markdown:
trang chủ
talaCu
ý kiến ngắn
spectrum
sách mới
tòa soạn
hỗ trợ talawas
Văn học
Thơ và Thơ Trẻ
Văn học Việt Nam
Văn học nước ngoài
Các giải thưởng văn học
Giải thưởng Bùi Giáng
Lý luận phê bình văn học
Điểm nóng
Chính trị Việt Nam
Chính trị thế giới
Đại hội X và cải cách chính trị tại Việt Nam
Xã hội
Giáo dục
Kinh tế
Đồng tính luyến ái trong xã hội hiện đại
Thế hệ @
Pháp luật
Đời sống hiện đại
Thể thao
talaFemina
1 - 20 / 235 bài
3.9.2008
Nguyễn Ðức Dương
Sao không dạy tục ngữ cho học sinh tiểu học?
25.7.2008
Huỳnh Ngọc Chiến
Từ Buddha đến Bụt và Phật
10.6.2008
Trần Văn Tích
Tìm kiếm đơn vị từ ngữ tương đương
17.5.2008
Văn Tân
Vài ý kiến về quyển “Việt ngữ nghiên cứu” của ông Phan Khôi
10.5.2008
Trầm Thanh Hùng
Cái cười trong ngôn từ Việt Nam
9.5.2008
Đặng Thân
“Bán[h]”
9.5.2008
Nguyễn Văn Xuân
Nói
8.5.2008
Lê Văn Siêu
Nói nghĩa là gì?
25.2.2008
Trần Văn Tích
Mai không phải là mai, liên không hẳn là sen
21.1.2008
Hoàng Cao Cương
Cơ sở kết nối lời tiếng Việt
21.1.2008
Hoàng Cao Cương
Cơ sở kết nối lời tiếng Việt
5.1.2008
Bùi Kỷ
Ngôn ngữ và văn chương Việt Nam
3.12.2007
Michael Skapinker
Tiếng nói của ai?
29.11.2007
Phan Lương Hùng
Thanh điệu tiếng Thái Vạn Mai nhìn từ góc độ đồng đại và lịch đại
23.11.2007
Nguyễn Minh Tường
Về bài “Xin chớ làm bẩn chữ Quốc ngữ” của Nguyễn Như Phong
5.11.2007
Nguyễn Tường Tâm
Cao Xuân Hạo và ngữ pháp tiếng Việt
1.11.2007
Nguyễn Quang Hồng
Hoài niệm về anh Cao Xuân Hạo
29.10.2007
Phan Ngọc
Một vài suy nghĩ về nhà ngữ âm học lớn nhất Việt Nam
25.10.2007
Hà Minh
Đôi điều về thư pháp
23.10.2007
Nam Dao
Cao Xuân Hạo, những nỗi niềm và trăn trở…
1 - 20 / 235 bài
tìm
(dùng Unicode hoặc không dấu)
tác giả:
A
B
C
D
Đ
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Ý
Z
Tủ sách talawas
bản để in
Gửi bài này cho bạn bè
29.8.2008
Aleksandr I. Solzhenitsyn
Quần đảo ngục tù
Ngọc Thứ Lang dịch
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
3. Công voa đi đảo
Toa xe Stolypin chen chúc, xe bít bùng ngột thở, khám tạm bồn chồn khó sống, sao bằng vứt bỏ hết ngần ấy giai đoạn để lên toa xe chở súc vật, thẳng đường vào Trại cho rồi. Tù vừa đỡ mệt mà tiện việc nhà nước biết mấy, thằng nào thành án là đưa đi đày một mạch. Đỡ tốn chỗ xe lửa, khỏi cần xe bít bùng đưa đón, đỡ phải tổ chức khám tạm tốn bao nhiêu nhân viên! Bộ máy Cải tạo hẳn nhận ra ngay điều đó nên tù đi đảo tổ chức thành từng đoàn: Đi xe lửa thì từng đoàn dài toa chở súc vật, đi đường thủy từng đoàn tàu. Không có đường hoả xa, đường sông thì đoàn tù lũ lượt đi bộ. (Không lẽ đưa tù đi đày mà phải bắt ngựa, bắt lạc đà lao động?)
Phải nói ngay không gì thuận tiện bằng loại toa xe chở súc vật. Bao nhiêu tù chở cũng hết, một vài chuyến là xong. Cả triệu nông dân từng đi toa súc vật những năm 1929-1931. Lêningrad tản cư cũng xe súc vật. Những năm 1930 trở đi ngày nào từ Mạc Tư Khoa chẳng có một chuyến xe lửa đầy nhóc tù trên những toa súc vật. Những năm 1930 trở đi ngày nào từ Mạc Tư Khoa chẳng có một chuyến xe lửa đầy nhóc trên những toa súc vật chở đi Sovetskaya Gavan, đi Vanino. Chẳng bao lâu nghẹt quần đảo Kolyma! Các tỉnh đều chở thẳng tới Kolyma, dù không đi hàng ngày.
Năm 1941 cũng những toa súc vật dời trọn xứ Cộng hoà sông Volga (thân Đức) sang miền Kazakhstan hoang vu, mở màn cho những đợt di dân tập thể. Kế đó những con cưng của Tổ quốc, cả trai lẫn gái dám xuất ngoại sang Đức, Tiệp, Áo hay mon men gần biên giới là bị quơ lên xe súc vật, tống đi Trại hết, cũng như các đợt bị điều 58 vô trại đặc biệt năm 1949.
Xe Stolypin còn phải theo thời khắc biểu nhà ga. Xe súc vật là khỏi. Miễn có một ông tướng ký tên vô là cho đi đầy nhóc một chuyến, bất cứ lúc nào và bất cứ nơi nào. Khỏi cần có
sẵn
trại giam! Một chuyến xe lửa chở súc vật dài dằng dặc đi đến đâu là một Trại Cải tạo có thể mọc lên tức khắc, dù giữa rừng sâu, đồng cỏ hay hoang đảo.
Có phải bất cứ toa súc vật nào cũng chở tù được đâu! Ít nhất cũng phải cải sửa lại, nhưng cải sửa đây không phải là vừa chở than chở đá vôi dơ dáy mà phải quét lò than! Tù đi đày đâu cần lò sưởi, nấu ăn dọc đường cho phiền phức? Vả lại chỉ đi trên dưới 1 ngày thì đói lạnh đến mấy cũng dư sức chống cự! Công tác cải sửa chỉ nhằm kiểm soát kỹ từng mánh ván ở nóc toa, sàn toa và hai bên vách toa xem có đủ chắc chắn, kiên cố không. Có lỗ hổng, cây ván yếu là đóng cứng lại, mấy lỗ thủng hơi nhỏ đóng bít hết. Cả toa xe chỉ có quyền có 1 lỗ hổng nho nhỏ đục ở sàn toa để làm
ống cống
, có bao lưới sắt và đóng đinh chắc.
Quan trọng nhất là vấn đề canh giữ. Toa nào cũng phải làm chòi canh ở ngoài để lính hộ tống ôm súng máy ngồi gác, phải có mấy bực thang lên nóc, phải có vị trí đặt đèn pha cực mạnh, có điện thường trực. Phải có một mớ gậy dài để gõ gõ nóc tua, gần toa kiểm soát mỗi trạm xe ngừng. Bắt buộc phải có một vài toa xe hành khách đầy đủ tiện nghi cho Sĩ quan An ninh đi theo xe và đoàn hộ tống. Sau khi đã cải sửa chu tất, mỗi toa sự vật kín bưng (bên trong là tù) còn phải vẽ phấn cho rõ ở thành toa:
Dụng Cụ Đặc Biệt hoặc là Cấm Mở. Hàng dễ hư hao
.
Xét ra công tác chuẩn bị đoàn xe chỉ là thứ yếu, không quan trọng bằng phương pháp
tống tù lên xe
mà cán bộ và lính đi hộ tống phải học tập chu đáo, nhằm 2 mục tiêu rõ rệt:
Giữ bí mật, không cho dân chúng dòm ngó.
Khủng bố tối đa tinh thần bọn tù.
Mỗi chuyến xe súc vật chở ít nhất 1 ngàn tù, chia đều 25 toa, nhét người lên tuần tự, cũng lâu chớ đâu phải một toa xe
Stolypin
? Vẫn biết ngày nào giờ nào chẳng có người bị bắt nhưng quang cảnh cả ngàn tù bị áp giải lên xe lửa đưa đi đày chẳng đẹp đẽ gì! Năm 1938 ở Orel có một nhà nào không có người bị bắt, trước cửa khám lúc nào chẳng đen nghẹt đàn bà khóc lóc, chờ đợi? Tuy nhiên những cảnh đưa người đi đày rùng rợn không để lọt vào mắt các công dân Xô Viết tự do, nhất là đám thanh thiếu niên hy vọng của tương lai! Do đó, tù ở khám ra ga bắt buộc phải đi đêm, đi bộ từng đoàn lầm lũi.
Dù tổ chức kín tới đâu cũng chẳng thoát khỏi cặp mắt những bà mẹ có con bị bắt, những người vợ lo lắng chờ tin chồng. Chập tối là họ bảo nhau chạy ra ga, thấy chiếc xe nào có vẻ chở tù là áp tới. Họ đến từng toa, hỏi vọng lên: “Có ai tên, không?” hoặc “Toa này có ai tên, không?”. Cứ thế họ chạy len lỏi từ toa đầu đến toa cuối, Thỉnh thoảng từ bên trong toa bít bùng có tiếng reo: “Mình đấy hả? Tôi đây nè” hay “Con đây, con đây má”. Lâu lâu mới có vụ: “Chị, đấy hả? Anh ấy đi chuyến này đó nghe? Ráng tìm ở mấy toa khác coi” hay một giọng ồn ồn cuống quít: “Tôi là... đây! Vợ tôi thế nào cũng ra ga đón bữa nay. Cô bác làm ơn kêu nó giùm”.
Hoạt cảnh trên giờ đây đâu còn nữa? Không thể chấp nhận được, nên có lệnh tổ chức nghiêm ngặt này. Mỗi chuyến xe chở tù ở ga nào là phải có một hàng rào chó bẹc-giê vây quanh. Muốn luồn lọt tới gần toa xe không sao thoát.
Cho dù lên xe ban đêm còn có lợi là sử dụng được ép phê khủng bố của đèn pha. Đám tù ngồi ngay hàng, run rẩy luôn luôn bị đèn pha chiếu tới kiểm soát. Có tiếng hô là đứng bật dậy, luồng pha đèn rọi tới đúng chỗ. “Năm thằng hàng đầu đứng lên. Nào, chạy ra xe”. Luồng ánh sáng chói chang dõi theo, sáng trưng như trên sân khấu cùng làm 5 thằng tù chạy cuống quít, bước thấp bước cao đụng nhau, chỉ sợ té. Đâu có thời gian ngó quanh, suy nghĩ? Vấp té là có chầu đèn pha tốp lại, bao nhiêu cái miệng la lối, bao nhiêu mõm chó trận nhau nhau rồi gót giày, báng súng sẽ giáng xuống như mưa! Sự thực đâu phải vì sợ chậm trễ hết giờ mà lính hộ tống bắt tù phải chạy như ma đuổi (bắt tập họp ngồi cũng đủ, đâu phải ngồi bệt xuống đất, hay bắt quỳ gối xếp hàng như ở khám Orel?). Cũng như đèn pha, chó bẹc-giê, mũi súng chĩa lăm lăm, hối thúc chỉ là một mánh lới đặc biệt hữu hiệu của kỹ thuật khủng bố và kiểm soát tù. Xét về tâm lý thì thằng tù lúc nào cũng phải đặt trong tình trạng phải tuân lệnh, hối hả cắm đầu tuân lệnh (không chỉ có răng chó và báng súng) đến độ lúc nào cũng hốt hoảng, không dám nghĩ đến đào tẩu. Tù bị hối thúc khủng bố liên miên ắt sẽ nhận không ra nổi hay quên bẵng mất một lần di chuyển là một cơ hội tốt để chạy trốn. Ít ra vách xe, sàn xe cũng còn dễ thoát hơn mấy lần vách đá nhà giam chớ?
Đề phòng bị tù chạy bậy, khám đường còn được lệnh trước khi cho tù ra ga lên xe đi đày còn phải kiếm đủ mọi cách quần cho chúng đừ người, chỉ còn vừa đủ sức để ngồi nghỉ trước khi “Năm thằng hàng đầu đứng dậy!”. Lên xe ban đêm nhưng ngay từ sáng sớm tù đã bị kêu điểm danh tập hợp ở một khu riêng. Suốt ngày hôm đó liên miên những thủ tục cưỡng bách. Bao nhiêu lần kêu tên, đếm đầu, sắp hàng? Hớt tóc tắm gội tập thể. Quần áo cho lên lò rang khô. Mệt mỏi nhất là nạn xét người, xét hành lý. Dĩ nhiên nhân viên khám đường trước khi cho tù tập hợp điểm danh đi đày đã khám xét quá kỹ rồi, nhưng đợt khám xét của lính hộ tống mới đáng kể. Họ chịu trách nhiệm khi đi đường, họ phải dành quyền khám xét tối hậu để phòng ngừa mọi bất trắc chớ? Về vụ này đã có thể thức và chỉ thị của nhà binh rõ rệt.
Tù đi đày không có quyền giữ bất cứ một món gì có thể sử dụng vào việc đào thoát – vật sắt bén có thể cưa cắt được là tịch thu. Những chất bột rời rạc như bột, đường, cà phê, muối, trà, thuốc lá cũng tịch thu hết. “Để tụi bay thình lình thảy vào mắt lính hộ tống, rồi nhảy chắc?”. Bất cứ một vật dụng gì có chiều dài như dây thừng, dây cột đồ, vải rút, dây lưng có thể dùng để “vượt ngục” cũng tịch thu luôn. (Lệnh tịch thu quái ác này không chừa cả sợi dây da cột chiếc
chân giả
của một thằng tù làm nó phải cởi chân ra, vác chân lên vai và di chuyển bằng cách lò cò nhảy từng bước, với thằng bạn đi bên ghé vai đỡ! (Hơn nữa, tất cả những đồ vậy
quý giá
chẳng hạn như chiếc va-li cũng bị củ soát kỹ. Không được xách theo người mà phải nạp trình để tập trung vào một chỗ, đến nơi trả lại.)
Chỉ thị Trung ương dù sao cũng là lý thuyết. Thực tế là các toán hộ tống Vologda hay Kuibyshev có toàn quyền sinh sát với tù nên mới có
mục tiêu thứ 3
trong công tác đưa tù lên xe súc vật, được hiểu ngầm là “tài sản của bọn phản động, phản Cách mạng là tài sản chung của nhân dân xứng đáng (như giám thị, lính hộ tống) có quyền chia chác.
Đó là một điều không cần phải nói ra vì thân phận thằng tù sinh mạng giữa không xong thì sao giữ nổi chút đỉnh tài sản dính theo người? Chống cự sao nổi chính những người có quyền hành hạ, bắt ngồi bắt quỳ hay lột trần truồng? Một khi bị lột truồng ra rồi thì thằng tù dĩ nhiên phải thuộc vào một giai cấp khác, ở dưới hẳn giai cấp đang mặc quần áo, sai bảo, nộ nạt, hành hạ nó.
Thông thường lính hộ tống xét tù theo thể thức sau đây, áp dụng ở khám Kuibyshev mùa hè năm 1949. Đám tù cởi trần truồng ngồi bệt thành hàng lối, lính chĩa súng quay chung quanh. Gọi tên thằng nào thì thằng ấy đứng dậy, tay xách quần áo, tay xách đồ. Lính hộ tống luôn miệng nộ nạt, xô đẩy, hối thúc, nghĩa là rõ ràng
làm dữ xử mạnh
, tuyệt không có cử chỉ lời nói bình thường để thằng tù hốt hoảng, sợ hải tưởng đâu sắp bị dẫn đi xử bắn chớ không phải đi đày! Bản thân bị dày vò, vùi dập thì còn tiếc gì mấy món đồ riêng? Gói bị mở banh, va-li quăng quật và dốc ngược lên cho tất cả những vật bên trong tung tóe ra đất. Những thứ vặt vãnh như ví da, hộp thuốc, bị quăng ngay vào một cái thùng rỗng (không biên nhận, không ghi dấu cá nhân và quăng bừa vào một chỗ hở hang – không két sắt, không hộc tủ – như điệu này thì dĩ nhiên chẳng có vấn đề trả lại! Dĩ nhiên khi nạp thằng tù nào chẳng biết trước vậy?).
Mớ quần áo được rờ nắn kỹ sau đó và khi xét xong thì thằng tù trần truồng chỉ còn nước quơ vội những manh quần tấm áo vứt bừa bãi, túm gọn vào một bó. Có tấm mền bọc lại thì gọn quá! Còn đôi bốt lên bên trong hả? Để lại đi, quăng vào đống cạc táp, va-li da và ký tên vô sổ lẹ lẹ (quái gở ở chỗ nạp đôi bốt
không được
cấp biên nhận (sau này xuất trình lấy lại!) còn
phải
ký tên vô tờ khai là đã nạp rồi).
Chập tối trước khi tù được áp giải ra ga mới khỏi sự chia chác tiếng phản động: Ưu tiên là lính hộ tống mỗi ông lựa vài món. Cặp da, bốt da, hộp thuốc lá được chiếu cố trước. Rồi đến lượt các thầy chú giám thị. Thậm chí đến
Công vụ
và mấy người anh em cũng có phần chia kia mà.
*
Muốn được lên toa súc vật là phải qua ngần ấy thể thức và, mất mát. Đặt chân lên sàn xe là nhẹ hẳn người, dù biết rằng sắp chịu đói chịu rét lại sắp phải mắc kẹt giữa các đồng chí hộ tống và những người
anh em
kên kên. Bộ xe chở súc vật cũng có kên kên lẫn lộn. Sao không? Đó là truyền thống. Họ chiếm chỗ nào còn biết trước nữa! Mùa hè gần chỗ cửa thông hơi và trọn ngăn trên, nếu có. Mùa đông nếu may mắn có cái lò than thì chắc chắn mấy
người anh em
