vÃ ÄášĄi ChÃšng báŧ theo táŧŦ ngáŧŊ tháŧi bášĨy giáŧ. NhÆ°ng,
cho Äášŋn hÃīm nay, cÃģ láš― cÃĄi nhÃŽn ÄÆ°áŧĢc cáŧi máŧ vÃ thášĨu triáŧt hÆĄn nÃŠn Tháš§y
ÄÃĢ phiÃŠn dáŧch Kinh Äiáŧn Äáŧ cáŧng hiášŋn sáŧą láŧĢi Ãch cho máŧi ngÆ°áŧi vÃ cÅĐng Äáŧ
gÃģp pháš§n xÃĒy dáŧąng náŧn háŧc thuášt kinh Äiáŧn nÆ°áŧc nhÃ ngÃ y thÃŠm phong phÃš.
Dáŧch Thuášt Luášt TášĄng
Váŧ
TášĄng Luášt, Tháš§y ÄÃĢ Äáŧ pháš§n láŧn tháŧi gian hiáŧu ÄÃnh, chÃš thÃch káŧđ lÆ°áŧĄng
vÃŽ táš§m quan tráŧng cáŧ§a giáŧi luášt. Táŧģ Ni tášĄng tráŧĨ, Phášt phÃĄp diáŧc tráŧĨ â
Luášt tášĄng ÄÆ°áŧĢc váŧŊng báŧn thÃŽ Phášt phÃĄp cÅĐng ÄÆ°áŧĢc báŧn váŧŊng. LÃ cáŧt tráŧĨ cáŧ§a
ngÃīi nhÃ Phášt phÃĄp, nÃŠn giáŧi luášt khÃīng tháŧ khinh suášĨt,
táŧŦ ÄÃģ Tháš§y ÄÃĢ hoÃ n thÃ nh báŧ TáŧĐ Pháš§n Luášt gáŧm cÃģ sÃĄu quyáŧn cÅĐng nhÆ° báŧ
Yášŋt Ma Yášŋu Cháŧ, nháŧ vášy mÃ cÃĄc thášŋ háŧ chÃšng TÄng hÃīm nay cÃģ Äáŧ§ báŧ luášt
Äáŧ háŧc trong cÃĄc táŧą viáŧn vÃ cÃĄc trÆ°áŧng Phášt háŧc, mÃ khÃīng cÃēn tÃđy thuáŧc
váŧn liášŋng cháŧŊ HÃĄn. Báŧ Luášt TáŧĐ Pháš§n cÅĐng nhÆ° Yášŋt Ma Yášŋu Cháŧ ÄÃĢ
ÄÆ°áŧĢc ášĨn hÃ nh tÆ°ÆĄng Äáŧi Äáš§y Äáŧ§ cho cÃĄc TÄng sinh trong nháŧŊng mÃđa an cÆ°
kiášŋt hášĄ hay nháŧŊng khÃģa háŧc Phášt phÃĄp. Thiášŋt nghÄĐ báŧ Luášt TáŧĐ Pháš§n vÃ Yášŋt
Ma Yášŋu Cháŧ cáš§n ÄÆ°áŧĢc giášĢng dášĄy cho TÄng chÃšng, nhášĨt lÃ mÃīi trÆ°áŧng áŧ hášĢi
ngoášĄi nÃ y.
Nášŋu ai
ÄÃģ Æ°u tÆ° váŧ mášĄng mášĄch cáŧ§a TÄng giÃ , tuáŧi tháŧ Phášt phÃĄp vÃ lÃ m thášŋ nÃ o Äáŧ
phÃĄt huy vÃ giáŧŊ váŧŊng nášŋp sáŧng cáŧ§a cáŧng Äáŧng TÄng láŧŊ ngÃ y máŧt hÆ°ng tháŧnh,
thÃŽ Tháš§y lÃ máŧt trong nháŧŊng bášc TÃīn tÃšc thiášŋt tha, tÃĒm lÆ°áŧĢng Äášŋn tuáŧi
tháŧ vÃ sáŧĐc sáŧng ášĨy. Náŧi Æ°u tÆ° suy tÆ°áŧng ÄÃĢ hiáŧn thÃ nh viáŧc lÃ m cáŧĨ tháŧ,
thÃch háŧĢp qua cÃīng trÃŽnh phiÃŠn dáŧch luášt tášĄng hÃīm nay. Trong khi phiÃŠn
dáŧch hay hiáŧu ÄÃnh, chÃš thÃch lÃ viáŧc lÃ m hoÃ n toÃ n tÃđy thuáŧc vÃ o khášĢ
nÄng, kiášŋn tháŧĐc váŧ luášt tášĄng, nášŋu khÃīng Äáŧ§ nÄng khiášŋu váŧ ngÃīn ngáŧŊ, mÃ
nhášĨt lÃ tháŧĐ ngÃīn ngáŧŊ cáŧ: PhášĄn, PÃ li, HÃĄn thÃŽ khÃģ mÃ dáŧch hay hiáŧu ÄÃnh
cho ÄÃšng. Do vášy, lÃ m máŧt cÃīng trÃŽnh thuáŧc vÄn háŧc luášt, vÄn hÃģa Phášt,
ÄÃēi háŧi sáŧą thášn tráŧng, tÃīn tráŧng láŧi Phášt dášĄy, nášŋu khÃīng sáš― gÃĒy tai hášĄi
cho nhiáŧu thášŋ háŧ mai sau. Trong khi phiÃŠn dáŧch, nháŧŊng Äiáŧu sai sÃģt váŧ
cháŧŊ nghÄĐa, ngÃīn táŧŦ lÃ Äiáŧu khÃīng phášĢi khÃīng cÃģ, nhÆ° trong pháš§n Táŧą NgÃīn,
Tháš§y viášŋt:
âCÃģ
nhiáŧu trÆ°áŧng háŧĢp cÄn cáŧĐ trÃŠn cÃĄc PhášĄn bášĢn, cháŧ§ yášŋu lÃ bášĢn PÃ li Äáŧ cháŧnh
lÃ― nháŧŊng Äiáŧm sai sÃģt trong bášĢn HÃĄn do sao chÃĐp. ThÃ dáŧĨ, trang 85-1a,
bášĢn HÃĄn chÃĐp lÃ BÃ La BášĄt Äáŧ, ÄÃĒy lÃ tÃŠn cáŧ§a máŧt cÃī gÃĄi Äáŧc theo PÃ li lÃ
SÃ lavatÃŽ, do ÄÃģ biášŋt rášąng HÃĄn ÄÃĢ chÃĐp nháš§m táŧŦ Sa thÃ nh BÃ vášy táŧŦ ÄÃšng lÃ
Sa La BášĄt Äáŧ, thay vÃŽ lÃ BÃ La BášĄt Äáŧ trong cÃĄc ášĨn bášĢn HÃĄn.â
Sáŧą sai
sÃģt nÃ y ÄÃēi háŧi ngÆ°áŧi dáŧch, hiáŧu chÃnh, chÃš thÃch phášĢi thÃīng hiáŧu thášĨu
ÄÃĄo ngÃīn ngáŧŊ vÃ kiášŋn tháŧĐc Phášt háŧc, Äáŧc qua nhiáŧu ÄášĄi TášĄng ngÃīn ngáŧŊ khÃĄc
nhau Äáŧ Äáŧi chiášŋu, tÃŽm ra cháŧ ÄÃšng vÃ cháŧ khÃīng ÄÃšng. Trong khi lÃ m viáŧc
nÃ y, Tháš§y xem nhÆ° khÃīng khÃģ lášŊm, cÃģ nghÄĐa lÃ rášĨt dáŧ
dÃ ng Äáŧi váŧi Tháš§y
trÃŠn phášĄm vi ngáŧŊ phÃĄp. Tháš§y viášŋt:
âMáš·t
khÃĄc, nháŧŊng sai sÃģt do sao chÃĐp thÆ°áŧng nháš§m lášŦn táŧą dášĄng mÃ Khuy CÆĄ
(ThÃ nh duy tháŧĐc luášn thuášt kÃ― táŧą) nÃģi lÃ suyáŧ
n phÆ°áŧĢng ngoa phong, quai
ngÆ° mášu láŧ.â CháŧŊ phÆ°áŧĢng nháš§m lášŦn váŧi cháŧŊ phong, cháŧŊ ngÆ° lášŦn láŧn váŧi cháŧŊ
láŧ; nháŧŊng trÆ°áŧng háŧĢp nhÆ° vášy rášĨt thÆ°áŧng xuyÃŠn, vÃ cháŧnh lÃ― khÃīng khÃģ
khÄn lášŊm, tÃđy thuáŧc trÃŽnh Äáŧ ngÃīn ngáŧŊ, vÃ trÃŽnh Äáŧ nhášn tháŧĐc giÃĄo
nghÄĐa.â
Viáŧc
lÃ m cáŧ§a ngÆ°áŧi nášŊm váŧŊng máŧąc thÆ°áŧc, quy cáŧ§, Tháš§y ÄÃĢ nhiáŧu láš§n thášĨy táš§m
quan tráŧng cáŧ§a giáŧi luášt, mÃ khi xÆ°a máŧt tháŧi chÆ° bášc Táŧ ÄáŧĐc Thiáŧn gia
ÄÃĢ giáŧŊ gÃŽn nhÆ° giáŧŊ trÃēng con mášŊt, khÃīng tháŧ khinh suášĨt. ChÃnh vÃŽ vášy mÃ
quÃ― NgÃ i lÃ cháŧ nÆ°ÆĄng táŧąa cáŧ§a chÃšng TÄng, lÃ bášc Long TÆ°áŧĢng trong ráŧŦng
thiáŧn, lÃ gáŧc cÃĒy ÄášĄi tháŧ ngÃ n nÄm ráŧĢp bÃģng cho nhiáŧu thášŋ háŧ nÃšp bÃģng.
NháŧŊng bášc tuyÃŠn dÆ°ÆĄng giáŧi luášt lÃ m rášĄng ngáŧi nášŋp sáŧng phášĄm hášĄnh huÃĒn
tu, mÃĢi mÃĢi cho Äášŋn bÃĒy giáŧ, máŧi khi nhÃŽn lÃŠn bÃ n tháŧ Táŧ, vášŦn thášĨy nÃĐt
thÃĒm nghiÃŠm thanh táŧnh cÃēn hiáŧn hiáŧn. ÄášĄo phong trÃĄc viáŧt, tÃĄnh ÄáŧĐc uy
nghi nhÆ° lÃ bÃ i háŧc sáŧng Äáŧng suáŧt tháŧi gian chášģng phai máŧ. HÃŽnh ášĢnh cáŧ§a
chÆ° váŧ Káŧģ TÃšc Táŧ SÆ° tháŧ nÆĄi hášu Táŧ nhÆ° luÃīn nhášŊc nháŧ hÃ ng hášu háŧc, máŧi
khi láŧ
Táŧ tháŧnh sÆ° hÃ nh láŧ
. NháŧŊng hÃŽnh ášĢnh ášĨy, khi cÃēn sanh tiáŧn hay giáŧ
nÃ y ÄÃĢ chÃch lÃ― TÃĒy quy, nhášđ bÆ°áŧc váŧ miáŧn táŧnh Äáŧa thÃŽ cÅĐng vášŦn lÃ hÆ°ÆĄng
xÆ°a cÃēn phášĢng phášĨt, ÃĒm hÆ°áŧng chášģng báš·t tÄm. Nghi dung máŧt tháŧi ÄÄĐnh ÄášĄc
trong cháŧn tÃēng lÃĒm, lÃ m tášĨm gÆ°ÆĄng soi cho hášu thášŋ. NghÄĐ Äášŋn nháŧŊng tášĨm
gÆ°ÆĄng lÃ u lÃ u sÃĄng ráŧĄ, chášģng chÃšt báŧĨi tráš§n mÃ Tháš§y viášŋt láŧi Táŧą NgÃīn ÄÆ°áŧĢm
nhuáš§n tÃŽnh táŧą cáŧ§a kášŧ kášŋ tháŧŦa, náŧi gÃģt theo sau:
âHÃēa
thÆ°áŧĢng lÃ máŧt sáŧ rášĨt Ãt trong cÃĄc Táŧģ Kheo trÃŽ luášt cáŧ§a TÄng giÃ Viáŧt
Nam, káŧ táŧŦ khi Phášt giÃĄo ÄÆ°áŧĢc trÃđng hÆ°ng, TÄng tháŧ ÄÆ°áŧĢc chášĨn cháŧnh vÃ
khÃīi pháŧĨc. Thášŋ háŧ tháŧĐ nhášĨt trong phášĢ háŧ truyáŧn tháŧŦa luášt tášĄng cáŧ§a TÄng
giÃ Viáŧt Nam tháŧi trÃđng hÆ°ng hiáŧn ÄášĄi bao gáŧm bÃģng máŧ cáŧ§a nhiáŧu bášc
ThÆ°áŧĢng tÃīn, TrÆ°áŧng lÃĢo, uy nghi ÄÄĐnh ÄášĄc nhÆ°ng khÃģ hÃŽnh dung rÃĩ nÃĐt Äáŧi
váŧi cÃĄc thášŋ háŧ tiášŋp bÆ°áŧc theo sau. CÃĄc NgÃ i xáŧĐng ÄÃĄng lÃ bášc Long TÆ°áŧĢng
trong cháŧn tÃēng lÃĒm, mÃ Äáŧi sáŧng phášĄm hášĄnh nghiÃŠm tÃšc, phášĢn chiášŋu giáŧi
ÄáŧĐc sÃĄng ngáŧi, táŧnh nhÆ° bÄng tuyášŋt, mÃĢi mÃĢi ghi dášĨu trÃŠn cÃĄc nášŧo ÄÆ°áŧng
hÃ nh cÆ°áŧc, tham phÆ°ÆĄng, hoášąng truyáŧn chÃĄnh phÃĄp.â
Bášąng
táš§m nhÃŽn suáŧt máŧt cháš·ng ÄÆ°áŧng láŧch sáŧ hoášąng truyáŧn chÃĄnh phÃĄp chášĨn cháŧnh
tÃīng mÃīn, thÃŽ luášt tášĄng lÃ Äiáŧu tráŧng yášŋu trong cÃīng cuáŧc hoášąng truyáŧn
vÃ chášĨn cháŧnh, mÃ dÆ° hÆ°áŧng máŧt tháŧi cáŧ§a chÆ° bášc Táŧ ÄáŧĐc cÃēn ÃĒm vang lÃ m
chášĨt liáŧu cÆĄ nÄng cho sáŧą bášĢo lÆ°u náŧn vÄn háŧc luášt tášĄng, Tháš§y ÄÃĢ Äi trÃŠn
dÃēng láŧch sáŧ bášĢo lÆ°u ášĨy.
CÃģ tháŧ
nÃģi, thášŋ háŧ cáŧ§a Tháš§y lÃ Äiáŧm gášĄch náŧi giáŧŊa thášŋ háŧ cha Ãīng vÃ thášŋ háŧ táŧ
Äáŧ cáŧ§a Tháš§y. Do vášy, Tháš§y ÄÃĢ uáŧng ÄÆ°áŧĢc ngáŧĨm nÆ°áŧc Äáš§u nguáŧn tÆ°ÆĄi mÃĄt ÄÃģ
mÃ tÆ°áŧi tášĐm vun báŧi cho thášŋ háŧ kášŋ tháŧŦa vÃ nhiáŧu thášŋ háŧ sau náŧŊa. Cho nÃŠn
Tháš§y phášĢi lÃ m vÃ lÃ m thášt nhiáŧu nháŧŊng gÃŽ cáš§n lÃ m Äáŧ xÃĒy dáŧąng, tášĄo lášp
máŧt kho tÃ ng phÃĄp bášĢo bášąng khášĢ nÄng hiáŧn cÃģ cáŧ§a Tháš§y, ngÃĩ háš§u gÃģp pháš§n
xÃĒy dáŧąng chung cho ngÃīi nhÃ Phášt giÃĄo Viáŧt Nam ngÃ y thÃŠm váŧŊng chášŊc,
trong khášĢ nÄng hiáŧu biášŋt cáŧ§a máŧt váŧ tÄng váŧi sáŧĐ máŧnh pháŧĨng sáŧą ÄášĄo phÃĄp
vÃ cáŧng Äáŧng TÄng.
NhÃĒn
danh máŧt cÃĄ nhÃĒn tÄng Äáŧ san bášąng tášĨt cášĢ nháŧŊng khÃšc mášŊc, gášp gháŧnh chung
vÃ báŧ tÃšc nháŧŊng khiášŋm khuyášŋt nášŋu cÃģ qua cÃīng trÃŽnh biÃŠn khášĢo, dáŧch thuášt
cáŧ§a chÆ° váŧ dáŧch giášĢ khÃĄc. TÃĒm nguyáŧn pháŧĨng sáŧą cáŧ§a Tháš§y ÄÆ°áŧĢc dÃ n trášĢi qua
cÃĄc âLáŧi Táŧąa, Táŧą NgÃīn, Tiáŧu DášŦn...â. Trong tášp Yášŋt Ma Yášŋu Cháŧ, pháš§n Tiáŧu
DášŦn, Tháš§y ÄÃĢ trÃŽnh bÃ y tháŧąc trášĄng cáŧ§a cáŧng Äáŧng TÄng láŧŊ Viáŧt Nam báŧ trÃŽ
kÃĐo báŧi nhiáŧu thášŋ láŧąc thášŋ táŧĨc, mÃ TÄng giÃ khÃīng Ã― tháŧĐc trÃĄch nhiáŧm táŧą
táŧn sáš― báŧ vong thÃĒn theo nháŧŊng thášŋ láŧąc ášĨy. ÄÃģ lÃ náŧi Äau thÆ°áŧng hášąng vÃ
tráŧąc diáŧn. Náŧi Äau hášąn lÃŠn tÃĒm khášĢm thÃ nh nháŧŊng vášŋt tÃch loang láŧ cáŧ§a
tháŧi ÄášĄi ÄÃĢ xÃĐ nÃĄt thÃĒn tháŧ tÄng giÃ Viáŧt Nam. Tháš§y viášŋt:
âTrong mášĨy thášp niÃŠn tráŧ lášĄi, váŧi máš·c cášĢm táŧą ti cáŧ§a máŧt quáŧc gia nÃī láŧ,
xÃĢ háŧi Viáŧt Nam cÃģ xu hÆ°áŧng báŧĐt ráŧ
truyáŧn tháŧng Äáŧ Äua káŧp ngÆ°áŧi khÃĄc.
CÃĄc háŧc thuyášŋt triášŋt háŧc phÆ°ÆĄng TÃĒy ÄÆ°áŧĢc mÃī pháŧng máŧt cÃĄch váŧi vÃĢ, táŧŦ
cháŧ§ nghÄĐa Duy TÃĒm NhÃĒn Váŧ, cho Äášŋn Duy Vášt VÃī Tháš§n, thášt sáŧą Äang Äáŧ lášĄi
trÃŠn cÆĄ tháŧ Viáŧt Nam nháŧŊng rášĄn náŧĐt vÃī cÃđng Äau nháŧĐc. Trong báŧi cášĢnh xÃĢ
háŧi ÄÃģ chÆ°a thášĨy cáŧng Äáŧng TÄng láŧŊ áŧ quáŧc gia nÃ o mÃ cháŧu nhiáŧu rášĄn náŧĐt
nhÆ° áŧ Viáŧt Nam.â
NháŧŊng
thášĐm Äáŧnh ášĨy ÄÆ°áŧĢc xÃĄc lášp bášąng Äáŧnh nghiáŧp cáŧ§a chÃnh Tháš§y hay cáŧng
nghiáŧp chung cáŧ§a cáŧng Äáŧng dÃĒn táŧc trong ÄÃģ cÃģ Phášt giÃĄo Viáŧt Nam, phášĢi
bÄng vÆ°áŧĢt qua bao nhiÃŠu thÃĄc gháŧnh tháŧi ÄášĄi, bao nhiÃŠu thášŋ láŧąc vÃ tham
váŧng Äáŧc tÃīn. ÄÃĒy lÃ bÃ i háŧc xÆ°ÆĄng mÃĄu mÃ cáŧng Äáŧng TÄng láŧŊ Viáŧt Nam
phášĢi chiÃŠm nghiáŧm.
Dáŧch Thuášt Luášn TášĄng
NhÆ°
bao nhiÃŠu Luášn sÆ° khÃĄc, Tháš§y ÄÃĢ dáŧch thÃ nh Duy TháŧĐc Luášn, A Táŧģ ÄášĄt Ma
CÃĒu XÃĄ Luášn... tášĨt cášĢ nháŧŊng báŧ luášn nÃ y Äáŧu ÄÆ°áŧĢc giášĢng dášĄy trong cÃĄc
Phášt Háŧc Viáŧn, cÅĐng nhÆ° tháŧi gian Tháš§y ÄášĢm
trÃĄch vai trÃē Háŧc VáŧĨ tášĄi viáŧn Cao Äášģng Phášt Háŧc HášĢi ÄáŧĐc. Tháš§y dášĄy
Duy TháŧĐc Háŧc, CÃĒu XÃĄ Luášn, NhÆĄn Minh Luášn ÄášĄi TrÃ Äáŧ Luášn... TášĨt cášĢ
nháŧŊng báŧ luášn nÃ y Äáŧu ÄÃĢ ášĨn hÃ nh vÃ lÃ giÃĄo trÃŽnh cho TÄng Ni sinh. CÃģ
tháŧ nÃģi, cÃīng trÃŽnh phiÃŠn dáŧch cáŧ§a Tháš§y ÄÃĢ Äem lášĄi nhiáŧu sáŧą láŧĢi Ãch vÃ
phÆ°ÆĄng tiáŧn cho nháŧŊng ai nghiÃŠn táš§m kinh Phášt, tháŧąc tášp kinh Phášt vÃ tu
cháŧĐng kinh Phášt. NháŧŊng bášĢn dáŧch thuášt, luášn giášĢng, ÄÆ°áŧĢc Tháš§y ghi chÃĐp
Äáš§y Äáŧ§ xuášĨt xáŧĐ, rÃĩ rÃ ng, mášĄch lášĄc, cÅĐng nhÆ° dášŦn cháŧĐng vÃ chÃš thÃch nháŧŊng
táŧŦ ngáŧŊ khÃģ hiáŧu, kiášŋn vÄn giášĢng giášĢi cáŧ§a Tháš§y khiášŋn cho ngÆ°áŧi Äáŧc say mÃŠ
thÃch thÃš.
TáŧŦ
phášĄm trÃđ Kinh, Luášt, Luášn bÆ°áŧc sang lÃĢnh váŧąc Thiáŧn háŧc vÃ Triášŋt háŧc,
tiÃŠu biáŧu nháŧŊng tÃĄc dáŧch phášĐm: Báŧ Thiáŧn Luášn cáŧ§a Daisetz Teitaro Suzuki.
Thiáŧn vÃ BÃĄt NhÃĢ. Tinh Hoa Triášŋt Háŧc Phášt giÃĄo. Triášŋt Háŧc váŧ TÃĄnh KhÃīng.
ÄášĄi CÆ°ÆĄng Thiáŧn QuÃĄn... NháŧŊng tÃĄc phášĐm nÃ y, tÆ° tÆ°áŧng chÃnh lÃ Thiáŧn, BÃĄt
NhÃĢ vÃ TÃĄnh KhÃīng.
Thiáŧn
háŧc, Tháš§y tiášŋp táŧĨc dáŧch báŧ Thiáŧn Luášn cáŧ§a cáŧĨ TrÃšc ThiÃŠn máŧi dáŧch ÄÆ°áŧĢc
quyáŧn thÆ°áŧĢng, nhÆ°ng trÆ°áŧc khi quyášŋt Äáŧnh dáŧch giÃĄo nghÄĐa Thiáŧn, Tháš§y nÃģi
mÃīn ÄÃģ khÃīng phášĢi lÃ sáŧ trÆ°áŧng cáŧ§a Tháš§y vÃ trong cÃĄc tÃĄc phášĐm, Tháš§y nhÆ°
khÃīng muáŧn chášĄm vÃ o phong thÃĄi Thiáŧn. NhÆ°ng qua báŧ Thiáŧn Luášn tášp II vÃ
III máŧi ngÆ°áŧi ÄÃĢ thášĨy ÄÆ°áŧĢc khášĢ nÄng dáŧch thuášt sÃĒu sášŊc, phong phÃš cáŧ§a
Tháš§y, vÃ chášģng phášĢi lÃ viáŧc lÃ m cáŧ§a tay trÃĄi, dÃđ lÃšc ÄÃģ Tháš§y máŧi khoášĢng
27 tuáŧi. Thiáŧn Luášn tášp II, pháš§n I, Máŧt Kinh Nghiáŧn SiÃŠu Viáŧt Tri Kiášŋn,
trang 56, Tháš§y dáŧch:
âNÃ y,
tÃĒm cáŧ§a ngÆ°ÆĄi ÄÃĢ ÄÆ°áŧĢc an ráŧi ÄÃģâ. Báŧ Äáŧ ÄášĄt Ma xÃĄc nhášn âSáŧą xÃĄc nhášn váŧ
phÃa Táŧ SÆ° ÄÃĢ lÃ m sÃĄng mášŊt Huáŧ KhášĢ. ÄášĄi Huáŧ lášĄi nhášn xÃĐt: âNhÆ° ráŧng láš·n
xuáŧng nÆ°áŧc, nhÆ° cáŧp táŧąa vÃ o ÄÃĄ. Ngay giÃĒy phÃšt nÃ y, Huáŧ KhášĢ khÃīng thášĨy
cÃģ Táŧ SÆ° áŧ trÆ°áŧc máš·t, khÃīng cÃģ tuyášŋt, khÃīng cÃģ cÃĄi tÃĒm rong ruáŧi theo
vášt, khÃīng cÃģ cášĢ sáŧą cháŧĐng ngáŧ mÃ tÃĒm NgÃ i sáŧ ÄášŊc. TášĨt cášĢ Äáŧu tan biášŋn
kháŧi tÃĒm tháŧĐc cáŧ§a NgÃ i, tášĨt cášĢ Äáŧu khÃīng.â
ášĪy lÃ
sáŧą láŧch nghiáŧm Thiáŧn báš·t dáŧĐt ngÃīn ngáŧŊ, vÄn táŧą Äi thášģng vÃ o lÃēng ngÆ°áŧi Äáŧ
kiášŋn tÃĄnh thÃ nh Phášt. Báŧi vÃŽ tášĨt cášĢ lÃ khÃīng, thÃŽ cÃģ gÃŽ Äáŧ háŧi vÃ ÄÃĄp.
CÃēn cÃģ gÃŽ Äáŧ mÃŠ vÃ ngáŧ. CÃēn cÃģ gÃŽ giáŧŊa ngÃĢ vÃ ngÃĢ sáŧ, trong giÃĒy phÃšt
ÄÃģ, Huáŧ KhášĢ ÄÃĢ Äáŧi Äáŧi táŧŦ háŧ thášģm cáŧ§a sáŧą chášŋt chuyáŧn thÃ nh sáŧą sáŧng bášĨt
diáŧt.
CÅĐng
trong pháš§n Tu Tášp CÃīng Ãn, PhÆ°ÆĄng Tiáŧn CháŧĐng Ngáŧ, Thiáŧn Luášn II, trang
59, chÃšng ta thášĨy sáŧą biáŧu táŧ cáŧ§a tráŧąc tÃnh Thiáŧn, nhÆ° gÃĩ vÃ o vÃĄch ÄÃĄ tášĄo
thÃ nh tiášŋng vang, gáš·p bášc ThÃĄnh giášĢ mÃŠ váŧng sáŧm tráŧŦ, cháŧ cÃēn thuáš§n lášĄi
chášĨt liáŧu giÃĄc ngáŧ. NhÆ° NgÃ i Huáŧ NÄng gÃĄnh cáŧ§i bÃĄn dášĄo, nhÃĒn nghe ÄÆ°áŧĢc
cÃĒu kinh Kim CÆ°ÆĄng: âÆŊng vÃī sáŧ tráŧĨ nhi sanh káŧģ tÃĒmâ mÃ quyášŋt Äáŧnh Äi tÃŽm
NgÅĐ Táŧ Äáŧ háŧc Thiáŧn. Sau khi Äášŋn nÃši Hoášąng Mai Äáŧ gáš·p Táŧ Hoášąng NhášŦn, Táŧ
háŧi:
âNhÃ
ngÆ°ÆĄi áŧ ÄÃĒu Äášŋn? Äášŋn ÄÃĒy Äáŧ lÃ m gÃŽ?â
âTÃīi
lÃ tÃŠn quÃŠ mÃđa áŧ TÃĒn ChÃĒu Äášŋn, muáŧn lÃ m Phášt.â
Táŧ
nÃģi:
âVášy
ra ngÆ°ÆĄi táŧŦ LÄĐnh Nam táŧi, nhÆ°ng ngÆ°áŧi phÆ°ÆĄng Nam khÃīng cÃģ Phášt tÃnh, sao
nhÃ ngÆ°ÆĄi lášĄi mong thÃ nh Phášt ÄÆ°áŧĢc?â
Táŧ
Huáŧ NÄng Äáŧi láŧi:
âNgÆ°áŧi cÃģ Nam BášŊc, nhÆ°ng Phášt tÃnh ÄÃĒu cÃģ phÃĒn biáŧt BášŊc Nam?â
BÃĄt
NhÃĢ, máŧt báŧ kinh dÃ y 600 quyáŧn, nhÆ°ng rÃšt gáŧn lášĄi cháŧ cÃēn 270 cháŧŊ, tÃnh
luÃīn Äáŧ kinh, nhiáŧm máš§u, siÃŠu viáŧt trÃŠn máŧi táŧą tÃnh. Tháš§y ÄÃĢ cháŧĐng minh
sáŧą nhiáŧm máš§u ášĨy trong cuáŧn Thiáŧn vÃ BÃĄt NhÃĢ, pháš§n dášŦn vÃ o kinh vÄn BÃĄt
NhÃĢ do Viáŧn Cao Äášģng Phášt Háŧc HášĢi ÄáŧĐc, Ban Tu ThÆ° Phášt Háŧc ášĨn hÃ nh nÄm
2004, trang 11, nhÆ° sau:
âMášĄc
hášĄ diÃŠn, mÃ phÆ°ÆĄng TÃĒy gáŧi lÃ sa mášĄc Gobi, sÃĄch xÆ°a gáŧi lÃ Sa HÃ , máŧt
bÃĢi cÃĄt mÃŠnh mÃīng dÃ i trÃŠn 800 dáš·m, náŧi liáŧn hai náŧn vÄn minh táŧi cáŧ cáŧ§a
nhÃĒn loášĄi, trÃŠn khÃīng chim bay, dÆ°áŧi khÃīng thÃš chášĄy, cáŧ khÃīng, nÆ°áŧc cÅĐng
khÃīng, Huyáŧn Trang máŧt mÃŽnh máŧt bÃģng ÄÃĢ vÆ°áŧĢt qua kháŧi ÄoášĄn ÄÆ°áŧng Äáš§y
kinh sáŧĢ vÃ thÆ°áŧng xuyÃŠn lÃ m nášĢn lÃēng nháŧŊng ngÆ°áŧi kiÃŠn cÆ°áŧng nhášĨt, duy
cháŧ bášąng vÃ o láŧi kinh âMa ha BÃĄt NhÃĢ ba la mášt Äa tÃĒm kinhâ
ášĪy lÃ
nÄng láŧąc hiáŧu nghiáŧm cáŧ§a kinh, lÃ sáŧą gia trÃŽ cáŧ§a Báŧ TÃĄt khi lÃēng mÃŽnh
thanh táŧnh, hay quÃĄn thášĨy thášt tÆ°áŧng cáŧ§a cÃĄc phÃĄp lÃ khÃīng, khÃīng cÃģ
thášt tháŧ, mÃ vÆ°áŧĢt qua tášĨt cášĢ kháŧ nášĄn, nhÆ° láŧi kinh thÆ°áŧng táŧĨng Äáŧc: â...
Chiášŋu kiášŋn ngÅĐ uášĐn giai khÃīng, Äáŧ nhášĨt thiášŋt kháŧ ÃĄch... Báŧ TÃĄt y BÃĄt NhÃĢ ba la mášt Äa cáŧ tÃĒm vÃī
quÃĄi ngášĄi. VÃī quÃĄi ngášĄi cáŧ, vÃī háŧŊu kháŧ§ng báŧ, viáŧ
n ly ÄiÃŠn ÄášĢo máŧng
