markdown:
# Bắc Borneo
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
|Bắc Borneo|
Borneo Utara
|Lãnh thổ bảo hộ của Anh|
|
|
![]()
|
|1882/1888–1941
1945–1946
![]()
[→](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n_chi%E1%BA%BFm_%C4%91%C3%B3ng_Borneo_thu%E1%BB%99c_Anh&action=edit&redlink=1) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/30px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/30px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[→](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_quy%E1%BB%81n_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1_Anh_(Borneo)&action=edit&redlink=1) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Borneo_%281948-1963%29.svg/30px-Flag_of_North_Borneo_%281948-1963%29.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Flag_of_North_Borneo_%281948-1963%29.svg/30px-Flag_of_North_Borneo_%281948-1963%29.svg.png)
[→](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba_Ho%C3%A0ng_gia_B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit&redlink=1)
|
|![]()
![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/North_Borneo_Badge.svg/85px-North_Borneo_Badge.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/North_Borneo_Badge.svg/85px-North_Borneo_Badge.svg.png)
**Khẩu hiệu** [tiếng Latinh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Latinh): *Pergo et Perago* [[1]](#cite_note-FOOTNOTEGreat_Britain._Colonial_Office19566-1)
(I persevere and I achieve)
[[1]](#cite_note-FOOTNOTEGreat_Britain._Colonial_Office19566-1) **Quốc ca** [God Save the King/Queen](/wiki/God_Save_the_Queen) **Thủ đô** [Kudat](/wiki/Kudat)(1881–1884); [Sandakan](/wiki/Sandakan)(1884–1945); [Jesselton](/wiki/Kota_Kinabalu)(1946) **Ngôn ngữ** [Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh), [Kadazan-Dusun](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Kadazan_Dusun&action=edit&redlink=1), [Bajau](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Bajau&action=edit&redlink=1), [Murut](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Murut&action=edit&redlink=1), Mã Lai Sabah, Hoa, vv.. **Chính quyền** **Thống đốc** **Giai đoạn lịch sử** [royal charter](/w/index.php?title=Royal_charter&action=edit&redlink=1) [Công ty Đặc hứa Bắc Borneo](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%A9a_B%E1%BA%AFc_Borneo) [Nhật Bản xâm chiếm](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n_chi%E1%BA%BFm_%C4%91%C3%B3ng_Borneo_thu%E1%BB%99c_Anh&action=edit&redlink=1) [Đồng Minh giải phóng](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Borneo_(1945)) [thuộc địa hoàng gia](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba_Ho%C3%A0ng_gia_Borneo&action=edit&redlink=1) [Diện tích](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Dân số](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Tiền tệ** [dollar Bắc Borneo](/w/index.php?title=Dollar_B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit&redlink=1) **Hiện nay là một phần của** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Flag_of_Malaysia.svg/23px-Flag_of_Malaysia.svg.png)
[Malaysia](/wiki/Malaysia) **Bắc Borneo** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *North Borneo*) là một lãnh thổ bảo hộ thuộc Anh nằm tại phần phía bắc của đảo [Borneo](/wiki/Borneo). Lãnh thổ Bắc Borneo ban đầu được hình thành từ các nhượng địa của các quốc gia [Brunei](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Brunei) và [Sulu](/wiki/H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Sulu) vào năm 1877 và 1878 cho một nhân vật đại diện của [Áo-Hung](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C3%81o-Hung) tên là Gustav Overbeck. Overbeck sau đó chuyển giao toàn bộ quyền lợi của mình cho [Alfred Dent](/w/index.php?title=Alfred_Dent&action=edit&redlink=1) trước khi rút lui vào năm 1879. Năm 1881, Dent thành lập Hiệp hội hữu hạn lâm thời Bắc Borneo nhằm quản lý lãnh thổ, thể chế này được nhận hiến chương hoàng gia của Anh trong cùng năm. Đến năm sau, hiệp hội này bị thay thế bằng [Công ty Đặc hứa Bắc Borneo](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%A9a_B%E1%BA%AFc_Borneo). Tình hình khiến cho các nhà chức trách [Đông Ấn Tây Ban Nha](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_T%C3%A2y_Ban_Nha) và [Đông Ấn Hà Lan](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan) lo lắng, kết quả là Tây Ban Nha bắt đầu yêu sách tại miền bắc của Borneo. Nghị định thư Madrid được ký kết vào năm 1885 công nhận sự hiện diện của Tây Ban Nha tại Philippines, đổi lại là ảnh hưởng của quốc gia này nằm ngoài miền bắc Borneo. Nhằm tránh có thêm yêu sách từ các quốc gia châu Âu khác, Bắc Borneo trở thành một lãnh thổ bảo hộ thuộc Anh vào năm 1888.