sẽ vây quanh lò.
Ông bạn
dân chơi
Minayev từng thổ lộ trong lá thư gởi về toà báo
Literaturnaya Gazetta
cho tôi đề ngày 29 tháng 11 năm 1963 đại khái như sau. Năm 1949 trời lạnh quá, đi từ khám Voronezh tới trại Kotlas mất mấy ngày liền mà cả toa xe chỉ được phát 3 thùng than. Dân chơi chiếm trọn lò than còn lạnh quá, thấy thằng chính trị nào có tấm áo lạnh còn tốt là lột và lột đến cả mấy đôi vớ không tha. Phát thức ăn dĩ nhiên
người anh em
lãnh phát nên cho cái gì được cái nấy. Chỉ bánh khô, cá khô là nhường cho chính trị chia nhau (họ chán chê mấy món này!), còn cháo nóng súp nóng
không cho phép rớ tới
. Phản đối, khiếu nại làm gì, khi sự bóc lột, cưỡng đoạt có thể diễn ra trắng trợn như trường hợp ông bạn người Estonia có
một chiếc
răng vàng còn bị vài người anh em đè ngửa ra sàn xe. Không sẵn kềm nhổ thì ghè bật ra bằng búa!
Những chuyến đi xa không gì sung sướng cho bằng được lính hộ tống phát đồ ăn nóng tận toa, dù chỉ là cháo. Cả đoàn xe chở rặt tù nên trưởng xa có quyền tới chỗ hẻo lánh ra lệnh tốp để phát cháo. Chỉ phiền phức nước uống quá hiếm, lấy đâu ra nước rửa? Sẵn thùng than đấy, đổ đại cháo vô: Những thằng bao chót sẽ nuốt cháo và than lẫn lộn. Bù lại với số tô nhà nước phát không đủ (thông thường 1 toa xe 40 mạng chỉ có 25 tô là nhiều) thì những thằng bao chót có hy vọng phần cháo nhiều hơn, đặc hơn chút đỉnh. Lãnh đợt đầu chắc chắn cháo hay súp ngũ cốc cũng phải loãng hơn, dù có kêu nài: “Quậy lên cho đều giùm!”. Cũng ít hơn vì, lỡ xúc quá tay thiếu phần những người ăn sau thì sao? Có điều lãnh trước hay lãnh sau cũng phải nhắm mắt lùa cho lẹ vì vừa cầm tô cháo lên đã bị hối thúc tíu tít: “Lẹ lẹ cho rồi! Còn trên 20 toa xe, chớ hầu hạ riêng mấy người mà rề rề?”.
Đi xe súc vật thì ăn thiếu, nước uống hạn chế mà có chết cóng hay bị lột trần cũng thây kệ. May ra ban ngày gật gù ngủ đỡ được một vài chập: Lính ngồi đầy nóc toa, chòi canh nhìn lại phía sau thì không lẽ phá vách nhảy ngang được hay đục sàn chui xuống đường sắt? Đêm đến là khổ vì nạn củ soát. Thỉnh thoảng trưởng xa cho lệnh tốp, bật pha sáng trưng để lính vác gậy đi từng toa, gõ rầm rầm trên nóc, gầm sàn, vách toa coi có chỗ nào đang bị cưa lên không. Xen kẽ là những vụ xét phía trong toa và đếm đầu đặc biệt. Cửa toa bật mở thình lình, đèn pha rọi vô. Toán lính xách đèn dí sát vào những chỗ “khả nghi”, mấy bọc đồ nhét ở thành xe bị hất văng đi. Toa xe được chia hai. Theo khẩu lệnh “Dồn một bên” tù phải dồn nhấp nháy sang một bên để củ soát bên trống, và ngược lại. Ngái ngủ chậm chân là bị sút bằng bốt da! Tiếp đó mới đếm đầu. Một, hai, ba, toán củ soát đêm có lệ
đếm bằng gậy
. Thay vì lệnh miệng, mỗi cây gậy vụt xuống hay tạt ngang trúng thằng tù nào là “đếm” xong thằng đó, phải nhảy tạt qua bên trống cho nhanh, nếu không muốn bị “đếm” thêm, bất kể đầu mình hay chân tay. Chừng đếm hết 40 mạng, đèn pha rọi tua chót không còn gì khả nghi nữa thì cửa sắt đóng rầm rầm. Toán củ soát bước sang toa bên là có quyền ngủ tiếp, cho tới lần sau xe ngưng thình lình và tù bị dựng dậy in hệt!
(Xét cho cùng lính hộ tống có củ soát tàn nhẫn vậy cũng chẳng phải thừa. Tù chính trị đào tẩu đâu chưa thấy nhưng vách toa cưa sẵn lâu lâu vẫn phát giác còn vi phạm luật hộ tống thì quá thường, chẳng hạn như giấu giếm vũ khí bén nhọn. Dù cố tình lờ đi cũng chịu không nổi: mới tối hôm trước năm ba thằng dân chơi còn râu ria xồm xoàm sáng hôm sau đứa nào cũng mày râu nhẵn nhụi! Vậy là ít chúng cũng dấu vài con dao cạo râu, thứ cấm kỹ nhất của nhà tù. Bắt buộc phải đếm đầu bằng gậy, lục soát đến bằng lòi ra tang vật. Cưỡng bách nạp thì nạp, có sao đâu?)
*
Đi toa xe súc vật còn khác bất cứ chuyến xe lửa đường trường nào ở điểm chỉ biết có lên xe, còn lúc nào xuống, xuống ở đâu thì kể như mù tịt. Không biết có xuống nổi không là thường! Như chuyến xe lửa chở đầy nhóc tù từ các khám Lêningrad tới trại Solikamsk năm 1942. Lúc có lệnh xuống xe có thấy toa nào cục cựa? Mở cửa toa mới giật mình hãi hùng: Những xác chết khô đét nằm còng queo đầy sàn, nhiều hơn người sống! Chừng khuân xuống xếp đầy nghẹt một sân ga xác tù chết khô. Những năm 1944-1945-1946 về mùa Đông có những chuyến xe tù từ những vùng mới “giải phóng” ngược đường về Bắc. Dân làm Hoả xa hay sinh sống gần nhà ga còn lạ gì: Chuyến xe nào chẳng dành riêng 1, 2 toa sau cùng để chất xác? Các toa trên phát giác ra xác nào là đợi đến trạm ngừng dồn cả xuống “toa đặc biệt”. Xe lửa chạy đường trường, dù mưa lạnh cũng không thể để người sống nằm chung với xác chết! Lâu lâu mới có nạn người sống người chết lẫn lộn, khó phân biệt. Phải đợi đến lúc mở cửa toa ra, thằng nào không động đậy mới chắc chắn chết rồi.
Không gì kinh hoàng cho bằng phải đi đày giữa mùa Đông giá rét. Nhà nước chỉ sợ
mất tù
chớ ăn nhằm gì những thằng
tù chết cóng?
Lính đi hộ tống là để canh giữ, khủng bố cho tù khỏi trốn, chớ đâu phải để xúc than, khiêng than phân phối cho 25 cái lò? Do đó tù thiếu than sưởi chết lạnh quá dễ! Ngược lại mùa hè là chui đầu vào lò, một cái lò sắt có 4 lỗ thông hơi thì bít hết 2, để chịu đựng hơi nóng nung nấu và rên rỉ vì thiếu nước uống. Mùa Đông thiếu than dễ chết cóng thế nào thì mùa Hè cũng dám khát nước gần chết như vậy, rút cục cũng khổ sở như nhau.
Tương đối chỉ đi về tháng 4 và tháng 9 còn đỡ khổ. Tuy nhiên nếu đoàn xe lửa lết cà rịch cà tang cỡ 3 tháng mới xong chuyến, như đi từ Lêningrad sang Hải Sâm Uy năm 1939 thì hết lựa chọn! Những công voa tù đường trường còn thêm nạn
học tập chính trị
dọc đường điên đầu. Lính hộ tống phải nhồi sọ để giữ vững lập trường tư tưởng đã đành, chính những thằng tù đi đày vẫn phải “theo dõi” thường xuyên. Phụ trách việc học tập là Bố Già tức cán bộ An ninh ngồi toa xe riêng. Chính
Bố Già
lãnh trách nhiệm phân phối tù từng toa, cắt đặt “trưởng phòng” chính thức và gài ngầm mật báo viên để làm tai mắt cho An ninh ở mỗi toa.
Dọc đường Sĩ quan An ninh sẽ triệu tập “trưởng phòng” và chỉ điểm viên đến toa riêng để cho chỉ thị và thu thấp báo cáo mật. Mỗi chuyến xe là phải có một vài hồ sơ kết thúc. Có tư tưởng lạ, chống đối là bị đưa xuống toa an ninh khai thác gấp và đến nơi chắc chắn sẽ lãnh thêm ít năm trong bản án đi đày.
Đi công voa súc vật cực khổ là thế – cực khổ đến suốt đời khó quên – nhưng vẫn còn được đi một mạch, đỡ phải chờ chực hay đổi xe đổi tàu. Miễn là đi một mạch. Miễn tới được là mừng, tâm lý chung mấy người đi đày là vậy. Làm như ở trại Cải tạo Sĩ quan An ninh nhiều hơn, điểm chỉ viên tử tế hơn và , tuyết cũng đỡ lạnh hơn ở học đường. Tới Trại là đỡ phải đi nữa.
(Phải đi nữa thì chắc chết! Đi nữa là , đi sâu thêm vào những vùng hoang vu, đi thứ xe cổ lỗ chạy đường sắt nhỏ hay những toa hàng hoá không mui, không vách. Ngồi sàn xe trống trơn như vậy, tù dễ trốn quá nên lính hộ tống càng có quyền canh gác gắt gao: tất cả phải nằm thu vào một đống, lấy tấm vải bạt lớn trùm kín lên! Nghẹt thở lắm nhưng có vải bạt trùm còn hơn ngồi trơ vơ trên sàn xe, đầu đội trời suốt một ngày như bọn Olenyev. Mặc cho tuyết tháng 10 sa xuống lạnh ngắt, cả bọn ngồi sát vào nhau đợi đầu máy kéo đi! Đầu máy không thấy chỉ có mưa xuống. Nước mưa thấm vào áo quần ít lâu và lạnh đóng băng cứng luôn.
Ở những đoạn đường sắt hiểm trở bắt buộc phải có những toa có đóng vách gô sơ sài. Xe lửa cố bò chậm lặc lè còn lắc lư, lảo đảo và thỉnh thoảng giật tung người. Vách xe bắt đầu rên kẽo kẹt, những khúc quanh gắt xe lắc mạnh và tù bị hất văng xuống đường rầy dễ như chơi!
Từ Dudinka đi vô các mỏ cỡ 100 cây số là thấy địa ngục. Vậy mà người anh em
blatnye
vẫn sung sướng như thường: Họ tranh chui hết vào giữa toa, tha hồ lấy hơi của mấy thằng chính trị bao quanh sưởi ấm lại khỏi sợ lọt đường rầy oan! Khổ nhất là lúc xuống xe. Nhìn quanh chỉ thấy trắng xoá những tuyết (1939). Nhà cửa có đâu? Có mấy cái hang, lỗ vừa đục trong sườn núi tuyết thì bọn đến trước đã chiếm sạch. Khỏi phải đào hàng mất công. Hãy cất lều vải ở đỡ. Đi đày Bắc cực là phải làm mỏ kia mà?)
Ôi thảm thương cho những thằng đi đày Yertsovo tháng Hai 1938. Nửa đêm có lệnh xuống xe, mấy đống lửa đốt lên ở ven đường sắt. Đếm đầu tập họp rồi đếm đầu nữa! Giữa bãi tuyết mênh mông thời khoá biểu tụt xuống
32 độ dưới số không
. Công voa này toàn những thằng ở Donbas chở lên, phần đông bị tống giam lúc mùa hè nên quần áo mong manh, giày vớ thiếu thốn. Có thằng đi dép và mặc đồ nghỉ mát! Thấy lửa là mừng quá, toan bu tới sưởi nhưng lính gác đuổi lập tức. Đốt lửa để lấy ánh sáng kiểm soát cho dễ chớ đâu phải để mấy thằng phản động sưởi ấm?
Giữa đêm lạnh, đồng trống, 32 độ dưới không độ thì mấy ngón tay chịu sao nổi? Chúng cứng ngắc, mất cảm giác tức khắc. Tuyết chui vào giày và nằm nguyên chỗ,
không chịu tan
. Khẩu lệnh phát ra nghiêm khắc: “Nghe đây. Vào hàng cấp kỳ. Đi lệch sang phải sang trái một bước là bắn bỏ, không cảnh cáo. Đi thẳng tới!”
Đoàn công voa người chầm chậm chuyển động. Mấy con bẹc-giê trận lồng lên như muốn bứt xích. Dẫn đầu là mấy ông hộ tống mặc áo da cừu kín bưng. Đám tù phong phanh áo mùa hè, cắm cúi bước trên cánh đồng ngập tuyết, giữa đêm đen tuyệt không chút ánh sáng. Mấy cây phong khô khốc đứng sững, gió thổi lúc nào cũng có thể gãy. Những bước chân lún sâu vào tuyết, mỗi lần nhắc lên là cả một khó khăn vì xương cốt, bắp thịt gần như chết cóng, không chịu tuân lệnh. Mới tới đã vậy còn lao động ngoài mỏ thì sống sót sao nổi?
Tháng Giêng năm 1945: Hồng quân giải phóng thủ đô Ba Lan. Hồng quân cắt ngang Đống Phổ! Ở tuốt vùng Pechora, tù đi đày xuống công voa chỉ thấy mênh mông một màu tuyết trắng. Xế chiều rồi. Ngồi sụp xuống ven đường rầy, thành hàng 6 người một điểm danh, đếm đi đếm lại. Đồng tuyết Bắc cực khỏi có đường đi, kể cả đường tắt. Đoàn tù phải băng đồng, vượt 6, 7 cây số vất vả. Xưa nay có ai đặt chân đến đây? Đa số tù gốc Moldavia yếu chịu lạnh, chỉ đi giày da là cùng, lội lóp ngóp giữa đồng tuyết. Chậm chân một chút là bị đàn chó bẹc-giê đoạn hậu táp vào đít vào gót chân và vào gáy. Chó trận có huấn luyện mà. Hàng tù đi chót hết cuống cuồng té xiêu vẹo, thảm hại nhất là linh mục trẻ Viktor Shipovalnikov đã bết còn phải ghé vai đỡ đàn anh tóc bạc Fyodor Florya!
Bước thấp bước cao đi mãi cũng phải đến. Đến Trại là có chầu tắm nước nóng: Cởi quần áo ở một ca-bin, chạy tồng ngồng một khoảng sân tuyết mới được tắm ở ca-bin kế lên. Tắm xong là trời sập tối mới hay tin động trời: Trại vừa lập, chưa đủ chỗ chứa. Không thể nhét thêm mạng nào! Không thể đội trời đạp tuyết suốt đêm đành phải tập họp bù lại, bắt ngồi sắp hàng 6, đếm đầu vài lần và ra lệnh về công voa ngủ đỡ! Lại mò mẫm, dắt díu nhau lội 7 ca bãi tuyết trong bóng đêm. Tới công voa, trèo lên xe là kiệt sức. Cửa mở banh, than sưởi hết nhẵn đoàn tù co ro ngồi áp nhau chịu cóng qua đêm. Sáng dậy phát bánh khô cá khô, muốn uống nước thì vốc tuyết cạp, rồi lếch thếch vô Trại.
Cũng may có sẵn một Trại. Không đủ chỗ thì cất thêm ít căn nhân công quá thừa chỉ một ngày….
Đi công voa chở súc vật còn dám kẹt cảnh xuống xe giữa đồng trống mênh mông, một miền Taiga chưa hề thấy dấu chân người. Tận cùng của đường rầy có thể là khởi điểm của một trại Cải tạo mới toanh. Chỉ cần một tấm bằng gỗ đóng lên một gốc cây phong, mang 3 chữ tắt OLP là đủ.
[1]
Một tuần lễ bánh khô, cá khô, trộn bột với mấy cụm tuyết là hình thành xong cơ sở gốc.
Trại Cải tạo mọc lên nhanh và bắt rễ nhanh lắm: Chỉ 2 tuần lễ là tổ chức đâu ra đấy, có bếp nấu đồ ăn nóng, nếu không bát đĩa cũng có một chậu lớn chung cho một tổ 6 người. Chưa bàn ghế nên giờ ăn tổ có lệ đóng vây quanh chậu rồi chia phiên ra: 2 người bưng chậu 1 tay và bốc đồ ăn 1 tay, chỉ 4 người có quyền sử dụng cả 2 tay.
Thông lệ tù mới tới sẽ được chia toán gấp. Bao giờ toán trưởng cũng phải là một dân kỳ cựu để cầm đầu toán mới ép vào kỷ luật, chỉ bảo mánh lới và bóc lột luôn thể! Việc lập toán không thể trì hoãn vì ngay sáng hôm sau đã phải công tác lao động. Hồi chuồng Cải tạo gióng lên là bắt tay vào việc cấp kỳ vì Chuông không chờ đợi ai. Đây là chế độ Xô Viết mới, tù đi Cải tạo yếu tố thời gian là quý, chớ chẳng phải ngục khổ sai đầy ải con người như Akutui dưới thời Nga hoàng mà tù mới đến phải được nghỉ ngơi 3 ngày rồi mới cắt cử công việc (như đã ghi trong Hồi ký của tù già Yukabovich!).
*
Như đã nói trại Cải tạo mọc nhanh, bắt rễ nhanh lắm nên quần đảo mỗi ngày một phồn thịnh, mỗi ngày mỗi đặt nhiều thiết lộ mới ở nhiều nơi mới đây chở tù đến còn phải dùng đường thủy, trên những giang thuyền cổ lỗ đặc biệt Nga. Loại thuyền này chở được đến 100 người, tù phải ra sức chèo lấy. Cũng có trường hợp đi thuyền chài. Đặc biệt hơn cả là những chiếc thuyền lớn kiểu xà lan phẳng đáy, chở tù đến Vorkutlag hay Ust-Usa. Dân quần đảo kỳ cựu làm sao quên nổi những