tÆ°áŧng...â
TÆ°
tÆ°áŧng BÃĄt NhÃĢ, trÃ tuáŧ vÃī lášu lÃ nhÃĒn táŧ Äáŧ§ Äáŧ lÃ m thÃ nh con ÄÆ°áŧng
chuyáŧn tášĢi sáŧą giÃĄc ngáŧ, lÃ chiášŋc bÃĻ ÄÆ°a ngÆ°áŧi qua dÃēng báŧc lÆ°u, dÃēng
nÆ°áŧc xoÃĄy cáŧ§a sÃīng sinh táŧ. BÃĄt NhÃĢ lÃ Äiáŧu kiáŧn duy nhášĨt Äáŧ con ngÆ°áŧi
thÃ nh Phášt, dÃđ con ngÆ°áŧi trášĢi qua bao nhiÃŠu cháš·ng ÄÆ°áŧng sinh táŧ. NhÆ°ng
máŧt khi trÃ BÃĄt NhÃĢ báŧŦng dášy Äáŧt chÃĄy vÃī minh, dášp tášŊt phiáŧn nÃĢo thÃŽ con
ÄÆ°áŧng giÃĄc ngáŧ lÃ ÄášĨy. Do vášy, BÃĄt NhÃĢ lÃ Mášđ cáŧ§a chÆ° Phášt vÃ Báŧ TÃĄt.
âNÃģi
rášąng BÃĄt NhÃĢ lÃ nguyÃŠn lÃ― cháŧ ÄášĄo cáŧ§a cÃĄc Ba La Mášt ášĨy lÃ vÃŽ cÃĄc nhÃ ÄášĄi
TháŧŦa quan niáŧm nÃģ cášĨu thÃ nh nhášĨt thiášŋt trÃ (SarvajnÃĢtÃ ). TáŧĐc lÃ , trÃ tuáŧ
viÃŠn mÃĢn mÃ bášc toÃ n trÃ ÄÃĢ thÃ nh táŧąu. Do ÄÃģ, BÃĄt NhÃĢ lÃ ÃĄnh sÃĄng ráŧi
khášŊp mÃ chÃšng ta phášĢi chiÃŠm ngÆ°áŧĄng. NÃģ ÄáŧĐng trÃŠn tášĨt cášĢ ášĢnh hÆ°áŧng Ãī
nhiáŧ
m cáŧ§a cÃĄc vášt tháŧ tráš§n gian. NÃģ soi sÃĄng tášĨt cášĢ bÃģng táŧi trong thášŋ
giáŧi Äáŧi ÄÃĢi nháŧ nguyÃŠn, vÃ do ÄÃģ mang lášĄi thanh bÃŽnh vÃ an áŧn cho máŧi
loÃ i. NÃģ cung cášĨp ÃĄnh sÃĄng cho ngÆ°áŧi mÃđ, nháŧ ÄÃģ y cÃģ tháŧ yÃŠn lÃ nh Äi
xuyÃŠn qua ÄÃŠm táŧi cáŧ§a vÃī minh. NÃģ dášŦn nháŧŊng ngÆ°áŧi lášĄc láŧi tráŧ váŧ con
ÄÆ°áŧng chÃnh. NÃģ vÃĐn máŧ cho chÃšng ta thášĨy chÃĒn lÃ― cáŧ§a vášĄn háŧŊu, vÃ chÃĒn lÃ―
ÄÃģ lÃ NhášĨt Thiášŋt TrÃ (SarvajnÃĢtÃ ). NÃģ lÃ nÆĄi nÆ°ÆĄng táŧąa cáŧ§a máŧi loÃ i,
khiášŋn chÃšng hoÃ n toÃ n khÃīng sáŧĢ hÃĢi, lÃ ngÆ°áŧi cÃģ nÄm con mášŊt soi rÃĩ tráŧn
cášĢ thášŋ gian. LÃ chÃĒn lÃ― vÆ°áŧĢt lÃŠn sáŧng vÃ chášŋt, vÆ°áŧĢt lÃŠn tášĨt cášĢ máŧi tášĄo
tÃĄc vÃ khÃĄt ÃĄi mÃ chÃnh lÃ tÃnh KhÃīng. LÃ kho lášŦm cáŧ§a hášŋt thášĢy máŧi chÃĒn
lÃ― (dharmakosa). LÃ Mášđ cáŧ§a hášŋt thášĢy chÆ° Phášt vÃ Báŧ TÃĄt.â
TÃĄnh
KhÃīng táŧŦ Thiáŧn BÃĄt NhÃĢ, chÃšng ta bÆ°áŧc sang Triášŋt Háŧc vÃ TÃĄnh KhÃīng, hai
phÆ°ÆĄng tráŧi láŧng láŧng tÆ° tÆ°áŧng giášĢi thoÃĄt. TáŧŦ tÆ° tÆ°áŧng giášĢi thoÃĄt, giÃĄc
ngáŧ nÃ y ÄÃĢ phÃĄ Äáŧ tášĨt cášĢ nháŧŊng Äiáŧu sai biáŧt nháŧ biÃŠn cáŧ§a thášŋ táŧĨc, Äáŧ
dáŧąng thÃ nh máŧt thášŋ giáŧi trang nghiÃŠm ÄášĄo quášĢ Báŧ TÃĄt. TáŧŦ náŧn Triášŋt háŧc
TÃĄnh KhÃīng vÃ BÃĄt NhÃĢ nÃ y, ngÆ°áŧi háŧc Phášt khÃīng tháŧ khÃīng cÃģ cÃĄi nhÃŽn,
cÃĄi suy tÆ° nghiÃŠm tÃšc lÃ giáŧŊa cuáŧc Äáŧi tráš§n gian nhiáŧu máŧng ášĢo, huyáŧ
n
tÆ°áŧng lÃ nÆĄi sinh tráŧĨ cáŧ§a Báŧ TÃĄt, cáŧ§a nháŧŊng tÃĒm háŧn ÄášĄi sáŧđ. Triášŋt háŧc vÃ
TÃĄnh KhÃīng lÃ cÃĄi háŧc cao siÃŠu, cÃĄi háŧc tháŧąc tháŧ váŧ tÃnh chášĨt khÃīng thášt
cáŧ§a sáŧą vášt. TÃnh chášĨt khÃīng thášt nÃ y ÄÆ°áŧĢc diáŧ
n ÄášĄt bášąng máŧt tháŧĐ ngÃīn ngáŧŊ
Triášŋt lÃ― Phášt giÃĄo. Vášy thÃŽ, BÃĄt NhÃĢ vÃ TÃĄnh KhÃīng cÃđng gáš·p nhau áŧ máŧt
Äiáŧm lÃ san bášąng máŧi nášŋp suy tÆ°, tÆ°áŧng vÃ khÃīng tÆ°áŧng; thášt vÃ khÃīng
thášt, hay bášĨt cáŧĐ cÃĄi cÃģ tháŧ diáŧ
n ÄášĄt hay khÃīng nÃģi thÃ nh láŧi. ChÃĒn tráŧi
cáŧ§a BÃĄt NhÃĢ vÃ TÃĄnh KhÃīng khÃīng vÆ°áŧng vášĨp, vÃ Äáŧc qua nháŧŊng ngÃīn táŧŦ cáŧ§a
thášŋ táŧĨc Äášŋ, qua lášąn vášŋt, biÃŠn giáŧi cáŧ§a tÃĒm tÆ°, BÃĄt NhÃĢ vÃ TÃĄnh KhÃīng
vÆ°áŧĢt thoÃĄt con ÄÆ°áŧng táŧĨc Äášŋ nhÆ°ng hÃ m tÃ ng vÃ hiáŧn háŧŊu khášŊp máŧi tháŧi,
máŧi cháŧn.
ChÃšng
ta Äáŧc Thiáŧn, BÃĄt NhÃĢ vÃ TÃĄnh KhÃīng lÃ lÃ m máŧt hÃ nh trÃŽnh quay váŧ nguáŧn
Äáŧ Äáŧi diáŧn váŧi cÃĄi chÃĒn nhÆ° uyÃŠn nguyÃŠn vÃī sinh, bášĨt diáŧt, mÃ táŧŦ vÃī
tháŧ§y cho Äášŋn nay, ngÆ°áŧi vÃ chÃšng ta mÃĢi láš·n láŧi, mÃē mášŦm trong ÄÃŠm trÆ°áŧng
sinh táŧ theo dÃēng thÃĄc lÅĐ, cuáŧng tháŧĐc. Tháš§y viášŋt trong Thiáŧn vÃ BÃĄt NhÃĢ,
trang 198, nhÆ° sau:
â...
CÃĄi cÃ y nášąm trong ÄÃīi tay, nhÆ°ng cÃ y ÄášĨt lášĄi bášąng tay khÃīng. Ngáŧi trÃŠn
lÆ°ng ngáŧąa, nhÆ°ng trÃŠn yÃŠn lášĄi khÃīng káŧĩ sÄĐ, dÆ°áŧi yÃŠn khÃīng káŧĩ mÃĢ. BÆ°áŧc
qua cáš§u nÆ°áŧc khÃīng chášĢy mÃ cáš§u trÃīi. Thanh vÄn vášŦn cÃēn âbÃŠn nÃ yâ, dÃđ ÄÃĢ
cháŧĐng ÄášĄo, cho nÃŠn sáŧą cháŧĐng ÄášĄo ÄÃģ lášĄi khÃĄc hášģn váŧi kinh nghiáŧm cáŧ§a
mÃŽnh. Ã niáŧm ÄÃch tháŧąc váŧ TÃĄnh KhÃīng Äang cášĢn tráŧ sáŧą sáŧng tháŧąc cáŧ§a mÃŽnh.
Váŧi Báŧ TÃĄt thÃŽ TÃĄnh KhÃīng khÃīng cÃēn lÃ TÃĄnh KhÃīng, Báŧ TÃĄt sáŧng tháŧąc Äáŧi
sáŧng mÃŽnh khÃīng báŧ phÃĒn vÃĒn giáŧŊa cÃĄi khÃīng hay BášĨt khÃīng, giáŧŊa Niášŋt BÃ n
vÃ sinh táŧ, giáŧŊa giÃĄc ngáŧ vÃ vÃī minh. CÃĄi ÄÃģ BÃĄt NhÃĢ nÃģi lÃ âáŧ trong
KhÃīng tam ma Äáŧa mÃ khÃīng tháŧ§ cháŧĐng tháŧąc tášŋâ. VÃ ÄášĨy lÃ máŧt trong nháŧŊng
thÃĄi Äáŧ Äáš·c sášŊc nhášĨt cáŧ§a Báŧ TÃĄt Äáŧi váŧi cÃĩi Äáŧi.â
TáŧŦ
ÄÃĒy, chÃšng ta thášĨy ÄášĄo Phášt hiáŧn háŧŊu trong thášŋ gian, xÃĒy dáŧąng cho thášŋ
gian máŧt nášŋp sáŧng táŧnh lášĄc, an lÃ nh, khÃīng lÃŽa kháŧi thášŋ gian Äáŧ tÃŽm cáš§u
giÃĄc ngáŧ. Báŧ TÃĄt khÃīng cháŧi báŧ chÃšng sinh, Äáŧ tÃŽm hášĄnh phÃšc cho riÃŠng
mÃŽnh. Báŧ TÃĄt sáŧng ngay giáŧŊa lÃēng Äáŧi táŧ sinh Äáŧ Äáŧ thoÃĄt táŧ sinh, chÃšng
ta hÃĢy tu háŧc theo bÃ i káŧ:
Phášt
phÃĄp tášĄi thášŋ gian
BášĨt
ly thášŋ gian giÃĄc
Ly
thášŋ mÃch Báŧ Äáŧ
Do
nhÆ° cáš§u tháŧ giÃĄc
Dáŧch:
Phášt
phÃĄp áŧ nÆĄi thášŋ gian nÃ y
Chášģng
lÃŽa kháŧi thášŋ gian Äáŧ cáš§u giÃĄc ngáŧ
LÃŽa
kháŧi thášŋ gian Äáŧ tu cháŧĐng giÃĄc ngáŧ
Giáŧng
nhÆ° Äi tÃŽm lÃīng rÃđa sáŧŦng tháŧ
CÃĄc Cháŧ§ Äáŧ ÄášĄo Háŧc vÃ
Triášŋt Háŧc ÄÃīng TÃĒy.
NgoÃ i
cÃīng trÃŽnh dáŧch thuášt, trÆ°áŧc tÃĄc, Tháš§y cÃēn viášŋt nháŧŊng loášĄt bÃ i chuyÃŠn
Äáŧ váŧ tÆ° tÆ°áŧng Phášt Háŧc, Triášŋt háŧc ÄÃīng TÃĒy. NháŧŊng nhášn Äáŧnh, quan
Äiáŧm... lÃšc cÃēn lÃ GiÃĄo sÆ° ÄášĄi háŧc VášĄn HášĄnh vÃ Táŧng BiÃŠn Tášp tášĄp
chÃ TÆ° TÆ°áŧng. NháŧŊng bÃ i viášŋt váŧ cÃĄc cháŧ§ Äáŧ nÃ y máŧt pháš§n ÄÃĢ ÄÄng trong
tášĄp chÃ TÆ° TÆ°áŧng VášĄn HášĄnh, máŧt pháš§n ÄÄng rášĢi rÃĄc trÃŠn cÃĄc bÃĄo chÃ, tášp
san, hay trÃŠn cÃĄc trang bÃĄo Äiáŧn táŧ: trang nhÃ Phášt Viáŧt, QuášĢng ÄáŧĐc,
PhÃĄp VÃĒn... Qua nháŧŊng bÃ i viášŋt nÃ y, máŧt sáŧ lášĨy tÃŠn lÃ NhÆ° Tháŧ, nhÆ° bÃ i:
Cogito BÃĄt NhÃĢ DÆ°áŧi Ãnh SÃĄng Hiáŧn TÆ°áŧĢng Luášn. TášĄp chÃ VášĄn HášĄnh sáŧ 8 vÃ
9, káŧ· niáŧm Phášt ÄášĢn, Phášt láŧch 2510, trang 114. So SÃĄnh CÃĄc VášĨn Äáŧ Triášŋt
Háŧc ÄÃīng TÃĒy Cogito Trong Triášŋt Háŧc Phášt GiÃĄo, tášĄp chÃ VášĄn HášĄnh sáŧ 1, káŧ·
niáŧm Phášt ÄášĢn, Phášt láŧch 2500, trang 49, v.v...
NháŧŊng
cháŧ§ Äáŧ nhÆ° trÃŠn, Tháš§y viášŋt khÃĄ nhiáŧu, ngÆ°áŧi viášŋt xin giáŧi thiáŧu máŧt sáŧ
tiÃŠu biáŧu:
Láŧ
NgÃīn.
âCogito lÃ máŧt danh táŧŦ La Tinh cÃģ nghÄĐa lÃ âtÃīi suy tÆ°áŧngâ rÃšt trong
nguyÃŠn lÃ― triášŋt háŧc cáŧ§a Descarts âCogito ergo sum: tÃīi suy tÆ°áŧng vášy cÃģ
tÃīiâ (ji peuse je suis). Theo Decarts thÃŽ ÄÃģ lÃ máŧt chÃĒn lÃ― hiáŧn nhiÃŠn
sau khi Ãīng ÄÃĢ hoÃ i nghi pháŧ§ nhášn sáŧą hiáŧn háŧŊu cáŧ§a máŧi sáŧą vášt trong vÅĐ
tráŧĨ. Vášy Cogito cháŧ lÃ máŧt tháŧ nghiáŧm váŧ sáŧą hiáŧn háŧŊu cáŧ§a cháŧ§ tháŧ, váŧi
trÃ tháŧĐc tráŧąc giÃĄc váŧ háŧŊu tháŧ cáŧ§a cháŧ§ tháŧ ášĨy.
Sau
nÃ y Husserl, Sartre, Heidegger láš§n lÆ°áŧĢt theo Descarts suy nghiáŧm váŧ bášĢn
tháŧ cáŧ§a tri tháŧĐc vÃ Äem lášĄi cho danh táŧŦ Cogito nháŧŊng náŧi dung khÃĄc nhau.
Do ÄÃģ, chÃšng tÃīi cÅĐng cÃģ Ã― mÆ°áŧĢn danh táŧŦ Cogito Äáš·t lÃ m máŧt Äáŧ máŧĨc cho sáŧą
nghiÃŠn cáŧĐu bášĢn tháŧ tri tháŧĐc siÃŠu nghiáŧm cáŧ§a ÄáŧĐc Phášt, trong loášĄt bÃ i So
SÃĄnh Triášŋt Háŧc ÄÃīng TÃĒy cáŧ§a chÃšng tÃīi.â (TÆ° TÆ°áŧng VášĄn HášĄnh, quyáŧn 1, Káŧ·
Niáŧm Phášt ÄášĢn Phášt láŧch 2509, trang 49)
Thi Ca, Náŧn VÄn Háŧc Hiáŧn ÄášĄi.
NÃģi
Äášŋn thÆĄ cáŧ§a Tháš§y, háš§u nhÆ° ai cÅĐng biášŋt tášp thÆĄ GiášĨc MÆĄ TrÆ°áŧng SÆĄn vÃ
NgáŧĨc Trung Máŧ NgáŧŊ. NgoÃ i hai tášp thÆĄ nÃ y cÃēn cÃģ cÃĄc thÆĄ khÃĄc qua nhiáŧu
dášĄng tháŧĐc, ÄÆ°áŧĢc ÄÄng trÃŠn cÃĄc tášĄp chÃ, Äáš·c san táŧŦ trong nÆ°áŧc Äášŋn hášĢi
ngoášĄi. Nhiáŧu bÃ i trong Tášp thÆĄ GiášĨc MÆĄ TrÆ°áŧng SÆĄn ÄÃĢ ÄÆ°áŧĢc pháŧ nhášĄc vÃ ÄÃĢ
ÄÆ°áŧĢc cÃĄc ca ngháŧ sÄĐ ngÃĒm, hÃĄt thÆĄ Tháš§y.
NháŧŊng
Ã― thÆĄ cáŧ§a Tháš§y ÄÃĢ tášĄo nhiáŧu ášĨn tÆ°áŧĢng cho giáŧi thÆ°áŧng ngoášĄn, nháŧŊng hÃŽnh
ášĢnh thÃĒm tráš§m cáŧ§a quÃŠ hÆ°ÆĄng dÃĒn táŧc, nháŧŊng tÃŽnh táŧą vÃ Æ°áŧc nguyáŧn muÃīn
trÃđng cáŧ§a âcuáŧc láŧŊâ, phÆ°ÆĄng tráŧi máŧng. Äáŧc thÆĄ Tháš§y, Äáŧ thášĨy tÃĒm háŧn cáŧ§a
ngÆ°áŧi ngháŧ sáŧđ, thi sáŧđ hay Äáŧc thÆĄ Tháš§y Äáŧ cášĢm nhášn, chia sášŧ tÃĒm tháŧĐc cáŧ§a
kášŧ sáŧđ luÃīn hÆ°áŧng váŧ ÄášĨt nÆ°áŧc báŧ Äáŧa ÄÃ y? Máŧt ÄášĨt nÆ°áŧc ÄÃģi nghÃĻo Äáš§y táŧ§i
nháŧĨc, máŧt dÃĒn táŧc láš§m than kháŧn cÃđng, vÃ Ã― chÃ ášĨy ÄáŧĐng thášģng Äáŧ thášĨy quÃŠ
hÆ°ÆĄng vÃ dÃĒn táŧc Viáŧt hÃ o hÃđng trong Ã― tháŧĐc táŧą táŧn, Äáŧc lášp. ThÆĄ cáŧ§a
Tháš§y mang nhiáŧu cášĢm tÃnh dášĄt dÃ o tÃŽnh ngÆ°áŧi, tÃŽnh ÄášĄo, tÃŽnh non sÃīng gášĨm
vÃģc. Máŧt tÃŽnh cášĢm chÃĒn thášt mÃ suáŧt dÃēng láŧch sáŧ quÃŠ hÆ°ÆĄng cÃēn mÃŠnh mang
trong Ã― thÆĄ mÆ°áŧĢt mÃ , hÃđng trÃĄng:
NgÆ°áŧi
Äi ÄÃĒu bÃģng hÃŽnh mÃēn máŧi
Nášŧo
táŧi lui cÃēn dášĨu nhášĄt máŧ
ÄÆ°áŧng
láŧch sáŧ
Báŧn
ngÃ n nÄm dáŧĢn sÃģng
Äáŧ
ngÆ°áŧi Äi khÃīng hášđn bášŋn báŧ
(TÄĐnh
ThášĨt 24, 2000-2001)
Hay:
Tiášŋng
trášŧ khÃģc ngÃĒn vang láŧi vÄĐnh cáŧu
TáŧŦ
nguyÃŠn sÆĄ sÃīng mÃĄu thášŊm Äáŧng xanh
TÃīi
lÃ cáŧ trÃīi theo dÃēng thiÃŠn cáŧ
Nghe
láŧi ru nháŧ mÃĢi buáŧi bÃŽnh minh
Buáŧi
vÃī tháŧ§y háŧn tÃīi táŧŦ ÄÃĄy máŧ
Uáŧng
sÆ°ÆĄng khuya tÃŽm sinh láŧ viáŧ
n trÃŽnh
Khi
nášŊng sáŧm hÃīn náŧng lÃŠn náŧĨ nháŧ
TÃīi
yÃŠu ai, tráŧi ráŧąc sÃĄng bÃŽnh mÃŽnh.
(BÃŽnh
Minh - TÄĐnh Táŧa, thÃĄng 9-1983)
Tiášŋp
theo GiášĨc MÆĄ TrÆ°áŧng SÆĄn lÃ NgáŧĨc Trung Máŧ NgáŧŊ, tášp thÆĄ lÃ m trong tháŧi
gian áŧ tÃđ bášąng cháŧŊ HÃĄn. Äáŧc NgáŧĨc Trung Máŧ NgáŧŊ Äáŧ thášĨy ÄÆ°áŧĢc tinh tháš§n an
nhiÃŠn táŧą tášĄi cáŧ§a Tháš§y dášŦu lÃ nháŧŊng bÃ i thÆĄ trong lÃšc áŧ tÃđ. Máŧt tÃĒm háŧn
thÆ° thÃĄi nhášđ nhÆ° mÃĒy vÃ thong dong nhÆ° giÃģ, nhÆ°ng Äáš§y ášŊp lÃēng thÆ°ÆĄng yÃŠu
tráš§n gian kháŧ láŧĨy, Äáš§y huyášŋt láŧ tuÃīn trÃ o, máŧi khi bÆ°ng bÃĄt cÆĄm tÃđ. TáŧŦ
nháŧŊng bi hoan cáŧ§a cuáŧc sáŧng tÃđ ÄÃ y ášĨy, Tháš§y ÄÃĢ viášŋt thÃ nh nháŧŊng láŧi thÆĄ
nÃģi lÃŠn tÃĒm cášĢm cáŧ§a mÃŽnh, qua bÃ i CÃšng DÆ°áŧng:
âPháŧĨng tháŧ ngáŧĨc tÃđ phášĄn
CÃšng
dÆ°áŧng Táŧi ThášŊng TÃīn
Thášŋ
gian trÆ°áŧng huyášŋt hášn
Báŧnh
bÃĄt láŧ vÃī ngÃīn.â
Dáŧch:
âÄÃĒy
bÃĄt cÆĄm tÃđ con kÃnh dÃĒng
CÃšng
dÆ°áŧng ÄáŧĐc Phášt ÄášĨng TÃīn ThÃĒn
Thášŋ
gian chÃŽm ÄášŊm trong mÃĄu láŧa
Láŧ
nháŧ khÃīng láŧi, lÃēng xÃģt thÆ°ÆĄngâ
TáŧŦ trÃĄi sang: HT TrÃ ChÆĄn, HT ChÆĄn ThÃ nh & TT NguyÃŠn SiÃŠu
HÃŽnh ášĢnh buáŧi giáŧi thiáŧu tÃĄc phášĐm
Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt cáŧ§a ThÆ°áŧĢng táŧa Tuáŧ Sáŧđ tášĄi Santa Ana, ngÃ y 11
thÃĄng 8-2007
HÃŽnh ášĢnh buáŧi giáŧi thiáŧu tÃĄc
phášĐm
Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt cáŧ§a ThÆ°áŧĢng táŧa Tuáŧ Sáŧđ tášĄi Santa Ana, ngÃ y 11
thÃĄng 8-2007
NgoÃ i
ra cÃēn cÃģ nháŧŊng bÃ i thÆĄ mÃ khÃīng áŧ trong hai tášp nÃģi trÃŠn, nhÆ° bÃ i Tiáŧu
KhÃšc Phášt ÄášĢn, NháŧŊng Äiáŧp KhÃšc Cho DÆ°ÆĄng Cáš§m... Tháš§y ÄÃĢ viášŋt:
âSÆ°áŧn
non máŧt bÃģng ÄášĄo giÃ
Tráš§m
tÆ° nÄm thÃĄng bÃŠn báŧ táŧ sinh
NhÃŽn
sao mÃ ngáŧ sáŧą tÃŽnh:
Ai
ngÆ°áŧi ÄášĄi GiÃĄc cho mÃŽmh quy y?â
Äáŧ ráŧi
táŧŦ ÄÃģ, Tháš§y gáŧi gášĨm lÃēng mÃŽnh qua Ã― thÆĄ: Cuáŧc sáŧng quÃĄ nhiáŧu kháŧ Äau,
con ngÆ°áŧi cáŧĐ mÃĢi lang thang trÃŠn nháŧŊng bÆ°áŧc ÄÆ°áŧng sinh táŧ tráš§m luÃĒn, mÃ
chášģng biášŋt khi nÃ o ÄÆ°áŧĢc thoÃĄt kháŧi vÃēng quanh quášĐn ášĨy:
âTháŧi
gian váŧ cÃĄnh ngang Äáš§u;
Sinh,
giÃ , báŧnh, chášŋt trÃĄnh ÄÃĒu vášn cÃđng
Kháŧ
Äau lÃ kháŧi tÃŽnh chung
Ai
nÃĒng cÃĩi thášŋ qua bÃđn táŧ sinh?â
Äáŧc
xong hai tášp thÆĄ GiášĨc MÆĄ TrÆ°áŧng SÆĄn vÃ NgáŧĨc Trung Máŧ NgáŧŊ cÅĐng nhÆ° máŧt sáŧ
cÃĄc bÃ i thÆĄ khÃĄc, chÃšng ta khÃīng tháŧ khÃīng nghÄĐ Äášŋn tÃĄc phášĐm âTÃī ÄÃīng
Pha, NháŧŊng PhÆ°ÆĄng Tráŧi Viáŧ
n Máŧngâ mÃ Tháš§y ÄÃĢ dáŧch giášĢng láŧi thÆĄ vÄn bay
báŧng, chÆĄi vÆĄi. NgÆ°áŧi viášŋt xin ÄÆ°áŧĢc trÃch máŧt ÄoášĄn trong âTÃī ÄÃīng Pha,
NháŧŊng PhÆ°ÆĄng Tráŧi Viáŧ
n Máŧngâ, trang 240, Äáŧ giáŧi thiáŧu tÃĄc phášĐm táš§m cáŧĄ
cáŧ§a náŧn vÄn háŧc, thi ca hiáŧn ÄášĄi cáŧ§a Tháš§y:
â...
Giang SÆĄn nhÆ° háŧa
Máŧt
tháŧi hÃ o kiáŧt anh hÃđngâ
âNgáŧc
ÄÆ°áŧng Kim mÃĢ báŧng vang lÃŠn nháŧŊng tiášŋng gÃ o thÃĐt ÄoášĄn trÆ°áŧng. Chim háŧng
giášt mÃŽnh tung cÃĄnh bay cao. Biášŋt nÆĄi nÃ o lÃ cáŧ quášn, nÆĄi nÃ o lÃ tha
hÆ°ÆĄng Äáŧ chim háŧng Äášu lášĄi.
TrášĄch
tášn hÃ n chi bášĨt khášģng thÃŠ
Táŧch
máŧch sa chÃĒu lÃĢnh
ÄÆ°áŧng
ra Äi, qua trÄng ngÃ n, qua giÃģ bÃĢi, mÃĒy váš§n vÅĐ, nÃši non sáŧĨp xuáŧng, nášŊng
chiáŧu Äáŧ nhÆ° mÃĄu. Äau kháŧ, kinh hoÃ ng nÃŠn kÃŠu rÃĐo, nÃŠn ngášm ngÃđi vÃ uášĨt
hášn.
SÆĄn
áŧĐc Háŧ hoan lao viáŧ
n máŧng
Äáŧa
danh HoÃ ng Kháŧ§ng khášĨp cÃī tháš§n.
ÄášĨt
khÃĄch lÃ mÆ°áŧi tÃĄm cÃĄi gháŧnh thÃĄc kinh hoÃ ng Äáŧ xuáŧng, nÆ°áŧc mášŊt cáŧ§a máŧt
lÃĢo tháš§n cÃī quášĄnh cÅĐng Äáŧ xuáŧng. NhÆ°ng ÄášĨt ÄÃģ Äáŧa ÄÃ y thÃĒn xÃĄc mÃ khÃīng
Äáŧa ÄÃ y viáŧ
n máŧng. QuÃŠ hÆ°ÆĄng váŧi ÃĒn tÃŽnh thášŊm thiášŋt kia máŧi tháŧąc lÃ Äáŧa
ÄÃ y viáŧ
n máŧng.
NÃši
nháŧ Háŧ hoan Äáŧa ÄÃ y viáŧ
n máŧng
ÄášĨt
tÃŠn HoÃ ng Kháŧ§ng láŧ khÃģc cÃī tháš§nâ
TášĨt cášĢ
nháŧŊng gÃŽ ÄÆ°áŧĢc giáŧi thiáŧu hášŋt sáŧĐc tiÃŠu biáŧu cÃīng trÃŽnh háŧc thuášt, thi ca
cáŧ§a Tháš§y, cháŧ lÃ tiášŋng nÃģi cáŧ§a cášĢm nghÄĐ sÃĒu xa, táŧn Äáŧng nÆĄi ngÆ°áŧi háŧc
trÃē qua bao thášp niÃŠn, lÃĢnh tháŧ táŧŦ sáŧą giÃĄo huášĨn, tÃ i báŧi ÃĒn ÄáŧĐc cáŧ§a bášc
Tháš§y trong sáŧą truyáŧn ÄášĄt, nuÃīi dÆ°áŧĄng thášŋ háŧ con em. Do vášy, khÃīng sao
trÃĄnh kháŧi nháŧŊng Äiáŧu khiášŋm khuyášŋt. KÃnh mong Tháš§y táŧŦ bi lÆ°áŧĢng tháŧĐ, cÅĐng
nhÆ° chÆ° váŧ TháŧĐc giášĢ cao minh vui lÃēng cháŧ giÃĄo.
Buáŧi giáŧi thiáŧu tÃĄc phášĐm
Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt cáŧ§a ThÆ°áŧĢng táŧa Tuáŧ Sáŧđ tášĄi Santa Ana, ngÃ y 11
thÃĄng 8-2007
ThÃch NguyÃŠn
SiÃŠu
XuyÃŠn
suáŧt táš§m nhÃŽn Äáŧ lÃ m viáŧc xÃĒu kášŋt máŧt cÃīng trÃŽnh háŧc thuášt cÃģ táš§m cáŧĄ lÃ
máŧt Äiáŧu vÃī cÃđng khÃģ khÄn. HÆĄn náŧŊa, máŧt cÃīng trÃŽnh háŧc thuášt lášĄi lÃ cáŧ§a
máŧt bášc Tháš§y, cáŧ§a máŧt nhÃ nghiÃŠn cáŧĐu Phášt háŧc uyÃŠn bÃĄc, cáŧ§a máŧt nhÃ tÆ°
tÆ°áŧng, thi ca ÄÆ°ÆĄng tháŧi thÃŽ quášĢ thášt lášĄi cÃ ng khÃīng nÃŠn.
Nášŋu
nÃģi váŧ sáŧ lÆ°áŧĢng cáŧ§a cÃīng trÃŽnh háŧc thuášt ášĨy cÅĐng Äáŧ§ Äáŧ cho chÃšng ta kÃnh
tráŧng, ngÆ°áŧĄng máŧ cÃĄi khášĢ nÄng báŧn báŧ, liÃŠn táŧĨc, lÃ m viáŧc khÃīng biášŋt máŧi
máŧt, Äáŧ ngÃ y hÃīm nay ÄÃĢ tÃĄc thÃ nh nháŧŊng báŧ kinh ÄÆ°áŧĢc luášn giášĢi, chuyáŧn
