text:
Sangkum
Sangkum Reastr Niyum (tiếng Khmer: សង្គម រាស្រ្ត និយម; nghĩa là Cộng đồng xã hội chủ nghĩa bình dân) thường được gọi đơn giản là Sangkum, là một tổ chức chính trị do Hoàng thân Norodom Sihanouk của Vương quốc Campuchia thành lập vào năm 1955.[1] Dù tự mô tả là một 'phong trào' chứ không phải là một đảng chính trị (các thành viên phải từ bỏ tư cách hội viên của bất kỳ nhóm chính trị nào), Sangkum vẫn giữ quyền kiểm soát chính phủ Campuchia trong suốt chính quyền đầu tiên của Sihanouk thời kỳ 1955-1970.[1]
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Thành lập[sửa | sửa mã nguồn]
Sangkum ra đời sau khi Sihanouk thoái vị nhường ngôi lại cho cha là Norodom Suramarit vào năm 1955 với ý định tập trung vào mặt chính trị quốc nội. Phong trào này dựa trên bốn đảng phái nhỏ thuộc phe cánh hữu theo chủ nghĩa quân chủ, bao gồm Đảng Chiến thắng Đông Bắc của Dap Chhuon và Phục hưng Khmer của Lon Nol.[2] Sihanouk mở rộng cơ sở chính trị này vào Sangkum nhằm tranh cử trong cuộc bầu cử Quốc hội năm 1955, cuộc bầu cử đầu tiên sau khi giành độc lập bất chấp hình ảnh phi chính trị của nó, trên thực tế Sangkum hoạt động theo kiểu một đảng ủng hộ Sihanouk. Nó đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử sau đó bị cáo buộc gian lận bầu cử quy mô lớn, đe dọa trực tiếp đối với cả hai đảng đối lập là Đảng Dân chủ và Đảng Krom Pracheachon hơi hướng xã hội chủ nghĩa.
Chính sách và đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Mặc dù theo định hướng "xã hội chủ nghĩa", Sangkum còn kết hợp các yếu tố của chủ nghĩa xã hội, bảo thủ, chủ nghĩa dân tộc, Phật giáo nguyên thủy và hình thức chủ nghĩa dân túy của chủ nghĩa phát xít. Nó tuyên bố rằng các nhà quản lý sẽ là những người ủng hộ xã hội chủ nghĩa vì "hạnh phúc" của dân chúng và những người ủng hộ chế độ quân chủ vì "uy tín và sự gắn kết dân tộc".[3]
Trong quyền lực, Sangkum hoạt động theo nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội Phật giáo, một cấu trúc khá mơ hồ trong khi tuyên bố là để tìm kiếm mục tiêu tiến bộ và chấm dứt những bất công xã hội, dựa trên các truyền thống tôn giáo và xã hội bảo thủ ở Campuchia. Thay vì đi theo hướng sở hữu tư nhân, chủ nghĩa xã hội Phật giáo khuyến khích những người giàu có chia ngọt sẻ bùi cho người nghèo để xứng đáng với đức hạnh.[4] Những nhân vật của công chúng cũng được chỉ dẫn là phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước dân chúng, minh bạch trong các giao dịch của họ, và được khuyến khích thay đổi thường xuyên để thực hiện công việc bình thường liên quan đến nông nghiệp (Sihanouk thường tự chụp ảnh thực hiện lao động như vậy trong chuyến thăm của ông đối với các dự án phát triển).
Trong thực tế, việc quản lý kinh tế phát triển theo kiểu "xã hội chủ nghĩa mật thiết" tương tự chủ nghĩa tư bản bè phái: doanh nghiệp nhà nước được thành lập và sau đó được quản lý bởi các thành viên của giới chức cấp cao Sangkum, thường vì lợi ích cá nhân của họ.[5] Những tổ chức nhà nước được thành lập dưới thời Sangkum bao gồm OROC, Văn phòng hợp tác Hoàng gia chuyên quản lý về mặt thương mại và xuất nhập khẩu.
Vào năm 1957, Sihanouk cho thành lập một đoàn thanh niên Sangkum, thường gọi là JSRK (Jeunesse Socialiste Royale Khmere).
Đối nội thời kỳ Sangkum[sửa | sửa mã nguồn]
Phương pháp của Sihanouk là luân phiên chỉ trích đối thủ trong các diễn đàn công cộng khác nhau và sau đó giao cho họ những chức vụ trong Sangkum theo nhu cầu mà họ đóng góp tích cực cho xã hội Campuchia, có tác dụng tay đôi trong việc đàn áp bất đồng chính kiến và hợp nhất nhiều phe đối lập vào chế độ của ông. Sihanouk đã cố gắng xây dựng một hình ảnh Campuchia như một "Camelot ở Đông Nam Á", một ốc đảo của hòa bình và trật tự xã hội trong bối cảnh cuộc xung đột ảnh hưởng đến phần còn lại của khu vực.[6] Trên bình diện quốc tế, một chính sách trung lập chính thức đã được Quốc hội thông qua dưới sự chủ trì của Sihanouk nhằm đảm bảo an ninh trật tự và ổn định ở Campuchia.
Trong suốt thời kỳ cai trị của Sihanouk, Sangkum đã kiểm soát các đảng phái nhằm thu hút nhiều thành phần hữu khuynh và ôn hòa của nền chính trị Campuchia, cũng như những thành phần thân Sihanouk của những người cộng sản cánh tả và ôn hòa; chỉ có các thành phần bí mật theo đường lối cứng rắn hơn của Đảng Cộng sản Campuchia là tránh cộng tác với chế độ của Sihanouk. Một số nhân vật cộng sản nổi tiếng, chẳng hạn như Hu Nim và Khieu Samphan, chấp nhận các chức vụ của Sangkum trong một nỗ lực làm việc với hệ thống.[7] Vào đầu thập niên 1960, Samphan - sau này trở thành nguyên thủ quốc gia dưới chế độ Khmer Đỏ - gọi theo Sihanouk là để thực hiện một loạt các cuộc cải cách kinh tế trên cơ sở kế hoạch hóa tập trung được nêu trong luận án tiến sĩ của Samphan.[8]
Trong khi Đảng Dân chủ, đại diện của những nhà chính trị phe cộng hòa phái cấp tiến và ôn hòa trong chính trường Campuchia, đã thực sự hợp nhất vào Sangkum vào năm 1957,[9] nhiều người cộng hòa phái ôn hòa chỉ đơn giản là né tránh chính trị hoàn toàn cho đến khi giai đoạn ngay sau cuộc đảo chính năm 1970.
Thành phần đáng chú ý duy nhất vẫn còn bên ngoài Sangkum, khác hơn so với những người cộng sản theo đường lối cứng rắn, đó chính là những người chủ nghĩa dân tộc cánh hữu chống lại chế độ quân chủ dưới trướng Sơn Ngọc Thành, người sáng lập ra tổ chức Khmer Serei luôn duy trì cuộc kháng chiến vũ trang với sự tài trợ từ Thái Lan. Sihanouk đã gán cho đối thủ cánh hữu của ông cái tên gọi là "Khmer Bleu" để phân biệt với các đối thủ cánh tả của ông.[10] Tuy nhiên, có vẻ như rằng trong thời gian cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960 có rất ít vụ đàn áp bạo lực phe đối lập của Sangkum (mặc dù thường xuyên bị đe dọa chính trị của đảng cánh tả Pracheachon vừa bị cáo buộc là ủng hộ Việt Nam) và toàn bộ đất nước đã trải qua một thời kỳ tương đối ổn định.[11] Trừ một ngoại lệ nữa là Khmer Serei với cách giải quyết gay gắt: Preap In, một nhà hoạt động của Khmer Serei đã cố gắng đàm phán với Sihanouk vào năm 1963, sau đó bị bắt giam và tiếp theo là vụ tử hình ông đã được trình chiếu trong các rạp chiếu phim trên cả nước. Cách xử lý mầm mống gây bất ổn tương tự với một nhân vật bị cáo buộc là lãnh đạo nhóm Khmer Serei là Chau Bory (trước đây có liên quan đến vụ âm mưu Bangkok), Chau Mathura và Sau Ngoy vào năm 1967.
Kết thúc thời kỳ Sangkum[sửa | sửa mã nguồn]
Sihanouk từng là nguyên thủ quốc gia trong đời vào năm 1963. Tuy nhiên, từ giữa những năm 1960, sự rạn nứt đã bắt đầu xuất hiện trong chế độ. Cuộc bầu cử Quốc hội năm 1966 với chiến thắng áp đảo cho các ứng cử viên cánh hữu, Sihanouk phản ứng bằng cách tạo ra một đảng cánh tả "Đối lập-Chính phủ" bao gồm Hu Nim và Khieu Samphan, hoạt động nhằm mục đích kiểm tra và ngăn chặn sự phân tách chế độ hoàn toàn.
Các vụ đàn áp bạo lực phe cánh tả ngày càng tăng do tướng Lon Nol và quân đội chỉ đạo trên danh nghĩa của Sihanouk, đã làm những người cộng sản còn lại phải xa lánh, đặc biệt là phe ủng hộ Sihanouk có phần ôn hòa hơn còn nợ một lòng trung thành mạnh mẽ đến phía Việt Nam và Việt Minh. Những lời chỉ trích công khai của Sihanouk về những người Khmer Việt Minh đã có các tác dụng gây thiệt hại quyền lực ngày càng tăng của các thành viên theo đường lối cứng rắn chống Việt Nam, thêm các thành viên chống chế độ quân chủ của Đảng Cộng sản Campuchia dưới sự lãnh đạo của Pol Pot.[12] Sự leo thang của cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ hai cũng đã có một tác động gây mất ổn định tình hình chính trị và nền kinh tế Campuchia. Sangkum tự thấy bản thân mình bị nhốt trong một cuộc đấu tranh ngày càng gay gắt với những gì nó đại diện cho những thành phần ngoại bang của Việt Minh và Pathet Lào tại Campuchia; nói trên đài phát thanh Phnôm Pênh sau khi một nhóm cộng sản Việt Nam đã bị bắt, Sihanouk nói rằng: "Tôi đã nướng chúng trong lò [...] chúng tôi đã cho chúng ăn những con kên kên".[13]
Các chiến thuật kinh hoàng tàn bạo do chế độ Sangkum gây ra nhằm chống lại không chỉ phe cánh tả từ bên ngoài biên giới Campuchia, mà còn chống lại người Khmer tả khuynh, đặc biệt là sau khi xảy ra một cuộc nổi dậy do Đảng Cộng sản Campuchia hậu thuẫn ở vùng nông thôn tỉnh Battambang vào đầu năm 1967, báo trước về việc tiến hành cách đối xử tàn bạo tương tự trong cuộc nội chiến Campuchia về sau.[14] Báo cáo nói rằng những người cộng sản bị bắt được thường giết chết ngay tức khắc trong một số trường hợp còn bị mổ bụng hoặc ném từ trên vách đá xuống. Ba đại diện công khai còn lại của những người cộng sản là Khieu Samphan, Hou Yuon và Hu Nim đã chạy trốn lên các bưng biền tận rừng sâu vào năm 1967 – 1968, mặc dù vào thời điểm đó có tin đồn rằng họ đã bị cảnh sát của Sangkum giết chết (sau khi họ tái xuất hiện vào năm 1970, họ được giới thiệu trên báo chí như là "Ba Bóng Ma").
Phế truất Sihanouk[sửa | sửa mã nguồn]
Trong bối cảnh bất ổn chính trị ngày càng tăng, Sihanouk cùng nội các của ông cuối cùng đã bị tướng Lon Nol và phe cánh hữu dưới quyền In Tam và Hoàng thân Sisowath Sirik Matak tiến hành đảo chính lật đổ vào năm 1970. Sau cuộc đảo chính, nhóm du kích Khmer Rumdo ("Khmer Giải phóng") do Việt Nam Dân chủ Cộng hòa giúp trang bị và huấn luyện, tiếp tục cuộc kháng chiến vũ trang trên thay mặt cho Sihanouk chống lại các cựu đồng nghiệp của ông.[10] Chiến thuật của Sihanouk chính là nguyên nhân phổ biến gây ra các cuộc nổi dậy của lực lượng cộng sản Khmer để thu hút một số lượng lớn các tân binh về phía họ. Sangkum chính thức giải thể vào ngày 18 tháng 2 năm 1971.