xà lan chấy, rận
nhung nhúc như dòi này? Rận chấy phá đến nỗi bò lổm ngổm đầy thuyền, lính hộ tống phải cho tù đi từng mạng lên trên mui chải, rũ chúng xuống sông! Có những chuyến chở tù không đi đâu xa mà loanh quanh mất đến 10 ngày, vì xà lan đâu phải chỉ sử dụng duy nhất vào việc đưa tù đi đày? Ghé bên này, nằm đợi bến khác chán chê vì nơi đây cũng đặt cả hệ thống khám tạm nho nhỏ dựng trên nhà sàn hay căng lều sát bờ sông. Phải đi vòng vo, lâu lắt các toán hộ tống mới đủ thời giờ và điều kiện lột những thằng
Zek
!
Dân sinh sống ở 3 dòng Dvina, Ob và Yenisei làm sao quên những công voa xà lan đầy nhóc tù – nhộn nhịp nhất là đợt thanh trừng
Kulak
. Ba dòng sông cùng chảy ngược lên biển Bắc, phải có những xà lan khổng lồ đi thành công voa mới chuyên chở kịp cả rừng người đi Cải tạo! Tù nằm dưới lòng xà lan chen chúc như cua cá xếp lớp. Lòng xà lan sâu như giếng, có sức chở tối đa. Lính gác ngồi tuốt trên “lồng cu” chĩa súng xuống. Có xà lan lộ thiên, thỉnh thoảng mới có chiếc được phủ tấm bạt khổng lồ. Để che cho khuất, để chắn cho tù khỏi trốn chớ chẳng phải che mưa che nắng, vì đã bị liệng xà ngầu xuống lòng xà lan là phải chịu thân phận ngoi ngóp, lúc nhúc của mớ cá mớ cua. Ngay ân sủng cũng vứt xuống cái gì thì chia nhau cái đó, không có thì đành chịu.
Kulak
mà. Khi di chuyển đã vậy, ngay trong trại cũng không có vấn đề dự trữ thực phẩm cho bọn phản động. Giữa miền Taiga hoang vu phải ráng xoay sở lấy bằng cách
tranh sống với thiên nhiên!
Khỏi nói đợt đi đày
Kulak
chỉ là một hình thức tiêu diệt dần dà, có hệ thống.
Cho đến 1940 vẫn còn những công voa xà lan trên sông Dvina (mạn Bắc) và sông Vychegda, theo lời nhân chứng Olenyev. Dưới lòng cà lan tù thì đủ chỗ đứng mà không phải chỉ đi một vài ngày. Đi đái đã có những bồn nhỏ chuyền tay nhau và trút qua mấy lỗ thông hơi xuống sông, nhưng đi cầu thì không có cách nào khác hơn là bậy ra đũng quần!
Trên sông Yenisei việc chở tù bằng công voa xà lan tiến hành thường xuyên trong mấy chục năm liền. Vì vậy khám Krasnoyarsk mãi đến thập niên 1930 còn những bến tàu lộ thiên ở ven sông để tập trung tù nhân chở tàu. Thời gian chờ tàu chỉ mất 1, 2 ngày nhưng thời tiết Tây Bá Lợi Á độc địa chết người chớ không dễ dàng như năm 1897 Lênin xuống tàu đi
St Nicholas
đi đày! Kiểu xà lan chở tù phổ thông nhất trên sông Yenisei là thứ sâu thăm thẳm 3 tầng với một cầu thang sắt là chỗ lên xuống và lấy ánh sáng duy nhất. Lính hộ tống chia nhau 1 ca-bin nhỏ ở trên boong và thông thường chỉ đi lại bên trên canh gác, miễn sao tù không lao đầu xuống sông trốn là được. Họ không cần biết những gì xảy ra ở 3 tầng dưới nên chẳng tội vạ gì lần mò xuống cho dơ dáy người, dù có người rên la gần chết. (Có tủ thuốc cứu thương để cấp cứu dọc đường đâu.)
Hai đợt 1937-1938 và 1944-1945 xà lan tù hoạt động nhiều nhất. Dù chia 3 tầng nhưng chẳng sàn nào có quyền đốt đèn, hoàn toàn trông vào lỗ hổng cầu thang sắt và mấy lỗ thông hơi nho nhỏ ở bên vách. Nếu đủ chỗ thì tù chia nhau nằm thành hai hàng ngang, đầu quay vào vách xà lim chừa lối đi nhỏ ở giữa 2 rừng chân cẳng. Mỗi sàn có một thùng cầu duy nhất đặt ở cuối phòng. (Vậy đã là văn minh chán!). Muốn đi là phải lên lỏi giữa hai hàng chân. Khổ sở nhất là những lúc cầu đầy ắp phải khiêng lên boong trút xuống sông bằng ngả cầu thang duy nhất. Khỏi nói là không có cách nào ngăn ngừa phân văng tùm lum, dính lép nhép và ngập ngụa từ sàn trên tha hồ chảy xuống sàn dưới (phần vì làm biếng, phần vì khiêng lên xuống quá khó khăn nên cầu chỉ được đổ khi không chịu đựng thêm nổi!).
Khiêng cơm khiêng cháo xuống cũng chỉ một ngả cầu thang này. Phân đổ ra sàn người nằm ráng chịu cũng quen nhưng mỗi sàn một thùng cháo hay súp chia nhau không thể chấp nhận rơi vãi. Do đó chỉ lúc mấy thằng bạn ẩm thực lo thả thùng xuống mới được quyền sử dụng ánh đèn. Giờ đây có thể có đèn điện, những năm đó chỉ có cây đèn
Bat
dầu hôi xách tay le lói ánh sáng.
Di chuyển tù bằng xà lan dĩ nhiên được nhiều và thuận tiện nhưng không thể nhanh được. Đi Dudinka dám mất trọn 1 tháng như không (bây giờ chỉ 1 tuần). Nào gặp bãi cát, nào nước lớn nước ròng, biết bao nhiêu trở ngại sông nước không thể dự phòng? Chậm trễ chỉ chết thằng tù vì hành trình trễ một ngày là khẩu phần cúp 1 ngày. Nhiều chuyến tù bị nhịn ngang năm ba ngày thông!
Nhưng dĩ nhiên những thằng tù đói chẳng phải anh em
blatnye
. Tôi không nói ra nhưng bạn đọc thông minh hẳn biết trước, xà lan cũng đầy dẫy kên kên vậy, chuyến nào chẳng có? Dĩ nhiên chỗ thường lệ của họ phải là sàn trên cùng, ở sát chỗ cầu thang sắt để hưởng ưu tiên ánh sáng, khí trời và đặc quyền ghê gớm là phân chia thực phẩm. Có thiếu bánh phát đến mấy bữa dân chơi cũng chẳng vì vậy chịu nhịn đói bao giờ! Đi xà lan chậm rề rề, buồn bực biết mấy, nên để đốt thì giờ các người anh em ưa giở mấy cỗ bài ra tiêu khiển. Họ quây quần đánh bài cho đỡ buồn, không có bài sẵn thì chế tạo ra vài ba cỗ cũng dễ dàng.
Blatnye
mà. Đó là một sự kiện mà Shalamov tả vô cùng linh hoạt trong thiên hồi ký
Vài nét phóng hoạ về giới giang hồ
.
Đừng hỏi người anh em lấy tiền đâu ra đánh bài tiêu khiển! Có đồ là có cách bán có tiền, mà đồ thì 3 sàn tàu thiếu gì mòng. Có mòng thì kể như dân chơi có quyền lột công khai. Được bao nhiêu đồ đã có lính hộ tống phụ trách “tiêu thụ” mỗi lần xà lim ghé ngang một bến. Chớ còn ai làm công việc này nỗi, tù đâu có quyền lên bờ? Chỉ có một cách này người anh em mới có quyền tụ họp nhau để giải trí ngày này sang ngày khác. Thua qua, ăn lại cũng chỉ bấy nhiêu tiền, giữa bọn họ với nhau.
Nhưng không lẽ con mòng lúc nào cũng xuôi tay chịu chấp nhận lột? Họ cũng chống đối lại chớ. Vụ chống đối đáng kể nhất đã xảy ra trong chiếc xà lan lớn, thứ xà lan đi biển, giữa khoảng đường từ Hải Sâm Uy ngược ra Sakhalin.
Điều đáng kể nhất là 7 thằng chính trị trong tay không có 1 tấc sắt nhưng nhất định không chịu thua kên kên, dù chuyến này họ không dưới 80 thằng mặt rằn!
Với ngần ấy mặt rằn thì con mòng cả xà lan đã phải nạp đồ ngay từ khi tàu chưa rời bên, nghĩa là xà lan còn đậu trong kho số 3/10 cảng Hải Sâm Uy. Dân chơi đã phân công lột nhẵn nhụi
tất cả những gì lột được
. Dĩ nhiên kỹ thuật khám xét của họ còn cao hơn thầy chú một bậc vì sinh hoạt cùng một chỗ với nhau. Khó giấu giếm lắm nhưng thực tế là có xét là phải có cách nào
lục lọi ra bằng hết!
Biết vậy nên họ phải đợi tàu chạy đã, thỉnh thoảng sẽ có kế hoạch buộc phải lòi ra.
Thế rồi có giọng rao: “Có thuốc rê ngon đấy nghe? Bà con ai có tiền có quyền bỏ ra”. Con mòng Grachev rơi vào bẫy cấp kỳ. Moi mãi trong cùng chiếc gi-lê nhồi bông mới lòi ra 3 đồng rúp! Người anh em Tatarin vừa thấy 3 đồng bạc là xông tới nạt nộ tính cướp:
“ĐM, thằng này! Tiền đóng thuế nói không có. Bây giờ nghe thuốc rê mới chịu lòi ra. Đưa đây mày!”
Có kẻ đứng bên chặn hắn lại. Đó là Trung sĩ 1 Pavel. Như thường lệ Tatarin đưa 2 ngón tay ra, doạ làm chữ “V” nghĩa là móc mắt thằng cứng đầu nhưng bị Pavel cho đo ván tức thời. Hai ba chục dân chơi bèn nhảy xổ tới can thiệp, tính đập hội đồng, trừng trị thằng chó chết có tiền và thằng trung sĩ muốn làm anh hùng. Nhưng ngay sau đó Grachev và Pavel chịu đầu hàng. Cứ đánh. Lập tức bên “chính trị” có thêm 5 thằng nữa nhào vô. Biết chúng đông hơn và thằng có dấu dao nhưng nhóm 7 thằng nhất định chống cự. Tưởng sao! Mới trao đổi ít đòn quần đảo là cả đám giang hồ rút lui lẹ lẹ. Thì ra
blatnye
là như vậy! Xưa nay bắt nạ được ai là làm bộ hùng hổ như sắp giết người đến nơi. Chỉ cậy số đông làm bừa , chớ thực sự các người anh em ngán chơi dữ hơn ai hết. Và hèn hạ cũng hơn ai.
Già dái non hột
vốn là bản chất kên kên mà.
Vả lại họ không tốp cũng không được. Lính canh sẽ tuột thang xuống can thiệp cấp kỳ, đời nào cho phép ‘đánh lớn” ở chiến trường sát chân thang. Có khi thầy chú đã hờm sẵn để chờ giải tán đúng lúc! Tuy nhiên kên kên chẳng bao giờ chịu rút lui
mất mát
. Họ phải thòng một câu: “Cứ để chúng mày đấy! Đi tàu đi xe làm không tiện, chớ đến Trại thì làm thịt chúng mày quăng sọt rác mấy hồi!”.
Câu thòng chỉ đúng một nửa. Quả thực 80 anh chị mặt rằn chuyến xà lan đó đã bàn tính nhau có kế hoạch “nắm vững” Trại Aleksandrovsk, đảo mới trong hệ thống quần đảo Sakhalin để có đất làm ăn, phỗng tay trên những đồng nghiệp dân chơi khác. Đi đày phải có đất để cai trị mới mong sống sót về được chớ. Đổ bộ lên Aleksandrovsk nhóm 7 thằng điều 58 cứng đầu vẫn có ý chờ đợi ngày bị “làm thịt quăng sọt rác”. Rút cục êm xuôi, chẳng có gì xảy ra! Đám 80 mặt rằn còn lòng dạ nào giải quyết “món nợ cũ” trên xà lan? Chính họ còn điêu đứng sợ sống không nổi khi phát giác ra rằng đảo Aleksandrovsk đã có sẵn “người cai trị” rồi. Cũng
dân chơi
nhưng ít ra cũng sạch hơn chút đỉnh và không thuộc phe nhóm họ!
*
Lớp đi đày Kolyma sau này không đi thuyền, xà lan mà đi tàu biển đàng hoàng. Tàu lớn hơn thì nhiều tệ nạn hơn chớ bản chất vẫn là một. Lớp người ra Kolyma trên mấy chiếc tàu biển ọp ẹp lạ thay giờ này vẫn còn một số sống sót! Mùa Xuân năm 1938 chiếc tàu phá băng
Krasin
dẫn đầu, kéo theo một lô chở tàu tù. Tàu biển hồi đó cũng 3 tầng nhưng mỗi tầng đều có ổ ngủ 2 ngăn trên dưới, có vài ngọn đèn le lói. Mỗi tàu chứa nổi 3, 4 ngàn tù. Mỗi ngày tù được chia phiên từng toán lên boong trên đi hứng gió và cho bớt cuồng cẳng. Ra Kolyma mất trên 1 tuần đường biển nên bánh mì mang ra từ Hải Sâm Uy đi thường mốc meo, khẩu phần hàng ngày đang trên dưới nửa ký bỗng rút đi 1 phần 3 là thường. Có cá khô, có thức nước uống lờ lợ, nhưng ăn nhằm gì. Ăn uống vô bao nhiêu say sóng mửa trả sàn tàu bằng hết. Chỉ tổ dơ dáy, ngập ngụa thêm!
Chở tù bằng tàu lớn thỉnh thoảng cũng có chuyện chớ. Có lần suýt có gay cấn ngoại giao, như lần đoàn tàu chạy ngang eo biển La Pérouse, chạy sát mấy hòn đảo của Nhật. Đúng đặc điểm lập tức mấy ổ đại liên trên vọng gác được tháo xuống, giấu biệt. Lính hộ tống đổi thường phục, bao nhiêu cửa xuống boong dưới đều khoá cứng. Nếu có chuyện bất trắc xảy ra tàu nào cũng sẵn hồ sơ hải hành và văn kiện lập từ trước, để chứng minh tàu của hãng thầu chở nhân công ra công trường xây cất Kolyma. Tuyệt đối không có vụ lính áo giải đi tù đày. Mấy chiếc tàu tuần Nhật cũng sinh nghi nhưng chỉ chạy vòng vo, chạy bám theo,
Cũng năm 1938 ở địa điểm hiểm này có chuyện lộn xộn trên tàu
Dzhurma
. Một bọn dân chơi bẻ khoá lọt vô một kho thực phẩm trên tàu cướp đồ và gây hoả hoạn. Lửa bắt cháy, khói xông mù mịt. Đám tàu tuần Nhật vây quanh đánh điện om sòm, đề nghị lên tàu chữa cháy giùm. Thuyền trưởng tàu
Dzhurma
đã từ chối thẳng còn
không chịu mở cửa boong
và cửa xuống
kho hàng
. Những người bị kẹt dưới kho chết ngộp vì khói nằm co quắp. Sau khi chạy khỏi eo biển, thuyền trưởng điềm nhiên ra lệnh thảy xác chết xuống biển. Kho thực phẩm trên tàu cháy rụi nhưng cái gì còn xài được vẫn chất lên đảo cho tù ăn sau.
[2]
Đoàn công voa tàu biển chở tù tới hải phận đảo Magadan thì lâm nạn. Kẹt băng cứng cả đám, ngay chiếc
Krasin
có bộ phận chuyên phá băng đi dẫn đầu cũng kẹt luôn! Thời tiết Bắc cực mùa này còn quá sớm, băng đã tan hết đâu mà đòi hải hành? Dù nhà nước Xô Viết có nôn nóng gởi “nhân công” ra Kolyma khai thác mỏ cũng chẳng chống lại nổi trời!
Đợt tới ngày 2 tháng 5 vẫn chưa thấy hy vọng băng rã, đoàn tù được lệnh đổ bộ đại lên Magadan. Cũng may mà nhìn thấy nó dể dắt díu nhau vượt một cánh đồng băng mênh mông tìm đường vào bến tàu trên đảo. Chao ôi, họ run rẩy ngắm cơ sở đảo Magadan và càng thêm cám cảnh: Ngoài một toà nhà đá 2 tầng
Dalstroi
chỉ thấy lơ thơ vài căn chòi gỗ cũ mèm. Không cây, không bờ bụi, không cỏ và một bóng chim cũng không luôn! Ngoài băng tuyết trắng xoá chỉ còn đồi đá trọc mấp mô.
Vậy mà đúng lớp lang vở kịch soạn sẵn, từ toà
Dalstroi
tiến ra nguyên một giàn nhạc long trọng dàn chào. Nhạc chơi hết quân hành hùng hồn đến luân vũ quay cuồng để gọi là chào đón “những con dân Xô Viết lầm lỡ được nhà nước cho đi cải tạo để có dịp tự cải hoá bằng lao động sản xuất”. (Dân Nga không phải đón mừng những bộ xương khô được chở tới lót nền cho đảo vàng Kolyma!). Thảm thương thay cho đám người dở sống dở chết từ Mạc Tư Khoa lê tấm thân tàn ra đây đứng lóng ngóng một dãy dài nghe bà con trên đảo trổi nhạc đón mừng! Còn gì thương tâm cho bằng thảm cảnh những thằng tù chính trị – chiếc tàu thứ nhất nhè đổ bộ toàn tù chính trị, không lẫn một dân chơi nào – thằng lành cõng thằng sống dở, chết dở, đứng co ro ngơ ngác ngó giàn nhạc
Dalstroi