ngáŧŊ táŧŦ PhášĄn bášĢn, HÃĄn tášĄng ra Viáŧt ngáŧŊ. Bao nhiÃŠu tÆ° tÆ°áŧng triášŋt háŧc táŧŦ
ÄÃīng sang TÃĒy ÄÆ°áŧĢc viášŋt thÃ nh nháŧŊng cháŧ§ Äáŧ láŧn Äáŧ thášĨy ÄÆ°áŧĢc hai náŧn vÄn
hÃģa ÄÃīng TÃĒy gáš·p nhau dÆ°áŧi ngÃēi bÃšt cáŧ§a Tháš§y. VÃ cÃēn biášŋt bao nháŧŊng ÃĄng
vÄn thÆĄ khÃĄc náŧŊa.
Nášŋu
nÃģi váŧ phášĐm, qua cÃīng trÃŽnh háŧc thuášt ášĨy, thÃŽ Tháš§y cÃģ máŧt trÃ tuáŧ hoášąng
viáŧ
n, máŧt cÃīng trÃŽnh giášĢng luášn to láŧn qua cÃĄc tÃĄc dáŧch phášĐm ÄÃĢ ÄÆ°áŧĢc ášĨn
hÃ nh. Do vášy, nhÃĒn buáŧi láŧ
giáŧi thiáŧu tÃĄc phášĐm âHuyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cáštâ
hÃīm nay, ngÆ°áŧi viášŋt xin phÃĐp ÄÆ°áŧĢc giáŧi thiáŧu máŧt cÃĄch tiÃŠu biáŧu cÃĄc tÃĄc
dáŧch phášĐm, cÃĄc cháŧ§ Äáŧ biáŧn bÃ n Triášŋt Háŧc TÆ° TÆ°áŧng ÄÃīng TÃĒy, TÆ° TÆ°áŧng
Phášt Háŧc vÃ máŧt sáŧ bÃ i thÆĄ mang tÃŽnh ÄášĄo váŧ, quÃŠ hÆ°ÆĄng, dÃĒn táŧc, Äáŧ thášĨy
máŧt ngÆ°áŧi con dÃĒn nÆ°áŧc Viáŧt ÄÃĢ sáŧng trong lÃēng quÃŠ hÆ°ÆĄng, láŧn lÃŠn trong
tÃŽnh táŧą dÃĒn táŧc ÄÃĢ cÃđng chia sášŧ, cÆ°u mang nháŧŊng bÆ°áŧc thÄng tráš§m cáŧ§a vášn
nÆ°áŧc vÃ táŧŦ ÄÃģ ÄÃĢ Äi theo Äáŧnh nghiáŧp cáŧ§a mÃŽnh, nhÆ° láŧi táŧąa, ThášŊng Man
GiášĢng Luášn: do Ban Tu ThÆ° Viáŧn Cao Äášģng Phášt Háŧc HášĢi ÄáŧĐc Nha Trang ášĨn
hÃ nh nÄm 2001:
âBášĢn
Kinh ThášŊng Man nÃ y ÄÆ°áŧĢc dáŧch vÃ giášĢi vÃ o máŧt tháŧi Äiáŧm mÃ dášĨu ášĨn cáŧ§a nÃģ
sáš― mÃĢi mÃĢi khÃīng phai máŧ trong tÃĒm trÃ cáŧ§a nháŧŊng cháŧĐng nhÃĒn láŧch sáŧ. Máŧi
cÃĄ nhÃĒn nhÃŽn theo gÃģc Äáŧ nhÃĢn quan cáŧ§a mÃŽnh. Bášąng háŧŊu trÃ tháŧĐc cÃģ tháŧ
tÃŽm thášĨy ÄÃĒu ÄÃģ, giáŧŊa hai hÃ ng cháŧŊ dáŧch vÃ giášĢi, dášĨu ášĨn mÆĄ háŧ cáŧ§a tháŧi
gian. Máŧt cáŧng cáŧ non yášŋu, cáŧ vÆ°ÆĄn mÃŽnh ÄÃģn bášŊt ÃĄnh sÃĄng cho láš― sáŧng,
dÆ°áŧi sáŧĐc náš·ng tÃ n bášĄo cáŧ§a kháŧi ÄÃĄ vÃī tri láš§m lÃŽ. BášĢn dáŧch vÃ giášĢi cháŧ
máŧi hoÃ n tášĨt pháš§n ÄášĄi cÆ°ÆĄng. NhÆ°ng cÅĐng phášĢi tášĄm tháŧi xášŋp vÃ o gÃģc táŧi
cáŧ§a giÃĄ sÃĄch. NgÆ°áŧi viášŋt Äi theo Äáŧnh nghiáŧp cáŧ§a mÃŽnh. Hay cáŧ§a cášĢ dÃĒn
táŧc?â
Trong
tháŧi gian nhášp thášĨt Tháš§y ÄÃĢ dáŧch xong báŧ A HÃ m (TrÆ°áŧng A HÃ m, Trung A
HÃ m, TÄng NháŧĐt A HÃ m vÃ TášĄp A HÃ m) lÃ m Kinh háŧc cho cÃĄc láŧp chuyÃŠn khoa
Phášt Háŧc, Äáŧng tháŧi cÅĐng Äáŧ cho cÃĄc thášŋ háŧ kášŋ tháŧŦa cÃģ cÃĄi nhÃŽn thášĨu
triáŧt váŧ Äáŧi sáŧng, vÃ cÃīng cuáŧc thuyášŋt phÃĄp hÃģa Äáŧ thÆ°áŧng nhášt cáŧ§a ÄáŧĐc
Thášŋ TÃīn vÃ hÃ ng ThÃĄnh chÃšng.
Náŧi
dung báŧn báŧ Kinh A HÃ m, ÄáŧĐc Phášt thuyášŋt phÃĄp cho Äáŧ§ máŧi giáŧi, táŧŦ thášŋ
giáŧi chÆ° thiÃŠn Äášŋn háŧi chÃšng ThÃĄnh Äáŧ táŧ, táŧŦ xÃĢ háŧi loÃ i ngÆ°áŧi Äášŋn cÃĄc
loÃ i chÃšng sinh khÃĄc. ÄáŧĐc Phášt khÃīng phÃĒn biáŧt giÃ u nghÃĻo, sang hÃĻn, vua
chÃša, cÃđng Äinh, trÃ tháŧĐc hay yášŋu kÃĐm, thÃ nh tháŧ hay thÃīn quÃŠ, bášĨt cáŧĐ ai
cÃģ Äáŧ§ nhÃĒn duyÃŠn thÃŽ ÄáŧĐc Phášt Äáŧu hÃģa Äáŧ. NhÆ° kinh Angulimala, chÃ ng VÃī
NÃĢo, ÄáŧĐc Phášt hÃģa Äáŧ kášŧ sÃĄt nhÃĒn thÃ nh ThÃĄnh quášĢ. Kinh Amparali ÄáŧĐc Phášt
hÃģa Äáŧ ngÆ°áŧi káŧđ náŧŊ thÃ nh thÃĄnh thiáŧn, ngÆ°áŧi gÃĄnh phÃĒn thÃ nh A La HÃĄn,
bášc vua chÃša thÃ nh ngÆ°áŧi háŧ phÃĄp vÃ hÃ ng trÆ°áŧng giášĢ thÃ nh ÄášĄi thÃ cháŧ§.
Trong kinh GiÃĄo Tháŧ Thi Ca La Viáŧt, ÄáŧĐc Phášt hÃģa Äáŧ chÃ ng Thiáŧn Sanh lášĄy
láŧĨc phÆ°ÆĄng trong ThÃĄnh phÃĄp luášt. Kinh PhášĄm ThiÃŠn tháŧnh Phášt, hÃģa Äáŧ qua
cÃĄc cung tráŧi. Kinh Tháŧ§y Táŧnh PhášĄm ChÃ, hÃģa Äáŧ hÃ ng BÃ La MÃīn ngoášĄi ÄášĄo,
mÃ cÃĄch tháŧĐc tu hÃ nh cáŧ§a háŧ lÃ lÃĩa tháŧ, hay kháŧ hášĄnh theo cÃĄch sáŧng cáŧ§a
loÃ i sÃšc vášt â NgÆ°u hÃ nh giášĢ, CášĐu hÃ nh giášĢ, bášŊt chÆ°áŧc cÃĄch Än nhÆ° trÃĒu
vÃ ngáŧi cháŧm háŧm nhÆ° chÃģ.
CÅĐng
trong náŧi dung báŧn báŧ A HÃ m ÄÃĢ nÃģi lÃŠn Äáŧi sáŧng thášt ÄÆĄn giášĢn, Ãt nhu
cáš§u vÃ an nhiÃŠn táŧą tášĄi cáŧ§a ÄáŧĐc Phášt: NgÃ y cháŧ Än máŧt báŧŊa, táŧi ngáŧ§ dÆ°áŧi
gáŧc cÃĒy máŧt láš§n, váŧi ba tášĨm y, máŧt bÃŽnh bÃĄt, máŧt ÄÃĢy láŧc nÆ°áŧc, máŧt tÃši
kim cháŧ, táŧa cáŧĨ vÃ cÃĒy gášy. Gia tÃ i ÄáŧĐc Phášt cháŧ cÃģ cháŧŦng ÄÃģ. BášĨt cáŧĐ nÆĄi
nÃ o cÅĐng lÃ cháŧn an ngháŧ cáŧ§a NgÃ i, khi thÃŽ trong ngÃīi nhÃ tráŧng, khi thÃŽ
nÆĄi Äáŧng rÆĄm, trong cÄn phÃēng cáŧ§a ngÆ°áŧi tháŧĢ Äáŧ gáŧm, khi thÃŽ dÆ°áŧi gáŧc cÃĒy
hay bÃŠn triáŧn nÃši...
Náŧn
vÄn háŧc Kinh vÄn A HÃ m ÄÃĢ lÃ m sáŧng lášĄi tháŧi ÄáŧĐc Thášŋ TÃīn tášĄi thášŋ, cÅĐng
nhÆ° hÃ ng ThÃĄnh chÃšng trong sáŧą tu tášp, thiáŧn Äáŧnh hášąng ngÃ y. Trong sáŧą tu
tášp thiáŧn Äáŧnh ášĨy, quÃĄn chiášŋu táŧą thÃĒn, tháŧ, tÃĒm, phÃĄp Äáŧ Ã― tháŧĐc táŧŦng cášĢm
giÃĄc, Äáŧng tÃĄc nÆĄi chÃnh mÃŽnh, loášĄi tráŧŦ vÃī minh, cášĨu uášŋ, chášĨm dáŧĐt phiáŧn
nÃĢo Ãī trÆ°áŧĢc cáŧ§a tham sÃĒn si, Äáŧ chuyáŧn thÃ nh vÃī tham, vÃī sÃĒn, vÃī si...
Tháš§y
phiÃŠn dáŧch báŧn báŧ kinh A HÃ m cháŧĐa Äáŧąng bao nhiÃŠu tinh tÃšy, thÃĒm ÃĄo cáŧ§a
náŧn kinh viáŧn NguyÃŠn Tháŧ§y Phášt giÃĄo, ÄÃĢ lÃ m táŧ rášĄng, Äášm nÃĐt táŧŦng bÆ°áŧc
chÃĒn Äi cáŧ§a ÄáŧĐc Phášt in dášĨu trÃŠn khášŊp máŧi nášŧo ÄÆ°áŧng hÃģa Äáŧ, thÃŽ Äáŧng
tháŧi, Tháš§y cÅĐng dáŧch thuášt nháŧŊng báŧ kinh thuáŧc náŧn kinh viáŧn ÄášĄi TháŧŦa,
phÃĄt huy Báŧ TÃĄt ÄášĄo. NháŧŊng váŧ Báŧ TÃĄt sáŧng Äáŧi tášĄi gia, hÃŽnh dung, dÃĄng
dášĨp khÃīng khÃĄc máŧt ai, nhÆ°ng tÃĒm tÆ°, Ã― niáŧm lášĄi lÃ hÃģa thÃĒn cáŧ§a ÄášĄi Báŧ
TÃĄt, mang hÃ nh trang Bi nguyáŧn lÃ m Äášđp cuáŧc Äáŧi, cáŧĐu váŧt tráš§m luÃĒn.
NháŧŊng bášĢn kinh hÃ m sÃšc náŧi dung ášĨy lÃ : ThášŊng Man GiášĢng Luášn, Duy Ma Cášt
Sáŧ Thuyášŋt, Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt, PhÃĄp ThoášĄi Duy Ma Cášt...
Yášŋu
cháŧ cáŧ§a nháŧŊng báŧ kinh ášĨy ÄÃĢ dášĄy cho chÃšng ta thášĨy con ÄÆ°áŧng cáŧ§a Báŧ TÃĄt
Äi, chÃ nguyáŧn cáŧ§a Báŧ TÃĄt phÃĄt vÃ hÃ nh Äáŧng cáŧ§a Báŧ TÃĄt lÃ m Äáŧ pháŧĨng sáŧą
lÃ― tÆ°áŧng giÃĄc ngáŧ. DÃđ trÃŠn con ÄÆ°áŧng pháŧĨng sáŧą ášĨy, gáš·p phášĢi muÃīn ngÃ n
chÆ°áŧng duyÃŠn, ngháŧch cášĢnh, Báŧ TÃĄt cÅĐng khÃīng nao nÃšng Ã― chÃ Äáŧ sinh. Báŧi
vÃŽ Báŧ TÃĄt cÃģ Äáŧ§ ÄášĄo, Nguyáŧn, HÃ nh, cÃģ Äáŧ§ Báŧ Äáŧ tÃĒm, lÃēng giÃĄc ngáŧ cho
mÃŽnh vÃ cho ngÆ°áŧi.
Trong ThášŊng Man GiášĢng Luášn,
Tiášŋt 2: PhÃĄt Báŧ Äáŧ TÃĒm, Tháš§y viášŋt: âHášĄt giáŧng Báŧ Äáŧ khÃīng ÄÆ°áŧĢc gieo vÃ o
máŧt cÃĄnh Äáŧng tráŧŦu tÆ°áŧĢng nÃ o xa xÃīi, cÅĐng khÃīng cháŧ ÄáŧĢi gieo vÃ o máŧt
vÃđng ÄášĨt háŧĐa tháš§n thoášĄi nÃ o khÃĄc, mÃ nÃģ ÄÆ°áŧĢc gieo xuáŧng ngay trÃŠn sa mášĄc
sinh táŧ nÃ y, khÃī cášąn váŧi nháŧŊng Äau kháŧ triáŧn miÃŠn cáŧ§a chÃšng sinh nÃ y.
Ráŧi hášĄt giáŧng ášĨy cáš§n phášĢi ÄÆ°áŧĢc tÆ°áŧi bášąng nÆ°áŧc ngáŧt cáŧ§a táŧŦ bi Äáŧ láŧn
mášĄnh, Äáŧ Äášŋn tháŧi tráŧ hoa giÃĄc ngáŧ. Do ÄÃģ, quÃĄ trÃŽnh Quy, Giáŧi, Nguyáŧn
vÃ HÃ nh cáŧ§a Báŧ TÃĄt ÄášĄo lÃ nháŧŊng giai ÄoášĄn gieo xuáŧng vÃ vun tÆ°áŧi hášĄt
giáŧng Báŧ Äáŧ. NÃģi cÃĄch khÃĄc phÃĄt Báŧ Äáŧ tÃĒm vÃ thÃ nh táŧąu Báŧ Äáŧ quášĢ lÃ tráŧn
vášđn tášĨt cášĢ sáŧą nghiáŧp cáŧ§a Báŧ TÃĄt.â
Tháš§y
tiášŋp táŧĨc lÃ― giášĢi bÆ°áŧc Äáš§u cáŧ§a Báŧ TÃĄt phÃĄt tÃĒm phášĢi nhÆ° thášŋ nÃ o? Bášąng cÃĄi
nhÃŽn thášĐm thášĨu xuyÃŠn suáŧt ba ÄÆ°áŧng ÃĄc ÄášĄo, bášąng cÃĄi kháŧ miÃŠn man trÃŠn
ngáŧn láŧa thiÃŠu Äáŧt, chÃšng sinh mÃĢi lang thang trong ráŧŦng vÃī minh, ÄášĄi
dÆ°ÆĄng sinh táŧ mÃ chÆ°a táŧŦng cÃģ Ã― niáŧm vÆ°áŧĢt thoÃĄt sÃīng mÃŠ. TáŧŦng nháŧŊng Ã―
niáŧm ban sÆĄ cáŧĐu Äáŧ, táŧŦng nháŧŊng cášĢm xÃšc Äášŋn nháŧŊng náŧi kháŧ cáŧ§a chÃšng sinh,
Báŧ TÃĄt phÃĄt kháŧi chÃ nguyáŧn gieo hášĄt máš§m giÃĄc ngáŧ trÃŠn mášĢnh ÄášĨt phiáŧn
nÃĢo thášŋ gian - phiáŧn nÃĢo táŧĐc Báŧ Äáŧ, Äáŧ táŧŦ ÄÃģ hÆ°ÆĄng váŧ giášĢi thoÃĄt ÄÆ°áŧĢc
vÆ°ÆĄn cao, thÃ nh tÃ ng ráŧng che mÃĄt thášŋ gian nhiáŧu nášŊng quÃĄi vÃ tiášŋp táŧĨc
nuÃīi dÆ°áŧĄng bášąng dÃēng sáŧŊa táŧŦ ÃĄi láŧn khÃīn trÃŠn
con ÄÆ°áŧng chuyáŧn mÃŠ khai ngáŧ, táŧŦ phÃ m thÃ nh thÃĄnh.
Äáŧ
thášĨy rÃĩ Ã― nghÄĐa ÄÃch tháŧąc cáŧ§a Báŧ Äáŧ tÃĒm mÃ máŧt váŧ Báŧ TÃĄt hay hÃ nh giášĢ Äi
trÃŠn con ÄÆ°áŧng cáŧĐu Äáŧ phášĢi thÃĒn cháŧĐng, thášt cháŧĐng tÃĄnh ÄáŧĐc váŧ tha ášĨy.
Tháš§y viášŋt:
âBáŧ
Äáŧ tÃĒm lÃ gÃŽ? Báŧ Äáŧ tÃĒm ÄÃģ lÃ chÃ nguyáŧn nÃģng báŧng cáŧ§a máŧt chÃšng sinh táŧą
thášĨy mÃŽnh Äang sáŧng trong cášĢnh táŧi tÄm giáŧŊa Äáŧa ÄÃ y kháŧ nháŧĨc, mong tÃŽm
máŧt con ÄÆ°áŧng sÃĄng khÃīng nháŧŊng Äáŧ giášĢi thoÃĄt bášĢn thÃĒn kháŧi nháŧŊng Äe dáŧa
ÃĄp báŧĐc mÃ cÃēn Äáŧ giášĢi thoÃĄt cho tášĨt cášĢ nháŧŊng ngÆ°áŧi cÃđng cášĢnh ngáŧ. Báŧ Äáŧ
tÃĒm, ÄÃģ lÃ Ã― chÃ kiÃŠn cÆ°áŧng bášĨt khuášĨt cáŧ§a máŧt ngÆ°áŧi báŧ cáŧt trÃģi trÃŠn
ngáŧn láŧa ráŧąc chÃĄy, báŧ chÃ ÄášĄp dÆ°áŧi nháŧŊng sáŧĐc mášĄnh tÃ n kháŧc cáŧ§a tham
váŧng, ÄiÃŠn cuáŧng cáŧ§a chÃnh ta vÃ cáŧ§a máŧt tášp tháŧ ma quÃĄi chung quanh ta.
âVui cÆ°áŧi gÃŽ, thÃch thÃš gÃŽ, giáŧŊa ngáŧn láŧa khÃīng ngáŧŦng thiÃŠu Äáŧt? Báŧ bao
pháŧ§ trong bÃģng táŧi, sao khÃīng Äi tÃŽm ngáŧn Äuáŧc?â
KhÃīng
cÃģ tÃĒm nguyáŧn ÄÃģ, khÃīng cÃģ Ã― chÃ ÄÃģ, Báŧ TÃĄt ÄášĄo cháŧ lÃ máŧt con ÄÆ°áŧng xa
xÃīi, khÃīng tÆ°áŧng, tháš§n thoášĄi hoang ÄÆ°áŧng. VÃ Phášt tháŧŦa khÃīng hÆĄn máŧt
tiášŋng nÃģi suÃīng cáŧ§a máŧt ngÆ°áŧi mÃŠ sášĢng trong giášĨc ngáŧ§ ngÃ y.â
TáŧŦ
sáŧą suy tÆ° hiáŧn thÃ nh lÃ― giášĢi, giášĢng luášn, chÃšng ta thášĨy Báŧ Äáŧ tÃĒm mang
nhiáŧu Ã― nghÄĐa qua sáŧą sÆ°u khášĢo nghiÃŠn cáŧĐu táŧŦ ÄášĄi TášĄng Kinh, táŧŦ nháŧŊng báŧ
luášn láŧn cho ngÆ°áŧi háŧc Phášt máŧt kiášŋn tháŧĐc Phášt
phÃĄp, máŧt cÃĄi háŧc Äáš§y háŧĐng thÃš, máŧt kiášŋn giášĢi Phášt phÃĄp thÃĒm uyÃŠn. VÃ
cÅĐng táŧŦ sáŧą háŧc Phášt ÄÃģ Äáŧ trang báŧ cho mÃŽnh, hay nÃģi cho ÄÃšng
hÆĄn, cháŧ cÃģ ÄÃĄnh mášĨt Báŧ Äáŧ tÃĒm, mÃ phášĢi luÃīn nháŧ, vÃ luÃīn luÃīn hiáŧn háŧŊu,
dÃđ bášĨt cáŧĐ sáŧng chášŋt trong loÃ i chÃšng sinh nÃ o. Báŧi vÃŽ Báŧ Äáŧ tÃĒm lÃ tÃĒm
giÃĄc ngáŧ. TrÃŠn con ÄÆ°áŧng tu tášp mÃ quÃŠn Äi cÃĄi tÃĒm giÃĄc ngáŧ thÃŽ tu tášp
Äáŧ thÃ nh cÃĄi gÃŽ? Báŧ Äáŧ tÃĒm lÃ nhÃĒn táŧ, lÃ nháŧŊng Äiáŧu kiáŧn tášĨt yášŋu cáš§n cÃģ
trÃŠn con ÄÆ°áŧng thÄng tiášŋn cáš§u ÄášĄo VÃī thÆ°áŧĢng, lÃ nháŧŊng phášĐm tÃnh siÃŠu
viáŧt nÃĒng ÄáŧĄ Äáŧ Báŧ TÃĄt thÃ nh táŧąu Æ°áŧc nguyáŧn.
Trong
pháš§n chÃš thÃch, Tháš§y ÄÃĢ dášŦn giášĢi:
âBáŧ
Äáŧ tÃĒm (SKT Bodhicitta), nÃģi Äáŧ§ lÃ vÃī thÆ°áŧĢng Báŧ Äáŧ tÃĒm, hay A nášu Äa la
tam miáŧu tam Báŧ Äáŧ tÃĒm (SKT Anuttara-Samyak-Sambodhi-citta) táŧĐc tÃĒm
nguyáŧn thÃ nh táŧąu sáŧą giÃĄc ngáŧ táŧi thÆ°áŧĢng. ÄášĄi trÃ Äáŧ: âBáŧ TÃĄt sÆĄ phÃĄt
tÃĒm, lášĨy vÃī thÆ°áŧĢng báŧ Äáŧ lÃ m Äáŧi tÆ°áŧĢng, nÃģi rášąng: Mong tÃīi sáš― thÃ nh
Phášt. ÄÃģ gáŧi lÃ Báŧ Äáŧ tÃĒm.â Báŧ TÃĄt Di Láš·c nÃģi váŧi Thiáŧn TÃ i: âBáŧ Äáŧ tÃĒm
lÃ hášĄt giáŧng cáŧ§a hášŋt thášĢy Phášt phÃĄp. Báŧ Äáŧ tÃĒm lÃ ruáŧng phÆ°áŧc vÃŽ nuÃīi
láŧn phÃĄp bášĄch táŧch. Báŧ Äáŧ tÃĒm lÃ cÃĩi ÄášĨt láŧn, vÃŽ nÃĒng ÄáŧĄ hášŋt thášĢy thášŋ
gian. Báŧ Äáŧ tÃĒm lÃ táŧnh tháŧ§y, vÃŽ ráŧa sášĄch tášĨt cášĢ cÃĄu báŧĢn phiáŧn nÃĢo...â
ThášŊng
Man GiášĢng Luášn lÃ báŧ kinh lášĨy tÃŠn ngÆ°áŧi con gÃĄi cáŧ§a Vua Ba TÆ° Náš·c vÃ MášĄt
Láŧĩ phu nhÃĒn Äáŧ Äáš·t tÃŠn. NguyÃŠn do, sau khi tiášŋp nhášn thÆ° cáŧ§a vua cha vÃ
mášŦu hášu tÃĄn thÃĄn nháŧŊng phášĐm tÃnh siÃŠu viáŧt cáŧ§a NhÆ° Lai mÃ ThášŊng Man ÄÃĢ
phÃĄt kháŧi niáŧm tin thÃĒm thiášŋt, vÃ phÃĄt nguyáŧn ráŧng láŧn, ášĨy lÃ chÃ nguyáŧn
ÄášĄi tháŧŦa Báŧ TÃĄt, thÆ°áŧĢng cáš§u hášĄ hÃģa. Máŧt chÃ nguyáŧn hy hiášŋn thÃĒn mášĄng Äáŧ
tÃīn sÃđng ÄášĄo phÃĄp, Äáŧ láŧĢi lášĄc chÃšng sinh. âThášŊng Man phu nhÃĒn phÃĄt kháŧi chÃ nguyáŧn. ChÃ nguyáŧn ášĨy lÃ mong háŧc háŧi vÃ
thášĨu triáŧt vÃī lÆ°áŧĢng vÃī biÃŠn Phášt phÃĄp; vÃ khÃīng cháŧ cÃģ thášŋ, chÃ nguyáŧn
phu nhÃĒn cÃēn hÆ°áŧng Äášŋn nháŧŊng tháŧąc hÃ nh cao cášĢ, táŧą mÃŽnh gÃĄnh vÃĄc trÃĄch
nhiáŧm láŧn lao, sášĩn sÃ ng xášĢ báŧ thÃĒn mášĄng vÃŽ sáŧą táŧn tášĄi cáŧ§a chÃĄnh phÃĄp vÃ
vÃŽ láŧĢi Ãch cáŧ§a tášĨt cášĢ chÃšng sinh.â
TÃŠn
ngÆ°áŧi ThášŊng Man, biáŧu tÆ°áŧĢng cÃīng hášĄnh Báŧ TÃĄt cáŧ§a náŧŊ giáŧi. TáŧŦ biáŧu tÆ°áŧĢng
Báŧ TÃĄt nÃ y, chÃšng ta thášĨy hÃŽnh ášĢnh Báŧ TÃĄt Duy Ma Cášt trong Duy Ma Cášt Sáŧ
Thuyášŋt Kinh, hay Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt, mÃ Tháš§y ÄÃĢ giáŧi thiáŧu vÃ luášn
giášĢi. Äáŧ rÃĩ duyÃŠn do vÃ Ã― thÃš cáŧ§a Kinh, trong chÆ°ÆĄng II PhÆ°ÆĄng Tiáŧn
Quyáŧn XášĢo, Duy Ma Cášt Sáŧ Thuyášŋt Kinh ÄÃĢ nÃģi:
âBášĨy
giáŧ, trong thÃ nh Táŧģ Da Li cÃģ váŧ trÆ°áŧng giášĢ tÃŠn Duy Ma Cášt, hášąng cÃšng
dÆ°áŧng vÃī lÆ°áŧĢng Phášt, tráŧng gáŧc ráŧ
thiáŧn, cháŧĐng ÄášŊc vÃī sanh phÃĄp nhášŦn, cÃģ
tÃ i biáŧn thuyášŋt vÃī ngášĄi, hiáŧn du hÃ tháš§n thÃīng, nášŊm váŧŊng cÃĄc táŧng trÃŽ,
ÄášĄt ÄÆ°áŧĢc vÃī sáŧ Ãšy, khuášĨt pháŧĨc máŧi thÃđ ngháŧch quášĨy nhiáŧ
u cáŧ§a Ma, thášĨu
hiáŧu máŧi phÃĄp mÃīn sÃĒu thášģm, dášŦn Äášŋn giÃĄc ngáŧ... An trÃš trong oai láŧąc
nhiáŧm máš§u cáŧ§a Phášt, tÃĒm Ãīng luÃīn trášĢi ráŧng nhÆ° ÄášĄi dÆ°ÆĄng. ÄÆ°áŧĢc chÆ° Phášt
ca ngáŧĢi, hÃ ng Äášŋ ThÃch vÃ PhášĄm ThiÃŠn kÃnh pháŧĨc.â
Máŧt váŧ
Báŧ TÃĄt hiáŧn thÃĒn TrÆ°áŧng giášĢ, cÃģ Äáŧ§ Äáŧi sáŧng ngÅĐ dáŧĨc mÃ khÃīng báŧ chi pháŧi
báŧi ngÅĐ dáŧĨc. áŧ trong hÆ°ÆĄng sášŊc cáŧ§a thášŋ gian mÃ khÃīng báŧ thášŋ gian ÄášŊm
nhiáŧ
m. Vui chÆĄi trong cuáŧc sáŧng mÃ lÃšc nÃ o cÅĐng tráŧĨ trong ÄášĄo trÃ ng
thanh táŧnh â TÃđy sáŧ trÃš xáŧĐ thÆ°áŧng an lášĄc.
ÄÃĒy lÃ
tÆ° tÆ°áŧng ÄášĄi tháŧŦa Phášt giÃĄo, bÃ ng bášĄc trong Kinh vÄn Duy Ma Cášt. CÃģ láš§n
Duy Ma Cášt TrÆ°áŧng giášĢ gáš·p NgÃ i XÃĄ LáŧĢi PhášĨt Äang tÄĐnh táŧa trong khu ráŧŦng
vášŊng, Duy Ma Cášt háŧi NgÃ i XÃĄ LáŧĢi PhášĨt:
âThÆ°a NgÃ i XÃĄ LáŧĢi PhášĨt, bášĨt
tášĨt ngáŧi nhÆ° thášŋ máŧi lÃ tÄĐnh táŧa... khÃīng kháŧi diáŧt tášn Äáŧnh
(SamjnÃ vedita -Nirodha-SamÃ patti) mÃ hiáŧn cÃĄc oai nghi, ÄÃģ máŧi lÃ tÄĐnh
táŧa... khÃīng ÄoášĄn phiáŧn nÃĢo mÃ nhášp Niášŋt BÃ n, ášĨy máŧi lÃ tÄĐnh táŧa...â
ÄÃģ lÃ
cung cÃĄch cáŧ§a NgÃ i XÃĄ LáŧĢi PhášĨt â bášc A La HÃĄn. CÃēn Äáŧi váŧi chÆ° váŧ Báŧ
TÃĄt, cÃģ láš§n Duy Ma Cášt lÃŠn cung tráŧi ÄÃĒu XuášĨt (Tusita) viášŋng Báŧ TÃĄt Di
Láš·c (Maitreya) vÃ háŧi:
âThÆ°a
NgÃ i Di Láš·c, Thášŋ TÃīn tháŧ kÃ― cho NgÃ i, máŧt Äáŧi náŧŊa sáš― thÃ nh Phášt. NhÆ°ng
NgÃ i ÄÆ°áŧĢc tháŧ kÃ― theo Äáŧi nÃ o? QuÃĄ kháŧĐ chÄng? QuÃĄ kháŧĐ ÄÃĢ qua ráŧi. Váŧ lai
chÄng? Váŧ lai chÆ°a Äášŋn. Hiáŧn tášĄi chÄng? Hiáŧn tášĄi khÃīng dáŧŦng?â
Huyáŧn
ThoášĄi Duy Ma Cášt, tÃĄc phášĐm ÄÆ°áŧĢc giáŧi thiáŧu hÃīm nay, hÃ m tÃ ng máŧt náŧi
dung ášĐn mášt phÃī diáŧ
n hÃ nh trášĄng cáŧ§a váŧ Báŧ TÃĄt hÃģa thÃĒn vÃ o Äáŧi Äáŧ thi
thiášŋt Báŧ TÃĄt ÄášĄo, lášp tháŧ sÃĒu xa Báŧ TÃĄt nguyáŧn vÃ tÃĄc thÃ nh chÃĒn thÃĒn Báŧ