Bắc Borneo sản xuất gỗ để phục vụ cho xuất khẩu; cùng với nông nghiệp thì ngành này duy trì là nguồn kinh tế chủ yếu của người Anh tại Borneo. Do dân cư quá ít nên không đáp ứng hiệu quả phát triển kinh tế, người Anh bảo trợ nhiều kế hoạch để lao công người Hoa nhập cư từ Hồng Kông và Trung Quốc đến làm việc trong các đồn điền của người châu Âu, và đưa di dân Nhật Bản đến tham gia các hoạt động kinh tế. Chính quyền bảo hộ kết thúc khi quân đội của Nhật Bản xâm chiếm Bắc Borneo trong
[Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), sau chiến tranh thì lãnh thổ nằm dưới quyền một chính phủ quân sự và tiếp đó trở thành một thuộc địa hoàng gia của Anh.
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=1)]
### Hình thành và những năm đầu[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=2)]
Bắc Borneo được hình thành vào năm 1877–1878 thông qua một loạt vụ cắt nhượng lãnh thổ tại miền bắc đảo Borneo từ
[Vương quốc Hồi giáo Brunei](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Brunei) và [Vương quốc Hồi giáo Sulu](/wiki/H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Sulu) cho một doanh nhân và nhà ngoại giao người Áo gốc Đức là [Gustav Overbeck](/w/index.php?title=Gustav_Overbeck&action=edit&redlink=1). [[2]](#cite_note-FOOTNOTEPryer200111-2) [[3]](#cite_note-FOOTNOTEWright1988107-3) Một lãnh thổ cũ của Công ty Mậu dịch Hoa Kỳ Borneo tại bờ biển phía tây của miền bắc Borneo đã được chuyển giao cho Overbeck trước đó, [4] khiến ông phải đến Brunei nhằm hợp pháp hóa nhượng địa mà ông mua từ [[5]](#cite_note-FOOTNOTEOoi2004265-5) [Joseph William Torrey](/w/index.php?title=Joseph_William_Torrey&action=edit&redlink=1). [[6]](#cite_note-FOOTNOTEPryer200110-6) [[7]](#cite_note-FOOTNOTEWright1988143-7) [[8]](#cite_note-FOOTNOTESaunders201387-8) [William Clark Cowie](/w/index.php?title=William_Clark_Cowie&action=edit&redlink=1)giữ một vai trò quan trọng do là một người bạn thân thiết của Vương quốc Hồi giáo Sulu, nhân vật này giúp Overbeck mua thêm lãnh thổ tại bờ biển phía đông của Borneo. [[9]](#cite_note-FOOTNOTEPress201761-9) [[10]](#cite_note-FOOTNOTEGreat_Britain._Colonial_Office1958164-10) Trong khi đó, dù ảnh hưởng của [[11]](#cite_note-FOOTNOTEKratoska2001282-11) [Vương quốc Hồi giáo Bulungan](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o_Bulungan&action=edit&redlink=1)cũng vươn đến [Tawau](/wiki/Tawau)trên bờ biển phía đông, song Sulu chiếm ưu thế hơn. [[12]](#cite_note-FOOTNOTETrost1998234-12) [[13]](#cite_note-FOOTNOTEMagenda201042-13)
Sau thành công trong việc mua được mảnh đất lớn tại cả phần phía tây và phía đông của miền bắc Borneo, Overbeck đến châu Âu để xúc tiến lãnh thổ này tại Áo-Hung và