Những thành phần dưới chế độ Sangkum của Sihanouk về sau sẽ tạo thành đảng bảo hoàng FUNCINPEC và tổ chức quân sự riêng biệt là Quân đội Quốc gia Sihanouk (ANS) chỉ kiểm soát phần lớn các vùng nông thôn Campuchia trong thập niên 1980.
Đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]
Ý kiến đánh giá về phong trào Sangkum vẫn còn bị chia rẽ trong giới học giả, nhà nghiên cứu cũng như chính bản thân vai trò của Sihanouk. Nhiều nhà bình luận, đặc biệt là những người cánh tả hoặc những cá nhân đối lập với Sihanouk, đã mô tả Sangkum về cơ bản là một phong trào bảo thủ luôn tìm cách duy trì quyền lực và ảnh hưởng tại Campuchia trong tình trạng hiện thông qua chủ nghĩa độc đoán.[15] Tuy nhiên, số khác lưu ý rằng nó làm gia tăng sự tham gia ngày càng lớn của tầng lớp bình dân Campuchia trong nền dân chủ, và mô tả nó như một phong trào thực dụng mà thực sự đã tìm cách để mang lại sự phát triển cộng đồng đến Campuchia thông qua "sự chỉ đạo về mặt chuyên môn và lời thuyết phục hòa nhã".[16]
Thế hệ người Campuchia xưa kia đều có tấm lòng hoài cổ ở một mức độ nhất định đối với thời đại Sangkum, đặc biệt là sự ổn định chính trị tương đối trong thập niên 1955 - 1965 so với các giai đoạn sau này. Sau sự hòa giải chính trị năm 1991 và Sihanouk được trở lại ngôi vua dẫn đến việc tái lập Vương quốc Campuchia vào năm 1993. Một số đảng phái chính trị Campuchia đã sử dụng từ "Sangkum" trong tên của họ để liên kết mình với giai đoạn này.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Dommen, A. The Indochinese experience of the French and the Americans, Đại học Indiana Press, 2001, p.318 Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “dommen318” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ Kiernan, B. How Pol Pot came to power, Yale University Press, 2004, p.158
- ^ Kershaw, p.65
- ^ Ayres, D. M Anatomy of a crisis: education, development, and the state in Cambodia, 2000, pp.34-35
- ^ Ross, R. Library of Congress Country Studies: Cambodia - Domestic Developments, 1987
- ^ Ayres, p.31
- ^ Kiernan, p.197
- ^ These reforms were an initial success, until massively increased cross-border smuggling of rice during the Second Indochina War severely damaged the Cambodian government's revenues. See Kiernan, How Pol Pot came to power
- ^ Dommen, pp.359-360
- ^ a ă Library of Congress Country Studies: Cambodia - Major Political and Military Organizations Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “loc” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ Kiernan, pp. 175-176. The official historiography of the Khmer Rouge, by contrast, depicts even this period as characterised by violent struggle against a repressive regime.
- ^ Kiernan, p.227
- ^ Kiernan, p.275
- ^ Kiernan, pp.250-253
- ^ Chomsky, N. and Herman, E. After the cataclysm, South End Press, 1979, pp.216-217
- ^ Kershaw, R. Monarchy in South-East Asia: The Faces of Tradition in Transition, Routledge, 2001, pp.56-57

markdown:
# Sangkum
|
|Cộng đồng Xã hội chủ nghĩa Bình dân Sangkum Reastr Niyum
|
|Lãnh tụ |
|**Thành lập** **Giải tán** **Trụ sở** [Phnôm Pênh](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh), [Campuchia](/wiki/Campuchia) **Tổ chức thanh niên** *Đoàn Thanh niên xã hội chủ nghĩa* **Hệ tư tưởng/**
vị thế chính trị
vị thế chính trị
[Chủ nghĩa bảo thủ](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_b%E1%BA%A3o_th%E1%BB%A7) [Chủ nghĩa dân tộc](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c) [Chủ nghĩa dân túy](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_d%C3%A2n_t%C3%BAy) [Chủ nghĩa xã hội Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) [Chủ nghĩa chống cộng](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ch%E1%BB%91ng_c%E1%BB%99ng)
|
|Bài viết này có chứa các Nếu không được **Sangkum Reastr Niyum** ( [tiếng Khmer](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Khmer): សង្គម រាស្រ្ត និយម; nghĩa là *Cộng đồng xã hội chủ nghĩa bình dân*) thường được gọi đơn giản là Sangkum, là một tổ chức chính trị do Hoàng thân [Norodom Sihanouk](/wiki/Norodom_Sihanouk) của [Vương quốc Campuchia](/wiki/Campuchia) thành lập vào năm [1955](/wiki/1955). Dù tự mô tả là một 'phong trào' chứ không phải là một đảng chính trị (các thành viên phải từ bỏ tư cách hội viên của bất kỳ nhóm chính trị nào), Sangkum vẫn giữ quyền kiểm soát chính phủ [1] [Campuchia](/wiki/Campuchia)trong suốt [chính quyền đầu tiên của Sihanouk](/wiki/Campuchia_th%E1%BB%9Di_Sihanouk_(1954-1970))thời kỳ [1955](/wiki/1955)- [1970](/wiki/1970). [[1]](#cite_note-dommen318-1)
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Sangkum&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sangkum&action=edit§ion=1)]
### Thành lập[
[sửa](/w/index.php?title=Sangkum&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sangkum&action=edit§ion=2)]
Sangkum ra đời sau khi Sihanouk thoái vị nhường ngôi lại cho cha là
[Norodom Suramarit](/wiki/Norodom_Suramarit) vào năm 1955 với ý định tập trung vào mặt chính trị quốc nội. Phong trào này dựa trên bốn đảng phái nhỏ thuộc phe cánh hữu theo [chủ nghĩa quân chủ](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7), bao gồm Đảng [Chiến thắng Đông Bắc](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_th%E1%BA%AFng_%C4%90%C3%B4ng_B%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) của [Dap Chhuon](/wiki/Dap_Chhuon) và [Phục hưng Khmer](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_Ph%E1%BB%A5c_h%C6%B0ng_Khmer) của [Lon Nol](/wiki/Lon_Nol). Sihanouk mở rộng cơ sở chính trị này vào Sangkum nhằm tranh cử trong cuộc [2] [bầu cử Quốc hội năm 1955](/wiki/B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Campuchia,_1955), cuộc bầu cử đầu tiên sau khi giành độc lập bất chấp hình ảnh phi chính trị của nó, trên thực tế Sangkum hoạt động theo kiểu một đảng ủng hộ Sihanouk. Nó đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử sau đó bị cáo buộc gian lận bầu cử quy mô lớn, đe dọa trực tiếp đối với cả hai đảng đối lập là [Đảng Dân chủ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_(Campuchia))và Đảng [Krom Pracheachon](/wiki/Pracheachon)hơi hướng xã hội chủ nghĩa.
### Chính sách và đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=Sangkum&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sangkum&action=edit§ion=3)]
Mặc dù theo định hướng "
[xã hội chủ nghĩa](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_x%C3%A3_h%E1%BB%99i)", Sangkum còn kết hợp các yếu tố của chủ nghĩa xã hội, bảo thủ, [chủ nghĩa dân tộc](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c), [Phật giáo nguyên thủy](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%8Da_b%E1%BB%99) và hình thức [chủ nghĩa dân túy](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_d%C3%A2n_t%C3%BAy) của [chủ nghĩa phát xít](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ph%C3%A1t_x%C3%ADt). Nó tuyên bố rằng các nhà quản lý sẽ là những người ủng hộ xã hội chủ nghĩa vì "hạnh phúc" của dân chúng và những người ủng hộ chế độ quân chủ vì "uy tín và sự gắn kết dân tộc". [[3]](#cite_note-Kershaw56-3)
Trong quyền lực, Sangkum hoạt động theo nguyên tắc của
[chủ nghĩa xã hội Phật giáo](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_x%C3%A3_h%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o), một cấu trúc khá mơ hồ trong khi tuyên bố là để tìm kiếm mục tiêu tiến bộ và chấm dứt những bất công xã hội, dựa trên các truyền thống tôn giáo và xã hội bảo thủ ở Campuchia. Thay vì đi theo hướng sở hữu tư nhân, chủ nghĩa xã hội Phật giáo khuyến khích những người giàu có chia ngọt sẻ bùi cho người nghèo để xứng đáng với đức hạnh. Những nhân vật của công chúng cũng được chỉ dẫn là phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước dân chúng, minh bạch trong các giao dịch của họ, và được khuyến khích thay đổi thường xuyên để thực hiện công việc bình thường liên quan đến nông nghiệp (Sihanouk thường tự chụp ảnh thực hiện lao động như vậy trong chuyến thăm của ông đối với các dự án phát triển). [4]
Trong thực tế, việc quản lý kinh tế phát triển theo kiểu "xã hội chủ nghĩa mật thiết" tương tự
[chủ nghĩa tư bản bè phái](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_t%C6%B0_b%E1%BA%A3n_b%C3%A8_ph%C3%A1i&action=edit&redlink=1): doanh nghiệp nhà nước được thành lập và sau đó được quản lý bởi các thành viên của giới chức cấp cao Sangkum, thường vì lợi ích cá nhân của họ. Những tổ chức nhà nước được thành lập dưới thời Sangkum bao gồm OROC, Văn phòng hợp tác Hoàng gia chuyên quản lý về mặt thương mại và xuất nhập khẩu. [5]
Vào năm
[1957](/wiki/1957), Sihanouk cho thành lập một đoàn thanh niên Sangkum, thường gọi là JSRK ( *Jeunesse Socialiste Royale Khmere*).
### Đối nội thời kỳ Sangkum[
[sửa](/w/index.php?title=Sangkum&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sangkum&action=edit§ion=4)]
Phương pháp của Sihanouk là luân phiên chỉ trích đối thủ trong các diễn đàn công cộng khác nhau và sau đó giao cho họ những chức vụ trong Sangkum theo nhu cầu mà họ đóng góp tích cực cho xã hội Campuchia, có tác dụng tay đôi trong việc đàn áp bất đồng chính kiến và hợp nhất nhiều phe đối lập vào chế độ của ông. Sihanouk đã cố gắng xây dựng một hình ảnh Campuchia như một "
[Camelot](/w/index.php?title=Camelot&action=edit&redlink=1) ở [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81)", một ốc đảo của hòa bình và trật tự xã hội trong bối cảnh cuộc xung đột ảnh hưởng đến phần còn lại của khu vực. Trên bình diện quốc tế, một chính sách [6] [trung lập](/wiki/Trung_l%E1%BA%ADp_(quan_h%E1%BB%87_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF))chính thức đã được Quốc hội thông qua dưới sự chủ trì của Sihanouk nhằm đảm bảo an ninh trật tự và ổn định ở Campuchia.