? Nhiều người phải cõng thực sự vì tê bại trầm trọng quá đứng sao nổi cũng như
không còn chân
thì đứng cách nào? (Què cụt năm 1938 cũng đi đày Kolyma thiếu gì).
Sau phút đón mừng lâm ly đó,những gì sẽ xảy ra? Có gì đâu? Sự thực cũng có nhưng cam đoan tôi viết ra là nhàm chán cùng cực, bạn đọc không buồn coi chắc chắn. Đại khái là sau khi trình diện làm thủ tục xong thì lên xe cam nhông đi cả trăm cây số, xuống đi bộ thêm ít chục cây nữa là vừa đến trại mới. Nhập trại là lãnh công tác tức khắc? Ngủ sẽ ngủ lều vải. Ăn thì cá khô, bánh khô và uống thì cả núi tuyết đấy! Trại mới mà.
Nếu muốn có chút chi tiết thì có thể kể thêm vô mục khám sức khoẻ trong nhà lều Magadan, cởi trần truồng ra coi qua tiêu chuẩn người ngợm có
thích ứng với công tác
không mà kết quả chẳng thằng tù nào không thích ứng hết! Sau đó đến mục tắm tập thể và xét vì tắm là phải trần truồng nên những thứ gì không dính vào da là phải gởi nhà kho để cán bộ phụ trách “định liệu”.
Phải nói là cú “định liệu” đợt tù đầu tiên mùa Xuân năm 1938 cán bộ phụ trách tiếp nhận Magadan đã trúng mối lớn! Nội khoản áo quần, giày dép của 1 chuyến tù cũng cả núi những áo vét da, áo khoác da cừu nguyên tấm Romanov, com-lê đen dạ thế chiến, áo lạnh dài tay, áo mặc nhà bằng nhung nõn, bốt da láng, bốt da bên trong lót nhung tơ, (đã nói đợt đầu toàn tù chính trị, không có dân chơi lẫn lộn vô mà). Xét về phương diện biết ăn sung mặc sướng thì đám tù Kolyma đầu Xuân 1938 có lẽ vô địch Liên bang Xô Viết. Họ đâu phải bần cố nông phản động hay
Kulak
? Tất cả từng là con cưng của chế độ, thành phần có gốc Đảng bự. Nào chủ bút, chủ nhiệm báo, Nào giám đốc xí nghiệp, công ty quốc doanh. Nào bí thư Đảng ủy Tỉnh, Miền, giáo sư Kinh tế, Chính trị.
Trong đám gốc bự biết ăn xài, chưng diện đó có một vị chợt lên tiếng thắc mắc: “Này, mấy món đồ của tụi mình để lại đây ai coi nhỉ? Tắm xong thì,”. Hắn lập tức bị cán bộ phụ trách chỉnh: “Cứ vất đại ra đấy, ai mà thèm!”. Cán bộ hướng dẫn tắm còn bất mãn: “Đi tắm, đi mau! Ở đấy mà thắc mắc!”
Mọi người bèn tồng ngồng bíu ríu đi tắm. Tắm xong thì hết thắc mắc đồ đạc, quần áo còn mất! Vì lúc được hướng dẫn trở ra đi một ngả khác, chớ đâu có trở lại nhà kho. Kế bên là phòng phát đồ. Dĩ nhiên là đồ nhà tù đúng tiêu chuẩn: Quần áo bà ba vải đen, sơ mi lao động, áo vét nhồi bông gòn (kiểu đi đày và không có túi). Mỗi kẻ còn được phát một đôi giày tứ thời da heo!
Cái vụ đổi
đồ nhà tù
này đâu phải chuyện chơi. Mặc nó vô là thôi, tống tiễn cả một thời quá khứ! Nào địa vị, nào chức tước ngày xưa liệng bỏ cái một. Hét dám ho he chắc!
Lúc bấy giờ họ xớn xác: “Ủa, đồ đạc..quần áo chúng tôi đâu cả?”. Có kẻ còn la lớn lên nữa, nhưng làm sao át nổi tiếng quát rất hách của sếp cán bộ:
“Toàn thể nghe đây, Những thứ đó, ở nhà
tụi bay
! Yên lặng hết, ở Trại là không có cái gì hết, khỏi đồ đạc, quần áo! Ở Trại chỉ có một thứ là
Cộng sản chủ nghĩa
, hiểu chưa? Vào hàng gấp,
Toán trưởng
chuẩn bị.
Đi đầu, bước!
"
“À, ở Trại chẳng có gì hết. Chỉ có
Cộng sản chủ nghĩa
! Nếu chỉ có thế thì hết dám hó hé. Bề nào cũng là con cưng của Đảng, từng hiến dân cả đời cho chủ nghĩa. Còn phản đối cái gì?”
*
Nếu công voa có xe lửa, tàu biển thì dưới chế độ Xô Viết xe bò hay đi bộ cũng thành công voa vậy chớ. Dĩ nhiên không hiền lành như Tolstoi tả trong cuốn
Hồi sinh
, “rồi một ngày nắng ráo đoàn tù được lính áp giải từ khám ra ga!”.
Tù giam trong khám Minusinsk năm 1940 cũng
được đi chân
vậy. Có điều
trọn một năm
họ bị giam cứng trong cát-xô, xà lim,có biết đi là gì đâu. Đến thở và nhìn còn muốn quên luôn! Đột nhiên họ bị đẩy ra sân bắt sắp hàng và ra lệnh: “Đi! Đi một mạch tới Abakan, có
24 cây số
đường đất mà 12 người ngã lăn ra chết dọc đường!"
Tính ra đến 500 mét mới có một mạng lăn ra chết – vì cuồng cẳng – đi hết nổi – đã lấy gì làm nhiều? Đâu có đáng đề tài sáng tác lớn. Một chương truyện cũng phí đi! Thì ra sống ở trong nghĩa địa con người ta cạn hết nước mắt là phải.
Công voa tù đi chân đất mới thực sự là thủy tổ của mọi thứ công voa. Chẳng qua thời buổi văn minh cơ khí sử dụng được bất cứ một phương tiện vận chuyển gì là người ta từ bỏ nó vậy thôi. Chẳng đặng đừng mới xài lại lỗi
chăn người
, đại khái như hồi Lêningrad bị bao vây phải đưa tù đi một khoảng đường dài trước khi nhét lên toa súc vật. Hồi đó chỉ tù đàn bà mới được phép đi gần tù binh Đức, mấy thằng tù lớ quớ tới gần là có lưỡi lê xua qua ngay (bộ xáp tới gần để cướp giật đồ ăn sao?). Nhưng đàn ông đàn bà bình đẳng ở chỗ mạng nào té gục, không gượng dậy nổi để bắt kịp theo đoàn là được lượm cấp kỳ để thảy lên chiếc cam nhông tà tà chạy đoạn hậu. Sống hay chết chưa cần biết. Hãy cứ thảy lên, giày dép tịch thu lại.
Công voa tù áp giải đường trường cho tới thập niên 1930 còn thiếu gì? Ngày nào chẳng có một đoàn từ khám tạm Kotlas đi Trại Ust-Vym đường xa 300 cây số? Tới trại Chibyu còn 480 cây số, đi 100 người một lượt. Mãi 1938 còn trọn công voa đàn bà trên các đoạn đường này. Trung bình mỗi ngay công voa người bò được cỡ 25 cây số chớ mấy?
Thông thường công voa người bao giờ chẳng có chó trận mở đường và báng súng đoạn hậu. Đi đường xa, nghỉ lại dọc đường là phải xách theo nồi niêu soong chảo và thực phẩm. Sẽ có vài cái xe bò đi sau gánh đỡ những khoản này, không khác gì thế kỷ trước! Dọc đường đã có những trạm nghỉ tạm, nhà cửa của bọn
Kulak
bị đi đày bỏ lại thiếu gì. Có điều chỉ còn khung nhà, bao nhiêu cửa cũng bị thổi bay từ lâu. Ngược lại, thực phẩm dọc đường là mối lo chính. Nhà tù có bây giờ chịu phát thừa đồ ăn? Có trục trặc dọc đường đành chịu: Khẩu phần 2 ngày chia cho 3, hay 5 cũng xong. Thiếu thốn là thường trực, thỉnh thoảng mới phải nhịn khô.
Năm 1940 đoàn công voa của Oleyev ở xà lan lên là được áp tải bộ băng ngang đồng hoang. Không có đồ ăn “đi” cùng cả đoàn đành nhịn. Bốn bên đồng trống, cỏ không mọc nổi thì biết xoay sở cái gì lót bụng? Đến nước sình nước phèn cũng lâu lâu mới có một vùng. Vốc lên uống cho đỡ khát thì cũng lâu lâu mới có một vũng. Vốc lên uống cho đỡ khát thì cả đoàn mắc chứng bệnh kiết lỵ nặng. Thằng nào ngã gục sang bên lề ráng chịu, chẳng ai buồn bận tâm (đồng hoang Taiga mà). Lâu lâu mới có một thằng gục được biết đến: Đó là lúc con chó trận nhào theo và lát sau thấy phất phơ vài mảnh giẻ rách nơi chiếc mõm tổ bố của con bẹc-giê.
Đấy là tình trạng đoàn công voa người đi tới Chybyu. Bọn di Izhma tương đối còn dễ chịu hơn: Cũng là
Taiga
nhưng nơi đây thỉnh thoảng còn bắt gặp một vũng nước, một cái đìa có cá. Còn gì sung sướng hơn cho những thằng tù chết đói? Những chiếc quần được cởi ra làm lưới và bắt được con cá nào là ăn sống con đó.
(Chính ở giữa vùng
Taiga
hoang vu, rùng rợn mỗi khi áp giải tù băng ngang, các cán bộ ưa giơ tay chỉ trỏ: “Đây là địa điểm mấy anh sắp phải khởi công làm đường sắt, từ Kotlas đi Vorkuta này…”)
Vùng phía Bắc nội địa Nga công voa người vẫn là căn bản cho đến khi bọn
Zek
đắp xong đường xe, đường sắt và xuất hiện những toa chở súc vật màu đỏ, cả một cố vấn đặc biệt chỉ chở tù đi đày. Những vùng còn công voa người đi dài dài dĩ nhiên phải có quy luật, chỉ thị rành rẽ. Từ Knyazh Pogost đi Veslyana chẳng hạn, lúc băng ngang
Taiga
có thằng tù nằm gục, đi hết nổi thì phải làm người dừng lại chỉ để chờ một mạng tù ngất ngư? Hay một thằng tù gục té bắt một lính hộ tống ở lại chờ? Lấy đâu ra lính cho đủ? Vậy nên thằng nào nằm gục lính cũng chỉ
dừng lại
một lát. Cả đoàn cứ đi, lát sau lính thế nào chẳng bắt kịp? Hắn làm xong
công việc
rồi!
Đoạn đường đi đày Karabas-Spassk áp giải đi tù chân tiện lợi quá: Có 35 cây số đi nội một ngay là vừa đẹp. Nhà tù tính toán vậy nhưng thực tế tù đi đày có bao giờ khoẻ mạnh? Một ngàn thằng run rẩy, lết từng bước té lên té xuống lại là vấn đề khác! Ngã gục ngay giữa hàng hoặc bết bát lọt xuống sau chót, lẽo đẽo một hồi rồi nằm luôn để có ai thèm để ý? Còn bực bội là khác. Những thằng mệt đứt hơi chết không sợ, chúng còn cầu! Nhưng gậy đập lại ngán vô cùng, kinh nghiệm mà. Do đó cứ múa gậy loạn đã là chẳng thằng nào dám thụt lại. Thế là có lệ lính đi
hộ tống xa
bằng tiểu liên (cỡ 50 mét, chạy là bắn bỏ (và lính đi
áp giải gần
, không cần võ khí gì ngoài gậy. Chậm chân là vụt bất kể đầu, mình, Sắp đặt vậy còn công voa người nào chậm trễ?)
Xét ra Lãnh tụ tiên liệu trúng phóc! Tù đi đầy chỉ có thể giác ngộ bằng đòn. Đi bết bát là no đòn nên những thằng tưởng sắp đứt hơi gục đến nơi cũng đi phom phom và cũng vẫn tới đích như thường. Trừ trường hợp đập đến mấy nó cũng nằm lì một đống chịu trận vì thực sự không lết nổi được nữa thì đã có xe ngựa, xe bò đi đoạn hậu lãnh lượm lên. Với những thằng làm biếng cố chịu đòn để được liệng lên xe lại khác. Sẽ có hình, nhưng thực tế chẳng mấy khi xảy ra xét vì chịu nổi đòn đâu phải dễ? Đi đày còn đòi xe? Xe đâu ra, ngựa đâu! Ngựa không phải tốn lúa sao?
1948, 1950 còn thấy lác đác công voa người nhưng khoảng 1920 thịnh hành nhất. Tôi không sao quên nổi hồi còn bé tí thấy những đoàn tù lặc lè đi dọc các đường phố Rostov. Có một khẩu lệnh thật tức cười nên tôi nhớ mãi: “Tụi bay đi lộn xộn là
nổ súng
khỏi cảnh cáo!”. Khốn nạn, thời ấy lính giải tù đi chỉ có gươm chớ lấy đâu ra súng mà nổ? Tuy nhiên có thằng nào đi lệch lạc, trật ra ngoài hàng lối là bị nạt: “Đi ngay vô, không chém cổ giờ!”. Với tâm hồn thơ dại ngày đó, tôi chỉ nghe nồ đã ớn:
nổ súng, chém cổ
. Nghe thấy ghê, một nhát gươm vung dám một cái đầu rụng lắm!
Ôi, quên làm sao nổi cảnh tượng thê thảm, não nề của toán tù già áp giải ngang Nizhini Novgorod tháng 2 năm 1936! Toàn những ông già miệt quê, những lão nông râu dài sinh sống miền bên kai sông Volga! Những con người cổ lỗ của một nước Nga xa xưa, quần áo mặc vải thô nhà dệt, không chấp nhận giày dép loẹt quẹt kéo lê những đôi guốc vòng quai vải dày cộm. Cả một nước Nga cổ lỗ đang chìm vào quên lãng. Đoàn tù già đang băng qua ngã tư thì từ đằng xa 3 chiếc xe hơi vùn vụt phóng tới cúp Công voa người lọm khọm dừng lại ngó đồng chí Chủ tịch Kalinin băng ngang cùng 2 xe hộ tống. Dĩ nhiên đồng chí chủ tịch chẳng thèm để ý.
*
Bạn đọc theo dõi tới đây, thì xin mời khẽ nhắm mắt. Có tiếng bánh xe sắt nghiến rầm rầm trên đường rầy: toa xe
Stolypin
đó. Âm thanh kéo dài ra là công voa chở súc vật, Phút nào cũng có. Ngày nầy sang ngày khác rầm rầm quanh năm! Bạn có nghe rì rào tiếng sóng vỗ mạn thuyền? Công voa xà lan đưa tù đi dài dài. Có tiếng động cơ rít róng: xe bít bùng đi vồ người, lượm người. Khốn nạn người bị bắt, tống giam và đưa đi đày thì nước này ngày nào, giờ nào chẳng có?
Bạn lắng nghe nữa đi. Thấy rầm rì, ào ào như ong vỡ tổ còn gì khác hơn là âm thanh đặc biệt của những xà lim nhét tù chật cứng? Có tiếng la chói lói, tiếng khóc rú lên. Tiếng người, bị cướp đoạt, hãm hiếp, chịu đựng tra tấn thừa sống thiếu chết.
Chắc bạn còn lạ gì mọi phương pháp di chuyển tù, biết bao nhiêu thứ công voa đi đày nhưng thảy đều giống nhau ở một điểm: Chúng vô nhân tính? Cũng như hệ thống khám tạm dọc đường thì thiếu gì hình thức, nào tiếp nhận nào đính chính nhưng có một nơi nào không đốn mạt? Có nhà tù
TỐT
bao giờ!
Đau khổ là con người ta ráng sống vì hy vọng, biết đâu chừng chỗ sắp tới không đỡ khổ? Cũng dám có một Trại Cải tạo không đến nỗi nào chớ? Không có chuyện hão huyền đó đâu! Trại khốn khổ, tệ hại hơn nhiều…,
[1]
OLP là chữ viết tắt của Otdelny Lagerny Punkt: Cơ sở Trại Cải tạo Đặc biệt.
[2]
Nào phải chỉ riêng vụ tàu
Dzhurma
? Mấy chục năm sau, các tàu Xô Viết lâm nạn giữa đại dương – dù không chở tù, không giấu giếm điều gì - cũng chối bỏ mọi đề nghị tiếp cứu của các tàu bạn ở chung quanh. Thà làm mồi cho cá mập chớ không thể “tiết lộ bí mật” hay để lộ những sơ hở kỹ thuật gây ra tai nạn. Đó là vấn đề Quốc thể!
Nguồn:
Quần đảo ngục tù (The Gulag Archipelago) của Solzhenitsyn. Bản dịch Ngọc Tú - Ngọc Thứ Lang. Cơ sở Văn Khoa Trí Dũng xuất bản lần thứ nhất tại Việt Nam. Bìa Nguyễn Hè. In tại Vân Long 68/12A Trần Quang Khải, Sài Gòn. Chủ trương xuất bản: ông Đỗ Đăng Đảng. Giấy phép cuốn 1: số 5122/BDVCH/PHBCNT/ALP/TP cấp 21.9.1974. Giấy phép cuốn 2: số 5240/74/BDVCH/PHBCNT/ALP/TP cấp ngày 1.10.1974. Số lượng 2.500 ấn bản – phát hành ngày 7.10.1974. Tổng phát hành Nam Cường, 185-187 Nguyễn Thái Học, Sài Gòn, ĐT: 23.867. Giá: 1.200đ. Bản điện tử do talawas thực hiện.
bản để in
Gửi bài này cho bạn bè
Ngôn ngữ
Dịch thuật
Tản văn thứ sáu
Tủ sách talawas
Nghệ thuật
talaGallery
Bàn tròn "Mĩ thuật đương đại Việt Nam đang ở đâu"
Mĩ thuật
Kiến trúc
Điện ảnh
Sân khấu
Âm nhạc
Tư tưởng
Triết học
Lịch sử
Tôn giáo
Phương Đông và Phương Tây
Văn hoá và phát triển
Chiến tranh nhìn từ nhiều phía