TÃĄt hášĄnh giáŧŊa biáŧn Äáŧi sinh táŧ tráš§m luÃĒn. Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt lÃ tÃĄc
phášĐm máŧi nhášĨt ÄÆ°áŧĢc Tháš§y dáŧch giášĢng, luášn giášĢi bášąng sáŧ tri uyÃŠn thÃĒm Phášt
phÃĄp, bášąng ngháŧ thuášt vÄn phong láŧch nghiáŧm Äáŧ táŧŦ ÄÃģ hiášŋn dÃĒng, trao
táš·ng cho tášĨt cášĢ bášąng háŧŊu tri tháŧĐc, cÃđng phÃĄp giáŧi chÃšng sanh thášĨm nhuáš§n
ÃĒn phÃĄp nhÅĐ.
NhÆ°
vášy, riÃŠng váŧ pháš§n phiÃŠn dáŧch Kinh tášĄng, Tháš§y ÄÃĢ phiÃŠn dáŧch hai háŧ kinh
Äiáŧn NguyÃŠn Tháŧ§y Phášt giÃĄo â Kinh A HÃ m vÃ ÄášĄi TháŧŦa Báŧ TÃĄt â Duy Ma Cášt,
ThášŊng Man Äáŧ giÃšp ngÆ°áŧi háŧc Phášt cÃģ cÃĄi nhÃŽn táŧng quÃĄt qua hai háŧ kinh
Äiáŧn cáŧ§a ThÆ°áŧĢng Táŧa báŧ vÃ ÄášĄi ChÃšng báŧ theo táŧŦ ngáŧŊ tháŧi bášĨy giáŧ. NhÆ°ng,
cho Äášŋn hÃīm nay, cÃģ láš― cÃĄi nhÃŽn ÄÆ°áŧĢc cáŧi máŧ vÃ thášĨu triáŧt hÆĄn nÃŠn Tháš§y
ÄÃĢ phiÃŠn dáŧch Kinh Äiáŧn Äáŧ cáŧng hiášŋn sáŧą láŧĢi Ãch cho máŧi ngÆ°áŧi vÃ cÅĐng Äáŧ
gÃģp pháš§n xÃĒy dáŧąng náŧn háŧc thuášt kinh Äiáŧn nÆ°áŧc nhÃ ngÃ y thÃŠm phong phÃš.
Váŧ
TášĄng Luášt, Tháš§y ÄÃĢ Äáŧ pháš§n láŧn tháŧi gian hiáŧu ÄÃnh, chÃš thÃch káŧđ lÆ°áŧĄng
vÃŽ táš§m quan tráŧng cáŧ§a giáŧi luášt. Táŧģ Ni tášĄng tráŧĨ, Phášt phÃĄp diáŧc tráŧĨ â
Luášt tášĄng ÄÆ°áŧĢc váŧŊng báŧn thÃŽ Phášt phÃĄp cÅĐng ÄÆ°áŧĢc báŧn váŧŊng. LÃ cáŧt tráŧĨ cáŧ§a
ngÃīi nhÃ Phášt phÃĄp, nÃŠn giáŧi luášt khÃīng tháŧ khinh suášĨt,
táŧŦ ÄÃģ Tháš§y ÄÃĢ hoÃ n thÃ nh báŧ TáŧĐ Pháš§n Luášt gáŧm cÃģ sÃĄu quyáŧn cÅĐng nhÆ° báŧ
Yášŋt Ma Yášŋu Cháŧ, nháŧ vášy mÃ cÃĄc thášŋ háŧ chÃšng TÄng hÃīm nay cÃģ Äáŧ§ báŧ luášt
Äáŧ háŧc trong cÃĄc táŧą viáŧn vÃ cÃĄc trÆ°áŧng Phášt háŧc, mÃ khÃīng cÃēn tÃđy thuáŧc
váŧn liášŋng cháŧŊ HÃĄn. Báŧ Luášt TáŧĐ Pháš§n cÅĐng nhÆ° Yášŋt Ma Yášŋu Cháŧ ÄÃĢ
ÄÆ°áŧĢc ášĨn hÃ nh tÆ°ÆĄng Äáŧi Äáš§y Äáŧ§ cho cÃĄc TÄng sinh trong nháŧŊng mÃđa an cÆ°
kiášŋt hášĄ hay nháŧŊng khÃģa háŧc Phášt phÃĄp. Thiášŋt nghÄĐ báŧ Luášt TáŧĐ Pháš§n vÃ Yášŋt
Ma Yášŋu Cháŧ cáš§n ÄÆ°áŧĢc giášĢng dášĄy cho TÄng chÃšng, nhášĨt lÃ mÃīi trÆ°áŧng áŧ hášĢi
ngoášĄi nÃ y.
Nášŋu ai
ÄÃģ Æ°u tÆ° váŧ mášĄng mášĄch cáŧ§a TÄng giÃ , tuáŧi tháŧ Phášt phÃĄp vÃ lÃ m thášŋ nÃ o Äáŧ
phÃĄt huy vÃ giáŧŊ váŧŊng nášŋp sáŧng cáŧ§a cáŧng Äáŧng TÄng láŧŊ ngÃ y máŧt hÆ°ng tháŧnh,
thÃŽ Tháš§y lÃ máŧt trong nháŧŊng bášc TÃīn tÃšc thiášŋt tha, tÃĒm lÆ°áŧĢng Äášŋn tuáŧi
tháŧ vÃ sáŧĐc sáŧng ášĨy. Náŧi Æ°u tÆ° suy tÆ°áŧng ÄÃĢ hiáŧn thÃ nh viáŧc lÃ m cáŧĨ tháŧ,
thÃch háŧĢp qua cÃīng trÃŽnh phiÃŠn dáŧch luášt tášĄng hÃīm nay. Trong khi phiÃŠn
dáŧch hay hiáŧu ÄÃnh, chÃš thÃch lÃ viáŧc lÃ m hoÃ n toÃ n tÃđy thuáŧc vÃ o khášĢ
nÄng, kiášŋn tháŧĐc váŧ luášt tášĄng, nášŋu khÃīng Äáŧ§ nÄng khiášŋu váŧ ngÃīn ngáŧŊ, mÃ
nhášĨt lÃ tháŧĐ ngÃīn ngáŧŊ cáŧ: PhášĄn, PÃ li, HÃĄn thÃŽ khÃģ mÃ dáŧch hay hiáŧu ÄÃnh
cho ÄÃšng. Do vášy, lÃ m máŧt cÃīng trÃŽnh thuáŧc vÄn háŧc luášt, vÄn hÃģa Phášt,
ÄÃēi háŧi sáŧą thášn tráŧng, tÃīn tráŧng láŧi Phášt dášĄy, nášŋu khÃīng sáš― gÃĒy tai hášĄi
cho nhiáŧu thášŋ háŧ mai sau. Trong khi phiÃŠn dáŧch, nháŧŊng Äiáŧu sai sÃģt váŧ
cháŧŊ nghÄĐa, ngÃīn táŧŦ lÃ Äiáŧu khÃīng phášĢi khÃīng cÃģ, nhÆ° trong pháš§n Táŧą NgÃīn,
Tháš§y viášŋt:
âCÃģ
nhiáŧu trÆ°áŧng háŧĢp cÄn cáŧĐ trÃŠn cÃĄc PhášĄn bášĢn, cháŧ§ yášŋu lÃ bášĢn PÃ li Äáŧ cháŧnh
lÃ― nháŧŊng Äiáŧm sai sÃģt trong bášĢn HÃĄn do sao chÃĐp. ThÃ dáŧĨ, trang 85-1a,
bášĢn HÃĄn chÃĐp lÃ BÃ La BášĄt Äáŧ, ÄÃĒy lÃ tÃŠn cáŧ§a máŧt cÃī gÃĄi Äáŧc theo PÃ li lÃ
SÃ lavatÃŽ, do ÄÃģ biášŋt rášąng HÃĄn ÄÃĢ chÃĐp nháš§m táŧŦ Sa thÃ nh BÃ vášy táŧŦ ÄÃšng lÃ
Sa La BášĄt Äáŧ, thay vÃŽ lÃ BÃ La BášĄt Äáŧ trong cÃĄc ášĨn bášĢn HÃĄn.â
Sáŧą sai
sÃģt nÃ y ÄÃēi háŧi ngÆ°áŧi dáŧch, hiáŧu chÃnh, chÃš thÃch phášĢi thÃīng hiáŧu thášĨu
ÄÃĄo ngÃīn ngáŧŊ vÃ kiášŋn tháŧĐc Phášt háŧc, Äáŧc qua nhiáŧu ÄášĄi TášĄng ngÃīn ngáŧŊ khÃĄc
nhau Äáŧ Äáŧi chiášŋu, tÃŽm ra cháŧ ÄÃšng vÃ cháŧ khÃīng ÄÃšng. Trong khi lÃ m viáŧc
nÃ y, Tháš§y xem nhÆ° khÃīng khÃģ lášŊm, cÃģ nghÄĐa lÃ rášĨt dáŧ
dÃ ng Äáŧi váŧi Tháš§y
trÃŠn phášĄm vi ngáŧŊ phÃĄp. Tháš§y viášŋt:
âMáš·t
khÃĄc, nháŧŊng sai sÃģt do sao chÃĐp thÆ°áŧng nháš§m lášŦn táŧą dášĄng mÃ Khuy CÆĄ
(ThÃ nh duy tháŧĐc luášn thuášt kÃ― táŧą) nÃģi lÃ suyáŧ
n phÆ°áŧĢng ngoa phong, quai
ngÆ° mášu láŧ.â CháŧŊ phÆ°áŧĢng nháš§m lášŦn váŧi cháŧŊ phong, cháŧŊ ngÆ° lášŦn láŧn váŧi cháŧŊ
láŧ; nháŧŊng trÆ°áŧng háŧĢp nhÆ° vášy rášĨt thÆ°áŧng xuyÃŠn, vÃ cháŧnh lÃ― khÃīng khÃģ
khÄn lášŊm, tÃđy thuáŧc trÃŽnh Äáŧ ngÃīn ngáŧŊ, vÃ trÃŽnh Äáŧ nhášn tháŧĐc giÃĄo
nghÄĐa.â
Viáŧc
lÃ m cáŧ§a ngÆ°áŧi nášŊm váŧŊng máŧąc thÆ°áŧc, quy cáŧ§, Tháš§y ÄÃĢ nhiáŧu láš§n thášĨy táš§m
quan tráŧng cáŧ§a giáŧi luášt, mÃ khi xÆ°a máŧt tháŧi chÆ° bášc Táŧ ÄáŧĐc Thiáŧn gia
ÄÃĢ giáŧŊ gÃŽn nhÆ° giáŧŊ trÃēng con mášŊt, khÃīng tháŧ khinh suášĨt. ChÃnh vÃŽ vášy mÃ
quÃ― NgÃ i lÃ cháŧ nÆ°ÆĄng táŧąa cáŧ§a chÃšng TÄng, lÃ bášc Long TÆ°áŧĢng trong ráŧŦng
thiáŧn, lÃ gáŧc cÃĒy ÄášĄi tháŧ ngÃ n nÄm ráŧĢp bÃģng cho nhiáŧu thášŋ háŧ nÃšp bÃģng.
NháŧŊng bášc tuyÃŠn dÆ°ÆĄng giáŧi luášt lÃ m rášĄng ngáŧi nášŋp sáŧng phášĄm hášĄnh huÃĒn
tu, mÃĢi mÃĢi cho Äášŋn bÃĒy giáŧ, máŧi khi nhÃŽn lÃŠn bÃ n tháŧ Táŧ, vášŦn thášĨy nÃĐt
thÃĒm nghiÃŠm thanh táŧnh cÃēn hiáŧn hiáŧn. ÄášĄo phong trÃĄc viáŧt, tÃĄnh ÄáŧĐc uy
nghi nhÆ° lÃ bÃ i háŧc sáŧng Äáŧng suáŧt tháŧi gian chášģng phai máŧ. HÃŽnh ášĢnh cáŧ§a
chÆ° váŧ Káŧģ TÃšc Táŧ SÆ° tháŧ nÆĄi hášu Táŧ nhÆ° luÃīn nhášŊc nháŧ hÃ ng hášu háŧc, máŧi
khi láŧ
Táŧ tháŧnh sÆ° hÃ nh láŧ
. NháŧŊng hÃŽnh ášĢnh ášĨy, khi cÃēn sanh tiáŧn hay giáŧ
nÃ y ÄÃĢ chÃch lÃ― TÃĒy quy, nhášđ bÆ°áŧc váŧ miáŧn táŧnh Äáŧa thÃŽ cÅĐng vášŦn lÃ hÆ°ÆĄng
xÆ°a cÃēn phášĢng phášĨt, ÃĒm hÆ°áŧng chášģng báš·t tÄm. Nghi dung máŧt tháŧi ÄÄĐnh ÄášĄc
trong cháŧn tÃēng lÃĒm, lÃ m tášĨm gÆ°ÆĄng soi cho hášu thášŋ. NghÄĐ Äášŋn nháŧŊng tášĨm
gÆ°ÆĄng lÃ u lÃ u sÃĄng ráŧĄ, chášģng chÃšt báŧĨi tráš§n mÃ Tháš§y viášŋt láŧi Táŧą NgÃīn ÄÆ°áŧĢm
nhuáš§n tÃŽnh táŧą cáŧ§a kášŧ kášŋ tháŧŦa, náŧi gÃģt theo sau:
âHÃēa
thÆ°áŧĢng lÃ máŧt sáŧ rášĨt Ãt trong cÃĄc Táŧģ Kheo trÃŽ luášt cáŧ§a TÄng giÃ Viáŧt
Nam, káŧ táŧŦ khi Phášt giÃĄo ÄÆ°áŧĢc trÃđng hÆ°ng, TÄng tháŧ ÄÆ°áŧĢc chášĨn cháŧnh vÃ
khÃīi pháŧĨc. Thášŋ háŧ tháŧĐ nhášĨt trong phášĢ háŧ truyáŧn tháŧŦa luášt tášĄng cáŧ§a TÄng
giÃ Viáŧt Nam tháŧi trÃđng hÆ°ng hiáŧn ÄášĄi bao gáŧm bÃģng máŧ cáŧ§a nhiáŧu bášc
ThÆ°áŧĢng tÃīn, TrÆ°áŧng lÃĢo, uy nghi ÄÄĐnh ÄášĄc nhÆ°ng khÃģ hÃŽnh dung rÃĩ nÃĐt Äáŧi
váŧi cÃĄc thášŋ háŧ tiášŋp bÆ°áŧc theo sau. CÃĄc NgÃ i xáŧĐng ÄÃĄng lÃ bášc Long TÆ°áŧĢng
trong cháŧn tÃēng lÃĒm, mÃ Äáŧi sáŧng phášĄm hášĄnh nghiÃŠm tÃšc, phášĢn chiášŋu giáŧi
ÄáŧĐc sÃĄng ngáŧi, táŧnh nhÆ° bÄng tuyášŋt, mÃĢi mÃĢi ghi dášĨu trÃŠn cÃĄc nášŧo ÄÆ°áŧng
hÃ nh cÆ°áŧc, tham phÆ°ÆĄng, hoášąng truyáŧn chÃĄnh phÃĄp.â
Bášąng
táš§m nhÃŽn suáŧt máŧt cháš·ng ÄÆ°áŧng láŧch sáŧ hoášąng truyáŧn chÃĄnh phÃĄp chášĨn cháŧnh
tÃīng mÃīn, thÃŽ luášt tášĄng lÃ Äiáŧu tráŧng yášŋu trong cÃīng cuáŧc hoášąng truyáŧn
vÃ chášĨn cháŧnh, mÃ dÆ° hÆ°áŧng máŧt tháŧi cáŧ§a chÆ° bášc Táŧ ÄáŧĐc cÃēn ÃĒm vang lÃ m
chášĨt liáŧu cÆĄ nÄng cho sáŧą bášĢo lÆ°u náŧn vÄn háŧc luášt tášĄng, Tháš§y ÄÃĢ Äi trÃŠn
dÃēng láŧch sáŧ bášĢo lÆ°u ášĨy.
CÃģ tháŧ
nÃģi, thášŋ háŧ cáŧ§a Tháš§y lÃ Äiáŧm gášĄch náŧi giáŧŊa thášŋ háŧ cha Ãīng vÃ thášŋ háŧ táŧ
Äáŧ cáŧ§a Tháš§y. Do vášy, Tháš§y ÄÃĢ uáŧng ÄÆ°áŧĢc ngáŧĨm nÆ°áŧc Äáš§u nguáŧn tÆ°ÆĄi mÃĄt ÄÃģ
mÃ tÆ°áŧi tášĐm vun báŧi cho thášŋ háŧ kášŋ tháŧŦa vÃ nhiáŧu thášŋ háŧ sau náŧŊa. Cho nÃŠn
Tháš§y phášĢi lÃ m vÃ lÃ m thášt nhiáŧu nháŧŊng gÃŽ cáš§n lÃ m Äáŧ xÃĒy dáŧąng, tášĄo lášp
máŧt kho tÃ ng phÃĄp bášĢo bášąng khášĢ nÄng hiáŧn cÃģ cáŧ§a Tháš§y, ngÃĩ háš§u gÃģp pháš§n
xÃĒy dáŧąng chung cho ngÃīi nhÃ Phášt giÃĄo Viáŧt Nam ngÃ y thÃŠm váŧŊng chášŊc,
trong khášĢ nÄng hiáŧu biášŋt cáŧ§a máŧt váŧ tÄng váŧi sáŧĐ máŧnh pháŧĨng sáŧą ÄášĄo phÃĄp
vÃ cáŧng Äáŧng TÄng.
NhÃĒn
danh máŧt cÃĄ nhÃĒn tÄng Äáŧ san bášąng tášĨt cášĢ nháŧŊng khÃšc mášŊc, gášp gháŧnh chung
vÃ báŧ tÃšc nháŧŊng khiášŋm khuyášŋt nášŋu cÃģ qua cÃīng trÃŽnh biÃŠn khášĢo, dáŧch thuášt
cáŧ§a chÆ° váŧ dáŧch giášĢ khÃĄc. TÃĒm nguyáŧn pháŧĨng sáŧą cáŧ§a Tháš§y ÄÆ°áŧĢc dÃ n trášĢi qua
cÃĄc âLáŧi Táŧąa, Táŧą NgÃīn, Tiáŧu DášŦn...â. Trong tášp Yášŋt Ma Yášŋu Cháŧ, pháš§n Tiáŧu
DášŦn, Tháš§y ÄÃĢ trÃŽnh bÃ y tháŧąc trášĄng cáŧ§a cáŧng Äáŧng TÄng láŧŊ Viáŧt Nam báŧ trÃŽ
kÃĐo báŧi nhiáŧu thášŋ láŧąc thášŋ táŧĨc, mÃ TÄng giÃ khÃīng Ã― tháŧĐc trÃĄch nhiáŧm táŧą
táŧn sáš― báŧ vong thÃĒn theo nháŧŊng thášŋ láŧąc ášĨy. ÄÃģ lÃ náŧi Äau thÆ°áŧng hášąng vÃ
tráŧąc diáŧn. Náŧi Äau hášąn lÃŠn tÃĒm khášĢm thÃ nh nháŧŊng vášŋt tÃch loang láŧ cáŧ§a
tháŧi ÄášĄi ÄÃĢ xÃĐ nÃĄt thÃĒn tháŧ tÄng giÃ Viáŧt Nam. Tháš§y viášŋt:
âTrong mášĨy thášp niÃŠn tráŧ lášĄi, váŧi máš·c cášĢm táŧą ti cáŧ§a máŧt quáŧc gia nÃī láŧ,
xÃĢ háŧi Viáŧt Nam cÃģ xu hÆ°áŧng báŧĐt ráŧ
truyáŧn tháŧng Äáŧ Äua káŧp ngÆ°áŧi khÃĄc.
CÃĄc háŧc thuyášŋt triášŋt háŧc phÆ°ÆĄng TÃĒy ÄÆ°áŧĢc mÃī pháŧng máŧt cÃĄch váŧi vÃĢ, táŧŦ
cháŧ§ nghÄĐa Duy TÃĒm NhÃĒn Váŧ, cho Äášŋn Duy Vášt VÃī Tháš§n, thášt sáŧą Äang Äáŧ lášĄi
trÃŠn cÆĄ tháŧ Viáŧt Nam nháŧŊng rášĄn náŧĐt vÃī cÃđng Äau nháŧĐc. Trong báŧi cášĢnh xÃĢ
háŧi ÄÃģ chÆ°a thášĨy cáŧng Äáŧng TÄng láŧŊ áŧ quáŧc gia nÃ o mÃ cháŧu nhiáŧu rášĄn náŧĐt
nhÆ° áŧ Viáŧt Nam.â
NháŧŊng
thášĐm Äáŧnh ášĨy ÄÆ°áŧĢc xÃĄc lášp bášąng Äáŧnh nghiáŧp cáŧ§a chÃnh Tháš§y hay cáŧng
nghiáŧp chung cáŧ§a cáŧng Äáŧng dÃĒn táŧc trong ÄÃģ cÃģ Phášt giÃĄo Viáŧt Nam, phášĢi
bÄng vÆ°áŧĢt qua bao nhiÃŠu thÃĄc gháŧnh tháŧi ÄášĄi, bao nhiÃŠu thášŋ láŧąc vÃ tham
váŧng Äáŧc tÃīn. ÄÃĒy lÃ bÃ i háŧc xÆ°ÆĄng mÃĄu mÃ cáŧng Äáŧng TÄng láŧŊ Viáŧt Nam
phášĢi chiÃŠm nghiáŧm.
NhÆ°
bao nhiÃŠu Luášn sÆ° khÃĄc, Tháš§y ÄÃĢ dáŧch thÃ nh Duy TháŧĐc Luášn, A Táŧģ ÄášĄt Ma
CÃĒu XÃĄ Luášn... tášĨt cášĢ nháŧŊng báŧ luášn nÃ y Äáŧu ÄÆ°áŧĢc giášĢng dášĄy trong cÃĄc
Phášt Háŧc Viáŧn, cÅĐng nhÆ° tháŧi gian Tháš§y ÄášĢm
trÃĄch vai trÃē Háŧc VáŧĨ tášĄi viáŧn Cao Äášģng Phášt Háŧc HášĢi ÄáŧĐc. Tháš§y dášĄy
Duy TháŧĐc Háŧc, CÃĒu XÃĄ Luášn, NhÆĄn Minh Luášn ÄášĄi TrÃ Äáŧ Luášn... TášĨt cášĢ
nháŧŊng báŧ luášn nÃ y Äáŧu ÄÃĢ ášĨn hÃ nh vÃ lÃ giÃĄo trÃŽnh cho TÄng Ni sinh. CÃģ
tháŧ nÃģi, cÃīng trÃŽnh phiÃŠn dáŧch cáŧ§a Tháš§y ÄÃĢ Äem lášĄi nhiáŧu sáŧą láŧĢi Ãch vÃ
phÆ°ÆĄng tiáŧn cho nháŧŊng ai nghiÃŠn táš§m kinh Phášt, tháŧąc tášp kinh Phášt vÃ tu
cháŧĐng kinh Phášt. NháŧŊng bášĢn dáŧch thuášt, luášn giášĢng, ÄÆ°áŧĢc Tháš§y ghi chÃĐp
Äáš§y Äáŧ§ xuášĨt xáŧĐ, rÃĩ rÃ ng, mášĄch lášĄc, cÅĐng nhÆ° dášŦn cháŧĐng vÃ chÃš thÃch nháŧŊng
táŧŦ ngáŧŊ khÃģ hiáŧu, kiášŋn vÄn giášĢng giášĢi cáŧ§a Tháš§y khiášŋn cho ngÆ°áŧi Äáŧc say mÃŠ
thÃch thÃš.
TáŧŦ
phášĄm trÃđ Kinh, Luášt, Luášn bÆ°áŧc sang lÃĢnh váŧąc Thiáŧn háŧc vÃ Triášŋt háŧc,
tiÃŠu biáŧu nháŧŊng tÃĄc dáŧch phášĐm: Báŧ Thiáŧn Luášn cáŧ§a Daisetz Teitaro Suzuki.
Thiáŧn vÃ BÃĄt NhÃĢ. Tinh Hoa Triášŋt Háŧc Phášt giÃĄo. Triášŋt Háŧc váŧ TÃĄnh KhÃīng.
ÄášĄi CÆ°ÆĄng Thiáŧn QuÃĄn... NháŧŊng tÃĄc phášĐm nÃ y, tÆ° tÆ°áŧng chÃnh lÃ Thiáŧn, BÃĄt
NhÃĢ vÃ TÃĄnh KhÃīng.
Thiáŧn
háŧc, Tháš§y tiášŋp táŧĨc dáŧch báŧ Thiáŧn Luášn cáŧ§a cáŧĨ TrÃšc ThiÃŠn máŧi dáŧch ÄÆ°áŧĢc
quyáŧn thÆ°áŧĢng, nhÆ°ng trÆ°áŧc khi quyášŋt Äáŧnh dáŧch giÃĄo nghÄĐa Thiáŧn, Tháš§y nÃģi
mÃīn ÄÃģ khÃīng phášĢi lÃ sáŧ trÆ°áŧng cáŧ§a Tháš§y vÃ trong cÃĄc tÃĄc phášĐm, Tháš§y nhÆ°
khÃīng muáŧn chášĄm vÃ o phong thÃĄi Thiáŧn. NhÆ°ng qua báŧ Thiáŧn Luášn tášp II vÃ
III máŧi ngÆ°áŧi ÄÃĢ thášĨy ÄÆ°áŧĢc khášĢ nÄng dáŧch thuášt sÃĒu sášŊc, phong phÃš cáŧ§a
Tháš§y, vÃ chášģng phášĢi lÃ viáŧc lÃ m cáŧ§a tay trÃĄi, dÃđ lÃšc ÄÃģ Tháš§y máŧi khoášĢng
27 tuáŧi. Thiáŧn Luášn tášp II, pháš§n I, Máŧt Kinh Nghiáŧn SiÃŠu Viáŧt Tri Kiášŋn,
trang 56, Tháš§y dáŧch:
âNÃ y,
tÃĒm cáŧ§a ngÆ°ÆĄi ÄÃĢ ÄÆ°áŧĢc an ráŧi ÄÃģâ. Báŧ Äáŧ ÄášĄt Ma xÃĄc nhášn âSáŧą xÃĄc nhášn váŧ
phÃa Táŧ SÆ° ÄÃĢ lÃ m sÃĄng mášŊt Huáŧ KhášĢ. ÄášĄi Huáŧ lášĄi nhášn xÃĐt: âNhÆ° ráŧng láš·n
xuáŧng nÆ°áŧc, nhÆ° cáŧp táŧąa vÃ o ÄÃĄ. Ngay giÃĒy phÃšt nÃ y, Huáŧ KhášĢ khÃīng thášĨy
cÃģ Táŧ SÆ° áŧ trÆ°áŧc máš·t, khÃīng cÃģ tuyášŋt, khÃīng cÃģ cÃĄi tÃĒm rong ruáŧi theo
vášt, khÃīng cÃģ cášĢ sáŧą cháŧĐng ngáŧ mÃ tÃĒm NgÃ i sáŧ ÄášŊc. TášĨt cášĢ Äáŧu tan biášŋn
kháŧi tÃĒm tháŧĐc cáŧ§a NgÃ i, tášĨt cášĢ Äáŧu khÃīng.â
ášĪy lÃ
sáŧą láŧch nghiáŧm Thiáŧn báš·t dáŧĐt ngÃīn ngáŧŊ, vÄn táŧą Äi thášģng vÃ o lÃēng ngÆ°áŧi Äáŧ
kiášŋn tÃĄnh thÃ nh Phášt. Báŧi vÃŽ tášĨt cášĢ lÃ khÃīng, thÃŽ cÃģ gÃŽ Äáŧ háŧi vÃ ÄÃĄp.
CÃēn cÃģ gÃŽ Äáŧ mÃŠ vÃ ngáŧ. CÃēn cÃģ gÃŽ giáŧŊa ngÃĢ vÃ ngÃĢ sáŧ, trong giÃĒy phÃšt
ÄÃģ, Huáŧ KhášĢ ÄÃĢ Äáŧi Äáŧi táŧŦ háŧ thášģm cáŧ§a sáŧą chášŋt chuyáŧn thÃ nh sáŧą sáŧng bášĨt
diáŧt.
CÅĐng
trong pháš§n Tu Tášp CÃīng Ãn, PhÆ°ÆĄng Tiáŧn CháŧĐng Ngáŧ, Thiáŧn Luášn II, trang
59, chÃšng ta thášĨy sáŧą biáŧu táŧ cáŧ§a tráŧąc tÃnh Thiáŧn, nhÆ° gÃĩ vÃ o vÃĄch ÄÃĄ tášĄo
thÃ nh tiášŋng vang, gáš·p bášc ThÃĄnh giášĢ mÃŠ váŧng sáŧm tráŧŦ, cháŧ cÃēn thuáš§n lášĄi
chášĨt liáŧu giÃĄc ngáŧ. NhÆ° NgÃ i Huáŧ NÄng gÃĄnh cáŧ§i bÃĄn dášĄo, nhÃĒn nghe ÄÆ°áŧĢc
cÃĒu kinh Kim CÆ°ÆĄng: âÆŊng vÃī sáŧ tráŧĨ nhi sanh káŧģ tÃĒmâ mÃ quyášŋt Äáŧnh Äi tÃŽm
NgÅĐ Táŧ Äáŧ háŧc Thiáŧn. Sau khi Äášŋn nÃši Hoášąng Mai Äáŧ gáš·p Táŧ Hoášąng NhášŦn, Táŧ
háŧi:
âNhÃ
ngÆ°ÆĄi áŧ ÄÃĒu Äášŋn? Äášŋn ÄÃĒy Äáŧ lÃ m gÃŽ?â
âTÃīi
lÃ tÃŠn quÃŠ mÃđa áŧ TÃĒn ChÃĒu Äášŋn, muáŧn lÃ m Phášt.â
Táŧ
nÃģi:
âVášy
ra ngÆ°ÆĄi táŧŦ LÄĐnh Nam táŧi, nhÆ°ng ngÆ°áŧi phÆ°ÆĄng Nam khÃīng cÃģ Phášt tÃnh, sao
nhÃ ngÆ°ÆĄi lášĄi mong thÃ nh Phášt ÄÆ°áŧĢc?â
Táŧ
Huáŧ NÄng Äáŧi láŧi:
âNgÆ°áŧi cÃģ Nam BášŊc, nhÆ°ng Phášt tÃnh ÄÃĒu cÃģ phÃĒn biáŧt BášŊc Nam?â
BÃĄt
NhÃĢ, máŧt báŧ kinh dÃ y 600 quyáŧn, nhÆ°ng rÃšt gáŧn lášĄi cháŧ cÃēn 270 cháŧŊ, tÃnh
luÃīn Äáŧ kinh, nhiáŧm máš§u, siÃŠu viáŧt trÃŠn máŧi táŧą tÃnh. Tháš§y ÄÃĢ cháŧĐng minh
sáŧą nhiáŧm máš§u ášĨy trong cuáŧn Thiáŧn vÃ BÃĄt NhÃĢ, pháš§n dášŦn vÃ o kinh vÄn BÃĄt
NhÃĢ do Viáŧn Cao Äášģng Phášt Háŧc HášĢi ÄáŧĐc, Ban Tu ThÆ° Phášt Háŧc ášĨn hÃ nh nÄm
2004, trang 11, nhÆ° sau:
âMášĄc
hášĄ diÃŠn, mÃ phÆ°ÆĄng TÃĒy gáŧi lÃ sa mášĄc Gobi, sÃĄch xÆ°a gáŧi lÃ Sa HÃ , máŧt
bÃĢi cÃĄt mÃŠnh mÃīng dÃ i trÃŠn 800 dáš·m, náŧi liáŧn hai náŧn vÄn minh táŧi cáŧ cáŧ§a
nhÃĒn loášĄi, trÃŠn khÃīng chim bay, dÆ°áŧi khÃīng thÃš chášĄy, cáŧ khÃīng, nÆ°áŧc cÅĐng