Trong suốt thời kỳ cai trị của Sihanouk, Sangkum đã kiểm soát các đảng phái nhằm thu hút nhiều thành phần hữu khuynh và ôn hòa của nền chính trị Campuchia, cũng như những thành phần thân Sihanouk của những người cộng sản cánh tả và ôn hòa; chỉ có các thành phần bí mật theo đường lối cứng rắn hơn của
[Đảng Cộng sản Campuchia](/wiki/Khmer_%C4%90%E1%BB%8F) là tránh cộng tác với chế độ của Sihanouk. Một số nhân vật cộng sản nổi tiếng, chẳng hạn như [Hu Nim](/wiki/Hu_Nim) và [Khieu Samphan](/wiki/Khieu_Samphan), chấp nhận các chức vụ của Sangkum trong một nỗ lực làm việc với hệ thống. Vào đầu thập niên 1960, Samphan - sau này trở thành nguyên thủ quốc gia dưới chế độ [7] [Khmer Đỏ](/wiki/Khmer_%C4%90%E1%BB%8F)- gọi theo Sihanouk là để thực hiện một loạt các cuộc cải cách kinh tế trên cơ sở kế hoạch hóa tập trung được nêu trong luận án tiến sĩ của Samphan. [[8]](#cite_note-samphan-8)
Trong khi Đảng Dân chủ, đại diện của những nhà chính trị phe
[cộng hòa](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit&redlink=1) phái cấp tiến và ôn hòa trong chính trường Campuchia, đã thực sự hợp nhất vào Sangkum vào năm 1957, nhiều người cộng hòa phái ôn hòa chỉ đơn giản là né tránh chính trị hoàn toàn cho đến khi giai đoạn ngay sau cuộc đảo chính năm 1970. [9]
Thành phần đáng chú ý duy nhất vẫn còn bên ngoài Sangkum, khác hơn so với những người cộng sản theo đường lối cứng rắn, đó chính là những người chủ nghĩa dân tộc cánh hữu chống lại chế độ quân chủ dưới trướng
[Sơn Ngọc Thành](/wiki/S%C6%A1n_Ng%E1%BB%8Dc_Th%C3%A0nh), người sáng lập ra tổ chức [Khmer Serei](/wiki/Khmer_T%E1%BB%B1_do) luôn duy trì cuộc kháng chiến vũ trang với sự tài trợ từ [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan). Sihanouk đã gán cho đối thủ cánh hữu của ông cái tên gọi là "Khmer Bleu" để phân biệt với các đối thủ cánh tả của ông. Tuy nhiên, có vẻ như rằng trong thời gian cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960 có rất ít vụ đàn áp bạo lực phe đối lập của Sangkum (mặc dù thường xuyên bị đe dọa chính trị của đảng cánh tả [10] [Pracheachon](/wiki/Pracheachon)vừa bị cáo buộc là ủng hộ Việt Nam) và toàn bộ đất nước đã trải qua một thời kỳ tương đối ổn định. Trừ một ngoại lệ nữa là Khmer Serei với cách giải quyết gay gắt: [[11]](#cite_note-kiernan175176-11) [Preap In](/wiki/Preap_In), một nhà hoạt động của Khmer Serei đã cố gắng đàm phán với Sihanouk vào năm 1963, sau đó bị bắt giam và tiếp theo là vụ tử hình ông đã được trình chiếu trong các rạp chiếu phim trên cả nước. Cách xử lý mầm mống gây bất ổn tương tự với một nhân vật bị cáo buộc là lãnh đạo nhóm Khmer Serei là Chau Bory (trước đây có liên quan đến vụ [âm mưu Bangkok](/wiki/%C3%82m_m%C6%B0u_Bangkok)), Chau Mathura và Sau Ngoy vào năm 1967.
### Kết thúc thời kỳ Sangkum[
[sửa](/w/index.php?title=Sangkum&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sangkum&action=edit§ion=5)]
Sihanouk từng là nguyên thủ quốc gia trong đời vào năm
[1963](/wiki/1963). Tuy nhiên, từ giữa những năm 1960, sự rạn nứt đã bắt đầu xuất hiện trong chế độ. Cuộc bầu cử Quốc hội năm 1966 với chiến thắng áp đảo cho các ứng cử viên cánh hữu, Sihanouk phản ứng bằng cách tạo ra một đảng cánh tả "Đối lập-Chính phủ" bao gồm Hu Nim và Khieu Samphan, hoạt động nhằm mục đích kiểm tra và ngăn chặn sự phân tách chế độ hoàn toàn.
Các vụ đàn áp bạo lực phe cánh tả ngày càng tăng do tướng Lon Nol và quân đội chỉ đạo trên danh nghĩa của Sihanouk, đã làm những người cộng sản còn lại phải xa lánh, đặc biệt là phe ủng hộ Sihanouk có phần ôn hòa hơn còn nợ một lòng trung thành mạnh mẽ đến phía
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) và [Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh). Những lời chỉ trích công khai của Sihanouk về những người [Khmer Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh#.27Khmer_Vi.E1.BB.87t_Minh.27) đã có các tác dụng gây thiệt hại quyền lực ngày càng tăng của các thành viên theo đường lối cứng rắn chống Việt Nam, thêm các thành viên chống chế độ quân chủ của Đảng Cộng sản Campuchia dưới sự lãnh đạo của [Pol Pot](/wiki/Pol_Pot). Sự leo thang của cuộc [12] [chiến tranh Đông Dương lần thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam)cũng đã có một tác động gây mất ổn định tình hình chính trị và nền kinh tế Campuchia. Sangkum tự thấy bản thân mình bị nhốt trong một cuộc đấu tranh ngày càng gay gắt với những gì nó đại diện cho những thành phần ngoại bang của Việt Minh và [Pathet Lào](/wiki/Pathet_L%C3%A0o)tại Campuchia; nói trên đài phát thanh [Phnôm Pênh](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh)sau khi một nhóm cộng sản Việt Nam đã bị bắt, Sihanouk nói rằng: "Tôi đã nướng chúng trong lò [...] chúng tôi đã cho chúng ăn những con kên kên". [[13]](#cite_note-kiernan275-13)
Các chiến thuật kinh hoàng tàn bạo do chế độ Sangkum gây ra nhằm chống lại không chỉ phe cánh tả từ bên ngoài biên giới Campuchia, mà còn chống lại người Khmer tả khuynh, đặc biệt là sau khi xảy ra một cuộc
[nổi dậy](/w/index.php?title=N%E1%BB%95i_lo%E1%BA%A1n_Samlaut&action=edit&redlink=1) do Đảng Cộng sản Campuchia hậu thuẫn ở vùng nông thôn tỉnh [Battambang](/wiki/Battambang_(t%E1%BB%89nh)) vào đầu năm 1967, báo trước về việc tiến hành cách đối xử tàn bạo tương tự trong cuộc [nội chiến Campuchia](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam_t%E1%BA%A1i_Campuchia) về sau. Báo cáo nói rằng những người cộng sản bị bắt được thường giết chết ngay tức khắc trong một số trường hợp còn bị mổ bụng hoặc ném từ trên vách đá xuống. Ba đại diện công khai còn lại của những người cộng sản là [14] [Khieu Samphan](/wiki/Khieu_Samphan), [Hou Yuon](/w/index.php?title=Hou_Yuon&action=edit&redlink=1)và [Hu Nim](/wiki/Hu_Nim)đã chạy trốn lên các bưng biền tận rừng sâu vào năm [1967](/wiki/1967)– [1968](/wiki/1968), mặc dù vào thời điểm đó có tin đồn rằng họ đã bị cảnh sát của Sangkum giết chết (sau khi họ tái xuất hiện vào năm [1970](/wiki/1970), họ được giới thiệu trên báo chí như là "Ba Bóng Ma").
### Phế truất Sihanouk[
[sửa](/w/index.php?title=Sangkum&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sangkum&action=edit§ion=6)]
Trong bối cảnh bất ổn chính trị ngày càng tăng, Sihanouk cùng nội các của ông cuối cùng đã bị tướng Lon Nol và phe cánh hữu dưới quyền
[In Tam](/wiki/In_Tam) và Hoàng thân [Sisowath Sirik Matak](/wiki/Sisowath_Sirik_Matak) tiến hành [đảo chính lật đổ vào năm 1970](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_ch%C3%ADnh_Campuchia_1970). Sau cuộc đảo chính, nhóm du kích [Khmer Rumdo](/wiki/Khmer_Rumdo) ("Khmer Giải phóng") do [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) giúp trang bị và huấn luyện, tiếp tục cuộc kháng chiến vũ trang trên thay mặt cho Sihanouk chống lại các cựu đồng nghiệp của ông. Chiến thuật của Sihanouk chính là nguyên nhân phổ biến gây ra các cuộc nổi dậy của lực lượng cộng sản Khmer để thu hút một số lượng lớn các tân binh về phía họ. Sangkum chính thức giải thể vào ngày 18 tháng 2 năm 1971. [10]
Những thành phần dưới chế độ Sangkum của Sihanouk về sau sẽ tạo thành đảng bảo hoàng
[FUNCINPEC](/wiki/Funcinpec) và tổ chức quân sự riêng biệt là [Quân đội Quốc gia Sihanouk](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Qu%E1%BB%91c_gia_Sihanouk&action=edit&redlink=1) (ANS) chỉ kiểm soát phần lớn các vùng nông thôn Campuchia trong thập niên 1980.
## Đánh giá[
[sửa](/w/index.php?title=Sangkum&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sangkum&action=edit§ion=7)]
Ý kiến đánh giá về phong trào Sangkum vẫn còn bị chia rẽ trong giới học giả, nhà nghiên cứu cũng như chính bản thân vai trò của Sihanouk. Nhiều nhà bình luận, đặc biệt là những người cánh tả hoặc những cá nhân đối lập với Sihanouk, đã mô tả Sangkum về cơ bản là một phong trào bảo thủ luôn tìm cách duy trì quyền lực và ảnh hưởng tại Campuchia trong tình trạng hiện thông qua chủ nghĩa độc đoán.
Tuy nhiên, số khác lưu ý rằng nó làm gia tăng sự tham gia ngày càng lớn của tầng lớp bình dân Campuchia trong nền dân chủ, và mô tả nó như một phong trào thực dụng mà thực sự đã tìm cách để mang lại sự phát triển cộng đồng đến Campuchia thông qua "sự chỉ đạo về mặt chuyên môn và lời thuyết phục hòa nhã". [15] [[16]](#cite_note-kershaw-16)
Thế hệ người Campuchia xưa kia đều có tấm lòng hoài cổ ở một mức độ nhất định đối với thời đại Sangkum, đặc biệt là sự ổn định chính trị tương đối trong thập niên 1955 - 1965 so với các giai đoạn sau này. Sau sự hòa giải chính trị năm
[1991](/wiki/1991) và Sihanouk được trở lại ngôi vua dẫn đến việc tái lập Vương quốc Campuchia vào năm [1993](/wiki/1993). Một số đảng phái chính trị Campuchia đã sử dụng từ "Sangkum" trong tên của họ để liên kết mình với giai đoạn này.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Sangkum&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sangkum&action=edit§ion=8)]
- ^
**a** [Dommen, A.](#cite_ref-dommen318_1-1) **ă** *The Indochinese experience of the French and the Americans*, Đại học Indiana Press, 2001, p.318 Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “dommen318” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Kiernan, B.** [^](#cite_ref-kiernan_2-0) *How Pol Pot came to power*, Yale University Press, 2004, p.158 **Kershaw, p.65** [^](#cite_ref-Kershaw56_3-0) **Ayres, D. M** [^](#cite_ref-ayres_4-0) *Anatomy of a crisis: education, development, and the state in Cambodia*, 2000, pp.34-35 **Ross, R.** [^](#cite_ref-ross_5-0) *, 1987* [Library of Congress Country Studies: Cambodia - Domestic Developments](http://countrystudies.us/cambodia/17.htm) **Ayres, p.31** [^](#cite_ref-ayres31_6-0) **Kiernan, p.197** [^](#cite_ref-kiernanp197_7-0) **These reforms were an initial success, until massively increased cross-border smuggling of rice during the** [^](#cite_ref-samphan_8-0) [Second Indochina War](/w/index.php?title=Second_Indochina_War&action=edit&redlink=1)severely damaged the Cambodian government's revenues. See Kiernan, *How Pol Pot came to power* **Dommen, pp.359-360** [^](#cite_ref-dommen360_9-0)
- ^
**a** **ă** *Lỗi chú thích: Thẻ* [Library of Congress Country Studies: Cambodia - Major Political and Military Organizations](https://archive.is/20120710235421/lcweb2.loc.gov/frd/cs/cambodia/kh_appnb.html)
<ref>không hợp lệ: tên “loc” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Kiernan, pp. 175-176. The official historiography of the** [^](#cite_ref-kiernan175176_11-0) [Khmer Rouge](/wiki/Khmer_%C4%90%E1%BB%8F), by contrast, depicts even this period as characterised by violent struggle against a repressive regime. **Kiernan, p.227** [^](#cite_ref-kiernan227_12-0) **Kiernan, p.275** [^](#cite_ref-kiernan275_13-0) **Kiernan, pp.250-253** [^](#cite_ref-kiernan250_14-0) **Chomsky, N. and Herman, E.** [^](#cite_ref-chomsky_15-0) *After the cataclysm*, [South End Press](/w/index.php?title=South_End_Press&action=edit&redlink=1), 1979, pp.216-217 **Kershaw, R.** [^](#cite_ref-kershaw_16-0) *Monarchy in South-East Asia: The Faces of Tradition in Transition*, Routledge, 2001, pp.56-57


text:
Trợ giúp
Thể loại:Tiểu quốc
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này được thay thế bằng
Thể loại:Vi quốc gia
.