Server: Apache


markdown:
Kết quả tìm kiếm trong các danh mục
[Giáo dục, tham khảo (5)](/hoidap/quicksearch.php?keyword=tieng+trung&iCat=3860) [Máy tính, Internet (3)](/hoidap/quicksearch.php?keyword=tieng+trung&iCat=3849) [Điện thoại, viễn thông (3)](/hoidap/quicksearch.php?keyword=tieng+trung&iCat=3863) [Điện tử gia dụng (3)](/hoidap/quicksearch.php?keyword=tieng+trung&iCat=3861) [Du lịch (3)](/hoidap/quicksearch.php?keyword=tieng+trung&iCat=3858) [Ôtô, xe máy, xe đạp (2)](/hoidap/quicksearch.php?keyword=tieng+trung&iCat=3866) [Lao động, việc làm (1)](/hoidap/quicksearch.php?keyword=tieng+trung&iCat=4258)
Mình muốn tìm 1 trung tâm học tiếng Séc tại HCM thì học ở đâu?
Mình muốn học tiếng hàn để đi xuất khẩu lao động ở quận Tân phú học ở đâu?
Cài tiếng việt cho e63?
Mình đọc được trang này thấy có thông tin về du học ở Trung Quốc, mình muốn học 2 tháng tiếng bên đó thì làm sao
Kinh nghiệm khi đi du lịch trung quốc?
Hỏi về trung tâm bảo hành xe SCR?
Xuất xứ của máy MP3 SONY S-321
Thay láp của xe aiblade hết bao nhiêu tiền?
Nokia N82 chính hãng có tiếng việt không ?
Máy tính nhà em bị làm sao vậy?
Xin địa chỉ trung tâm bảo hành main Gigabyte ở Thanh Hóa
Hỏi về du học Thạc sĩ tại Đức
Học tiếng séc cấp tốc tại đâu?
Hỏi cách kéo dài pin cho Laptop Hp , máy em pin dùng được có 2h thôi
Mp4 JXD-201 [01GB] có cài được phần mềm tiếng Việt không?
Máy jxd 656 có chức năng nghe đài Fm không ?
Mua dây kết nối máy LG sd820 ở đâu khi ngay cả các trung tâm Sfone cũng không bán?
Xuất khẩu lao động sang HÀN QUỐC
Có bạn nào có Ebook song ngữ Việt Nhật không?
Em hỏi về học 2kyu?

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: u_nologin_id=2313930477; expires=Sat, 05-Mar-2016 19:14:15 GMT; path=/; httponly

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
(2.611 0)Xe máy super cup 50cc,xe máy 50cc thời trang đến từ Ấn Độ với nhiều màu sắc.
(2.800 0)Xe cup 50cc dành cho học sinh và sinh viên cúp 81,cúb 82 có đề.
(6.233 0)Xe Cub 50cc thái lan,Super Cub 50cc đài loan,DAELIM Little Cub 50cc Hàn Quốc.
(4.864 1)Xe Cúp 50cc Đài Loan vành 14 Fi và Cub 82 Vành 17in phổ thông,có trả góp,không lãi suất.
(5.027 0)Giá xe Cub 50cc tại hà nội,Daelim Super Cub 81,daelim Little Cub 82,có trả góp.
(1.165 0)HonDa SuPer CUB Thái Lan 50cc,SuPer Cub ThaiLan New 2015 nhập khẩu,bán trả góp.
(2.398 0)Little CUB 50,SuPer Cúp 50cc,CUB thái lan,thái nguyên,NiJia cool,M133.
(19.060 0)Bán xe Cup 81,Cúp 82 mới 100% ,hơi 50cc,xuất xứ Đài Loan Hàn Quốc,bao đăng ký ở hà nội.Công
(68 0)Xe sirius 50cc
(1.350 1)Cub 81 halim, Cub 82 Japan ,Cub hadosiva, Cub thái lan,Cub Hàn Quốc nhập khẩu.
(2.738 0)Daehan SuPer CUB 81 & Daelim Little CUP 82 Hàn Quốc nhập khẩu 2015.
(4.116 0)Honda SuPer CUB 82 Fi,Little Cup 50 đời 2015,có trả góp với giá ưu đãi.
(4.976 0)Phân phối đèn xe Cup 81,Cup 82,chắn bùn,đèn hậu xe CUB 50,bán trả góp.
(20 0)Mua xe 50 100 110 125 150 175 250 cc giá cao
(38 0)Cub 50cc màu bã đậu.bstp
(31 0)Honda chaly 50 zin
(3.378 0)Cung cấp phụ tùng xe Win 100cc,xe SuPer CUB 50cc,Max Neo,Bella,Hàn Quốc,Đài Loan
(53 0)Cub 50ccbã đậu,bstp
(23 0)Thu mua xe 50 100 110 125 175 250
(23 0)Hàng Độc Đồ Chơi Cao Cấp Moto Mini, Cào cào, Poket Biker, Ruồi Bay, Polini 910,
(5.505 0)Chuyên phụ tùng little cub 81,super cub 82 đài loan hàn quốc chính hãng.
(17 0)Bán xe đạp máy 50cc của piaggio ,xe nhập từ ý giá 25 triệu
(3.789 0)Cần bán xe máy honda cub 81 hàn quốc 50cc không cần bằng lái,tiết kiệm xăng.
(36 0)Xe gắn máy honda sym suzuki yamaha kymco thái vn tq hq ymh
(46 0)Xe gắn máy giá cao cạnh tranh
(195 0)Xe fi honda sym suzuki yamaha ..
(404 0)Xe SYM, honda, suzuki, yamaha, ymh Tq HQ kymco LIFan
(6.657 0)Xe Cào Cào Mini, Xe Mô Tô Mini, Xe GP 50cc, Xe Phân Khối Lớn
(8.328 1)Xe Mô Tô MiNi, Xe Cào Cào Mini, Xe Ruồi, Xe GP 50cc
(4.361 2)Xe cào cào mini, xe mo to mini, xe scooter, xe ruồi 50cc
(1.284 0)Thu xe 50cc các loại

Set-Cookie: u_nologin_id=2313836258; expires=Sat, 05-Mar-2016 17:50:26 GMT; path=/; httponly


markdown:
|Loại chỗ||Giá vé|
|A2T||Ngồi mềm xe 2 tầng||305.000 ₫|
|A2TL||Ngồi mềm xe 2 tầng điều hòa||350.000 ₫|
|AnLT1||Nằm mềm điều hoà tầng 1||665.000 ₫|
|AnLT2||Nằm mềm điều hoà tầng 2||630.000 ₫|
|AnLv1||Nằm mềm điều hoà tầng 1 (VIP)||860.000 ₫|
|AnLvT1||Nằm mềm điều hoà tầng 1 (VIP)||700.000 ₫|
|AnLvT2||Nằm mềm điều hoà tầng 2 (VIP)||665.000 ₫|
|AnT1||Nằm mềm tầng 1||605.000 ₫|
|AnT2||Nằm mềm tầng 2||565.000 ₫|
|BnLT1||Nằm cứng điều hoà tầng 1||620.000 ₫|
|BnLT2||Nằm cứng điều hoà tầng 2||570.000 ₫|
|BnLT3||Nằm cứng điều hoà tầng 3||480.000 ₫|
|BnLvT1||Nằm cứng điều hoà tầng 1 (VIP)||655.000 ₫|
|BnLvT2||Nằm cứng điều hoà tầng 2 (VIP)||605.000 ₫|
|BnLvT3||Nằm cứng điều hoà tầng 3 (VIP)||505.000 ₫|
|BnT1||Nằm cứng tầng 1||570.000 ₫|
|BnT2||Nằm cứng tầng 2||530.000 ₫|
|BnT3||Nằm cứng tầng 3||445.000 ₫|
|NC||Ngồi cứng||235.000 ₫|
|NCL||Ngồi cứng điều hoà||285.000 ₫|
|NM||Ngồi mềm||305.000 ₫|
|NML||Ngồi mềm điều hoà||375.000 ₫|
|NML4V||Ngồi mềm điều hoà V4||395.000 ₫|
|
|(Giá vé trên đã bao gồm
bảo hiểm và thuế giá trị gia tăng)