khÃīng, Huyáŧn Trang máŧt mÃŽnh máŧt bÃģng ÄÃĢ vÆ°áŧĢt qua kháŧi ÄoášĄn ÄÆ°áŧng Äáš§y
kinh sáŧĢ vÃ thÆ°áŧng xuyÃŠn lÃ m nášĢn lÃēng nháŧŊng ngÆ°áŧi kiÃŠn cÆ°áŧng nhášĨt, duy
cháŧ bášąng vÃ o láŧi kinh âMa ha BÃĄt NhÃĢ ba la mášt Äa tÃĒm kinhâ
ášĪy lÃ
nÄng láŧąc hiáŧu nghiáŧm cáŧ§a kinh, lÃ sáŧą gia trÃŽ cáŧ§a Báŧ TÃĄt khi lÃēng mÃŽnh
thanh táŧnh, hay quÃĄn thášĨy thášt tÆ°áŧng cáŧ§a cÃĄc phÃĄp lÃ khÃīng, khÃīng cÃģ
thášt tháŧ, mÃ vÆ°áŧĢt qua tášĨt cášĢ kháŧ nášĄn, nhÆ° láŧi kinh thÆ°áŧng táŧĨng Äáŧc: â...
Chiášŋu kiášŋn ngÅĐ uášĐn giai khÃīng, Äáŧ nhášĨt thiášŋt kháŧ ÃĄch... Báŧ TÃĄt y BÃĄt NhÃĢ ba la mášt Äa cáŧ tÃĒm vÃī
quÃĄi ngášĄi. VÃī quÃĄi ngášĄi cáŧ, vÃī háŧŊu kháŧ§ng báŧ, viáŧ
n ly ÄiÃŠn ÄášĢo máŧng
tÆ°áŧng...â
TÆ°
tÆ°áŧng BÃĄt NhÃĢ, trÃ tuáŧ vÃī lášu lÃ nhÃĒn táŧ Äáŧ§ Äáŧ lÃ m thÃ nh con ÄÆ°áŧng
chuyáŧn tášĢi sáŧą giÃĄc ngáŧ, lÃ chiášŋc bÃĻ ÄÆ°a ngÆ°áŧi qua dÃēng báŧc lÆ°u, dÃēng
nÆ°áŧc xoÃĄy cáŧ§a sÃīng sinh táŧ. BÃĄt NhÃĢ lÃ Äiáŧu kiáŧn duy nhášĨt Äáŧ con ngÆ°áŧi
thÃ nh Phášt, dÃđ con ngÆ°áŧi trášĢi qua bao nhiÃŠu cháš·ng ÄÆ°áŧng sinh táŧ. NhÆ°ng
máŧt khi trÃ BÃĄt NhÃĢ báŧŦng dášy Äáŧt chÃĄy vÃī minh, dášp tášŊt phiáŧn nÃĢo thÃŽ con
ÄÆ°áŧng giÃĄc ngáŧ lÃ ÄášĨy. Do vášy, BÃĄt NhÃĢ lÃ Mášđ cáŧ§a chÆ° Phášt vÃ Báŧ TÃĄt.
âNÃģi
rášąng BÃĄt NhÃĢ lÃ nguyÃŠn lÃ― cháŧ ÄášĄo cáŧ§a cÃĄc Ba La Mášt ášĨy lÃ vÃŽ cÃĄc nhÃ ÄášĄi
TháŧŦa quan niáŧm nÃģ cášĨu thÃ nh nhášĨt thiášŋt trÃ (SarvajnÃĢtÃ ). TáŧĐc lÃ , trÃ tuáŧ
viÃŠn mÃĢn mÃ bášc toÃ n trÃ ÄÃĢ thÃ nh táŧąu. Do ÄÃģ, BÃĄt NhÃĢ lÃ ÃĄnh sÃĄng ráŧi
khášŊp mÃ chÃšng ta phášĢi chiÃŠm ngÆ°áŧĄng. NÃģ ÄáŧĐng trÃŠn tášĨt cášĢ ášĢnh hÆ°áŧng Ãī
nhiáŧ
m cáŧ§a cÃĄc vášt tháŧ tráš§n gian. NÃģ soi sÃĄng tášĨt cášĢ bÃģng táŧi trong thášŋ
giáŧi Äáŧi ÄÃĢi nháŧ nguyÃŠn, vÃ do ÄÃģ mang lášĄi thanh bÃŽnh vÃ an áŧn cho máŧi
loÃ i. NÃģ cung cášĨp ÃĄnh sÃĄng cho ngÆ°áŧi mÃđ, nháŧ ÄÃģ y cÃģ tháŧ yÃŠn lÃ nh Äi
xuyÃŠn qua ÄÃŠm táŧi cáŧ§a vÃī minh. NÃģ dášŦn nháŧŊng ngÆ°áŧi lášĄc láŧi tráŧ váŧ con
ÄÆ°áŧng chÃnh. NÃģ vÃĐn máŧ cho chÃšng ta thášĨy chÃĒn lÃ― cáŧ§a vášĄn háŧŊu, vÃ chÃĒn lÃ―
ÄÃģ lÃ NhášĨt Thiášŋt TrÃ (SarvajnÃĢtÃ ). NÃģ lÃ nÆĄi nÆ°ÆĄng táŧąa cáŧ§a máŧi loÃ i,
khiášŋn chÃšng hoÃ n toÃ n khÃīng sáŧĢ hÃĢi, lÃ ngÆ°áŧi cÃģ nÄm con mášŊt soi rÃĩ tráŧn
cášĢ thášŋ gian. LÃ chÃĒn lÃ― vÆ°áŧĢt lÃŠn sáŧng vÃ chášŋt, vÆ°áŧĢt lÃŠn tášĨt cášĢ máŧi tášĄo
tÃĄc vÃ khÃĄt ÃĄi mÃ chÃnh lÃ tÃnh KhÃīng. LÃ kho lášŦm cáŧ§a hášŋt thášĢy máŧi chÃĒn
lÃ― (dharmakosa). LÃ Mášđ cáŧ§a hášŋt thášĢy chÆ° Phášt vÃ Báŧ TÃĄt.â
TÃĄnh
KhÃīng táŧŦ Thiáŧn BÃĄt NhÃĢ, chÃšng ta bÆ°áŧc sang Triášŋt Háŧc vÃ TÃĄnh KhÃīng, hai
phÆ°ÆĄng tráŧi láŧng láŧng tÆ° tÆ°áŧng giášĢi thoÃĄt. TáŧŦ tÆ° tÆ°áŧng giášĢi thoÃĄt, giÃĄc
ngáŧ nÃ y ÄÃĢ phÃĄ Äáŧ tášĨt cášĢ nháŧŊng Äiáŧu sai biáŧt nháŧ biÃŠn cáŧ§a thášŋ táŧĨc, Äáŧ
dáŧąng thÃ nh máŧt thášŋ giáŧi trang nghiÃŠm ÄášĄo quášĢ Báŧ TÃĄt. TáŧŦ náŧn Triášŋt háŧc
TÃĄnh KhÃīng vÃ BÃĄt NhÃĢ nÃ y, ngÆ°áŧi háŧc Phášt khÃīng tháŧ khÃīng cÃģ cÃĄi nhÃŽn,
cÃĄi suy tÆ° nghiÃŠm tÃšc lÃ giáŧŊa cuáŧc Äáŧi tráš§n gian nhiáŧu máŧng ášĢo, huyáŧ
n
tÆ°áŧng lÃ nÆĄi sinh tráŧĨ cáŧ§a Báŧ TÃĄt, cáŧ§a nháŧŊng tÃĒm háŧn ÄášĄi sáŧđ. Triášŋt háŧc vÃ
TÃĄnh KhÃīng lÃ cÃĄi háŧc cao siÃŠu, cÃĄi háŧc tháŧąc tháŧ váŧ tÃnh chášĨt khÃīng thášt
cáŧ§a sáŧą vášt. TÃnh chášĨt khÃīng thášt nÃ y ÄÆ°áŧĢc diáŧ
n ÄášĄt bášąng máŧt tháŧĐ ngÃīn ngáŧŊ
Triášŋt lÃ― Phášt giÃĄo. Vášy thÃŽ, BÃĄt NhÃĢ vÃ TÃĄnh KhÃīng cÃđng gáš·p nhau áŧ máŧt
Äiáŧm lÃ san bášąng máŧi nášŋp suy tÆ°, tÆ°áŧng vÃ khÃīng tÆ°áŧng; thášt vÃ khÃīng
thášt, hay bášĨt cáŧĐ cÃĄi cÃģ tháŧ diáŧ
n ÄášĄt hay khÃīng nÃģi thÃ nh láŧi. ChÃĒn tráŧi
cáŧ§a BÃĄt NhÃĢ vÃ TÃĄnh KhÃīng khÃīng vÆ°áŧng vášĨp, vÃ Äáŧc qua nháŧŊng ngÃīn táŧŦ cáŧ§a
thášŋ táŧĨc Äášŋ, qua lášąn vášŋt, biÃŠn giáŧi cáŧ§a tÃĒm tÆ°, BÃĄt NhÃĢ vÃ TÃĄnh KhÃīng
vÆ°áŧĢt thoÃĄt con ÄÆ°áŧng táŧĨc Äášŋ nhÆ°ng hÃ m tÃ ng vÃ hiáŧn háŧŊu khášŊp máŧi tháŧi,
máŧi cháŧn.
ChÃšng
ta Äáŧc Thiáŧn, BÃĄt NhÃĢ vÃ TÃĄnh KhÃīng lÃ lÃ m máŧt hÃ nh trÃŽnh quay váŧ nguáŧn
Äáŧ Äáŧi diáŧn váŧi cÃĄi chÃĒn nhÆ° uyÃŠn nguyÃŠn vÃī sinh, bášĨt diáŧt, mÃ táŧŦ vÃī
tháŧ§y cho Äášŋn nay, ngÆ°áŧi vÃ chÃšng ta mÃĢi láš·n láŧi, mÃē mášŦm trong ÄÃŠm trÆ°áŧng
sinh táŧ theo dÃēng thÃĄc lÅĐ, cuáŧng tháŧĐc. Tháš§y viášŋt trong Thiáŧn vÃ BÃĄt NhÃĢ,
trang 198, nhÆ° sau:
â...
CÃĄi cÃ y nášąm trong ÄÃīi tay, nhÆ°ng cÃ y ÄášĨt lášĄi bášąng tay khÃīng. Ngáŧi trÃŠn
lÆ°ng ngáŧąa, nhÆ°ng trÃŠn yÃŠn lášĄi khÃīng káŧĩ sÄĐ, dÆ°áŧi yÃŠn khÃīng káŧĩ mÃĢ. BÆ°áŧc
qua cáš§u nÆ°áŧc khÃīng chášĢy mÃ cáš§u trÃīi. Thanh vÄn vášŦn cÃēn âbÃŠn nÃ yâ, dÃđ ÄÃĢ
cháŧĐng ÄášĄo, cho nÃŠn sáŧą cháŧĐng ÄášĄo ÄÃģ lášĄi khÃĄc hášģn váŧi kinh nghiáŧm cáŧ§a
mÃŽnh. Ã niáŧm ÄÃch tháŧąc váŧ TÃĄnh KhÃīng Äang cášĢn tráŧ sáŧą sáŧng tháŧąc cáŧ§a mÃŽnh.
Váŧi Báŧ TÃĄt thÃŽ TÃĄnh KhÃīng khÃīng cÃēn lÃ TÃĄnh KhÃīng, Báŧ TÃĄt sáŧng tháŧąc Äáŧi
sáŧng mÃŽnh khÃīng báŧ phÃĒn vÃĒn giáŧŊa cÃĄi khÃīng hay BášĨt khÃīng, giáŧŊa Niášŋt BÃ n
vÃ sinh táŧ, giáŧŊa giÃĄc ngáŧ vÃ vÃī minh. CÃĄi ÄÃģ BÃĄt NhÃĢ nÃģi lÃ âáŧ trong
KhÃīng tam ma Äáŧa mÃ khÃīng tháŧ§ cháŧĐng tháŧąc tášŋâ. VÃ ÄášĨy lÃ máŧt trong nháŧŊng
thÃĄi Äáŧ Äáš·c sášŊc nhášĨt cáŧ§a Báŧ TÃĄt Äáŧi váŧi cÃĩi Äáŧi.â
TáŧŦ
ÄÃĒy, chÃšng ta thášĨy ÄášĄo Phášt hiáŧn háŧŊu trong thášŋ gian, xÃĒy dáŧąng cho thášŋ
gian máŧt nášŋp sáŧng táŧnh lášĄc, an lÃ nh, khÃīng lÃŽa kháŧi thášŋ gian Äáŧ tÃŽm cáš§u
giÃĄc ngáŧ. Báŧ TÃĄt khÃīng cháŧi báŧ chÃšng sinh, Äáŧ tÃŽm hášĄnh phÃšc cho riÃŠng
mÃŽnh. Báŧ TÃĄt sáŧng ngay giáŧŊa lÃēng Äáŧi táŧ sinh Äáŧ Äáŧ thoÃĄt táŧ sinh, chÃšng
ta hÃĢy tu háŧc theo bÃ i káŧ:
Phášt
phÃĄp tášĄi thášŋ gian
BášĨt
ly thášŋ gian giÃĄc
Ly
thášŋ mÃch Báŧ Äáŧ
Do
nhÆ° cáš§u tháŧ giÃĄc
Dáŧch:
Phášt
phÃĄp áŧ nÆĄi thášŋ gian nÃ y
Chášģng
lÃŽa kháŧi thášŋ gian Äáŧ cáš§u giÃĄc ngáŧ
LÃŽa
kháŧi thášŋ gian Äáŧ tu cháŧĐng giÃĄc ngáŧ
Giáŧng
nhÆ° Äi tÃŽm lÃīng rÃđa sáŧŦng tháŧ
NgoÃ i
cÃīng trÃŽnh dáŧch thuášt, trÆ°áŧc tÃĄc, Tháš§y cÃēn viášŋt nháŧŊng loášĄt bÃ i chuyÃŠn
Äáŧ váŧ tÆ° tÆ°áŧng Phášt Háŧc, Triášŋt háŧc ÄÃīng TÃĒy. NháŧŊng nhášn Äáŧnh, quan
Äiáŧm... lÃšc cÃēn lÃ GiÃĄo sÆ° ÄášĄi háŧc VášĄn HášĄnh vÃ Táŧng BiÃŠn Tášp tášĄp
chÃ TÆ° TÆ°áŧng. NháŧŊng bÃ i viášŋt váŧ cÃĄc cháŧ§ Äáŧ nÃ y máŧt pháš§n ÄÃĢ ÄÄng trong
tášĄp chÃ TÆ° TÆ°áŧng VášĄn HášĄnh, máŧt pháš§n ÄÄng rášĢi rÃĄc trÃŠn cÃĄc bÃĄo chÃ, tášp
san, hay trÃŠn cÃĄc trang bÃĄo Äiáŧn táŧ: trang nhÃ Phášt Viáŧt, QuášĢng ÄáŧĐc,
PhÃĄp VÃĒn... Qua nháŧŊng bÃ i viášŋt nÃ y, máŧt sáŧ lášĨy tÃŠn lÃ NhÆ° Tháŧ, nhÆ° bÃ i:
Cogito BÃĄt NhÃĢ DÆ°áŧi Ãnh SÃĄng Hiáŧn TÆ°áŧĢng Luášn. TášĄp chÃ VášĄn HášĄnh sáŧ 8 vÃ
9, káŧ· niáŧm Phášt ÄášĢn, Phášt láŧch 2510, trang 114. So SÃĄnh CÃĄc VášĨn Äáŧ Triášŋt
Háŧc ÄÃīng TÃĒy Cogito Trong Triášŋt Háŧc Phášt GiÃĄo, tášĄp chÃ VášĄn HášĄnh sáŧ 1, káŧ·
niáŧm Phášt ÄášĢn, Phášt láŧch 2500, trang 49, v.v...
NháŧŊng
cháŧ§ Äáŧ nhÆ° trÃŠn, Tháš§y viášŋt khÃĄ nhiáŧu, ngÆ°áŧi viášŋt xin giáŧi thiáŧu máŧt sáŧ
tiÃŠu biáŧu:
Láŧ
NgÃīn.
âCogito lÃ máŧt danh táŧŦ La Tinh cÃģ nghÄĐa lÃ âtÃīi suy tÆ°áŧngâ rÃšt trong
nguyÃŠn lÃ― triášŋt háŧc cáŧ§a Descarts âCogito ergo sum: tÃīi suy tÆ°áŧng vášy cÃģ
tÃīiâ (ji peuse je suis). Theo Decarts thÃŽ ÄÃģ lÃ máŧt chÃĒn lÃ― hiáŧn nhiÃŠn
sau khi Ãīng ÄÃĢ hoÃ i nghi pháŧ§ nhášn sáŧą hiáŧn háŧŊu cáŧ§a máŧi sáŧą vášt trong vÅĐ
tráŧĨ. Vášy Cogito cháŧ lÃ máŧt tháŧ nghiáŧm váŧ sáŧą hiáŧn háŧŊu cáŧ§a cháŧ§ tháŧ, váŧi
trÃ tháŧĐc tráŧąc giÃĄc váŧ háŧŊu tháŧ cáŧ§a cháŧ§ tháŧ ášĨy.
Sau
nÃ y Husserl, Sartre, Heidegger láš§n lÆ°áŧĢt theo Descarts suy nghiáŧm váŧ bášĢn
tháŧ cáŧ§a tri tháŧĐc vÃ Äem lášĄi cho danh táŧŦ Cogito nháŧŊng náŧi dung khÃĄc nhau.
Do ÄÃģ, chÃšng tÃīi cÅĐng cÃģ Ã― mÆ°áŧĢn danh táŧŦ Cogito Äáš·t lÃ m máŧt Äáŧ máŧĨc cho sáŧą
nghiÃŠn cáŧĐu bášĢn tháŧ tri tháŧĐc siÃŠu nghiáŧm cáŧ§a ÄáŧĐc Phášt, trong loášĄt bÃ i So
SÃĄnh Triášŋt Háŧc ÄÃīng TÃĒy cáŧ§a chÃšng tÃīi.â (TÆ° TÆ°áŧng VášĄn HášĄnh, quyáŧn 1, Káŧ·
Niáŧm Phášt ÄášĢn Phášt láŧch 2509, trang 49)
NÃģi
Äášŋn thÆĄ cáŧ§a Tháš§y, háš§u nhÆ° ai cÅĐng biášŋt tášp thÆĄ GiášĨc MÆĄ TrÆ°áŧng SÆĄn vÃ
NgáŧĨc Trung Máŧ NgáŧŊ. NgoÃ i hai tášp thÆĄ nÃ y cÃēn cÃģ cÃĄc thÆĄ khÃĄc qua nhiáŧu
dášĄng tháŧĐc, ÄÆ°áŧĢc ÄÄng trÃŠn cÃĄc tášĄp chÃ, Äáš·c san táŧŦ trong nÆ°áŧc Äášŋn hášĢi
ngoášĄi. Nhiáŧu bÃ i trong Tášp thÆĄ GiášĨc MÆĄ TrÆ°áŧng SÆĄn ÄÃĢ ÄÆ°áŧĢc pháŧ nhášĄc vÃ ÄÃĢ
ÄÆ°áŧĢc cÃĄc ca ngháŧ sÄĐ ngÃĒm, hÃĄt thÆĄ Tháš§y.
NháŧŊng
Ã― thÆĄ cáŧ§a Tháš§y ÄÃĢ tášĄo nhiáŧu ášĨn tÆ°áŧĢng cho giáŧi thÆ°áŧng ngoášĄn, nháŧŊng hÃŽnh
ášĢnh thÃĒm tráš§m cáŧ§a quÃŠ hÆ°ÆĄng dÃĒn táŧc, nháŧŊng tÃŽnh táŧą vÃ Æ°áŧc nguyáŧn muÃīn
trÃđng cáŧ§a âcuáŧc láŧŊâ, phÆ°ÆĄng tráŧi máŧng. Äáŧc thÆĄ Tháš§y, Äáŧ thášĨy tÃĒm háŧn cáŧ§a
ngÆ°áŧi ngháŧ sáŧđ, thi sáŧđ hay Äáŧc thÆĄ Tháš§y Äáŧ cášĢm nhášn, chia sášŧ tÃĒm tháŧĐc cáŧ§a
kášŧ sáŧđ luÃīn hÆ°áŧng váŧ ÄášĨt nÆ°áŧc báŧ Äáŧa ÄÃ y? Máŧt ÄášĨt nÆ°áŧc ÄÃģi nghÃĻo Äáš§y táŧ§i
nháŧĨc, máŧt dÃĒn táŧc láš§m than kháŧn cÃđng, vÃ Ã― chÃ ášĨy ÄáŧĐng thášģng Äáŧ thášĨy quÃŠ
hÆ°ÆĄng vÃ dÃĒn táŧc Viáŧt hÃ o hÃđng trong Ã― tháŧĐc táŧą táŧn, Äáŧc lášp. ThÆĄ cáŧ§a
Tháš§y mang nhiáŧu cášĢm tÃnh dášĄt dÃ o tÃŽnh ngÆ°áŧi, tÃŽnh ÄášĄo, tÃŽnh non sÃīng gášĨm
vÃģc. Máŧt tÃŽnh cášĢm chÃĒn thášt mÃ suáŧt dÃēng láŧch sáŧ quÃŠ hÆ°ÆĄng cÃēn mÃŠnh mang
trong Ã― thÆĄ mÆ°áŧĢt mÃ , hÃđng trÃĄng:
NgÆ°áŧi
Äi ÄÃĒu bÃģng hÃŽnh mÃēn máŧi
Nášŧo
táŧi lui cÃēn dášĨu nhášĄt máŧ
ÄÆ°áŧng
láŧch sáŧ
Báŧn
ngÃ n nÄm dáŧĢn sÃģng
Äáŧ
ngÆ°áŧi Äi khÃīng hášđn bášŋn báŧ
(TÄĐnh
ThášĨt 24, 2000-2001)
Hay:
Tiášŋng
trášŧ khÃģc ngÃĒn vang láŧi vÄĐnh cáŧu
TáŧŦ
nguyÃŠn sÆĄ sÃīng mÃĄu thášŊm Äáŧng xanh
TÃīi
lÃ cáŧ trÃīi theo dÃēng thiÃŠn cáŧ
Nghe
láŧi ru nháŧ mÃĢi buáŧi bÃŽnh minh
Buáŧi
vÃī tháŧ§y háŧn tÃīi táŧŦ ÄÃĄy máŧ
Uáŧng
sÆ°ÆĄng khuya tÃŽm sinh láŧ viáŧ
n trÃŽnh
Khi
nášŊng sáŧm hÃīn náŧng lÃŠn náŧĨ nháŧ
TÃīi
yÃŠu ai, tráŧi ráŧąc sÃĄng bÃŽnh mÃŽnh.
(BÃŽnh
Minh - TÄĐnh Táŧa, thÃĄng 9-1983)
Tiášŋp
theo GiášĨc MÆĄ TrÆ°áŧng SÆĄn lÃ NgáŧĨc Trung Máŧ NgáŧŊ, tášp thÆĄ lÃ m trong tháŧi
gian áŧ tÃđ bášąng cháŧŊ HÃĄn. Äáŧc NgáŧĨc Trung Máŧ NgáŧŊ Äáŧ thášĨy ÄÆ°áŧĢc tinh tháš§n an
nhiÃŠn táŧą tášĄi cáŧ§a Tháš§y dášŦu lÃ nháŧŊng bÃ i thÆĄ trong lÃšc áŧ tÃđ. Máŧt tÃĒm háŧn
thÆ° thÃĄi nhášđ nhÆ° mÃĒy vÃ thong dong nhÆ° giÃģ, nhÆ°ng Äáš§y ášŊp lÃēng thÆ°ÆĄng yÃŠu
tráš§n gian kháŧ láŧĨy, Äáš§y huyášŋt láŧ tuÃīn trÃ o, máŧi khi bÆ°ng bÃĄt cÆĄm tÃđ. TáŧŦ
nháŧŊng bi hoan cáŧ§a cuáŧc sáŧng tÃđ ÄÃ y ášĨy, Tháš§y ÄÃĢ viášŋt thÃ nh nháŧŊng láŧi thÆĄ
nÃģi lÃŠn tÃĒm cášĢm cáŧ§a mÃŽnh, qua bÃ i CÃšng DÆ°áŧng:
âPháŧĨng tháŧ ngáŧĨc tÃđ phášĄn
CÃšng
dÆ°áŧng Táŧi ThášŊng TÃīn
Thášŋ
gian trÆ°áŧng huyášŋt hášn
Báŧnh
bÃĄt láŧ vÃī ngÃīn.â
âÄÃĒy
bÃĄt cÆĄm tÃđ con kÃnh dÃĒng
CÃšng
dÆ°áŧng ÄáŧĐc Phášt ÄášĨng TÃīn ThÃĒn
Thášŋ
gian chÃŽm ÄášŊm trong mÃĄu láŧa
Láŧ
nháŧ khÃīng láŧi, lÃēng xÃģt thÆ°ÆĄngâ
TáŧŦ trÃĄi sang: HT TrÃ ChÆĄn, HT ChÆĄn ThÃ nh & TT NguyÃŠn SiÃŠu
HÃŽnh ášĢnh buáŧi giáŧi thiáŧu tÃĄc phášĐm
Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt cáŧ§a ThÆ°áŧĢng táŧa Tuáŧ Sáŧđ tášĄi Santa Ana, ngÃ y 11
thÃĄng 8-2007
HÃŽnh ášĢnh buáŧi giáŧi thiáŧu tÃĄc
phášĐm
Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt cáŧ§a ThÆ°áŧĢng táŧa Tuáŧ Sáŧđ tášĄi Santa Ana, ngÃ y 11
thÃĄng 8-2007
NgoÃ i
ra cÃēn cÃģ nháŧŊng bÃ i thÆĄ mÃ khÃīng áŧ trong hai tášp nÃģi trÃŠn, nhÆ° bÃ i Tiáŧu
KhÃšc Phášt ÄášĢn, NháŧŊng Äiáŧp KhÃšc Cho DÆ°ÆĄng Cáš§m... Tháš§y ÄÃĢ viášŋt:
âSÆ°áŧn
non máŧt bÃģng ÄášĄo giÃ
Tráš§m
tÆ° nÄm thÃĄng bÃŠn báŧ táŧ sinh
NhÃŽn
sao mÃ ngáŧ sáŧą tÃŽnh:
Ai
ngÆ°áŧi ÄášĄi GiÃĄc cho mÃŽmh quy y?â
Äáŧ ráŧi
táŧŦ ÄÃģ, Tháš§y gáŧi gášĨm lÃēng mÃŽnh qua Ã― thÆĄ: Cuáŧc sáŧng quÃĄ nhiáŧu kháŧ Äau,
con ngÆ°áŧi cáŧĐ mÃĢi lang thang trÃŠn nháŧŊng bÆ°áŧc ÄÆ°áŧng sinh táŧ tráš§m luÃĒn, mÃ
chášģng biášŋt khi nÃ o ÄÆ°áŧĢc thoÃĄt kháŧi vÃēng quanh quášĐn ášĨy:
âTháŧi
gian váŧ cÃĄnh ngang Äáš§u;
Sinh,
giÃ , báŧnh, chášŋt trÃĄnh ÄÃĒu vášn cÃđng
Kháŧ
Äau lÃ kháŧi tÃŽnh chung
Ai
nÃĒng cÃĩi thášŋ qua bÃđn táŧ sinh?â
Äáŧc
xong hai tášp thÆĄ GiášĨc MÆĄ TrÆ°áŧng SÆĄn vÃ NgáŧĨc Trung Máŧ NgáŧŊ cÅĐng nhÆ° máŧt sáŧ
cÃĄc bÃ i thÆĄ khÃĄc, chÃšng ta khÃīng tháŧ khÃīng nghÄĐ Äášŋn tÃĄc phášĐm âTÃī ÄÃīng
Pha, NháŧŊng PhÆ°ÆĄng Tráŧi Viáŧ
n Máŧngâ mÃ Tháš§y ÄÃĢ dáŧch giášĢng láŧi thÆĄ vÄn bay
báŧng, chÆĄi vÆĄi. NgÆ°áŧi viášŋt xin ÄÆ°áŧĢc trÃch máŧt ÄoášĄn trong âTÃī ÄÃīng Pha,
NháŧŊng PhÆ°ÆĄng Tráŧi Viáŧ
n Máŧngâ, trang 240, Äáŧ giáŧi thiáŧu tÃĄc phášĐm táš§m cáŧĄ
cáŧ§a náŧn vÄn háŧc, thi ca hiáŧn ÄášĄi cáŧ§a Tháš§y:
â...
Giang SÆĄn nhÆ° háŧa
Máŧt
tháŧi hÃ o kiáŧt anh hÃđngâ
âNgáŧc
ÄÆ°áŧng Kim mÃĢ báŧng vang lÃŠn nháŧŊng tiášŋng gÃ o thÃĐt ÄoášĄn trÆ°áŧng. Chim háŧng
giášt mÃŽnh tung cÃĄnh bay cao. Biášŋt nÆĄi nÃ o lÃ cáŧ quášn, nÆĄi nÃ o lÃ tha
hÆ°ÆĄng Äáŧ chim háŧng Äášu lášĄi.
TrášĄch
tášn hÃ n chi bášĨt khášģng thÃŠ
Táŧch
máŧch sa chÃĒu lÃĢnh
ÄÆ°áŧng
ra Äi, qua trÄng ngÃ n, qua giÃģ bÃĢi, mÃĒy váš§n vÅĐ, nÃši non sáŧĨp xuáŧng, nášŊng
chiáŧu Äáŧ nhÆ° mÃĄu. Äau kháŧ, kinh hoÃ ng nÃŠn kÃŠu rÃĐo, nÃŠn ngášm ngÃđi vÃ uášĨt
hášn.
SÆĄn
áŧĐc Háŧ hoan lao viáŧ
n máŧng
Äáŧa
danh HoÃ ng Kháŧ§ng khášĨp cÃī tháš§n.
ÄášĨt
khÃĄch lÃ mÆ°áŧi tÃĄm cÃĄi gháŧnh thÃĄc kinh hoÃ ng Äáŧ xuáŧng, nÆ°áŧc mášŊt cáŧ§a máŧt
lÃĢo tháš§n cÃī quášĄnh cÅĐng Äáŧ xuáŧng. NhÆ°ng ÄášĨt ÄÃģ Äáŧa ÄÃ y thÃĒn xÃĄc mÃ khÃīng
Äáŧa ÄÃ y viáŧ
n máŧng. QuÃŠ hÆ°ÆĄng váŧi ÃĒn tÃŽnh thášŊm thiášŋt kia máŧi tháŧąc lÃ Äáŧa
ÄÃ y viáŧ
n máŧng.
NÃši
nháŧ Háŧ hoan Äáŧa ÄÃ y viáŧ
n máŧng
ÄášĨt
tÃŠn HoÃ ng Kháŧ§ng láŧ khÃģc cÃī tháš§nâ
TášĨt cášĢ
nháŧŊng gÃŽ ÄÆ°áŧĢc giáŧi thiáŧu hášŋt sáŧĐc tiÃŠu biáŧu cÃīng trÃŽnh háŧc thuášt, thi ca
cáŧ§a Tháš§y, cháŧ lÃ tiášŋng nÃģi cáŧ§a cášĢm nghÄĐ sÃĒu xa, táŧn Äáŧng nÆĄi ngÆ°áŧi háŧc
trÃē qua bao thášp niÃŠn, lÃĢnh tháŧ táŧŦ sáŧą giÃĄo huášĨn, tÃ i báŧi ÃĒn ÄáŧĐc cáŧ§a bášc
Tháš§y trong sáŧą truyáŧn ÄášĄt, nuÃīi dÆ°áŧĄng thášŋ háŧ con em. Do vášy, khÃīng sao
trÃĄnh kháŧi nháŧŊng Äiáŧu khiášŋm khuyášŋt. KÃnh mong Tháš§y táŧŦ bi lÆ°áŧĢng tháŧĐ, cÅĐng
nhÆ° chÆ° váŧ TháŧĐc giášĢ cao minh vui lÃēng cháŧ giÃĄo.
Buáŧi giáŧi thiáŧu tÃĄc phášĐm
Huyáŧn ThoášĄi Duy Ma Cášt cáŧ§a ThÆ°áŧĢng táŧa Tuáŧ Sáŧđ tášĄi Santa Ana, ngÃ y 11
thÃĄng 8-2007
ThÃch NguyÃŠn
SiÃŠu
---o0o---
TrÃŽnh bÃ y: Pháŧ TrÃ
Cášp nhášt: 01-09-2007