Lưu ý:
Thể loại này nên để trống để tránh trùng lặp. Các bài liên quan đến chủ đề này nên cho vào
Thể loại:Vi quốc gia
.
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Tiểu_quốc&oldid=17915405
”
Thể loại
:
Thể loại đổi hướng
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Thêm liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 15:26 ngày 5 tháng 7 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# Thể loại:Tiểu quốc
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
**Thể loại này được thay thế bằng** [Thể loại:Vi quốc gia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Vi_qu%E1%BB%91c_gia). **Lưu ý:**Thể loại này nên để trống để tránh trùng lặp. Các bài liên quan đến chủ đề này nên cho vào [Thể loại:Vi quốc gia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Vi_qu%E1%BB%91c_gia). *Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.*

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1052 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Usugumo (tàu khu trục Nhật) (1927)
Usugumo (tiếng Nhật: 薄雲) là một tàu khu trục hạng nhất của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, thuộc lớp Fubuki bao gồm hai mươi bốn chiếc, được chế tạo sau khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất kết thúc. Khi được đưa vào hoạt động, những con tàu này là những tàu khu trục mạnh mẽ nhất thế giới.[2] Chúng phục vụ như những tàu khu trục hàng đầu trong những năm 1930, và tiếp tục là những vũ khí lợi hại trong cuộc Chiến tranh Thái Bình Dương. Usugumo là một cựu binh tham gia nhiều hoạt động trong những năm đầu tiên của chiến tranh, và đã bị tàu ngầm USS Skate đánh chìm ngày 5 tháng 7 năm 1944 tại biển Okhotsk trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.
Mục lục
Thiết kế và chế tạo[sửa | sửa mã nguồn]
Việc chế tạo lớp tàu khu trục Fubuki tiên tiến được chấp thuận vào năm tài chính 1923 như một phần của chương trình có tham vọng cung cấp cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản một ưu thế về chất lượng so với những tàu chiến hiện đại nhất của thế giới.[3] Khả năng thể hiện của lớp Fubuki là một bước nhảy vọt so với các thiết kế tàu khu trục trước đó, nên chúng được gọi là các "tàu khu trục đặc biệt" (tiếng Nhật: 特型 - Tokugata). Kích thước lớn, động cơ mạnh mẽ, tốc độ cao, bán kính hoạt động lớn và vũ khí trang bị mạnh chưa từng có khiến cho các tàu khu trục này có được hỏa lực tương đương nhiều tàu tuần dương hạng nhẹ của hải quân các nước khác.[4] Usugumo được chế tạo tại xưởng đóng tàu Ishikawajima ở Tokyo, được đặt lườn vào ngày 21 tháng 10 năm 1926. Nó được hạ thủy vào ngày 26 tháng 12 năm 1927 và đưa ra hoạt động vào ngày 26 tháng 7 năm 1928.[5] Nguyên được dự định mang số hiệu đơn giản là "Tàu khu trục số 41", nó được hoàn tất dưới tên gọi Usugumo.
Lịch sử hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]
Khi hoàn tất, Usugumo được phân về Hải đội Khu trục 12 thuộc Hạm đội 2 Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Trong cuộc Chiến tranh Trung-Nhật, Usugumo được phân công tuần tra dọc theo bờ biển miền Nam Trung Quốc. Vào ngày 15 tháng 8 năm 1940, nó bị hư hại nặng bởi một quả thủy lôi, và được cho kéo về xưởng hải quân Maizuru để sửa chữa.
Vào lúc xảy ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng, Usugumo vẫn còn đang được sửa chữa, nên đã không sẵn sàng chiến đấu cho đến cuối tháng 7 năm 1942, khi nó được điều về Hạm đội 5 Hải quân Đế quốc Nhật Bản, và được gửi đến Quân khu Bảo vệ Ōminato. Từ tháng 8 đến giữa tháng 10, Usugumo được phân công tuần tra dọc theo bờ biển Hokkaidō và quần đảo Kurile và hộ tống các đoàn tàu vận tải đi lại giữa Paramushiro và Attu cùng Kiska thuộc quần đảo Aleut cho đến cuối tháng 1 năm 1943. Vào tháng 2 năm 1943, nó quay trở về xưởng hải quân Kure để sửa chữa.[6]
Trong trận chiến quần đảo Komandorski ngày 26 tháng 3 năm 1943, Usugumo làm nhiệm vụ hộ tống chiếc tàu vận tải Sanko Maru, và do đó đã không trực tiếp tham gia chiến sự.[7] Usugumo tiếp nối các chuyến đi vận chuyển giữa Paramushiro và Attu trong tháng 4, và từ tháng 7 đến tháng 8 đã trợ giúp vào việc triệt thoái lực lượng Nhật Bản còn sống sót khỏi Kiska.[8] Đến cuối tháng 11, Usugumo quay trở về Kure để tái trang bị.
Sau khi trải qua tháng 1 năm 1944 tiến hành huấn luyện trong vùng biển Nội địa Nhật Bản, Usugumo quay trở lại Ōminato vào đầu tháng 2 tiếp tục các nhiệm vụ tuần tra và hộ tống ở vùng biển Bắc. Vào cuối tháng 3, nó hộ tống một đoàn tàu vận tải đi đến đảo Uruppu
Vào ngày 5 tháng 7 năm 1944,[9] sau khi rời Otaru, Hokkaidō cùng một đoàn tàu vận tải khác hướng đến Uruppu, Usugumo trúng phải ngư lôi phóng từ tàu ngầm Mỹ USS Skate trong biển Okhotsk, ở cách 610 km (330 hải lý) về phía Tây Nam Paramushiro, ở tọa độ 47°43′B 147°55′Đ / 47,717°B 147,917°ĐTọa độ: 47°43′B 147°55′Đ / 47,717°B 147,917°Đ. Hai quả ngư lôi đã đánh trúng giữa tàu; khiến nó chìm trong vòng sáu phút, và không có thành viên thủy thủ đoàn nào sống sót.[10]
Vào ngày 10 tháng 9 năm 1944, Usugumo được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân.[5]
Danh sách thuyền trưởng[sửa | sửa mã nguồn]
- Trung tá Eiji Goto (sĩ quan trang bị trưởng): 15 tháng 2 năm 1928 - 26 tháng 7 năm 1928
- Trung tá Eiji Goto: 26 tháng 7 năm 1928 - 10 tháng 12 năm 1928
- Trung tá Tsuyoshi Kobata: 10 tháng 12 năm 1928 - 15 tháng 11 năm 1929
- Trung tá Nagashi Ito: 15 tháng 11 năm 1929 - 15 tháng 11 năm 1930
- Trung tá Hisao Ikeda: 15 tháng 11 năm 1930 - 1 tháng 12 năm 1932
- Trung tá Heitaro Edo: 1 tháng 12 năm 1932 - 4 tháng 4 năm 1933
- Thiếu tá Ryukichi Tamura: 4 tháng 4 năm 1933 - 1 tháng 11 năm 1934; thăng Trung tá 15 tháng 11 năm 1933
- Trung tá Teruo Akiyama: 1 tháng 11 năm 1934 - 15 tháng 11 năm 1934
- Thiếu tá Masuhide Setoyama: 15 tháng 11 năm 1934 - 1 tháng 12 năm 1936
- Trung tá Masayuki Kitamura: 1 tháng 12 năm 1936 - 20 tháng 10 năm 1937
- Thiếu tá Iwata Yamamoto: 20 tháng 10 năm 1937 - 1 tháng 12 năm 1937
- Thiếu tá Takemi Torii: 1 tháng 12 năm 1937 - 15 tháng 12 năm 1938
- Thiếu tá Toshio Miyazaki: 15 tháng 12 năm 1938 - 10 tháng 10 năm 1939
- Thiếu tá Kiichi Shintani: 10 tháng 10 năm 1939 - 10 tháng 12 năm 1940; thăng Trung tá 15 tháng 11 năm 1940
- Thiếu tá Youji Tanegashima: 10 tháng 12 năm 1940 - 10 tháng 2 năm 1941
- Thiếu tá Takeshi Koyama: 10 tháng 2 năm 1941 - 20 tháng 9 năm 1941
- Trung tá Hinoe Tomoshige: 20 tháng 9 năm 1941 - 20 tháng 6 năm 1942
- Thiếu tá Shunsaku Ikeda: 20 tháng 6 năm 1942 - 8 tháng 11 năm 1943
- Thiếu tá Tomokazu Wakasugi: 8 tháng 11 năm 1943 - 5 tháng 7 năm 1944; tử trận, được truy thăng Trung tá
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Các đặc tính lấy từ: Fitzsimons, Bernard, ed. Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare (London: Phoebus, 1978), Volume 10, trang 1040-1041, "Fubuki".
- ^ Globalsecurity.org. “IJN Fubuki class destroyers”.
- ^ Fitzsimons, Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare, trang 1040
- ^ Peattie & Evans, Kaigun, trang 221-222.
- ^ a ă Nishidah, Hiroshi (2002). “Fubuki class 1st class destroyers”. Materials of the Imperial Japanese Navy.
- ^ Nevitt, Allyn D. (1997). “IJN Usugumo: Tabular Record of Movement”. Long Lancers. Combinedfleet.com.
- ^ Lorelli. The Battle of the Komandorski Islands, March 1943
- ^ Morison. Aleutians, Gilberts and Marshalls, June 1942-April 1944.
- ^ Nguồn http://www.history.navy.mil/danfs/s13/skate-i.htm cho rằng đó là vào ngày "7 tháng 7 năm 1944"
- ^ Brown. Warship Losses of World War Two
Thư mục[sửa | sửa mã nguồn]
- D'Albas, Andrieu (1965). Death of a Navy: Japanese Naval Action in World War II. Devin-Adair Pub. ISBN 0-8159-5302-X.
- Brown, David (1990). Warship Losses of World War Two. Naval Institute Press. ISBN 1-55750-914-X.
- Howarth, Stephen (1983). The Fighting Ships of the Rising Sun: The Drama of the Imperial Japanese Navy, 1895–1945. Atheneum. ISBN 0-689-11402-8.
- Jentsura, Hansgeorg (1976). Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869–1945. US Naval Institute Press. ISBN 0-87021-893-X.
- Lorelli, John A. (1984). The Battle of the Komandorski Islands, March 1943. Naval Institute Press. ISBN 0-87021-093-9.
- {{chú thích sách | last = Morison | first = Samuel Eliot | authorlink = Samuel Eliot Morison | year = 1961 | title = Aleutians, Gilberts and Marshalls, June 1942-April 1944, vol. 7 of History of United States Naval Operations in World War II | publisher = Little, Brown and Company | location = Boston | id = ASIN B0007FBB8I
- Watts, Anthony J (1967). Japanese Warships of World War II. Doubleday. ASIN B000KEV3J8.
- Whitley, M J (2000). Destroyers of World War Two: An International Encyclopedia. London: Arms and Armour Press. ISBN 1-85409-521-8.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Nevitt, Allyn D. (1997). “IJN Usugumo: Tabular Record of Movement”. Long Lancers. Combinedfleet.com.
- Nishidah, Hiroshi (2002). “Fubuki class destroyers”. Materials of the Imperial Japanese Navy.
- Globalsecurity.org. “IJN Fubuki class destroyers”.