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html


markdown:
Pro nào cho mình xin bản cad 2008 chạy đc trên Win 7 -64bit với.Mình tìm trên diễn đàn có link nhưng đã bị die rồi
dangtapdu' (23-08-2011)
Đây là link Autocad 2008 full (x32) minh down về, ko có chỉnh sửa gì hết, bạn nào cần thì download về dùng nhé. Crack: Link foder: Đối với win 64 bit thì các bạn chỉ cần download file:
Các bạn giải nén thư mục "x64_Cad08" copy 2 file acad , Setup rồi paste và bộ cài download ở trên, sau đó cài cho Windows 64bits bình thường. Hoặc vào đây tham khảo:
Crack bình thường như phiên bản 32 bit. Trong file crack có kèm hướng dẫn đây đủ.
[No pass]
Thay đổi nội dung bởi ldtvn06; 14-08-2011 lúc 09:07.
[4SHARE.VN + UPDATE] Tất Cả Các Album Mr.Đàm (Lossles + Mp3 320 kbps),
Bộ Phần Mềm AutoCad FULL 2006->2012, 3Ds MAX,
List nhạc HD... https://spreadsheets.google.com/spre...OMzJxSVE&hl=vi http://up.4share.vn/d/35060206010c
211189 (29-10-2012),
anhta91 (23-07-2013),
dangtapdu' (23-08-2011),
datmak14xdc (07-02-2012),
doangia.tk (08-08-2012),
dunhill2002us (24-01-2012),
duymanh777 (27-12-2012),
eyeonme1982 (04-05-2012),
hieu29101992 (19-04-2011),
hoangtung2228 (26-11-2011),
hung1710 (21-09-2012),
mathvn (28-02-2012),
mua_t7 (21-01-2013),
phamhoa_122kt (06-06-2013),
phj4nh_pr0_9x (30-11-2012),
PiTiger (02-04-2012),
quocmy89 (16-01-2013),
scoporok (05-07-2012),
thanhlongtspt2 (28-10-2012),
Thehungmk3k (22-05-2011),
thienlong88 (13-08-2013),
TONY67 (15-03-2013),
unipay (10-03-2014),
xmen_thanh24 (03-10-2011)
bạn ơi sao mình down bản của cậu về cài trên win7 64 bit lại k đc. Bên trên bạn bảo dùng cho 32 or 64 bit đều đc mà. có j cậu chỉ giúp tớ nhé. Thx
bryandang bạn ơi sao mình down bản của cậu về cài trên win7 64 bit lại k đc. Bên trên bạn bảo dùng cho 32 or 64 bit đều đc mà. có j cậu chỉ giúp tớ nhé. Thx Bạn Dùng bản 2007 đi, bản Autocad 2008 nhiều lúc cài trên win 7 x64 không được, Bản 2007 hiện tại trên win 7 ultimate.
Linnk:
duymanh777 (27-12-2012)
Qua chủ đề này sẽ rõ:
Hiren's Boot CD 15.2 Rebuild By DTV
dungpro116 (27-12-2011),
hungmusician (15-03-2014)
sao mình cài cad 07 trên win 7 ko được ..cài gần 100% lại báo lỗi ecec
minh dang can cai nay ma hiiiiiiiiiiii
hoanhudien sao mình cài cad 07 trên win 7 ko được ..cài gần 100% lại báo lỗi ecec bạn coi có lỗi win không, chứ mình cài Cad 2007 hoài có báo lỗi gì đâu,
Win 7 cung co loai 32bit va 64 bit, cac bac de y 1 ty
dow ve dc rui nhung lam cach nao de cai duoc cad nhi ? lamon chi giup toi voi
sau bao ngày mày mò cuối cùng mình cũng tìm ra được cách cài cad 2008 tren win 7 64 bit mấy hôm cuối tuần ở nhà mình sẽ up lên mạng cho mọi ng dow về dùng
nomoney sau bao ngày mày mò cuối cùng mình cũng tìm ra được cách cài cad 2008 tren win 7 64 bit mấy hôm cuối tuần ở nhà mình sẽ up lên mạng cho mọi ng dow về dùng ban oi up nhanh cho minh dung voi ! thank you!
cài xong rồi, mà chạy thì không được, pó tay lun à
ban cad 2007 # gi 2008 nhi, ban nao biet thi noi ro gium minh nhe
ban nay cua ban k up keygen len ah
minh active k duoc ---------- Bài thêm lúc 12:12 ---------- Bài trước là lúc 12:11 ---------- ban cad2007 cua ban chua co keygen dung k
minh k active duoc
Quy định và Điều khoản [V-Z]
Diễn Đàn Con

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: vbseo_loggedin=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: private

Pragma: private


markdown:
VOA
Các trang tiếng nước khác
Ứng dụng VOA cho iOS, Android
Tranh chấp Biển Ðông
VOA trên Facebook
Kênh YouTube
Phiên bản di động
English Worldwide
English
voanews.com
Learning English
learningenglish.voanews.com
Eastern & Central Europe
Shqip
Zeriamerikes.com
Bosanski
vijestiglasaamerike.com
Ελληνικά
gr.voanews.com
Македонски
mk.voanews.com
Srpski
glasamerike.net
Українська
chastime.com
Eurasia
Հայերեն
amerikayidzayn.com
Azerbaijani
amerikaninsesi.org
ქართული
amerikiskhma.com
Русский
golos-ameriki.ru
Central Asia
O‘zbek
amerikaovozi.com
East & Southeast Asia
Burmese
burmese.voanews.com
粵語
voacantonese.com
中文
voachinese.com
Bahasa Indonesia
voaindonesia.com
ខ្មែរ
khmer.voanews.com
Khmer
voacambodia.com
한국어
voakorea.com
ລາວ
lao.voanews.com
ไทย
voathai.com
བོད་ཡིག
voatibetan.com
Tibetan
voatibetanenglish.com
Tiếng Việt
voatiengviet.com
South Asia
বাংলা
voabangla.com
دری
darivoa.com
پښتو
pashtovoa.com
وی او اې ډيوه ريډیو
voadeewaradio.com
اردو
urduvoa.com
Africa
Afaan Oromoo
voaafaanoromoo.com
አማርኛ
amharic.voanews.com
Français
lavoixdelamerique.com
Hausa
voahausa.com
Kinyarwanda
radiyoyacuvoa.com
Kirundi
radiyoyacuvoa.com
Ndebele
voandebele.com
Português
voaportugues.com
Shona
voashona.com
Soomaaliga
voasomali.com
Kiswahili
voaswahili.com
ትግርኛ
tigrigna.voanews.com
Zimbabwe
voazimbabwe.com
Middle East / North Africa
فارسی
ir.voanews.com
كوردی
dengiamerika.com
Kurdi
dengeamerika.com
Türkçe
amerikaninsesi.com
Latin America
Creole
voanouvel.com
Español
voanoticias.com
VOA
Ðăng nhập Facebook
Ðăng ký
Ði ra
Trang chủ
Việt Nam
Thế giới
Hoa Kỳ
Kinh tế
Khoa học
Thể thao
Ðời sống
Sức Khỏe
Giáo dục
Văn hóa
Giải trí
Học tiếng Anh
Blog
Video
Kênh truyền thông VOA
Tin Việt Nam, biển Đông và thế giới
Phóng sự Hoa Kỳ và thế giới
Sự kiện thế giới nổi bật trong ngày
Các sự kiện nổi bật trong ngày ở Mỹ
Truyền hình vệ tinh VOA Asia
Học tiếng Anh cùng VOA
Chương trình
Thứ sáu, 27/11/2015
Nghe
Xem
Nghe trực tiếp (Chỉ trong giờ phát thanh: 8-8:30 và 10-11 giờ tối VN)
8 giờ tối VN
10 giờ tối VN
Lịch phát sóng
Chương trình
Podcast
Tin tức Việt Nam, biển Đông và thế giới
Học tiếng Anh qua video
Trang ảnh
Tin tức
/
Thế giới
/
Trung Ðông
Ðánh bom liều chết ở Iraq giết chết 4 người
In
Chia sẻ:
Lính cứu hỏa tại hiện trường sau một vụ đánh bom tự sát ở Kirkur, ngày 3/2/2013.
Tweet
Tin liên hệ
Lại xảy ra đánh bom tự sát ở Iraq
30 người chết trong một vụ tấn công bằng bom và súng ở Iraq
Tin tặc tấn công trang web của Thủ tướng Iraq
05.02.2013
Một kẻ đánh bom liều chết đã cho nổ tung một chiếc xe chứa đầy thuốc nổ tại một chốt kiểm soát của quân đội ở Iraq, giết chết ít nhất 4 người và làm bị thương 12 người khác.
Cuộc tấn công hôm thứ Ba xảy ra ở thành phố Taji cách thủ đô Baghdad khoảng 20km về phía bắc. Ít nhất 2 binh sĩ nằm trong số những người thiệt mạng.
Chưa ai lên tiếng nhận trách nhiệm ngay sau vụ tấn công.
Ðây là vụ đánh bom thứ hai trong mấy ngày qua ở thành phố Taji. Chủ nhật tuần trước, một kẻ đánh bom liều chết nhắm vào lực lượng do chính phủ hậu thuẫn đã giết chết ít nhất 22 người.
In
Chia sẻ:
Tweet
VOA60 Thế Giới
(
Bấm để xem thêm
)
Tin thế giới mới nhất
Trung Quốc cho tù nhân chính trị 71 tuổi tại ngoại để chữa bệnh
MSF nghi ngờ kết quả điều tra của Mỹ về vụ oanh kích bệnh viện ở Afghanistan
Nhà nước Hồi Giáo không nao núng vì thất bại tại Iraq và Syria
Đại sứ Mỹ lo ngại về đàn áp tự do ngôn luận ở Thái Lan
TT Pháp bàn với TT Nga vấn đề chống Nhà nước Hồi giáo
Bài được xem nhiều nhất
Học giả Trung Quốc bị cô lập tại hội thảo Biển Đông ở Việt Nam?
Vụ Facebooker Phuc Dat Bich chỉ là ‘trò chơi khăm’
Ngoại trưởng Nga: Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi máy bay Nga là 'âm mưu khiêu khích'
Ukraine không cho Nga bay vào không phận, ngưng mua khí đốt của Nga
TT Putin tố cáo Thổ Nhĩ Kỳ ‘đâm sau lưng’ Nga sau vụ bắn chiến đấu cơ
Bài được chia sẻ nhiều nhất
Học giả Trung Quốc bị cô lập tại hội thảo Biển Đông ở Việt Nam?
Ukraine không cho Nga bay vào không phận, ngưng mua khí đốt của Nga
Điểm đến Việt Nam: ‘Đòi tiền chuộc’, ‘chém trước cướp sau’ và 6%
Xu hướng trồng rau tại nhà nở rộ tại Mỹ
Nga sẽ trả đũa Thổ Nhĩ Kỳ bằng các biện pháp kinh tế?
Bài được bình luận nhiều nhất
Cú giáng vào nỗ lực TPP của Việt Nam? (83)
Thiếu niên 15 tuổi bị kết án hơn 4 năm tù ở Việt Nam (68)
Trung Quốc dọn mìn dọc theo biên giới Việt Trung (61)
Tổng thống Obama sẽ đi thăm Việt Nam? (57)
Ngoại trưởng Nga: Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi máy bay Nga là 'âm mưu khiêu khích' (33)
Ảnh/Video được xem nhiều nhất
Thế giới qua ảnh ngày 23 tháng 11 năm 2015
Cảnh sát New York diễn tập an ninh rầm rộ trong ga tàu điện ngầm
Truyền hình vệ tinh VOA 24/11/2015
Philippines yêu cầu Tòa án Trọng tài công nhận quyền khai thác ở Biển Đông
Máy bay chiến đấu của Nga bị lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ (VOA60)
Thế giới qua ảnh
Các dịch vụ:
Podcast
RSS
Ðăng ký bản tin
Di động
Tin tức/Chuyên mục
Việt Nam
Thế giới
Châu Á
Hoa Kỳ
Kinh Tế
Sức khỏe
Khoa học
Thể thao
Ðời sống
Văn hóa
Nghệ thuật - Giải trí
Trang ảnh
Blog
Nguyễn Hưng Quốc
Bùi Tín
Trần Vinh Dự
Phùng Nguyễn
Cao Huy Huân
Like-Go-America
Trịnh Hội
Nguyễn Xuân Hoàng
Nghe
Chương trình radio
Podcasts
Xem
Tin Việt Nam, Biển Đông, Thế Giới
Truyền hình vệ tinh VOA Asia
Học tiếng Anh
Anh ngữ Sinh động
GoEnglish.Me
Từ và Thành ngữ
Anh ngữ đặc biệt
Hỏi đáp Anh ngữ
Học từ vựng qua tin tức
Thành ngữ, tiếng lóng ở Mỹ
VOA Learning English
Tìm VOA Tiếng Việt
Facebook
Twitter
Google+
Mobile
RSS
SoundCloud
VOATiếngViệt trên Opera
Ứng dụng VOA cho iOS, Android
Liên lạc
Ðăng ký bản tin
Liên lạc với ban Việt ngữ
Vượt tường lửa
Xem thêm
BBG
Press Room
VOA English
VOA Learning English
VOA Music Mix
Editorials
RFA
Terms of Use & Privacy
Về VOA Tiếng Việt
Những câu hỏi thường gặp

X-UA-Compatible: IE=edge

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Cache-Control: public, max-age=273