text:
http://vanden.sextgem.com/xem?id=xom-van-chai.t&p=3" />
Đạo cúi xuống hôn lên trán con,nó mở mắt, hôn lại má Đạo.
– Ba lên lấy bẫy chim. Tí ba về thì kéo cá độ nấu ăn hi.
– Dạ.
Nó nhoẻn cười, cái cười ngây thơ nhưng phảng phất nét thõa mãn dục vọng của người phụ nữ.
Nó vẫn nằm thở. Đạo kéo quần, vén rèm lên bờ. Nó lặng lẽ đưa tay xuống, xoa hết số tinh trùng bắn ra trên bụng và mu nó, đưa lên miệng mút, hết sạch. Rồi lấy quần mang vào, lên cuối đò chao nước rửa tay, vô gạo. Bắc sẵn lên bếp.
Dọn xong củi và bếp trên đò. Dung nhảy lên bờ, kẻ vạch trên bờ đất, nhặt miếng đá lép tự chơi nhảy mạng, vừa chơi vừa hát, rất vui, rất thỏa mãn.
Đạo rẽ sậy đi ra.
– Nhảy mạng hả con?
– Dạ, có chi ko ba?
– Có loại con ưng đây. 2 con chim sẽ, 7 cái trứng, 1 con diệc, với mấy con cá rô.
– Hihi, đã quá, có con diệc à.
Đạo bỏ bao lưới đựng chim cá xuống, lặng lẽ lội ra sông. Dung hiểu ý bỏ miếng đá xuống chạy lại đầu kia hơn 30m, 2 cha con 2 đầu lưới kéo lại ở giữa rồi kéo lên bờ. Cá khá nhiều, nhỏ to gì cũng có, lác đác vài miếng gỗ, lá, vài con tôm mắc chỏng gọng.
Thả đụn lưới đó cho con, Đạo đi lên cách đó 5m cắm củi bắt đầu xiên chim nướng.
Con bé biết nhiệm vụ, tự lấy oi ra, ngồi chồm hổm xuống đụn lưới gỡ cá cho vào oi, rất thành thục.
Đạo ngồi phía trên, cạnh vạt sậy, cách con bé chừng 5m nhìn xuống cười. Tay Đạo vẫn vặt lông chim, vót xiên. Con bé rất thích chim diệc nướng nên nếu bẫy được Đạo nướng cho nó ăn ngay. Nó nhìn cha làm cũng cười, nét cười ngây thơ.
Bất giác nó nhìn Đạo thắc mắc. Đạo thì nhìn nó chằm chằm. Thì ra nó ngồi chồm hổm, quần thì vừa lội kéo lưới xong đang ướt, cả cái lồn hằn lên rất đẹp, Đạo ko thể rời mắt. Cái quần hoa xanh ngọc nhạt, điểm vài con bướm mẹ nó mua 2 năm rồi, đã khá phai màu nhưng nó vẫn thích.
– Lồn con đẹp quá.
Đạo bật thành tiếng.
– Ba tề, mới đụ xong mà,hihi
Nó đáp lại vô tư. Đạo cười, làm tiếp, trầm ngâm.
Đạo nhớ lại lần đầu đụ nó cách đây hơn 1 năm trước. Lúc đó mông chưa nở như bây giờ,lồn chưa có lông lơ thơ như bây giờ, và nó chưa biết nứng như bây giờ.
Đó là 1 đêm tháng 9, trời mưa chuyển mùa. Vợ Đạo đang mổ ruột thừa trên bệnh viện, Đạo định đi chăm nhưng con Thảo nói gần chổ nó làm, để nó qua chăm dễ hơn. Với lại Đạo phải ở lại đò mà đi cá.
Trời mưa to, 2 cha con bỏ rèm 2 đầu đò che mưa. Bình thường nếu có vợ thì vợ chồng Đạo đầu mũi, con bé đầu lái. Hôm nay cũng vậy. Trời mưa, Đạo nằm nghe đài, nó bật acqui xem mấy cuốn truyện nhàu nát vừa mượn của con Hà nhà bác Thủy. Rồi nó ngáp, bỏ sách, dậy cột màn. Trong khoang đò luôn có 1 tấm ván nhỏ, mà nếu dở ván lên thì dưới đó có chổ thông nước chảy ra sông. Chổ này để sinh hoạt khi trời mưa. Nước vo gạo, nước chè, đều đổ xuống đó. Đi đái, đánh răng đều làm luôn ở đó. Vì nếu mưa to thì ko ra ngoài được.
Chuyện trong 1 đò của vạn chài thấy nhau thay quần áo hay ỉa đái lúc trời mưa là bình thường,vì làm gì có nhà mà đi. Nhà nào con lớn mà ý thức thì có tấm rèm che đôi gian đò, lúc người nào sinh hoạt bên ngày thì những người còn lại sang bên kia, còn đa số là ko.
Nó vô tư tuột quần ngồi xuống đái, chổ đó ngay bên cạnh hông chổ Đạo đang nằm. Đạo nằm ngữa nge đài như mọi khi, nhưng bất chợt nhìn xuống mông con bé, Đạo bổng cứng lên.
2 tuần nay vợ đạo cứ đau lên đau xuống với cái ruột thừa, Đạo cũng chưa được đáp ứng. Ánh đèn loang loáng lướt qua bờ mông tròn trịa của đứa bé, âm thanh nước tiểu tuôn ra làm Đạo mất trí. Đạo đưa tay vào dưới khoảng giữa mông nó và ván đò, úp lên con bướm đang chảy nước kia. Bóp nhẹ..
– Ba???
Nó giật mình quay lại, 1 chân khẽ khuỵu xuống, dòng nước đáu bị ngắt, rồi lại tuôn ra ướt hẳn 1 bên bắp chân thấp.
– Yên ba thương.
– Ba cho con đái đã.
Đạo lách 2 ngón tay ra 2 bên mép, con bé khổ sở rặn những giọt cuối cùng. Nó với tay rựt 1 ít giấy vệ sinh treo trên tường lau bướm, toan định kéo quần đứng dậy thì Đạo lại đưa tay vào úp giữa cái lồn non của nó, kéo luôn cả mông nó ngã về phía Đạo đang nằm.
– Nằm xuống đây ba ôm tí.
Con bé ngã chỏng chân lên bụng ba nó, miệng ú ớ.
– Ba, ba. Răng ba làm rứa,hic
Đạo ko nói gì, 1 tay giữ ngang eo. 1 tay xoa ở háng, nó nằm ngữa trên bụng Đạo, chân chỏng lên trời. Quần còn mắc ở cẳng chân.
Nó là con bé ngoan, ba mẹ bảo gì nghe nấy, nên nó ko có ý định cãi lại hay chống lại. Nó cũng đã biết nứng khi mới dậy thì mà hằng đêm nằm cạnh ba mẹ đụ nhau. Nhưng nó chưa biết đụ nên ko có cảm giác thèm đụ, nó chỉ biết cảm giác nóng người,khó tả mỗi khi chưa ngủ mà nghe ba mẹ làm chuyện ấy.