[Ý](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%C3%9D) cũng như tại quê nhà là [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BB%A9c), song không quốc gia nào tỏ ý thực sự quan tâm. [[5]](#cite_note-FOOTNOTEOoi2004265-5) Anh là quốc gia duy nhất hồi đáp, họ vốn đã tìm cách kiểm soát các tuyến mậu dịch tại [14] [Viễn Đông](/wiki/Vi%E1%BB%85n_%C4%90%C3%B4ng)từ thế kỷ 18. [[15]](#cite_note-FOOTNOTEFry201315-15) [[16]](#cite_note-FOOTNOTEFitzgerald201670-16) Mối quan tâm của người Anh được củng cố do họ hiện diện tại [[17]](#cite_note-FOOTNOTEBarbara_WatsonLeonard_Y2016193-17) [Labuan](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba_Ho%C3%A0ng_gia_Labuan&action=edit&redlink=1)từ năm 1846. [[18]](#cite_note-FOOTNOTEHong_Kong_Daily_Press_Office19121504-18) [[19]](#cite_note-FOOTNOTEWebster1998130-19) Do đó, Overbeck nhận được khoản hỗ trợ tài chính từ anh em Dent từ Anh ( [[20]](#cite_note-FOOTNOTEMcCordPurdue2007220-20) [Alfred Dent](/w/index.php?title=Alfred_Dent&action=edit&redlink=1)và Edward Dent) và hỗ trợ ngoại giao và quân sự từ chính phủ Anh. [[4]](#cite_note-FOOTNOTEDoolittle201132-4) [[16]](#cite_note-FOOTNOTEFitzgerald201670-16) Sau khi có được ủng hộ từ phía Anh, một điều khoản được đưa vào các hiệp ước, theo đó các lãnh thổ bị cắt nhượng sẽ không được trao cho bên khác mà không có phê chuẩn của chính phủ Anh. [[21]](#cite_note-FOOTNOTEWebster1998200-21) [[2]](#cite_note-FOOTNOTEPryer200111-2) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Territorial_changes_of_northern_Borneo_%281500%E2%80%931905%29.gif/220px-Territorial_changes_of_northern_Borneo_%281500%E2%80%931905%29.gif)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Territorial_changes_of_northern_Borneo_%281500%E2%80%931905%29.gif/220px-Territorial_changes_of_northern_Borneo_%281500%E2%80%931905%29.gif)
Do không thể thu hút quan tâm từ các chính phủ Áo và Đức, Overbeck rút lui vào năm 1879; toàn bộ các quyền lợi hiệp ước của ông với các vương quốc Hồi giáo được chuyển sang cho Alfred Dent, người này vào năm 1881 lập ra Hiệp hội hữu hạn lâm thời Bắc Borneo cùng sự ủng hộ từ người đồng hương
[Rutherford Alcock](/w/index.php?title=Rutherford_Alcock&action=edit&redlink=1), Đô đốc [Henry Keppel](/w/index.php?title=Henry_Keppel&action=edit&redlink=1), Richard Biddulph Martin, Đô đốc Richard Mayne và William Henry Read. [[22]](#cite_note-FOOTNOTEBritish_North_Borneo_Chartered_Company1886113-22) [[23]](#cite_note-FOOTNOTEHiltonTate196682-23) Hiệp hội lâm thời sau đó xin Nữ hoàng [24] [Victoria](/wiki/Victoria_c%E1%BB%A7a_Anh)một hiến chương hoàng gia, và được cấp vào ngày 1 tháng 11 năm 1881. [[5]](#cite_note-FOOTNOTEOoi2004265-5) [[25]](#cite_note-FOOTNOTEDoolittle2011173-25) William Hood Treacher được bổ nhiệm làm thống đốc đầu tiên, [[26]](#cite_note-FOOTNOTEOlson199192-26) và [[27]](#cite_note-FOOTNOTETregonning196513-27) [Kudat](/wiki/Kudat)tại mũi phía bắc của Borneo được chọn làm thủ phủ hành chính của Hiệp hội lâm thời. [[28]](#cite_note-FOOTNOTEGreat_Britain._Colonial_Office1958172-28) Việc cấp hiến chương hoàng gia cho hiệp hội khiến người Hà Lan và người Tây Ban Nha lo ngại, họ sợ rằng người Anh có thể đe dọa đến vị thế các thuộc địa của họ. [[29]](#cite_note-FOOTNOTEYong196525-29) [[30]](#cite_note-FOOTNOTEOlsonShadle1996192-30)