markdown:
# Usugumo (tàu khu trục Nhật) (1927)
|
|![]()
Tàu khu trục
*Usugumo*vào tháng 8 năm 1928 ![ Naval Ensign of Japan.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Naval_Ensign_of_Japan.svg/50px-Naval_Ensign_of_Japan.svg.png)
![ Naval Ensign of Japan.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Naval_Ensign_of_Japan.svg/50px-Naval_Ensign_of_Japan.svg.png)
[Xưởng đóng tàu Ishikawajima](/w/index.php?title=IHI&action=edit&redlink=1) *Tàu khu trục số 41* [21 tháng 10](/wiki/21_th%C3%A1ng_10)năm [1926](/wiki/1926) [26 tháng 12](/wiki/26_th%C3%A1ng_12)năm [1927](/wiki/1927) [26 tháng 7](/wiki/26_th%C3%A1ng_7)năm [1928](/wiki/1928) [10 tháng 9](/wiki/10_th%C3%A1ng_9)năm [1944](/wiki/1944) [USS](/w/index.php?title=USS_Skate_(SS-305)&action=edit&redlink=1)đánh chìm *Skate* [5 tháng 7](/wiki/5_th%C3%A1ng_7)năm [1944](/wiki/1944)tại [biển Okhotsk](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Okhotsk) [47°43′B 147°55′Đ / 47,717°B 147,917°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Usugumo_%28t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt%29_%281927%29¶ms=47_43_N_147_55_E_) [Lớp tàu khu trục](/wiki/Fubuki_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c)) *Fubuki* [[1]](#cite_note-1) [Trọng tải choán nước](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Dng_t%E1%BA%A3i_cho%C3%A1n_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1):
2.050 tấn (tái tạo)
[Độ dài](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_d%C3%A0i_t%E1%BB%95ng_c%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1):
118,4 m (388 ft 6 in) (chung)
[Sườn ngang](/w/index.php?title=S%C6%B0%E1%BB%9Dn_ngang_(t%C3%A0u)&action=edit&redlink=1): [Mớn nước](/w/index.php?title=M%E1%BB%9Bn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1): [turbine](/w/index.php?title=Turbine&action=edit&redlink=1)hộp số [Kampon](/w/index.php?title=Kampon&action=edit&redlink=1)
4 × nồi hơi
2 × trục
công suất 50.000 mã lực (37,3 MW)
đầy đủ:
[hải pháo 127 mm (5 inch)/50 caliber Kiểu 3](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_127_mm_(5_inch)/50_caliber_Ki%E1%BB%83u_3&action=edit&redlink=1)(3×2)
2 ×
[súng máy 13 mm Kiểu 93](/w/index.php?title=S%C3%BAng_m%C3%A1y_13_mm_Ki%E1%BB%83u_93&action=edit&redlink=1)(2×1)
9 × ống phóng
[ngư lôi](/wiki/Ng%C6%B0_l%C3%B4i)610 mm (24 in) (3×3)
18 ×
[ngư lôi Kiểu 91](/w/index.php?title=Ng%C6%B0_l%C3%B4i_Ki%E1%BB%83u_91&action=edit&redlink=1)
18 ×
[mìn sâu](/w/index.php?title=Bom_ch%E1%BB%91ng_t%C3%A0u_ng%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1) * ( Usugumo* [tiếng Nhật](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt): 薄雲) là một [tàu khu trục](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c)hạng nhất của [Hải quân Đế quốc Nhật Bản](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), thuộc [lớp](/wiki/Fubuki_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c))bao gồm hai mươi bốn chiếc, được chế tạo sau khi *Fubuki* [Chiến tranh Thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t)kết thúc. Khi được đưa vào hoạt động, những con tàu này là những tàu khu trục mạnh mẽ nhất thế giới. Chúng phục vụ như những tàu khu trục hàng đầu trong những năm [[2]](#cite_note-2) [1930](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1930), và tiếp tục là những vũ khí lợi hại trong cuộc [Chiến tranh Thái Bình Dương](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng). *Usugumo*là một cựu binh tham gia nhiều hoạt động trong những năm đầu tiên của chiến tranh, và đã bị tàu ngầm [USS](/w/index.php?title=USS_Skate_(SS-305)&action=edit&redlink=1)đánh chìm ngày *Skate* [5 tháng 7](/wiki/5_th%C3%A1ng_7)năm [1944](/wiki/1944)tại [biển Okhotsk](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Okhotsk)trong [Chiến tranh Thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai).
## Mục lục
## Thiết kế và chế tạo[
[sửa](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&action=edit§ion=1)]
Việc chế tạo lớp tàu khu trục
*Fubuki* tiên tiến được chấp thuận vào năm tài chính 1923 như một phần của chương trình có tham vọng cung cấp cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản một ưu thế về chất lượng so với những tàu chiến hiện đại nhất của thế giới. Khả năng thể hiện của lớp [3] *Fubuki*là một bước nhảy vọt so với các thiết kế tàu khu trục trước đó, nên chúng được gọi là các "tàu khu trục đặc biệt" ( [tiếng Nhật](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt): 特型 - Tokugata). Kích thước lớn, động cơ mạnh mẽ, tốc độ cao, bán kính hoạt động lớn và vũ khí trang bị mạnh chưa từng có khiến cho các tàu khu trục này có được hỏa lực tương đương nhiều [tàu tuần dương hạng nhẹ](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%A1ng_nh%E1%BA%B9)của hải quân các nước khác. [[4]](#cite_note-Peattie_page_221-222-4) *Usugumo*được chế tạo tại [xưởng đóng tàu Ishikawajima](/w/index.php?title=IHI&action=edit&redlink=1)ở [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D), được đặt lườn vào ngày [21 tháng 10](/wiki/21_th%C3%A1ng_10)năm [1926](/wiki/1926). Nó được hạ thủy vào ngày [26 tháng 12](/wiki/26_th%C3%A1ng_12)năm [1927](/wiki/1927)và đưa ra hoạt động vào ngày [26 tháng 7](/wiki/26_th%C3%A1ng_7)năm [1928](/wiki/1928). Nguyên được dự định mang số hiệu đơn giản là "Tàu khu trục số 41", nó được hoàn tất dưới tên gọi [[5]](#cite_note-Nishidah-5) *Usugumo*.
## Lịch sử hoạt động[
[sửa](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&action=edit§ion=2)]
Khi hoàn tất,
*Usugumo* được phân về Hải đội Khu trục 12 thuộc [Hạm đội 2 Hải quân Đế quốc Nhật Bản](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_2_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1). Trong cuộc [Chiến tranh Trung-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Trung-Nh%E1%BA%ADt), *Usugumo* được phân công tuần tra dọc theo bờ biển miền Nam [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Vào ngày [15 tháng 8](/wiki/15_th%C3%A1ng_8) năm [1940](/wiki/1940), nó bị hư hại nặng bởi một quả [thủy lôi](/wiki/Th%E1%BB%A7y_l%C3%B4i), và được cho kéo về [xưởng hải quân Maizuru](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_h%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Maizuru&action=edit&redlink=1) để sửa chữa.
Vào lúc xảy ra cuộc
[tấn công Trân Châu Cảng](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Tr%C3%A2n_Ch%C3%A2u_C%E1%BA%A3ng), *Usugumo* vẫn còn đang được sửa chữa, nên đã không sẵn sàng chiến đấu cho đến cuối [tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y) năm [1942](/wiki/1942), khi nó được điều về [Hạm đội 5 Hải quân Đế quốc Nhật Bản](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_5_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), và được gửi đến [Quân khu Bảo vệ Ōminato](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_khu_B%E1%BA%A3o_v%E1%BB%87_%C5%8Cminato&action=edit&redlink=1). Từ [tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m) đến giữa [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di), *Usugumo* được phân công tuần tra dọc theo bờ biển [Hokkaidō](/wiki/Hokkaid%C5%8D) và [quần đảo Kurile](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kurile&action=edit&redlink=1) và hộ tống các đoàn tàu vận tải đi lại giữa [Paramushiro](/w/index.php?title=Paramushiro&action=edit&redlink=1) và [Attu](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Attu&action=edit&redlink=1) cùng [Kiska](/w/index.php?title=Kiska&action=edit&redlink=1) thuộc [quần đảo Aleut](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Aleut) cho đến cuối [tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t) năm [1943](/wiki/1943). Vào [tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_hai) năm [1943](/wiki/1943), nó quay trở về [xưởng hải quân Kure](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_h%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Kure&action=edit&redlink=1) để sửa chữa. [[6]](#cite_note-6)
Trong
[trận chiến quần đảo Komandorski](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Komandorski&action=edit&redlink=1) ngày [26 tháng 3](/wiki/26_th%C3%A1ng_3) năm [1943](/wiki/1943), *Usugumo* làm nhiệm vụ hộ tống chiếc tàu vận tải *Sanko Maru*, và do đó đã không trực tiếp tham gia chiến sự. [[7]](#cite_note-7) *Usugumo* tiếp nối các chuyến đi vận chuyển giữa [Paramushiro](/w/index.php?title=Paramushiro&action=edit&redlink=1) và Attu trong [tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0), và từ [tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y) đến [tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m) đã trợ giúp vào việc triệt thoái lực lượng Nhật Bản còn sống sót khỏi Kiska. Đến cuối [8] [tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t), *Usugumo*quay trở về Kure để tái trang bị.
Sau khi trải qua
[tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t) năm [1944](/wiki/1944) tiến hành huấn luyện trong vùng [biển Nội địa Nhật Bản](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_N%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), *Usugumo* quay trở lại Ōminato vào đầu [tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_hai) tiếp tục các nhiệm vụ tuần tra và hộ tống ở vùng biển Bắc. Vào cuối [tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba), nó hộ tống một đoàn tàu vận tải đi đến [đảo Uruppu](/wiki/Urup)
Vào ngày
[5 tháng 7](/wiki/5_th%C3%A1ng_7) năm [1944](/wiki/1944), sau khi rời [9] [Otaru, Hokkaidō](/wiki/Otaru,_Hokkaid%C5%8D)cùng một đoàn tàu vận tải khác hướng đến Uruppu, *Usugumo*trúng phải ngư lôi phóng từ tàu ngầm Mỹ [USS](/w/index.php?title=USS_Skate_(SS-305)&action=edit&redlink=1)trong *Skate* [biển Okhotsk](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Okhotsk), ở cách 610 km (330 hải lý) về phía Tây Nam Paramushiro, ở tọa độ [47°43′B 147°55′Đ / 47,717°B 147,917°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Usugumo_%28t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt%29_%281927%29¶ms=47_43_N_147_55_E_) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [47°43′B 147°55′Đ / 47,717°B 147,917°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Usugumo_%28t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt%29_%281927%29¶ms=47_43_N_147_55_E_). Hai quả ngư lôi đã đánh trúng giữa tàu; khiến nó chìm trong vòng sáu phút, và không có thành viên thủy thủ đoàn nào sống sót. [[10]](#cite_note-10)
Vào ngày
[10 tháng 9](/wiki/10_th%C3%A1ng_9) năm [1944](/wiki/1944), *Usugumo* được rút khỏi danh sách [Đăng bạ Hải quân](/w/index.php?title=%C4%90%C4%83ng_b%E1%BA%A1_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1). [[5]](#cite_note-Nishidah-5)
## Danh sách thuyền trưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&action=edit§ion=3)]
- Trung tá Eiji Goto (sĩ quan trang bị trưởng):
[15 tháng 2](/wiki/15_th%C3%A1ng_2)năm [1928](/wiki/1928)- [26 tháng 7](/wiki/26_th%C3%A1ng_7)năm [1928](/wiki/1928)
- Trung tá Eiji Goto:
[26 tháng 7](/wiki/26_th%C3%A1ng_7)năm [1928](/wiki/1928)- [10 tháng 12](/wiki/10_th%C3%A1ng_12)năm [1928](/wiki/1928)
- Trung tá Tsuyoshi Kobata:
[10 tháng 12](/wiki/10_th%C3%A1ng_12)năm [1928](/wiki/1928)- [15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11)năm [1929](/wiki/1929)
- Trung tá Nagashi Ito:
[15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11)năm [1929](/wiki/1929)- [15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11)năm [1930](/wiki/1930)
- Trung tá Hisao Ikeda:
[15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11)năm [1930](/wiki/1930)- [1 tháng 12](/wiki/1_th%C3%A1ng_12)năm [1932](/wiki/1932)
- Trung tá Heitaro Edo:
[1 tháng 12](/wiki/1_th%C3%A1ng_12)năm [1932](/wiki/1932)- [4 tháng 4](/wiki/4_th%C3%A1ng_4)năm [1933](/wiki/1933)
- Thiếu tá Ryukichi Tamura:
[4 tháng 4](/wiki/4_th%C3%A1ng_4)năm [1933](/wiki/1933)- [1 tháng 11](/wiki/1_th%C3%A1ng_11)năm [1934](/wiki/1934); thăng Trung tá [15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11)năm [1933](/wiki/1933)
- Trung tá Teruo Akiyama:
[1 tháng 11](/wiki/1_th%C3%A1ng_11)năm [1934](/wiki/1934)- [15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11)năm [1934](/wiki/1934)
- Thiếu tá Masuhide Setoyama:
[15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11)năm [1934](/wiki/1934)- [1 tháng 12](/wiki/1_th%C3%A1ng_12)năm [1936](/wiki/1936)
- Trung tá Masayuki Kitamura:
[1 tháng 12](/wiki/1_th%C3%A1ng_12)năm [1936](/wiki/1936)- [20 tháng 10](/wiki/20_th%C3%A1ng_10)năm [1937](/wiki/1937)
- Thiếu tá Iwata Yamamoto:
[20 tháng 10](/wiki/20_th%C3%A1ng_10)năm [1937](/wiki/1937)- [1 tháng 12](/wiki/1_th%C3%A1ng_12)năm [1937](/wiki/1937)
- Thiếu tá Takemi Torii:
[1 tháng 12](/wiki/1_th%C3%A1ng_12)năm [1937](/wiki/1937)- [15 tháng 12](/wiki/15_th%C3%A1ng_12)năm [1938](/wiki/1938)
- Thiếu tá Toshio Miyazaki:
[15 tháng 12](/wiki/15_th%C3%A1ng_12)năm [1938](/wiki/1938)- [10 tháng 10](/wiki/10_th%C3%A1ng_10)năm [1939](/wiki/1939)
- Thiếu tá Kiichi Shintani:
[10 tháng 10](/wiki/10_th%C3%A1ng_10)năm [1939](/wiki/1939)- [10 tháng 12](/wiki/10_th%C3%A1ng_12)năm [1940](/wiki/1940); thăng Trung tá [15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11)năm [1940](/wiki/1940)
- Thiếu tá Youji Tanegashima:
[10 tháng 12](/wiki/10_th%C3%A1ng_12)năm [1940](/wiki/1940)- [10 tháng 2](/wiki/10_th%C3%A1ng_2)năm [1941](/wiki/1941)
- Thiếu tá Takeshi Koyama:
[10 tháng 2](/wiki/10_th%C3%A1ng_2)năm [1941](/wiki/1941)- [20 tháng 9](/wiki/20_th%C3%A1ng_9)năm [1941](/wiki/1941)
- Trung tá Hinoe Tomoshige:
[20 tháng 9](/wiki/20_th%C3%A1ng_9)năm [1941](/wiki/1941)- [20 tháng 6](/wiki/20_th%C3%A1ng_6)năm [1942](/wiki/1942)
- Thiếu tá Shunsaku Ikeda:
[20 tháng 6](/wiki/20_th%C3%A1ng_6)năm [1942](/wiki/1942)- [8 tháng 11](/wiki/8_th%C3%A1ng_11)năm [1943](/wiki/1943)
- Thiếu tá Tomokazu Wakasugi:
[8 tháng 11](/wiki/8_th%C3%A1ng_11)năm [1943](/wiki/1943)- [5 tháng 7](/wiki/5_th%C3%A1ng_7)năm [1944](/wiki/1944); tử trận, được truy thăng Trung tá
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&action=edit§ion=4)]
### Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&action=edit§ion=5)] **Các đặc tính lấy từ: Fitzsimons, Bernard, ed.** [^](#cite_ref-1) *Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare*(London: Phoebus, 1978), Volume 10, trang 1040-1041, " *Fubuki*". **Globalsecurity.org.** [^](#cite_ref-2) [“IJN Fubuki class destroyers”](http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/fubuki-dd.htm). **Fitzsimons,** [^](#cite_ref-3) *Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare*, trang 1040 **Peattie & Evans,** [^](#cite_ref-Peattie_page_221-222_4-0) *Kaigun*, trang 221-222.