markdown:
- 08:58 AM 18/11/2003
[#1]
Mình muốn làm cá chà bông cho bé ăn với cháo, có bạn nào chỉ mình cách làm với, nếu ăn không hết 1 lần thì để dành như thế nào
Cám ơnPooh & Dumbo
-
## CHỦ ĐỀ NỔI BẬT TRÊN WEBTRETHO
-
-
- 02:24 PM 18/11/2003
[#2]
Bé Ánh Dương vừa được Bà Nội tặng cho một keo ruốc chà bông cá lóc đây ! Mình nghĩ cách làm cũng đơn giản không khó lắm, mẹ Pooh thử làm theo hướng dẫn sau nhé !
Cá lóc mua về đánh vẩy, làm sạch, kế đến bắc lên bếp hấp hoặc luộc chín.
Khi thịt cá đã chín, vớt cá ra đĩa để nguội, sau đó từ từ cẩn thận lóc hết thịt cá cho vào một cái đĩa hoặc tô thủy tinh khác. (Cẩn thận thịt cá lóc có rất nhiều xương tỉa ra từ hai bên sườn lắm !) Chú ý chỉ lóc phần thịt cá thôi, bỏ xương và da.
Phần nước luộc hoặc hấp cá bạn phải chừa lại để chút nữa chế biến tiếp nhé, đừng đổ bỏ
vì có rất nhiều chất bổ dưỡng từ thịt cá.
Sau khi đã lấy xong tất cả phần thịt cá lóc, bạn ướp vào tô (đĩa) cá lóc một ít nước mắm, muối iốt, ít tiêu, trộn đều, giã nhuyễn ! Nhớ tất cả chén, đĩa, tô và các loại cối , chày đều được trụng hoặc luộc nước sôi tiệt trùng cho thật sạch nhé !
Kế đến, khi thịt cá đã được giã nhuyễn, bạn có thể bắc lên bếp một cái chảo lớn, cho ít dầu ăn hoặc dầu mè dành cho em bé vào chảo đun nóng (nhớ cho lửa nhỏ riêu riêu), sau đó cho tất cả phần thịt cá lóc đã giã nhuyễn trên vào chảo + nước luộc hoặc hấp cá lúc nãy vào chung một hỗn hợp , rang đều cho đến khi thịt cá săn khô, bong tơi thì bắc xuống. Nêm nếm lại xem vừa ăn chưa, lưu ý là khi cho muối hoặc nước mắm bạn nên cho ít ít thôi, không nên cho bé ăn quá mặn !
Vậy là kết thúc món ruốc cá lóc ! nếu thịt cá bị vón cục chưa được tơi lắm thì bạn có thể cho vào rổ hoặc ray (đều đã được tiệt trùng) đánh tơi thêm lần nữa, nhưng tốt hơn hết bạn nên giã thịt cá thật nhuyễn trước khi cho vào chảo dầu. Sau khi ruốc cá đã được để nguội, bạn có thể cất vào keo, lọ thủy tinh để dành cho bé ăn từ từ.
Thông thường 1 keo nhỏ ruốc cá lóc khoảng 200gram mình cho bé ăn trong vòng 1 tuần, có thể cất vào tủ lạnh sau mỗi lần ăn. Chúc bạn thành công !
- 02:26 PM 18/11/2003
[#3]
Cac ban co nghi la cach che bien thuc pha nhu vay thi chang giu duoc thi chat bo duong nao nua khong? Chang qua la tien, lai cat tru duoc lau vay thoi. Thuc an cho be nen duoc dun nhanh, lua vua va day vung co.Success is a journey, not a destination.
- 02:44 PM 18/11/2003
[#4]
Đúng vậy, tuy không còn nhiều chất dinh dưỡng nhưng đó cũng chỉ là một trong các món ăn giã chiến thôi, bé Ánh Dương thì từ nhỏ đến giờ mỗi ngày mẹ vẫn phải "còng lưng" ra mà chế biến 3 cữ ăn trong ngày chứ tuyệt đối không làm đông lạnh đông liếc gì hết. Nhưng thịt ruốc cá lóc đôi khi có thể đổi món cho bé ăn vặt cũng hấp dẫn lắm đấy ! Cũng không hẵn mất hết chất đâu các Mẹ à !
- 03:02 PM 18/11/2003
[#5]
Thỉnh thoảng mushroom cũng không có thời gian để chế biến đủ 3 bữa cháo thay đổi cho Nấm nên vẫn cho bé ăn thay bằng cháo ruốc thịt hoặc ruốc cá, vẫn thêm rau củ vào đầy đủ, thêm 1 ít phomai vào cho thơm tho. OK ! Thế mà Nấm cũng chén hết đấy.Giang Huong
(26/12/2002)
- 03:19 PM 18/11/2003
[#6]
Theo kinh nghiệm của MeoTom mình cũng làm ruốc cá rô & ruốc cá quả. Dưng mà cái lúc xào khô thì lâu công quá, mà đến lúc ăn lại không ngọt bằng cá tươi xào hành mỡ. Thế là xào lăn với hành mỡ thìa là rồi để thành cục đông vẫn thấy chuộng hơn.
- 04:08 PM 18/11/2003
[#7]
Đồng ý với mẹ Kiki vế chất lượng dinh dưỡng của ruốc các loại. Nhưng lỡ may mua được con cá tươi ngon quá mà thích làm ruốc thì cũng ok, chỉ thi thoảng thay đổi khẩu vị thôi mà.
Nhưng tớ thấy nếu sao ruốc mà cho dầu mỡ vào dễ thấy mùi khét lắm vì ruốc không bảo quản lạnh, lại để lâu nữa. Tớ mà sao ruốc ấy à, tớ toàn sao cách thủy thôi, bắc một nồi nước sôi, đặt vào đó một cái nồi nhỏ hơn, cho ruốc đã giã vào đảo đều tay. Ruốc khô đều, thơm ngon, không bị xác, và ngọt hơn mỗi tội lâu hơn. Nhưng cái món ruốc của tớ thì mẹ ăn nhiều hơn con vì mẹ thèm ăn ruốc lắm lắm
- 08:43 AM 19/11/2003
[#8]
Mình lại thấy cái món ruốc nó khô quá kể cả tự làm (ngay cả ruốc thịt mình cũng thấy khô). 2 bé nhà mình lại chẳng thích chút nào. Nếu ăn cá (cá lóc) thì cứ luộc sơ (luộc kỹ cũng thấy thịt xác quá) rồi gỡ xương, xào hành. Cháo nấu riêng, khi nào ăn cho cá vào trộn đều, không tanh mà ăn cá thấy mềm, ngọt thịt hơn.
Mẹ Pooh mà muốn con tập nhai cũng nên làm cách này, cá là thứ tốt nhất cho bé tập vì nó rất mềm chứ ruốc làm nhỏ xíu thì bé lại tiếp tục nuốt chửng thôi.
P.S. Không hiểu chỗ mẹ Cuc cu khan hiếm cá tươi thế nào chứ ở SG thì mua 1 khứa cá lóc tươi 6000-7000đ cũng được, ngày nào cũng có và không bị bắt mua cả con.
- 08:51 AM 19/11/2003
[#9]
Ôi S&N ơi, mình cũng hấp cá chín, gỡ lấy nạc, xào hành, tỏi rồi cho vào cháo, thằng nhóc mình...nuốt chửng, chán ghê, nó chẵng nhai gì, cho nó 1 tí bánh bông lang chỉ bằng đầu đủa, nó lừa qua lừa lại rồi lè ra ngoài, đút miếng thứ 2 thì phun ra ngay, le lưỡi ra liếm lên lỗ mũi, gần đụng mũi luôn nhe, mục đích để che cái miệng lại không cho mình đút cái gì vàoPooh & Dumbo
- 09:17 AM 19/11/2003
[#10]
Ôi, bé Pooh lắm trò quá
Bé của mình thì lại rất thích nhai, càng giòn càng thích. Hồi bé mình cho ăn cháo xay thì phun phèo phèo, không xay thì ok. Bánh Milna bé chẳng ăn đâu vì mềm và bở quá, bánh mì chỉ thích ăn vỏ giòn. Mòn khoái khẩu của bé bây giờ là bánh tráng nướng và cơm cháy chiên giòn
. Tất nhiên là chỉ thỉnh thoảng mình mới cho bé nhâm nhi môt chút thôi chứ không ăn thường xuyên đâu.
- 10:01 AM 19/11/2003
[#11]
Me Pooh oi phai tap cho Pooh nhai chu, chi thu cho be an bim bim hay banh quy xem, an nhung thu do cu cau phi nham nham bang rang, chu lon roi ma con an chao xay nhuyen thi ko con dang thanh nien roi.
Lam ruoc thi ca ro la tot nhat roi den ca qua, vi ca ro co nhieu canxi, cach lam em da post tren WTT roi day chi lam thu xem nha:
http://www.webtretho.com/dd/viewtopic.php?t=607&postdays=0&postorder=asc&start =30Me cua Meo Tom (HN)
- 10:04 AM 19/11/2003
[#12]
Mẹ Sóc Nhím ơi, chỗ em nhiều cá cực kỳ, cá biển cũng nhiều nhé. Nhưng khi em đi làm về thì...hết rồi.
- 03:48 PM 19/11/2003
[#13]
Hồi trước mình cũng thỉnh thoảng làm ruốc cá rô, làm ruốc cá rô đơn giản nhất vì ít xương mà lại vừa ăn, cũng không lâu lắm nhưng có mùi thơm hơn cá chỉ xào thôi , đấy cũng nhờ tư vấn của 1088 và bà nội Bi. Nhưng mình làm đơn giản hơn cách mà 1088 phổ biến.
Cá làm rồi, nêm ít muối, hấp cách thuỷ trong đĩa để hứng nước, gỡ bỏ xương da (xong thế thì thịt cá cũng tơi rồi), cho vào chảo đảo với dầu ăn. Không cần phải khô quá đâu vì sẽ bị xác quá ăn không ngon. Sau đó cho vào cối nhỏ của máy xay sinh tố xay ra. Mình chỉ làm cá nhỏ ăn khoảng 3 bữa cho đổi món.
Nước cá để lại để nấu với cháo hoặc bột.
Sau này mình có đọc bài nói rằng chế biến đồ tươi cho đỡ mất chất nên mình ít làm hơn.
- 10:52 AM 13/07/2004
[#14]
Bài này báo PN sáng nay có đăng, mình post lên đây cho các mẹ tham khảo, cho những mẹ chưa biết cách làm (giống như mình)
- Chọn cá còn sống, cá lóc đen ngon hơn cá bông
- Làm sạch, cắt cá thành từng lát mỏng cho thấm gia vị
- Cho cá vào dĩa sâu lòng, ướp muối, tiêu, để 20'
- Hấp 10' sau khi nước sôi già, khi hấp đậy kín nắp
- Cá chín lấy ra, để nguội & ráo hoàn toàn, gỡ xương & da cá
- Dùng chày, cối quết nhẹ tay cho cá tơi mềm. Sau khi quết dùng 1 rây kim loại (hoặc rá tre lỗ nhỏ) cho vào từng ít cá một, lấy muỗng chà mạnh & đều tay cho cá qua rây tơi đều
- Bắc chảo lên, chảo không dính càng tốt, mở lửa vừa nóng ấm chảo, cho cá vào, nếm nếm vào từ từ ít muối, đảo đến khi cá khô & tơi mịn hoàn toàn
- Để nguội hẵn rồi cho vào hũ thủy tinh sạch, khô...đậy kínPooh & Dumbo
- 01:20 PM 13/07/2004
[#15]
Mẹ Pooh hay thật. Em đang định hỏi các mẹ vì bé con nhà em không thích ăn cá xay với bột. Cứ thịt cá ăn riêng với bột thì được nhưng cứ xay lẫn thì nhè ra. Cám ơn mẹ Pooh nhiều nhiều.
- 03:45 PM 13/07/2004
[#16]
Then kìu mẹ Pooh nhiều nha. Sáng nay em đang định post một topic để hỏi các mẹ có kinh nghiệm trong vấn đề này. Sao mà hiểu ý thế
- 11:01 PM 21/12/2005
[#17]
bài này hay quá nhỉ,mình phải học tập mới được. Thanks mẹ Pooh nhé.
- 08:52 AM 22/12/2005
[#18]
Các mẹ ơi còn cách làm các loại ruốc khác nữa thì sao, mẹ nào biết pót lên cho em học hỏi với (chả là các mẹ khuyên nên làm ruốc cho con ăn vào dịp tết cho tiện í mà
)
cảm ơn các mẹ nhìu nhìu (và cám ơn mẹ pooh)
- 09:02 AM 22/12/2005
[#19]
Mình thì hay ướp với nước mắm, thơm và ngon hơn với muối nhiều. Với lại ruốc thịt heo thì mới cần chày cối với rá để chà cho nó bông lên, còn cá thì không cần đâu vì sớ cá rất mềm, sau khi gỡ xương và da xong cứ cho vào chảo đảo luôn tay cho khỏi dính, lửa nhỏ thôi. Đến khi cá khô là đảm bảo cũng tơi mịn hoàn toàn.
Cuối tuần trước mình vừa làm 1 lọ xong.
- 09:15 AM 22/12/2005
[#20]
Nguyên văn bởi
**Mẹ Chíp**
- Thịt nạc heo cắt khúc ngắn thôi, để sau khi thành phẩm rồi sợi ruốc ngắn bé không bị hóc.
- Ướp thịt với nước mắm, tí tiêu cho thơm.
- Cho lên bếp đun nhỏ lửa cho thịt chín. Cứ thế đun thôi nhé, không phải cho thêm nước đâu, thịt + nước mắm sẽ tiết đủ nước để làm thịt chín.
- Để nguội hoàn toàn, cho từng ít thịt vào cối giã.
- Lấy 1 nhúm thịt đã giã chà vào 1 cái rá tre là tốt nhất, không thì inox cũng được, chà ngang thớ của rá cho thịt tơi bông lên. Làm dần cho đến hết.
- Bỏ lên chảo đảo nhỏ lửa, cũng lâu đấy, mà phải đảo luôn tay không thì cháy nhé, cho đến khi thịt khô thành ruốc. Trong lúc đảo nếu thấy nhạt thì cho thêm nước mắm từng ít 1 cho vừa.
Ruốc tôm cũng làm giống như vậy. Chúc bạn thành công.
## Những bình luận nổi bật
![](http://imgstaging.webtretho.vn/forum/images/wtt_v2/loading.gif)

Server: PEN

Cache-Control: WTT cached


markdown:
[Xem video botocmanro](http://phim-clip.com/botocmanro)
-
Không có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc xem video bên dưới
No results.
#### Kết quả tìm phim botocmanro
Xin chờ...
-
[Người Đàn Bà Cuồng Dâm](/movie/nguoi-dan-ba-cuong-dam)
-
[Lan Quế Phường 3](/movie/lan-que-phuong-3)
-
[Bí Mật Một Gia Đình](/movie/bi-mat-mot-gia-dinh)
-
[Lie With me](/movie/lie-with-me)
-
[Tình Thầy Trò](/movie/tinh-thay-tro)
-
[Cô Hàng Xóm](/movie/co-hang-xom-hq)
-
[Người Hầu Gái](/movie/nguoi-hau-gai)
-
[Mẹ kế 2](/movie/me-ke-2)
-
[Vương Quốc Dục Cảm](/movie/vuong-quoc-duc-cam)
-
[Bà Mẹ Trẻ](/movie/ba-me-tre)
-
[Mùa hè rực cháy](/movie/mua-he-nong-bong)
-
[Bí Ẩn Hình Xăm](/movie/bi-an-hinh-xam)
-
[Vũ Khí Siêu Hạng](/movie/vu-khi-sieu-hang)
-
[Một Thời Hoàng Kim](/movie/mot-thoi-hoang-kim)
-
[Truy Sát Ông Trùm 2](/movie/truy-sat-ong-trum-2)
-
[Sắc giới](/movie/sac-gioi)
-
[Phim cấp 3](/movie/phim-cap-3)
-
[Bậc Thầy Chia Tay](/movie/bac-thay-chia-tay)
-
[Kẻ Tống Tình](/movie/ke-tong-tinh)
-
[Vợ Chồng Dân Chơi](/movie/vo-chong-dan-choi)
-
[Hot Girl Siêu Quậy](/movie/hot-girl-sieu-quay)
-
[Cô Hàng Xóm](/movie/co-hang-xom-hq)
-
[Cô Nàng Bá Đạo](/movie/co-nang-ba-dao)
-
[30 Vẫn Còn Xuân](/movie/30-van-con-xuan)
-
[Em Đẹp Nhất Đêm Nay](/movie/em-dep-nhat-dem-nay)
-
[Đêm vui bất ngờ](/movie/mot-dem-vui-ve)
-
[Tuổi Nổi Loạn Phần 2](/movie/tuoi-noi-loan-2)
-
[Truy Sát Ông Trùm 2](/movie/truy-sat-ong-trum-2)

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Set-Cookie: ___utmvblVuDwEY=PZk   XmCORalM: atA; path=/; Max-Age=900

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

X-CDN: Incapsula


markdown:
Đặt làm trang chủ
|
Ghi nhớ
Home
|
RSS
Trang chủ
Phim Lẻ
Phim Bộ
Phim chiếu rạp
Bình chọn nhiều
Xem Nhiều
Thất Kiếm Hạ ...
Tân Bích Huyết ...
Vượt Qua Bến ...
Đoàn Binh Phú ...
Tình Báo Giang ...
Thiên Hậu Mạc ...
Thần Bi A ...
Sống Còn
Giang Hồ Thủ ...
Á Châu Cảnh ...
Quyền Lực Cú ...
Giọt Máu Cuối ...
Nữ Tướng Cướp
Tiểu Quyền Quái ...
Sát Thủ Siêu ...
Cô Gái Đồ ...
Đặc Công
Rồng Tại Thiếu ...
Driven To Kill ...
Lan Điệp Quốc ...
Ma Quái - ...
Chiến Quốc - ...
Vùng Đất Phù ...
Hành Khách Tử ...
Knockout – Knockout ...
The Big Bang ...
Doghouse 2009 - ...
Anh Hùng Xông ...
Lấy Máu Đổi ...
Vụ Cướp Ở ...
Biên Niên Sử ...
Xem Phim Vụ ...
Xin Thề Anh ...
Tân Lưu Tinh ...
Kiếm Rồng - ...
Bi ! Đừng ...
Kẻ Xâm Lược ...
Giang Hồ Học ...
Oan Hồn Đòi ...
Hồn Ma Trinh ...
Bí Ẩn Bóng ...
Đá Ngầm - ...
Doremon - Thám ...
Conan Tap 76,77,78,79,80,...
Cảm Giác Nhẹ ...
Oan Hồn ( ...
Vợ Ma
Dòng Họ Xác ...
Những Câu Chuyện ...
Tần Số Chết
Phim đề cử
Doghouse 2009 - Nhà Chứa ( Có ...
Cảm Giác Nhẹ Nhàng- Tender Feeling - ...
Oan Hồn ( Spirit ) - Phim ...
Vợ Ma
Dòng Họ Xác Ướp
Những Câu Chuyện Khó Tin – The ...
Tần Số Chết
Cô Gái Bán Bún Riêu
Nhật Nguyệt Lăng Không – The Shadow ...
Vụ Khủng Bố Không Tưởng - Unthinkable ...
Chuyện Thần Tiên Ở New York - ...
Rồng Bất Tử
Phim bộ mới nhất
Xin Thề Anh Nói Thật - Đang ...
Tân Lưu Tinh Hồ Điệp Kiếm 2010 ...
Mật Ngọt || Tian Mi Mi - ...
Một Lít Nước Mắt (11/35)
Những Đứa Trẻ Nhân Bản Vô Tính ...
Anh Hùng Quảng Đông Thập Hổ [tập ...
Thái Cực Tôn Sư
Tỳ Vết Của Ngọc (2010)
Đặc Cảnh Truy Kích
Bồ Tùng Linh - Ghost Writer
Thư Kiếm Hồng Hoa - The Book ...
Màu Tình Yêu - Mau Tinh Yeu ...
Phim lẻ mới nhất
Thất Kiếm Hạ Thiên Sơn
Tân Bích Huyết Kiếm
Vượt Qua Bến Thượng Hải
Đoàn Binh Phú Quý
Tình Báo Giang Hồ
Thiên Hậu Mạc Chược
Thần Bi A Thiếu La
Sống Còn
Giang Hồ Thủ Sát
Á Châu Cảnh Sát
Quyền Lực Cú Đấm
Giọt Máu Cuối Cùng
๑۩۞۩๑
(¯`°•.¸
¯`°•†
Thông báo
†•°´¯
¸.•°´¯)
๑۩۞۩๑
Trực Tuyến Việt Nam
,
du lich
,
tin tuc
,
truyen hinh truc tuyen
,
nghe nhac vang
,
nghe nhac
,
SEO Gia Re
,
xem phim truc tuyen
,
vietnam travel
,
Halong Cruise
,
Hotel in Hanoi
,
Khach san Ha Noi
,
Du Lịch Hạ Long
,
Khách sạn tại Hà Nội giá rẻ
,
Xem tất cả
Phim
ngẫu nhiên
Castaway On The ...
Lượt xem: 0
The Hard Corps ...
Lượt xem: 0
Kế Hoạch Đêm ...
Lượt xem: 0
Chân Dài Hành ...
Lượt xem: 0
Người Ngựa Ngựa ...
Lượt xem: 0
Một Lần Làm ...
Lượt xem: 0
Tinh Vũ Môn ...
Lượt xem: 0
Mỹ Nhân Tâm ...
Lượt xem: 0
King Of Comedy
Lượt xem: 0
Daddy Likes Woman ...
Lượt xem: 0
Đỏan Đao Hiệp ...
Lượt xem: 0
The Myth Thần ...
Lượt xem: 0
Nôbita Và Truyền ...
Lượt xem: 0
Đánh Cược Với ...
Lượt xem: 0
Se Duyên Mùa ...
Lượt xem: 0
Xem tất cả
Phim
đang chiếu rạp
Chiến Quốc - ...
Lượt xem: 0
Vùng Đất Phù ...
Lượt xem: 0
The Big Bang ...
Lượt xem: 0
Anh Hùng Xông ...
Lượt xem: 0
Lấy Máu Đổi ...
Lượt xem: 0
Xem tất cả
Phim
bình chọn nhiều nhất
Thất Kiếm Hạ ...
Lượt xem: 0
Tân Bích Huyết ...
Lượt xem: 0
Đoàn Binh Phú ...
Lượt xem: 0
Tình Báo Giang ...
Lượt xem: 0
Thiên Hậu Mạc ...
Lượt xem: 0
Thần Bi A ...
Lượt xem: 0
Sống Còn
Lượt xem: 0
Giang Hồ Thủ ...
Lượt xem: 0
Á Châu Cảnh ...
Lượt xem: 0
Quyền Lực Cú ...
Lượt xem: 0
Giọt Máu Cuối ...
Lượt xem: 0
Nữ Tướng Cướp
Lượt xem: 0
Tiểu Quyền Quái ...
Lượt xem: 0
Cô Gái Đồ ...
Lượt xem: 0
Đặc Công
Lượt xem: 0
1
2
3
4
5
Cuối
Chuyển lên đầu trang
Thể loại phim
Hài Kịch
Âm Nhạc
Phim sắp chiếu
Hành Động-XHD
Võ Thuật-Kiếm Hiệp
Tình Cảm
Hoạt Hình
Kinh Dị - Ma
Hài Hước
Tâm lý xã hội
Khoa Học Viễn Tưởng
Thần Thoại
Phim Việt Nam
Phim Bộ Trung Quốc-HK
Phim Bộ Đài Loan
Phim Bộ Hàn Quốc
Quốc gia
Việt Nam
(221)
Trung Quốc
(146)
Hàn Quốc
(100)
Nhật Bản
(26)
Mỹ - Châu Âu
(175)
Hồng Kông
(241)
Châu Á
(12)
Thái Lan
(12)
Không Rõ
(35)
Diễn viên
Thành Long
Châu Tinh Trì
Lý Liên Kiệt
Lương Triều Vỹ
Lưu Diệc Phi
Trần Khôn
Triệu Vy
Tô Hữu Bằng
Phạm Băng Băng
Lâm Tâm Như
Trương Vệ Kiện
Lưu Đức Hòa
Cổ Thiên Lạc
Bruce Willis
Angelina Jolie
Tom Cruise
Brad Pitt
Phần Mềm
Adobe Flash Player
K-Lite Codec Pack
BS Player
GOM Media Player
Yêu cầu phim
Nick yahoo củ ...
»
Phim tình yêu con lai tâp38
Nick yahoo củ ...
»
séch
Nick yahoo củ ...
»
Tên bộ phim mà bạn muốn xem (vui lòng gõ tiếng việt có dấu)
Nick yahoo củ ...
»
Tên bộ phim mà bạn muốn xem (vui lòng gõ tiếng việt có dấu)
Nick yahoo củ ...
»
Vung trom
1
2
3
4
5
Cuối
Tên bộ phim mà bạn muốn xem (vui lòng gõ tiếng việt có dấu)
Tin điện ảnh
Support
Copyright 2011 ©
Website xem phim giải trí miễn phí.
Nguồn phim được tổng hợp từ Internet.
xemphim.tructuyenvietnam.com
không chịu trách nhiệm liên quan đến nội dung phim.
Xem website tốt nhất bằng
Firefox -
Chrome
ở chế độ màn hình
1072 x 768 trở lên