Vào tháng 5 năm 1882, Hiệp hội lâm thời bị thay thế bằng
[Công ty Đặc hứa Bắc Borneo](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%A9a_B%E1%BA%AFc_Borneo) mới thành lập, Alcock giữ vai trò là chủ tịch đầu tiên và Dent trở thành giám đốc điều hành của công ty. Chính quyền này không được nhìn nhận là một lãnh thổ mà Anh giành được, thay vào đó chỉ là một doanh nghiệp tư nhân có hướng dẫn của chính phủ nhằm bảo vệ lãnh thổ khỏi bị các quốc gia châu Âu khác xâm phạm. [31] Dưới thời Thống đốc Treacher, công ty giành được thêm lãnh thổ trên bờ biển phía tây từ Vương quốc Hồi giáo Brunei. [[32]](#cite_note-FOOTNOTEPryer200112-32) Công ty sau đó thu được thêm chủ quyền và quyền lợi lãnh thổ từ sultan của Brunei, bành trướng lãnh thổ đến sông Putatan (tháng 5 năm 1884), huyện Padas (tháng 11 năm 1884), sông Kawang (tháng 2 năm 1885), quần đảo Mantanani (tháng 4 năm 1885) và thêm các lãnh thổ nhỏ tại Padas (tháng 3 năm 1898). [[33]](#cite_note-FOOTNOTEWright1988185-33) [[note 1]](#cite_note-34)
Vào giai đoạn đầu của chính quyền, tồn tại một yêu sách tại miền bắc Borneo từ nhà cầm quyền Tây Ban Nha tại Philippines, có một nỗ lực nhằm dựng quốc kỳ Tây Ban Nha tại
[Sandakan](/wiki/Sandakan) song bị một chiến hạm của Anh cản trở. Nhằm ngăn chặn xung đột hơn nữa và kết thúc yêu sách của Tây Ban Nha đối với miền bắc Borneo, một thỏa thuận được gọi là Nghị định thư Madrid được ký kết tại [17] [Madrid](/wiki/Madrid)giữa Anh, Đức và Tây Ban Nha và năm 1885, theo đó công nhận sự hiện diện của Tây Ban Nha tại quần đảo Philippines. [[26]](#cite_note-FOOTNOTEOlson199192-26) Do công ty không muốn can dự vào các vấn đề ngoại giao nhiều hơn nữa, [[34]](#cite_note-FOOTNOTEChamber's1950448-35) Bắc Borneo được chuyển thành một lãnh thổ bảo hộ thuộc Anh vào ngày 12 tháng 5 năm 1888. [[30]](#cite_note-FOOTNOTEOlsonShadle1996192-30) [[35]](#cite_note-FOOTNOTEDahlhoff20121133-36) Năm 1890, [[36]](#cite_note-FOOTNOTEPanton201590-37) [Labuan](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba_ho%C3%A0ng_gia_Labuan&action=edit&redlink=1)được sáp nhập vào chính quyền của Bắc Borneo, song được trao lại cho chính phủ Anh cai trị vào năm 1904. Cư dân địa phương tiến hành một số cuộc khởi nghĩa, từ năm 1894 đến năm 1900 dưới quyền lãnh đạo của Mat Salleh và dưới quyền lãnh đạo của Antanum vào năm 1915. [[37]](#cite_note-FOOTNOTEOlsonShadle1996645-38) [[38]](#cite_note-FOOTNOTEWelman2017153-39) [Chiến tranh thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t)không có tác động lớn đến lãnh thổ, song ngành gỗ phát triển trong giai đoạn giữa hai thế chiến. [[39]](#cite_note-FOOTNOTEJones201312-40)
### Chiến tranh thế giới thứ hai và suy thoái[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=3)]
Trong
[Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), Bắc Borneo bị quân Nhật áp đảo vào ngày 17 tháng 12 năm 1941. Đến ngày 3 tháng 1 năm 1942, Hải quân Nhật bản đổ bộ tại Labuan mà không có kháng cự. [40] Từ ngày 7 tháng 1, binh sĩ Nhật Bản tại [[41]](#cite_note-FOOTNOTERottman2002206-42) [Sarawak](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Sarawak)vượt biên sang Borneo thuộc Hà Lan và bắt đầu đến Jesselton. Một lực lượng lục quân hùng mạnh của Nhật Bản đến từ [Mindanao](/wiki/Mindanao)và bắt đầu đổ bộ tại đảo [Tarakan](/w/index.php?title=Tarakan_(%C4%91%E1%BA%A3o)&action=edit&redlink=1)trước khi tiến đến Sandakan vào ngày 17 tháng 1. Quân Nhật tiến đến mà không gặp phải sự kháng cự mạnh mẽ nào do lãnh thổ bảo hộ này chủ yếu dựa vào Hải quân Anh để phòng thủ. Mặc dù Bắc Borneo có một lực lượng cảnh sát, song họ chưa từng có lục quân hoặc hải quân riêng. [[41]](#cite_note-FOOTNOTERottman2002206-42) Đến cuối tháng 1, Bắc Borneo hoàn toàn bị quân Nhật chiếm đóng. [[42]](#cite_note-FOOTNOTETregonning196014-43) Lãnh thổ được quản lý như là một bộ phận của [[43]](#cite_note-FOOTNOTELines1991193-44) [Đế quốc Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), các viên chức của công ty đặc hứa được phép tiếp tục quản lý dưới sự giám sát của người Nhật. [[44]](#cite_note-FOOTNOTEEvans201216-45) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Japanese_troops_disarmed%2C_Jesselton%2C_North_Borneo.JPG/220px-Japanese_troops_disarmed%2C_Jesselton%2C_North_Borneo.JPG)
[Jesselton](/wiki/Kota_Kinabalu)sau khi họ đầu hàng.
Việc quân Nhật tiến đến Borneo và liên minh Anh-Nhật sụp đổ đã được dự đoán, các điện báo mật cho thấy các tàu Nhật Bản đậu thường xuyên tại Jesselton tiến hành hoạt động gián điệp.
Nhiều binh sĩ Anh và Úc bị bắt sau khi [45] [Malaya](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_M%C3%A3_Lai)và [Singapore](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Singapore)thất thủ đã bị đưa đến Bắc Borneo và trở thành tù binh chiến tranh tại trại giam Sandakan, sau đó họ bị buộc phải đi bộ từ Sandakan đến [Ranau](/wiki/Ranau). [[46]](#cite_note-FOOTNOTEBickerstethHinton199619-47) Cuộc chiếm đóng khiến cư dân tại các khu vực duyên hải phải vào nội lục nhằm tìm thức ăn và chạy trốn hành động tàn ác trong thời chiến, [[47]](#cite_note-FOOTNOTEBraithwaite2016347-48) dẫn đến hình thành một số phong trào kháng chiến; một trong số đó là quân du kích Kinabalu do [[48]](#cite_note-FOOTNOTELim200836-49) [Albert Kwok](/w/index.php?title=Albert_Kwok&action=edit&redlink=1)lãnh đạo và được các nhóm bản địa ủng hộ. [[49]](#cite_note-FOOTNOTEEvans199050-50) [[50]](#cite_note-FOOTNOTEKratoska2013124-51)
Lực lượng Đồng Minh được triển khai đến Borneo trong
[chiến dịch Borneo](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Borneo_(1945)) nhằm giải phóng đảo. Lực lượng Đế quốc Úc (AIF) giữ vai trò đáng kể trong sứ mệnh này, binh sĩ được phái đến các đảo Tarakan và Labuan để bó chặt phía đông và tây của Borneo. [51] Đơn vị đặc biệt Z của Đồng Minh cung cấp tình báo và thông tin khác từ phía Nhật Bản nhằm giúp tạo thuận lợi để AIF đổ bộ, [[52]](#cite_note-FOOTNOTEHeimann1998174-53) còn các tàu ngầm của