- ^
**a** [Nishidah, Hiroshi (2002).](#cite_ref-Nishidah_5-1) **ă** [“Fubuki class 1st class destroyers”](http://homepage2.nifty.com/nishidah/e/stc0423.htm). *Materials of the Imperial Japanese Navy*. **Nevitt, Allyn D. (1997).** [^](#cite_ref-6) [“IJN](http://www.combinedfleet.com/usugum_t.htm). *Usugumo*: Tabular Record of Movement” *Long Lancers*. Combinedfleet.com. **Lorelli.** [^](#cite_ref-7) *The Battle of the Komandorski Islands, March 1943* **Morison.** [^](#cite_ref-8) *Aleutians, Gilberts and Marshalls, June 1942-April 1944*. **Nguồn** [^](#cite_ref-9) [http://www.history.navy.mil/danfs/s13/skate-i.htm](http://www.history.navy.mil/danfs/s13/skate-i.htm)cho rằng đó là vào ngày "7 tháng 7 năm 1944" **Brown.** [^](#cite_ref-10) *Warship Losses of World War Two*
### Thư mục[
[sửa](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&action=edit§ion=6)]
- D'Albas, Andrieu (1965).
*Death of a Navy: Japanese Naval Action in World War II*. Devin-Adair Pub. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8159-5302-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8159-5302-X).
- Brown, David (1990).
*Warship Losses of World War Two*. Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-55750-914-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-55750-914-X).
- Howarth, Stephen (1983).
*The Fighting Ships of the Rising Sun: The Drama of the Imperial Japanese Navy, 1895–1945*. Atheneum. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-689-11402-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-689-11402-8).
- Jentsura, Hansgeorg (1976).
*Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869–1945*. US Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-87021-893-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-87021-893-X).
- Lorelli, John A. (1984).
*The Battle of the Komandorski Islands, March 1943*. Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-87021-093-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-87021-093-9).
- {{chú thích sách | last = Morison | first = Samuel Eliot | authorlink = Samuel Eliot Morison | year = 1961 | title = Aleutians, Gilberts and Marshalls, June 1942-April 1944,
*vol. 7 of* [History of United States Naval Operations in World War II](/w/index.php?title=History_of_United_States_Naval_Operations_in_World_War_II&action=edit&redlink=1)| publisher = [Little, Brown and Company](/w/index.php?title=Little,_Brown_and_Company&action=edit&redlink=1)| location = Boston | id = ASIN B0007FBB8I
- Watts, Anthony J (1967).
*Japanese Warships of World War II*. Doubleday. ASIN B000KEV3J8.
- Whitley, M J (2000).
*Destroyers of World War Two: An International Encyclopedia*. London: Arms and Armour Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-85409-521-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-85409-521-8).
### Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Usugumo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)_(1927)&action=edit§ion=7)]
- Nevitt, Allyn D. (1997).
[“IJN](http://www.combinedfleet.com/usugum_t.htm). *Usugumo*: Tabular Record of Movement” *Long Lancers*. Combinedfleet.com.
- Nishidah, Hiroshi (2002).
[“Fubuki class destroyers”](http://homepage2.nifty.com/nishidah/e/stc0423.htm). *Materials of the Imperial Japanese Navy*.
- Globalsecurity.org.
[“IJN Fubuki class destroyers”](http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/fubuki-dd.htm).
|
|
Dẫn trước bởi:
Hatsuharu

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1052 frontend miss(0)


text:
White God
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
White God (tiếng Hungary: Fehér isten) là một bộ phim chính kịch phát hành năm 2014 của Hungary do Kornél Mundruczó làm đạo diễn. Phim giành giải Un Certain Regard tại Liên hoan phim Cannes 2014.[1][2] Các chú chó trong phim cũng được trao giải Palm Dog tại liên hoan phim này.[3]
Diễn viên[sửa | sửa mã nguồn]
- Zsófia Psotta trong vai Lili
- Sándor Zsótér trong vai Dániel
- Lili Horváth trong vai Elza
- Szabolcs Thuróczy trong vai Ông già
- Lili Monori trong vai Bev
- Gergely Bánki trong vai Người bắt chó
- Tamás Polgár trong vai Người bắt chó
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2014 Official Selection”. Cannes. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2014.
- ^ “UN CERTAIN REGARD 2014 AWARDS”. Festival de Cannes 2014. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2014.
- ^ “Nouvelle Wag: "White God" wins Cannes' Palm Dog”. Associated Press. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2014.

markdown:
*White God*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|White God|
|Thông tin phim|
|Đạo diễn||
|[Zsófia Psotta](/w/index.php?title=Zs%C3%B3fia_Psotta&action=edit&redlink=1) [Liên hoan phim Cannes 2014](/wiki/Li%C3%AAn_hoan_phim_Cannes_2014)) * ( White God* [tiếng Hungary](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hungary): *) là một bộ* **Fehér isten** [phim chính kịch](/w/index.php?title=Phim_ch%C3%ADnh_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1)phát hành năm 2014 của Hungary do [Kornél Mundruczó](/w/index.php?title=Korn%C3%A9l_Mundrucz%C3%B3&action=edit&redlink=1)làm đạo diễn. Phim giành [giải Un Certain Regard](/wiki/Un_Certain_Regard)tại [Liên hoan phim Cannes 2014](/wiki/Li%C3%AAn_hoan_phim_Cannes_2014). [[1]](#cite_note-Cannes2014-1) Các chú chó trong phim cũng được trao [[2]](#cite_note-2) [giải Palm Dog](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Palm_Dog)tại liên hoan phim này. [[3]](#cite_note-3)
## Diễn viên[
[sửa](/w/index.php?title=White_God&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=White_God&action=edit§ion=1)] [Zsófia Psotta](/w/index.php?title=Zs%C3%B3fia_Psotta&action=edit&redlink=1)trong vai Lili [Sándor Zsótér](/w/index.php?title=S%C3%A1ndor_Zs%C3%B3t%C3%A9r&action=edit&redlink=1)trong vai Dániel [Lili Horváth](/w/index.php?title=Lili_Horv%C3%A1th&action=edit&redlink=1)trong vai Elza [Szabolcs Thuróczy](/w/index.php?title=Szabolcs_Thur%C3%B3czy&action=edit&redlink=1)trong vai Ông già [Lili Monori](/w/index.php?title=Lili_Monori&action=edit&redlink=1)trong vai Bev [Gergely Bánki](/w/index.php?title=Gergely_B%C3%A1nki&action=edit&redlink=1)trong vai Người bắt chó [Tamás Polgár](/w/index.php?title=Tam%C3%A1s_Polg%C3%A1r&action=edit&redlink=1)trong vai Người bắt chó
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=White_God&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=White_God&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-Cannes2014_1-0) [“2014 Official Selection”](http://www.festival-cannes.fr/en/article/60533.html). *Cannes*. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2014. [^](#cite_ref-2) [“UN CERTAIN REGARD 2014 AWARDS”](http://www.festival-cannes.com/en/theDailyArticle/61130.html). *Festival de Cannes 2014*. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2014. [^](#cite_ref-3) [“Nouvelle Wag: "White God" wins Cannes' Palm Dog”](http://bigstory.ap.org/article/nouvelle-wag-white-god-wins-cannes-palm-dog). *Associated Press*. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2014.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=White_God&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=White_God&action=edit§ion=3)]
|
|

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
# Một bữa no
Bà lão ấy hờ con suốt một đêm. Bao giờ cũng vậy cứ hết đường đất làm ăn là bà lại hờ con. Làm như chính tự con bà nên bây giờ bà phải đói. Mà cũng đúng như thế thật. Chồng bà chết từ khi nó mới lọt lòng ra. Bà thắt lưng buộc bụng, nuôi nó từ tấm tấm, tí tí giở đi. Cũng mong để khi mình già, tuổi yếu mà nhờ. Thế mà chưa cho mẹ nhờ đưọc một li, nó đã lăn cổ ra nó chết. Công bà thành công toi.
Con vợ nó không phải giống người. Nó có biết thương mẹ già đâu! Chồng chết vừa mới xong tang, nó đã vội vàng đi lấy chồng ngay, nó đem đứa con gái lên năm giả lại bà. Thành thử bà đã già ngót bảy mươi, lại còn phải làm còm cọm, làm mà nuôi đứa con gái ấy cho chúng nó. Hết xương, hết thịt vì con, vì cháu, mà nào được trông mong gì?