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


markdown:
![ Tìm cặp giống nhau 17](http://y8.com.vn/wp-content/thumbs/timdiemgiongnhau17_1349110166.jpg)
Một dạng game tìm cặp bài mạt chược giống nhau nhưng với hình ảnh và đồ họa dễ thương hơn phù hợp với các bạn tuổi teen hơn. Cách chơi vẫn như cũ sẽ không làm cho bạn lạ lẫm, hãy chơi ngay và cùng cảm nhận nhé.
Những quân bài sẽ thu hút bạn theo một cách khác, không gay cấn căng thẳng như trong những trận bài cân não, mà sẽ nhẹ nhàng và thu hút theo kiểu game pikachu quen thuộc.
Hãy tham khảo kĩ bảng hướng dẫn để hiểu rõ về luật chơi và những đường kết nối nhé. Điều này sẽ giúp bạn đỡ mất thời gian đấy!
Hãy chú ý cột thời gian chạy phía dưới và hoàn tất công việc kết nối ở mỗi cấp độ trước khi thời gian kết thúc nhé. Và đừng quên những quyền trợ giúp khi bạn không thể tìm ra những cặp giống nhau nhé!
**Hướng dẫn**
Dùng chuột trái để chơi game, chọn những quân bài giống nhau.
## Leave a Reply Cancel reply

Cache-Control: max-age=3, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie


markdown:
### Bài mới
-
[Pate gan](https://khaitam.wordpress.com/2015/11/16/pate-gan/)
-
[Kỷ niệm 9 năm – 9th Blogoversary Bếp Rùa (1.8)](https://khaitam.wordpress.com/2015/08/03/ky-niem-9-nam-9th-blogoversary-bep-rua-1-8/)
-
[Thông báo tình hình gửi nhận hàng Gây quỹ T5/2015](https://khaitam.wordpress.com/2015/06/10/thong-bao-tinh-hinh-gui-nhan-hang-gay-quy-t52015/)
-
[Sữa chua, da-ua (yaourt) và tất cả những gì liên quan](https://khaitam.wordpress.com/2015/06/01/sua-chua-da-ua-yaourt-va-tat-ca-nhung-gi-lien-quan/)
-
[Flan “trứng”](https://khaitam.wordpress.com/2015/05/25/flan-trung/)
-
[Danh sách đặt hàng Tháng 5](https://khaitam.wordpress.com/2015/05/18/danh-sach-dat-hang-thang-5/)
-
[Mua hàng gây quỹ bếp Rùa tháng 5.2015](https://khaitam.wordpress.com/2015/05/15/mua-hang-gay-quy-bep-rua-thang-5-2015/)
-
[Bánh gio/bánh tro](https://khaitam.wordpress.com/2015/05/12/banh-giobanh-tro/)
-
[Sử dụng dầu dừa trong bếp – Bánh chuối dùng dầu dừa](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/20/su-dung-dau-dua-trong-bep-banh-chuoi-dung-dau-dua/)
-
[Trả ơn](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/18/tra-on/)
-
[Ngày đặc biệt](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/14/ngay-dac-biet/)
-
[Bữa sáng của trẻ con](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/12/bua-sang-cua-tre-con/)
-
[Dâu nhúng chocolate](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/06/dau-nhung-chocolate/)
-
[Chuyện ở nông trại và “Bánh mì” hay “bánh mỳ”?](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/03/chuyen-o-nong-trai-va-banh-mi-hay-banh-my/)
-
[Takoyaki cuối tuần](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/01/takoyaki-cuoi-tuan/)
-
[Là bánh hay là nho?](https://khaitam.wordpress.com/2015/02/27/la-banh-hay-la-nho/)
-
[Demo: Chè Con Ong](https://khaitam.wordpress.com/2015/02/26/demo-che-con-ong/)
-
[Cung Chúc Tân Xuân – Ất Mùi 2015](https://khaitam.wordpress.com/2015/02/20/cung-chuc-tan-xuan-at-mui-2015/)
-
[Cập nhật Hàng gây quỹ Tháng 2](https://khaitam.wordpress.com/2015/02/03/cap-nhat-hang-gay-quy-thang-2/)
-
[Gây quỹ cuối năm](https://khaitam.wordpress.com/2015/01/28/gay-quy-cuoi-nam/)
-
[Chợ nông dân: lâu rồi mới gặp lại!](https://khaitam.wordpress.com/2014/11/12/cho-nong-dan-lau-roi-moi-gap-lai/)
-
[“Cinnafle”](https://khaitam.wordpress.com/2014/09/12/cinnafle/)
-
[Trung Thu 2014: Đèn Kéo Quân CƠM CÓ THỊT](https://khaitam.wordpress.com/2014/09/01/trung-thu-2014-den-keo-quan-com-co-thit/)
-
[Giới thiệu dụng cụ bếp: Máy làm mỳ Philips](https://khaitam.wordpress.com/2014/08/21/gioi-thieu-dung-cu-bep-may-lam-my-philips/)
-
[Tart khoai lang](https://khaitam.wordpress.com/2014/08/15/tart-khoai-lang/)
-
[Sinh nhật bếp Rùa 8 tuổi: Ai được quà nào!](https://khaitam.wordpress.com/2014/08/10/sinh-nhat-bep-rua-8-tuoi-ai-duoc-qua-nao/)
-
[Japanese cream bread](https://khaitam.wordpress.com/2014/08/08/japanese-cream-bread/)
-
[Lần thứ 7 (à quên, lần thứ 8)](https://khaitam.wordpress.com/2014/08/01/lan-thu-7/)
-
[Thịt ba chỉ hấp kim chi](https://khaitam.wordpress.com/2014/07/25/thit-ba-chi-hap-kim-chi/)
-
[Thịt ba chỉ nấu nồi đất.](https://khaitam.wordpress.com/2014/05/22/thit-ba-chi-nau-noi-dat/)
### Sắp xếp theo ngày tháng
### Danh mục
### Bếp Rùa Flickr
|
|
![]()
Chị Rùa ơi cho em hỏi thêm tý nha. Thịt bò sau khi mình sấy khô nếu không để tủ lạnh thì hạn sử dụng trong bao lâu. Em tính làm gửi cho mấy ngườii bạn ở xa nên hỏi chị trước cho chắc.hihi.Em cám ơn chị nhiều lắm. Từ khi vào Bếp nhà chị mỗi tuần em đều có niềm vui thử nghiệm những món mới cảm thấy cuộc sống có thêm nhiều hương vị.hihi
chị ơi maggi ấy là xì dầu phải hok chị :”>. hôm bữa thầy dạy hóa em bảo :” mấy con phải phân biệt, xì dầu là ăn chay được còn có loại nước cốt rất ngon, ăn vị đậm đà thì lại làm từ xương nên hok ăn chay được, cái đó là maggi”. thầy nói vậy mà hok có viết tên ra nên em cứ lẫn lộn hết cả lên :”>

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/p478K-lV>; rel=shortlink

X-ac: 1.dca _dca


markdown:
# 6072 Hooghoudt
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Khám phá và chỉ định|
|Khám phá bởi||
|[Đài thiên văn Palomar](/wiki/%C4%90%C3%A0i_thi%C3%AAn_v%C4%83n_Palomar) [Tên chỉ định tiểu hành tinh](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh&action=edit&redlink=1) [Tên thay thế](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_t%E1%BA%A1m_th%E1%BB%9Di_trong_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Đặc trưng quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o_m%E1%BA%ADt_ti%E1%BA%BFp) [Kỷ nguyên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc))14 tháng 5, 2008 [Cận điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Viễn điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ lệch tâm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_l%E1%BB%87ch_t%C3%A2m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ bất thường trung bình](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_b%E1%BA%A5t_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_b%C3%ACnh) [Độ nghiêng quỹ đạo](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Kinh độ của điểm nút lên](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_%C4%91i%E1%BB%83m_n%C3%BAt_l%C3%AAn) [Acgumen của cận điểm](/wiki/Acgumen_c%E1%BB%A7a_c%E1%BA%ADn_%C4%91i%E1%BB%83m) [Đặc trưng vật lý](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_tr%C6%B0ng_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD&action=edit&redlink=1) [Cấp sao tuyệt đối](/wiki/C%E1%BA%A5p_sao_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i) *(H)* **6072 Hooghoudt** (1280 T-1) là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) được phát hiện ngày 25 tháng 3, 1971 bởi [Cornelis Johannes van Houten](/w/index.php?title=Cornelis_Johannes_van_Houten&action=edit&redlink=1), [Ingrid van Houten-Groeneveld](/w/index.php?title=Ingrid_van_Houten-Groeneveld&action=edit&redlink=1) và [Tom Gehrels](/w/index.php?title=Tom_Gehrels&action=edit&redlink=1) ở [Đài thiên văn Palomar](/wiki/%C4%90%C3%A0i_thi%C3%AAn_v%C4%83n_Palomar).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=6072_Hooghoudt&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=6072_Hooghoudt&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=6072_Hooghoudt&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=6072_Hooghoudt&action=edit§ion=2)]
|
|
|
|

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Albiolo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng Độ cao |423 m
|Diện tích |2,9 km²
|Dân số | - Tổng số (Tháng 12 năm 2004)
||2372
|| - Mật độ
||827/km²
|Múi giờ Tọa độ |031
|Mã bưu điện |22070
|**Albiolo** là một đô thị ở [tỉnh Como](/wiki/Como_(t%E1%BB%89nh)) trong vùng [Lombardia](/wiki/Lombardia), có cự ly khoảng 40 km về phía tây bắc của [Milano](/wiki/Milano) và khoảng 12 km về phía tây của [Como](/wiki/Como). Tại thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2004](/wiki/2004), đô thị này có dân số 2.372 người và diện tích là 2,9 km². [[1]](#cite_note-istat-1)
Albiolo giáp các đô thị:
[Cagno](/wiki/Cagno), [Faloppio](/wiki/Faloppio), [Olgiate Comasco](/wiki/Olgiate_Comasco), [Solbiate](/wiki/Solbiate), [Uggiate-Trevano](/wiki/Uggiate-Trevano), [Valmorea](/wiki/Valmorea).

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Xã Doylestown, Quận Bucks, Pennsylvania
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Doylestown, Quận Bucks, Pennsylvania](/w/index.php?title=Doylestown,_Qu%E1%BA%ADn_Bucks,_Pennsylvania&redirect=no))
|Xã Doylestown
|
Doylestown Township
|—
|![ Vị trí trong Quận Bucks, Pennsylvania](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Map_of_Doylestown_Township%2C_Bucks_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png/250px-Map_of_Doylestown_Township%2C_Bucks_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png)
![ Vị trí trong Quận Bucks, Pennsylvania](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Map_of_Doylestown_Township%2C_Bucks_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png/250px-Map_of_Doylestown_Township%2C_Bucks_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png)
Vị trí trong
[Quận Bucks](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Bucks,_Pennsylvania), [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) ![ Vị trí quận Bucks trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Map_of_Pennsylvania_highlighting_Bucks_County.svg/250px-Map_of_Pennsylvania_highlighting_Bucks_County.svg.png)
![ Vị trí quận Bucks trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Map_of_Pennsylvania_highlighting_Bucks_County.svg/250px-Map_of_Pennsylvania_highlighting_Bucks_County.svg.png)
Vị trí quận Bucks trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Pennsylvania&action=edit&redlink=1) [Quận Bucks](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Bucks,_Pennsylvania) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **EDT**( [UTC-4](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Xã Doylestown** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Doylestown Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Bucks](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Bucks,_Pennsylvania), tiểu bang [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 17.565 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Doylestown,_Qu%E1%BA%ADn_Bucks,_Pennsylvania&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Doylestown,_Qu%E1%BA%ADn_Bucks,_Pennsylvania&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
*Eos cyanogenia*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Eos cyanogenia
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Psittaciformes](/wiki/B%E1%BB%99_V%E1%BA%B9t) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Psittacidae](/wiki/H%E1%BB%8D_V%E1%BA%B9t) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Eos](/wiki/Eos) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **E. cyanogenia** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Eos cyanogenia* [Bonaparte](/w/index.php?title=Charles_Lucien_Bonaparte&action=edit&redlink=1), 1850 * là một loài Eos cyanogenia* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Psittacidae](/wiki/H%E1%BB%8D_V%E1%BA%B9t). [[2]](#cite_note-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Eos_cyanogenia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Eos_cyanogenia&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Eos_cyanogenia&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Eos_cyanogenia&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2013). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/22684519). *Eos cyanogenia*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Eos_cyanogenia&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Eos_cyanogenia&action=edit§ion=3)]
Dữ liệu liên quan tới
[Eos cyanogenia](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Eos_cyanogenia)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)