Hoa Kỳ cũng được sử dụng để vận chuyển đặc công của Úc đến Borneo. [[52]](#cite_note-FOOTNOTEHeimann1998174-53) Hầu hết các đô thị lớn tại Bắc Borneo bị oanh tạc nghiêm trọng trong giai đoạn này. [[53]](#cite_note-FOOTNOTEFeuer200527-54) Chiến tranh kết thúc vào ngày 15 tháng 8 năm 1945 sau khi [[54]](#cite_note-FOOTNOTEOoi201377-55) [Nhật Bản đầu hàng](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BA%A7u_h%C3%A0ng)và chính quyền Bắc Borneo được chính quyền quân sự Anh tiếp quản từ tháng 9. Chính quyền chính thức của công ty trở lại cai quản lãnh thổ, song không thể tìm được vốn cho chi phí tái thiết sau chiến tranh, nên họ nhượng quyền cai trị lãnh thổ bảo hộ cho chính quyền thuộc địa hoàng gia vào ngày 15 tháng 7 năm 1946. [[55]](#cite_note-FOOTNOTEOoi2010208-56) [[1]](#cite_note-FOOTNOTEGreat_Britain._Colonial_Office19566-1) [[56]](#cite_note-FOOTNOTEOxford_Business201113-57) [[57]](#cite_note-FOOTNOTEWelman2017159-58)
## Chính quyền[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=4)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Sandakan-Sabah-GovernmentOfficeSandakan-2.PNG/220px-Sandakan-Sabah-GovernmentOfficeSandakan-2.PNG)
[Sandakan](/wiki/Sandakan), thủ phủ của Bắc Borneo từ năm 1884–1945.
Hệ thống chính quyền của Công ty Đặc hứa Bắc Borneo dựa trên cấu trúc chính quyền tiêu chuẩn của Đế quốc Anh, theo đó lãnh thổ được chia giữa các tòa thống sứ, và được chia tiếp thành các huyện. Ban đầu, Bắc Borneo chỉ có hai tòa thống sứ là East Coast (Bờ Đông) và West Coast (Bờ Tây), các tòa thống sứ lần lượt đặt tại
[Sandakan](/wiki/Sandakan) và [Jesselton](/wiki/Kota_Kinabalu). Mỗi phủ thống sứ được chia thành các tỉnh, về sau gọi là huyện, do công chức huyện điều hành. Đến năm 1922, có 5 phủ thống sứ nhằm phù hợp để phát triển các khu vực mới, chúng gồm có [West Coast](/w/index.php?title=West_Coast_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1), [Kudat](/w/index.php?title=Kudat_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1), [Tawau](/w/index.php?title=Tawau_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1), [Interior](/w/index.php?title=Interior_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1) và [East Coast](/w/index.php?title=Sandakan_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1). Các phủ thống sứ này được chia thành 17 huyện. Theo hệ thống này, các chức vụ đứng đầu thuộc về người Anh, còn các tù trưởng bản địa quản lý cư dân ở cấp cơ sở. Đây không phải là do người Anh muốn thi hành cai trị gián tiếp, mà là nhằm tạo thuận lợi cho các công chức huyện vốn không quen thuộc với phong tục và chính trị địa phương.
Chính quyền công ty lập ra nền tảng cho phát triển kinh tế tại Bắc Borneo bằng cách khôi phục hòa bình vì tại đây nạn cướp biển và xung đột bộ lạc vốn đã phát triển lan tràn. Chính quyền bãi bỏ chế độ nô lệ và lập các dịch vụ giao thông, y tế và giáo dục cho nhân dân, và cho phép các cộng đồng thổ dân tiếp tục phương cách sinh hoạt truyền thống của họ.