Nuôi cháu bảy năm trời, mãi cho đến khi nó đã mười hai, bà cho nó đi làm con nuôi người ta lấy mười đồng. Thì cải mả cho bố nó đã mất tám đồng rồi. Còn hai đồng bà dùng làm vốn đi buôn, kiếm mỗi ngày dăm ba xu lãi nuôi thân. Có chạy xạc cả gấu váy, hết chợ gần đến chợ xa, thì mới kiếm nổi mỗi ngày mấy đồng xu. Sung sướng gì đâu! Ấy thế mà ông trời ông ấy cũng chưa chịu để yên. Năm ngoái đấy, ông ấy còn bắt bà ốm một trận thập tử nhất sinh. Có đồng nào hết sạch. Rồi chết thì không chết nhưng bà lại bị mòn thêm rất nhiều sức lực. Chân tay bà đã bắt đầu run rẩy. Người bà thỉnh thoảng tự nhiên bủn rủn. Đang ngồi mà đứng lên, hai mắt cũng hoa ra. Đêm nằm, xương cốt đau như giần. Đi đã thấy mỏi chân. Như vậy thì còn buôn bán làm sao được? Nghĩ đến nắng gió bà đã sợ.
Tuy vậy mà bà vẫn phải ăn. Chao ôi! Nếu người ta không phải ăn thì đời sẽ giản dị biết bao? Thức ăn không bao giờ tự nhiên chạy vào mồm. Có làm thì mới có. Nhưng bây giờ yếu đuối rồi, bà không còn kham được những việc nặng nề, cũng không còn chịu đựng được nắng sương. Bà phải kiếm việc nhà, việc ở trong nhà. Ở làng này, chỉ có việc bế em, như một con bé mười một, mười hai tuổi. Mới đầu còn có nhiều người muốn thuê. Ai cũng nghĩ rằng: những bà già tính cẩn thận và chẳng bao nhiêu, bữa lưng bữa vực thế nào cũng đủ no; mà đã không no các cụ cũng chỉ lặng im, không ấm ức như những đồ trẻ nhãi, hơi một tí cũng đem chuyện nhà chủ đi kể với đủ mọi người hàng xóm… Nhưng thuê bà được ít lâu, tự nhiên người ta chán. Người ta nhận ra rằng: thuê một đứa trẻ con lại có phần thích hơn. Trẻ con cạo trọc đầu. Những lúc tức lên, có muốn cốc nó dăm ba cái thì cứ cốc. Chẳng ai kêu: ác! Nhưng bà lão đầu đã bạc. Người ta tức bà đến gần sặc tiết ra đằng mũi cũng không thể giúi đầu bà xuống mà cốc. Cũng không thể chửi. Mắng một câu, đã đủ mang tiếng là con người tệ. Mà bà thì lẩm cẩm, chậm chạp, lì rì. Bà rờ như thể xẩm rờ. Tay bà, đưa bát cơm lên miệng cũng run run. Cơm vương vãi. Tương mắm rớt ra mâm, rớt xuống yếm bà, rớt cả vào đầu tóc, mặt mũi, quần áo đứa bé nằm ở lòng bà. Rồi hơi trái gió, trở trời, bà lại đau mình. Suốt đêm bà thở dài với rên rẩm kêu trời. Có khi bà lại khóc lóc, hờ con. Nghe rợn cả người. Như vậy thì chịu làm sao được? Ấy thế là người ta lại phải tìm cớ tống bà đi. Bà lại phải gạ gẫm ở cho nhà khác… Không đầy một năm trời bà thay đổi đến năm, sáu chủ. Mỗi lần đổi chủ là một lần hạ giá. Thoạt tiên cơm nuôi tháng một đồng. Rồi cơm nuôi tháng năm hào. Rồi cơm nuôi, một năm bốn đồng. Rồi hai đồng. Rồi chẳng có đồng nào. Đến nước ấy mà cũng chẳng ma nào chịu được. Một hôm, người chủ cuối cùng sai bà xách hai cái lọ đi kín nước. Bà bào: bà chỉ có thể mang một lọ. Y đã lấy sự ấy làm khó chịu, nhưng cố nhịn. Nhưng một lọ cũng không xong. Bà xách một lọ nước đầy, ở dưới cầu ao bước lên bờ, chẳng biết bẩy rẩy thế nào mà ngã khuỵu xuống, vỡ tan cái lọ và què một bên tay. Nghe tiếng bà kêu, chủ nhà phải chạy ra đỡ bà về. Không ai có thừa cơm nuôi báo cô bà. Y bèn đãi bà năm hào cho bà về hưu trí. Từ ngày ấy đến nay tính ra đã hơn ba tháng rồi.
*
* *
Hơn ba tháng, bà lão chỉ ăn toàn bánh đúc. Mới đầu, còn đuợc ngày ba tấm. Sau cùng thì một tấm cũng không có nữa. Tiền hết cả. Mỗi sáng, bà ra chợ xin người này một miếng, người kia một miếng. Ai lấy đâu mà ngày nào cũng cho như vậy? Lòng thương cũng có hạn. Mấy hôm nay bà nhịn đói. Bởi thế bà lại đem con ra hờ. Bà hờ thê thảm lắm. Bà hờ suốt đêm. Bà khóc đến gần mòn hết ra thành nước mắt. Đến gần sáng, bà không còn sức mà khóc nữa. Bà nằm ẹp bụng xuống chiếu, nghĩ ngợi. Có người nói: những lúc đói, trí người ta sáng suốt. Có lẽ đúng như thế thật. Bởi vì bà lão bỗng tìm ra một kế. Bà ra đi.
*
* *
Cứ đi được một quãng ngắn, bà lại phải ngồi xuống nghỉ. Nghỉ một lúc lâu, trống ngực bà mới hết đánh, tai bà bớt lùng bùng, mắt bà bớt tối tăm, người tàm tạm thôi quay quắt. Bà nghỉ tất cả năm sáu quãng. Thành thử đến tận non trưa, bà mới tới nhà mình định tới: ấy là nhà bà phó Thụ, nuôi cái đĩ. Bà quen gọi như vậy, ngay từ khi nó còn nhỏ; cái đĩ tức là đứa con của anh con trai đã cướp công bà để về với đất, yên thân mà mặc tất cả những gì còn lại. Anh con trai chẳng còn phải khổ sở như bà ngày nay.
Bà nghĩ đến con, để mà ghen với nó thêm lần nữa, trong khi ngồi nghỉ ngoài đầu ngõ nhà bà phó Thụ. Ngoài đầu ngõ nhà bà phó Thụ, có một cây sung lớn. Bà tựa lưng vào gốc. Từ đầu ngõ vào đến nhà, còn những hai lần cổng. Có gọi thật to, ở trong nhà mới nghe tiếng. Mà bà thì còn hơi sức đâu mà gọi? Tiếng bà bải hải. Hơi nói to một chút, nó đã ra đằng lỗ tai. Vả lại, chó nhà giàu dữ lắm. Nhà bà phó Thụ có những hai con chó đẫy đà, lực lưỡng. Lúc thiến, người ta rắc mảnh chai tán nhỏ vào. Vết thiến lành dúm mảnh chai ở bên trong gây cho con vật một nỗi đau ngứa ngáy, suốt đời không khỏi. Nỗi đau làm tội nó. Nó bứt rứt, khổ sở, cáu kỉnh, nên bạ thấy người nào lại nào cũng lăn xả vào chân, hoặp một miếng, ray thịt người ta cho hả giận. Trời ơi! Những con chó nhà bà phó Thụ, chúng dữ ghê gớm lắm. Bà lão nghĩ đến chúng còn chết khiếp. Cái lần bà đưa cái đĩ vào, một người nhà phải cầm một cái gậy to tướng ra đe. Ấy thế mà cả ba con cũng hồng hộc chạy ra. Chúng vây lấy bà già rách rưới. Con nào cũng uốn cong cái lưng xuống, hếch cái mõm đen thui lên, nhe ra những chiếc răng trắng hơn hớn và nhọn sắc. Bị cái gậy của người nhà cản lại, chúng càng tức tối. Chúng lồng lộn chung quanh. Chúng nhảy chồm lên. Chúng ngoạm những cái cột giậu, kêu sồn sột. Chúng lay thật mạnh, hục hặc như muốn bẻ gãy cái cột, để lao vào đầu nguời ta… Bà lão với đứa cháu cứ rúm cả tay chân lại. Cháu nép vào bà, bà nép vào người bà phó Thụ. Chị người nhà thì luôn tay vụt cái gậy bên này, bên nọ, đằng sau, đằng trước, và quát mắng. Ấy thế mà một con chó còn xông vào được, và chỉ một tí nữa nó xơi chân bà một miếng. Nhưng chị người nhà đánh kịp. Nó mới đấm được mõm vào cái bắp chân gầy đét của bà lão thôi. Hú hồn!… Bây giờ dám gọi sao? Chó thính tai mà lại rất mau chân. Chúng xộc cả ra thì khốn. Ấy thế là bà lão đành ngồi đợi dịp. Cái đĩ bế em ra ngõ chơi chẳng hạn… Hay là có người nào trong nhà đi đâu… Hay là có người đàn ông khoẻ mạnh nào đến nhà bà phó Thụ, để cho bà đi ghẹ… Bà ngồi rỗi, tưởng tượng ra đủ mọi cái may mắn tương tự thế. Chỉ còn mỗi một cái bà chưa nghĩ đến: ấy là lúc chính bà phó Thụ ra, hoặc đi đâu về. Thì chính bà phó Thụ đi chợ về. Mới thoạt trông thấy bà lão, bà tưởng là một con mẹ ăn mày. Bà hơi cau mặt:
- Ai kia? Ai ngồi làm gì kia? Chó nó ra, nó lôi mỡ ra cho đấy. Sao mà bạo thế?
Bà lão quay lại mỉm cười móm mém:
- Bẩm bà đi chợ về!…
Bà phó Thụ mở to đôi mắt đỏ ngầu, nhìn kĩ hơn một chút. Bà nhận ra bà cái đĩ ở. Tức thì mặt bà nguỷu xuống. Bà lão này còn muốn quấy quả gì nữa đây? Để vòi tiền thêm chăng? Bà lão rên một tiếng và chống tay lên đầu gối, bẩy rẩy đứng lên. Bà phó hỏi:
- Bà đi đâu thế?
Bà lão lại rên tiếng nữa để mở đầu câu nói (bà rên cũng như một vài người khác bạ lúc nào cũng thở dài. Cái ấy thành thói quen).
- Bẩm bà, con lên chơi với cháu. Lâu lắm, cháu không được về, con nhớ cháu quá!
- Úi dào ôi! Vẽ cái con chuột chết! Nó phải làm chứ có rỗi đâu mà bà chơi với nó? Nhà tôi không có cơm cho nó ăn để nó cứ nồng nỗng nó chơi. Bà muốn chơi với nó thì đem ngay nó về nhà, tìm cơm cho nó ăn, bà cháu chơi với nhau vài ba tháng cho thật chán đi, rồi hãy bảo nó lên. Tôi không giữ. Bà tưởng nó đã làm giàu làm có cho tôi rồi đấy, hẳn?
Bà cần phải nói ráo riết ngay để chặn họng, không cho bà lão mở mồm vòi vĩnh. Bà lão bị những lời tàn nhẫn ấy hắt vào mặt quả nhiên không còn nói sao được nữa. Bà cúi đầu, như một con mẹ ăn cắp lúa, bị tuần sương tóm được. Bà phó chiếp chiếp mồm luôn mấy cái, rồi vác mặt lên trời mà bảo:
- Chơi với bời! Cái lúc nó mới đến, trông như con giun chết, cạy gỉ mũi còn chưa sạch thì không thấy chơi với bời. Người ta nuôi mãi, bây giờ mới trơn lông đỏ da một tí, đã phải đến mà giở quẻ. Tưởng báu ngọc lắm đấy! Tưởng người ta đã phải giữ khư khư lấy đấy!… Úi chào! Có phải mả tổ nhà người ta đâu mà người ta giữ? Muốn bắt nó về, cho nhà nào nó nuôi làm bà cô tổ nhà nó nó thì cứ bắt. Ai người ta thiết? Cứ trả lại tiền người ta!…
Bà lão rưng rưng nước mắt. Khốn nạn, bà có ý quắt quéo thế đâu? Bà lão mếu máo:
- Bẩm bà, bà dạy thế thật oan cho con quá. Trời để con sống bằng này tuổi đầu, con còn dám lừa lọc hay sao? Thật có trời trên kia làm chứng, nếu con quả định đến đây để dỗ dành cháu về để đem cho người khác thì trời cứ vật chết con đi! Con chỉ xin bà cho được trông thấy cháu, bà cháu chơi với nhau một lúc. Cũng chẳng còn mấy chốc nữa mà con chết, con cũng tưởng đi chơi dối già một bận…
- Nó không đuợc rỗi mà chơi với bà. Chẳng chơi bời gì cả! Bà đã trót lên thì vào đây, tôi cho một bữa cơm. Bận sau thì đừng vẽ con khỉ nữa. Nhà tôi không có thói phép cho chúng nó như thế được. Con tôi đi học tận Hà Nội, dễ tôi cũng phải nay ra chơi, mai ra chơi với nó đấy! Đã đi ở mà còn không biết phận… Chơi với bời!…
Môi bà lại chiệp chiệp và xìa ra…
Cái đĩ vừa trông thấy bà, mừng rối rít. Nó cười rồi nó khóc chẳng biết vì sao cả. Nhưng đôi mắt khoằm khoặm của bà phó Thụ dội nước vào lòng nó. Nó tự nhiên ngượng nghịu. Nó không dám xoắn xuýt bà nó nữa. Nó cúi đầu, khẽ hỏi:
- Bà đi đâu đấy?