markdown:
http://vanden.sextgem.com/xem?id=xom-van-chai.t&p=3" />
![]()
|Posted by: |
Bài viết: Xóm vạn chài
Chuyên mục:
Ngày đăng: 2018-02-19
100/100 cho 1 bình chọn
Đạo cúi xuống hôn lên trán con,nó mở mắt, hôn lại má Đạo.
– Ba lên lấy bẫy chim. Tí ba về thì kéo cá độ nấu ăn hi.
– Dạ.
Nó nhoẻn cười, cái cười ngây thơ nhưng phảng phất nét thõa mãn dục vọng của người phụ nữ.
Nó vẫn nằm thở. Đạo kéo quần, vén rèm lên bờ. Nó lặng lẽ đưa tay xuống, xoa hết số tinh trùng bắn ra trên bụng và mu nó, đưa lên miệng mút, hết sạch. Rồi lấy quần mang vào, lên cuối đò chao nước rửa tay, vô gạo. Bắc sẵn lên bếp.
Dọn xong củi và bếp trên đò. Dung nhảy lên bờ, kẻ vạch trên bờ đất, nhặt miếng đá lép tự chơi nhảy mạng, vừa chơi vừa hát, rất vui, rất thỏa mãn.
Đạo rẽ sậy đi ra.
– Nhảy mạng hả con?
– Dạ, có chi ko ba?
– Có loại con ưng đây. 2 con chim sẽ, 7 cái trứng, 1 con diệc, với mấy con cá rô.
– Hihi, đã quá, có con diệc à.
Đạo bỏ bao lưới đựng chim cá xuống, lặng lẽ lội ra sông. Dung hiểu ý bỏ miếng đá xuống chạy lại đầu kia hơn 30m, 2 cha con 2 đầu lưới kéo lại ở giữa rồi kéo lên bờ. Cá khá nhiều, nhỏ to gì cũng có, lác đác vài miếng gỗ, lá, vài con tôm mắc chỏng gọng.
Thả đụn lưới đó cho con, Đạo đi lên cách đó 5m cắm củi bắt đầu xiên chim nướng.
Con bé biết nhiệm vụ, tự lấy oi ra, ngồi chồm hổm xuống đụn lưới gỡ cá cho vào oi, rất thành thục.
Đạo ngồi phía trên, cạnh vạt sậy, cách con bé chừng 5m nhìn xuống cười. Tay Đạo vẫn vặt lông chim, vót xiên. Con bé rất thích chim diệc nướng nên nếu bẫy được Đạo nướng cho nó ăn ngay. Nó nhìn cha làm cũng cười, nét cười ngây thơ.
Bất giác nó nhìn Đạo thắc mắc. Đạo thì nhìn nó chằm chằm. Thì ra nó ngồi chồm hổm, quần thì vừa lội kéo lưới xong đang ướt, cả cái lồn hằn lên rất đẹp, Đạo ko thể rời mắt. Cái quần hoa xanh ngọc nhạt, điểm vài con bướm mẹ nó mua 2 năm rồi, đã khá phai màu nhưng nó vẫn thích.
– Lồn con đẹp quá.
Đạo bật thành tiếng.
– Ba tề, mới đụ xong mà,hihi
Nó đáp lại vô tư. Đạo cười, làm tiếp, trầm ngâm.
Đạo nhớ lại lần đầu đụ nó cách đây hơn 1 năm trước. Lúc đó mông chưa nở như bây giờ,lồn chưa có lông lơ thơ như bây giờ, và nó chưa biết nứng như bây giờ.
Đó là 1 đêm tháng 9, trời mưa chuyển mùa. Vợ Đạo đang mổ ruột thừa trên bệnh viện, Đạo định đi chăm nhưng con Thảo nói gần chổ nó làm, để nó qua chăm dễ hơn. Với lại Đạo phải ở lại đò mà đi cá.
Trời mưa to, 2 cha con bỏ rèm 2 đầu đò che mưa. Bình thường nếu có vợ thì vợ chồng Đạo đầu mũi, con bé đầu lái. Hôm nay cũng vậy. Trời mưa, Đạo nằm nghe đài, nó bật acqui xem mấy cuốn truyện nhàu nát vừa mượn của con Hà nhà bác Thủy. Rồi nó ngáp, bỏ sách, dậy cột màn. Trong khoang đò luôn có 1 tấm ván nhỏ, mà nếu dở ván lên thì dưới đó có chổ thông nước chảy ra sông. Chổ này để sinh hoạt khi trời mưa. Nước vo gạo, nước chè, đều đổ xuống đó. Đi đái, đánh răng đều làm luôn ở đó. Vì nếu mưa to thì ko ra ngoài được.
Chuyện trong 1 đò của vạn chài thấy nhau thay quần áo hay ỉa đái lúc trời mưa là bình thường,vì làm gì có nhà mà đi. Nhà nào con lớn mà ý thức thì có tấm rèm che đôi gian đò, lúc người nào sinh hoạt bên ngày thì những người còn lại sang bên kia, còn đa số là ko.
Nó vô tư tuột quần ngồi xuống đái, chổ đó ngay bên cạnh hông chổ Đạo đang nằm. Đạo nằm ngữa nge đài như mọi khi, nhưng bất chợt nhìn xuống mông con bé, Đạo bổng cứng lên.
2 tuần nay vợ đạo cứ đau lên đau xuống với cái ruột thừa, Đạo cũng chưa được đáp ứng. Ánh đèn loang loáng lướt qua bờ mông tròn trịa của đứa bé, âm thanh nước tiểu tuôn ra làm Đạo mất trí. Đạo đưa tay vào dưới khoảng giữa mông nó và ván đò, úp lên con bướm đang chảy nước kia. Bóp nhẹ..
– Ba???
Nó giật mình quay lại, 1 chân khẽ khuỵu xuống, dòng nước đáu bị ngắt, rồi lại tuôn ra ướt hẳn 1 bên bắp chân thấp.
– Yên ba thương.
– Ba cho con đái đã.
Đạo lách 2 ngón tay ra 2 bên mép, con bé khổ sở rặn những giọt cuối cùng. Nó với tay rựt 1 ít giấy vệ sinh treo trên tường lau bướm, toan định kéo quần đứng dậy thì Đạo lại đưa tay vào úp giữa cái lồn non của nó, kéo luôn cả mông nó ngã về phía Đạo đang nằm.
– Nằm xuống đây ba ôm tí.
Con bé ngã chỏng chân lên bụng ba nó, miệng ú ớ.
– Ba, ba. Răng ba làm rứa,hic
Đạo ko nói gì, 1 tay giữ ngang eo. 1 tay xoa ở háng, nó nằm ngữa trên bụng Đạo, chân chỏng lên trời. Quần còn mắc ở cẳng chân.
Nó là con bé ngoan, ba mẹ bảo gì nghe nấy, nên nó ko có ý định cãi lại hay chống lại. Nó cũng đã biết nứng khi mới dậy thì mà hằng đêm nằm cạnh ba mẹ đụ nhau. Nhưng nó chưa biết đụ nên ko có cảm giác thèm đụ, nó chỉ biết cảm giác nóng người,khó tả mỗi khi chưa ngủ mà nghe ba mẹ làm chuyện ấy.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Vary: Host,Accept-Encoding