Lực lượng cảnh sát Bắc Borneo vào năm 1883 gồm có ba người Âu, 50 người Ấn ( [58] [Sikh](/wiki/Sikh)và [Pashtun](/w/index.php?title=Pashtun&action=edit&redlink=1)), 30 [người Dayak](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Dayak&action=edit&redlink=1), 50 [người Somalia](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Somalia&action=edit&redlink=1)và 20 [người Mã Lai](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%C3%A3_Lai). Các cảnh sát viên được đào tạo tại trại huấn luyện trung bình ba ngày mỗi tuần. [[59]](#cite_note-FOOTNOTEAdams1929310-60) Năm 1884 lực lượng này có tổng cộng 176 thành viên, [[60]](#cite_note-FOOTNOTENorthwestern_University193528-61) và tăng lên khoảng 510 trong vòng ba năm. [[59]](#cite_note-FOOTNOTEAdams1929310-60) Do là lãnh thổ bảo hộ nên các quan hệ quốc tế nằm trong phạm vi của chính phủ Anh, còn nội vụ do Công ty Đặc hứa Bắc Borneo cai quản với tư cách một nhà nước độc lập. [[60]](#cite_note-FOOTNOTENorthwestern_University193528-61) The treaty signed on 12 May 1888 stipulated: [[61]](#cite_note-FOOTNOTEGreat_Britain._Foreign_Office1888238-62)
Hiệp định giữa Chính phủ Anh và Công ty Bắc Borneo thuộc Anh về thành lập lãnh thổ bảo hộ thuộc Anh. —Ký kết tại [London], 12 tháng 5 năm 1888. [[61]]
I.Nhà nước Bắc Borneo bao gồm các lãnh thổ được quy định trong hiến chương hoàng gia đã nêu, và các lãnh thổ khác mà công ty đã thu được, hoặc có thể thu được trong tương lai, ‘theo các khoản trong Điều XV của hiến chương đã nêu.
Lãnh thổ được chia thành 9 tỉnh là:
- Tỉnh Alcock;
- Tỉnh Cunliffe;
- Tỉnh Dent;
- Tỉnh Dewhurst;
- Tỉnh Elphinstone;
- Tỉnh Keppel;
- Tỉnh Martin;
- Tỉnh Mayne;
- Tỉnh Myburgh.
II.Nhà nước Bắc Borneo sẽ tiếp tục cai trị và quản lý của công ty với tư cách là một nhà nước độc lập, phù hợp với các khoản trong hiến chương đã nêu; dưới sự bảo hộ của Anh; song sự bảo hộ như vậy sẽ không trao quyền cho Chính phủ của Điện hạ được can thiệp vào quản lý nội bộ của Nhà nước ngoài quy định ở đây hoặc hiến chương của công ty.
III.Quan hệ giữa Nhà nước Bắc Borneo và toàn thể các nhà nước bên ngoài khác, bao gồm các nhà nước Brunei và Sarawak, sẽ do Chính phủ của Điện hạ thực hiện, hoặc phù hợp với chỉ đạo của họ; và nếu có bất kỳ khác biệt nào xuất hiện giữa Chính phủ Bắc Borneo và bất kỳ nhà nước nào khác, thì Công ty với tư cách là đại diện cho Nhà nước Bắc Borneo sẽ đồng ý tuân theo quyết định của Chính phủ của Điện hạ, và tiến hành tất cả những điều cần thiết để có hiệu lực.
IV.Chính phủ của Điện hạ sẽ có quyền lập viên chức lãnh sự của Anh tại bất kỳ nơi nào trên các lãnh thổ đã nêu, họ sẽ nhận được công nhận lãnh sự nhân danh Chính phủ Bắc Borneo. Họ sẽ được hưởng bất kỳ quyền lợi nào thường được trao cho các viên chức lãnh sự, và họ sẽ được cho quyền tre-o quốc kỳ Anh tại dinh thự và công sở của mình.
V.Các thần dân, hoạt động thương nghiệp, và tàu của Anh sẽ được hưởng cùng quyền lợi, đặc quyền và thuận lợi như thần dân, hoạt động thương nghiệp và tàu của quốc gia được ưu tiên nhất, cũng như bất kỳ quyền lợi, đặc quyền và thuận lợi nào khác mà thần dân, hoạt động thương nghiệp và tàu của Bắc Borneo có thể được hưởng.
VI.Không có việc Chính phủ Bắc Borneo cắt nhượng hoặc chuyển nhượng bất kỳ bộ phận lãnh thổ nào của Nhà nước Bắc Borneo cho bất kỳ nhà nước bên ngoài nào, hoặc thần dân hoặc công dân của họ, mà không có ưng thuận của Chính phủ của Điện hạ; song hạn chế này sẽ không áp dụng cho việc cấp hoặc thuê nhà đất thông thường cho các cá nhân tư nhân nhằm mục đích cư trú, nông nghiệp, thương nghiệp hoặc kinh doanh khác.