- Bà đến xin bà phó một bữa cơm ăn đây! Bà đói lắm.
Câu nói rất thật thà ấy, bà lão dùng giọng đùa mà nói. Như thế người ta gọi là nửa đùa nửa thật. Một cách lấp liếm cái ý định của mình bằng cách nói toạc nó ra. Cái đĩ bế em, dắt bà ra đầu chái, để không bị ai nhìn nữa…
- Da bà xấu quá! Sao bà gầy thế?
- Chỉ đói đấy thôi, cháu ạ. Chẳng sao hết.
- Lớp này bà ở cho nhà ai?
- Chẳng ở với nhà ai.
- Thế lại đi buôn à?
- Vốn đâu mà đi buôn? Với lại có vốn cũng không đi được. Người nhọc lắm.
- Thế thì lấy gì làm ăn?
- Chỉ nhịn thôi chứ lấy gì mà ăn!
Bà cháu mới kịp trao đổi với nhau từng ấy câu thì bà phó đã the thé hỏi:
- Nó bế em đi đâu rồi?
Ấy là dấu hiệu bà sắp gọi. Cái đĩ vội đặt em xuống đất, bảo:
- Bà giữ nó hộ con một tí.
Nó cởi dải yếm lấy ra một cái túi rút con con. Trong túi xóc xách mấy đồng trinh. Nó rút ra, đếm lấy hai xu, giúi cho bà…
- Con biếu bà để bà ăn bánh đúc. Bà về đi!
Tiếng bà phó giục:
- Cái đĩ đi đâu rồi? Đem em về đây, rồi quét nhà, dọn cơm.
- Vâng!
Nó tất tưởi bế em chạy về. Bà lão hãi chó, lẽo đẽo đi theo cháu. Bà phó trông thấy mà lộn ruột. Bà xa xả:
- Bà đừng theo đít nó thế. Bà cứ ngồi một chỗ rồi mà ăn cơm, Khiếp thật thôi!
- Vơơơng!…
Bà lão “vâng” thành một tiếng rên. Bà vào nhà, ngồi xón vén vào một xó ngay xuống đất. Bà phó cất lấy con. Cái đĩ lụt cụt chạy xuống nhà dưới. Một lát sau, tiếng đũa bát bắt đầu lạch cạch… Bà phó bảo:
- Bà xuống dưới này mà ăn cơm.
Bà bế con ra. Bà lão theo sau. Tiếng khung cửi đã ngừng. Mấy cô dệt cửi đều là con gái hoặc con nuôi bà phó Thụ, đang tới tấp, cô xới cơm, cô bỏ rau, cô sẻ mắm, chung quanh cái mâm gỗ đặt ngay trên mặt đất. Cả nhà quây quần vào, chỉ ngồi có một mâm. Bà lão chẳng đợi ai phải bảo, ngồi ngay xuống cạnh cháu, tay run run so đũa. Trông bà so đũa mà ngứa mắt! Bà phó muốn giật xoét lấy làm thật nhanh cho đỡ bực. Nhưng bà nhịn đuợc. Bà chỉ chép miệng và lừ lừ đôi mắt, tỏ ý khó chịu. Cái đĩ hiểu nên chỉ nhìn xuống đất. Nó giận bà nó lắm. Nó đã bảo bà nó về đi mà bà nó không chịu về…
Bà phó chẳng nói nửa lời, bê lấy bát cơm ăn. Mặt bà vẫn hầm hầm. Lũ con gái, con nuôi, con ở, biết hiệu, vội vàng cũng làm theo. Chậm một tí, bà chửi cho phải biết! Có khi bà hắt cả bát cơm vào mặt. Bà lão nhìn vòng quanh một lượt, rồi cũng cất bát cơm lên:
- Mời bà phó…
Nhưng bà vừa mới há mồm ra thì bà phó đã cau mặt quát:
- Thôi, bà ăn đi! Đừng mời!
Bà lão vội vàng ăn ngay. Nhưng họ ăn nhanh quá. Mọi người đều lặng lẽ, cắm cúi, mải mốt. Đôi đũa này lên lại có đôi khác xuống. Liên tiếp luôn như vậy. Cứ tăm tắp tăm tắp. Tay bà lão lờ rờ, không biết lợi dụng lúc nào để gắp rau vào bát mắm. Lập cập quá, bà đánh rơi cả mắm ra ngoài bát. Bà phó lại cau mặt, gắt:
- Sẻ riêng cho bà ấy một bát mắm, để ra cạnh mâm cho bà ấy!
Một cô vội làm ngay. Từ đấy, bà lão dễ xoay xở hơn một chút. Nhưng bà mới ăn chưa hết hai lượt cơm thì bà phó đã quăng bát đũa xuống đất. Chỉ một thoáng sau, mọi nguời khác cũng thôi. Họ thôi gần đều một lượt. In như bà mẹ ra hiệu cho họ vậy. Thật ra thì lệ mỗi người chỉ được ăn có ba vực cơm thôi. Mà phải ăn nhanh để còn làm. Nhưng bà lão nhà nghèo, đã quen sống vô tổ chức, làm gì hiểu trong những nhà thừa thóc, thừa tiền, lại có sự hạn chế miệng ăn như vậy? Bà đoán rằng họ khảnh ăn. No dồn, đói góp. Người đói mãi, vớ được một bữa, tất bằng nào cũng chưa thấm tháp. Nhưng người no mãi, người ta có cần ăn nhiều lắm đâu. Vậy thì bà cứ ăn. Ăn đến kì no. Đã ăn rình thì ăn ít cũng là ăn. Đằng nào cũng mang tiếng rồi thì dại gì mà chịu đói? Bà ăn nữa thật. Cái đĩ ngượng quá, duỗi cổ ra, trợn mắt, nuốt vội mấy miếng cơm còn lại như một con gà con nuốt nhái. Rồi nó buông bát đũa. Bà bảo cháu:
- Ăn nữa đi, con ạ. Nồi còn cơm đấy. Đưa bát bà xới cho.
Nó chưa kịp trả lời thì bà phó đã mắng át đi:
- Mặc nó! Nó không ăn nữa! Bà ăn bằng nào cho đủ thì cứ ăn!
À! Bây giờ thì bà lão hiểu. Người ta đứng lên tất cả rồi. Chỉ còn mình bà lão ngồi ăn với bà phó Thụ ngồi lại để lườm với nguýt. Nhưng bà lão còn thấy đói. Còn cơm mà thôi ăn thì khí tiếc. Vả đã đi ăn chực thì còn danh giá gì mà làm khách. Bà cứ ăn như không biết gì. Đến khi bà đã tạm no, thì cơm vừa hết. Chỉ còn một ít bám dưới đáy và chung quanh nồi. Bà vẫn tiếc. Bà kéo cái nồi vào lòng, nhìn, và bảo con bé cháu:
- Còn có mấy hột để nó khô đi mất. Tao vét cho mày ăn nốt đi kẻo hoài, đĩ nhé?
- Khô mặc kệ nó! Bà có ăn được hết thì ăn đi, đừng bảo nó. Nó không ăn vào đâu được nũa. Ăn cho nó nứt bụng ra thì ăn làm gì?
Bà phó vội gắt gỏng bảo thế. Ừ, thì bà ăn nốt vậy! Bà cạo cái nồi sồn sột. Bà trộn mắm. Bà rấm nốt. Ái chà! Bây giờ thì bà no. Bà bỗng nhận ra rằng bà no quá. Bụng bà tưng tức. Bà nới thắt lưng ra một chút cho dễ thở. Bà tựa lưng vào vách để thở cho thoả thích. Mồ hôi bà toát ra đầm đìa. Bà nhọc lắm. Ruột gan bà xộn xạo. Bà muốn lăn kềnh ra nghỉ, nhưng sợ người ta cười, cố gượng. Ôi chao! Già yếu thì khổ thật. Đói cũng khổ mà no cũng khổ. Chưa ăn thì người rời rã. Ăn rồi thì có phần còn nhọc hơn chưa ăn. Ôi chao!…
Xế chiều hôm ấy, bà lão mới ra về được. Bà bảo: về muộn cho đỡ nắng. Thật ra thì bà tức bụng, không đi nổi. Mà bà uống nhiều nước quá. Uống bằng nào cũng không đã khát. Bà chỉ càng thêm tức bụng. Đêm hôm ấy, bà lăn lóc rất lâu không ngủ được. Bà vần cái bụng, bà quay vào lại quay ra. Bụng bà kêu ong óc như một cái lọ nước. Nó thẳng căng. Bà thở ì ạch. Vào khoảng nửa đêm, bà thấy hơi đau bụng. Cơn đau cứ rõ thêm, cứ tăng dần. Chỉ một lúc sau, bà đã thấy đau quắn quéo, đau cuống cuồng. Rồi bà thổ. Rồi bà tả. Ôi chao! Ăn thật thì không bõ mửa. Bà tối tăm mặt mũi. Đến khi bệnh tả dứt thì bà lại sinh chứng đi lị. Ruột bà đau quằn quặn. Ăn một tí gì cũng đau không chịu được. Luôn nửa tháng trời như vậy. Rồi bà chết. Bà phó Thụ, nghe tin ấy, bảo: “Bà chết no”. Và bà dùng ngay cái chết ấy làm một bài học dạy lũ con gái, con nuôi:
- Chúng mày xem đấy. Người ta đói đến đâu cũng không thể chết nhưng no một bữa là đủ chết. Chúng mày cứ liệu mà ăn tộ vào!…

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikisource.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikisource.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1065 frontend miss(0)


text:
économie
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Pháp[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Danh từ[sửa]
économie gc /e.kɔ.nɔ.mi/
- Kinh tế; kinh tế học.
- économie d’un pays — nền kinh tế của một nước
- économie politique — kinh tế học chính trị
- Tính tiết kiệm, tính dè sẻn; (số nhiều) tiền tiết kiệm.
- Vivre avec économie — sống tiết kiệm
- Avoir des économies — có tiền tiết kiệm
- Kết cấu.
- L’économie d’une œuvre littéraire — kết cấu của một tác phẩm văn học
- (Từ cũ, nghĩa cũ) Tài khéo quản lý.
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# économie
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|économie |
|**économie** gc [/e.kɔ.nɔ.mi/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Kinh tế](/wiki/kinh_t%E1%BA%BF); [kinh tế học](/wiki/kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc). *— nền kinh tế của một nước* **économie**d’un pays *— kinh tế học chính trị* **économie**politique
-
[Tính](/wiki/t%C3%ADnh) [tiết kiệm](/wiki/ti%E1%BA%BFt_ki%E1%BB%87m), [tính](/wiki/t%C3%ADnh) [dè sẻn](/w/index.php?title=d%C3%A8_s%E1%BA%BBn&action=edit&redlink=1); (số nhiều) [tiền](/wiki/ti%E1%BB%81n) [tiết kiệm](/wiki/ti%E1%BA%BFt_ki%E1%BB%87m). *Vivre avec*— sống tiết kiệm **économie** *Avoir des*— có tiền tiết kiệm **économies**
-
[Kết cấu](/wiki/k%E1%BA%BFt_c%E1%BA%A5u). *L’économie d’une œuvre littéraire*— kết cấu của một tác phẩm văn học
-
- (
*Từ cũ, nghĩa cũ*) [Tài](/wiki/t%C3%A0i) [khéo](/wiki/kh%C3%A9o) [quản lý](/wiki/qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1065 frontend miss(0)