Cache-Control: private, no-cache, no-cache=Set-Cookie, proxy-revalidate

Pragma: no-cache

X-Crawler-Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Cache: MISS

Accept-Ranges: bytes

Connection: close


text:
-
Cơ cấu, tổ chức, chức năng nhiệm vụ của Liên đoàn Lao động huyệnNgày 20 tháng 06 năm 2018
-
Trần Đức Khoa - Chủ tịchNgày 17 tháng 09 năm 2015
- Họ và tên: Trần Đức Khoa - Sinh ngày: 10 tháng 06 năm 1973 - Dân tộc: Kinh - Quê quán: Xã Phạm Kha, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương. - Nơi ở hiện nay: Tiểu khu 3, thị trấn Mộc Châu, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. - Chức vụ: Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ huyện, Chủ tịch Liên đoàn Lao động huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La. - Số điện thoại: + CQ: 0212.8586.586 + DĐ: 0915.400.552 - Email: tranduckhoamc@gmail.com - Trình độ: Cử nhân Sư phạm, chuyên ngành Toán học - Lý luận chính trị: Cao cấp.
-
Đinh Công Thông - Phó Chủ tịchNgày 10 tháng 09 năm 2014
- Họ và tên: Đinh Công Thông - Sinh ngày: 25 tháng 9 năm 1983 - Dân tộc: Mường - Quê quán: Thị trấn Nông Trường Mộc Châu, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. - Nơi ở hiện nay: Tiểu khu Bó Bun, thị trấn Nông Trường Mộc Châu, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. - Chức vụ: Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La. - Số điện thoại: + CQ: 02123.666.388 + DĐ: 0979.000.559 - Email: dinhthongmcsl@gmail.com - Trình độ: Kỹ sư Nông lâm, chuyên ngành Nông Lâm kết hợp - Lý luận chính trị: Cao cấp.

markdown:
-
[Cơ cấu, tổ chức, chức năng nhiệm vụ của Liên đoàn Lao động huyện](/bai-viet/co-cau-to-chuc-chuc-nang-nhiem-vu-cua-lien-doan-lao-dong-huyen-29982)
-
[Trần Đức Khoa - Chủ tịch](/bai-viet/tran-duc-khoa---chu-tich-228)
- Họ và tên: Trần Đức Khoa - Sinh ngày: 10 tháng 06 năm 1973 - Dân tộc: Kinh - Quê quán: Xã Phạm Kha, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương. - Nơi ở hiện nay: Tiểu khu 3, thị trấn Mộc Châu, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. - Chức vụ: Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ huyện, Chủ tịch Liên đoàn Lao động huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La. - Số điện thoại: + CQ: 0212.8586.586 + DĐ: 0915.400.552 - Email: tranduckhoamc@gmail.com - Trình độ: Cử nhân Sư phạm, chuyên ngành Toán học - Lý luận chính trị: Cao cấp.
-
[Đinh Công Thông - Phó Chủ tịch](/bai-viet/dinh-cong-thong---pho-chu-tich-29975)
- Họ và tên: Đinh Công Thông - Sinh ngày: 25 tháng 9 năm 1983 - Dân tộc: Mường - Quê quán: Thị trấn Nông Trường Mộc Châu, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. - Nơi ở hiện nay: Tiểu khu Bó Bun, thị trấn Nông Trường Mộc Châu, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. - Chức vụ: Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La. - Số điện thoại: + CQ: 02123.666.388 + DĐ: 0979.000.559 - Email: dinhthongmcsl@gmail.com - Trình độ: Kỹ sư Nông lâm, chuyên ngành Nông Lâm kết hợp - Lý luận chính trị: Cao cấp.

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Cache-Control: private

X-Powered-By-Plesk: PleskWin


text:
Bảng tên dẻo đứng/ngang
1.000₫
Bảng tên nhựa dẻo thiết kế dạng đứng, kích cỡ nhỏ gọn phù hợp với kích cỡ thẻ. Loại thẻ bằng nhựa dẻo cao cấp, đeo nhẹ, góc cạnh được dập máy khá chắc chắn và đẹp mắt, đồng thời đảm bảo an toàn, không gây trầy xước da. Ngoài ra, bảng tên đã khoét sẵn lỗ móc dây đeo tiện dụng.

markdown:
# Bảng tên dẻo đứng/ngang
1.000₫
**Bảng tên nhựa dẻo** thiết kế dạng đứng, kích cỡ nhỏ gọn phù hợp với kích cỡ thẻ. Loại thẻ bằng nhựa dẻo cao cấp, đeo nhẹ, góc cạnh được dập máy khá chắc chắn và đẹp mắt, đồng thời đảm bảo an toàn, không gây trầy xước da. Ngoài ra, bảng tên đã khoét sẵn lỗ móc dây đeo tiện dụng.

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Link: <http://vanphongphamt2.com/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://vanphongphamt2.com/?p=1618>; rel=shortlink

Keep-Alive: timeout=5, max=99

Connection: Keep-Alive

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

Content-Type: text/html; charset=UTF-8