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=5)]
Nhờ các hoạt động kinh tế được quy hoạch tốt, nhà chức trách Bắc Borneo bắt đầu khai hoang đất cho nông nghiệp, và quyền lợi đất đai của người bản địa bắt đầu được hình thành.
[[62]](#cite_note-FOOTNOTECleary1992170-63) Tuy nhiên, chính phủ nhận thấy cư dân bản địa quá nhỏ và không phù hợp trong việc đáp ứng yêu cầu phát triển hiện đại, do đó họ bắt đầu bảo trợ nhiều kế hoạch di cư của lao công người Hoa từ Hồng Kông và Trung Quốc. [63] [[64]](#cite_note-FOOTNOTEDanny1999134-65) Năm 1882, nhà chức trách Bắc Borneo bổ nhiệm Walter Henry Medhurst làm ủy viên về vấn đề người Hoa nhập cư nhằm tạo lực lượng lao động để thu hút thêm doanh nhân đến đầu tư tại Bắc Borneo. [[65]](#cite_note-FOOTNOTEWordie2016-66) Các nỗ lực của Medhurst tốn kém và không thành công; tuy nhiên người Khách Gia dù không nằm trong kế hoạch song họ bắt đầu di cư đến Bắc Borneo rồi lập nên một cộng đồng nông nghiệp tại đây. [[66]](#cite_note-FOOTNOTETarling2003215-67) [[66]](#cite_note-FOOTNOTETarling2003215-67)
Từ thế kỷ 18, cây thuốc lá trở thành ngành trồng trọt đứng đầu của Bắc Borneo.
Lịch sử ngành đốn gỗ tại Bắc Borneo có thể truy từ thập niên 1870. [67] Kể từ thập niên 1890, xuất khẩu gỗ cứng tăng lên, [[68]](#cite_note-FOOTNOTEIbbotson2014116-69) khi quy mô đốn gỗ được mở rộng đặc biệt là vào giai đoạn giữa hai thế chiến. [[69]](#cite_note-FOOTNOTEDixon1991107-70) Trong thập niên 1900, Bắc Borneo tham gia làn sóng cao su. Sự kiện hoàn thành tuyến đường sắt Bắc Borneo giúp chuyên chở tài nguyên đến một cảng lớn tại bờ tây. Đến năm 1915, khoảng 34.828 mẫu Anh (14.094 ha) đất, cộng thêm các tiểu chủ người Hoa và Bắc Borneo, đã trồng cây cao su. [[39]](#cite_note-FOOTNOTEJones201312-40) Trong cùng năm, Thống đốc Bắc Borneo Aylmer Cavendish Pearson mời di dân người Nhật tham gia hoạt động kinh tế tại đây. Chính phủ Nhật Bản nhận được yêu cầu nhiệt tình và phái các nhà nghiên cứu đi khám phá các cơ hội kinh tế tiềm năng. [[66]](#cite_note-FOOTNOTETarling2003215-67) Trong giai đoạn đầu, chính quyền Nhật Bản khuyến khích các nông dân của họ đến Bắc Borneo để trồng lúa do Nhật Bản phụ thuộc vào nhập khẩu gạo. Do người Nhật tăng quan tâm về tính kinh tế, họ mua các đồn điền cao su do chính phủ Bắc Borneo sở hữu. [[70]](#cite_note-FOOTNOTEAkashiYoshimura200823-71) Đến năm 1937, Bắc Borneo xuất khẩu 178.000 mét khối gỗ, vượt qua Xiêm La. [[70]](#cite_note-FOOTNOTEAkashiYoshimura200823-71) [[69]](#cite_note-FOOTNOTEDixon1991107-70)
Đơn vị tiền tệ ban đầu của Bắc Borneo là
[dollar Mexico](/w/index.php?title=Dollar_Mexico&action=edit&redlink=1), tương đương 100 cent. Đồng tiền này sau đó được neo với [dollar Eo biển](/w/index.php?title=Dollar_Eo_bi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) và tỷ giá là 9 dollar Eo biển (tương đương 5 [dollar Mỹ](/wiki/Dollar_M%E1%BB%B9) vào đương thời). Các giấy bạc khác được phát hành trong suốt thời kỳ cai trị, trên tiền miêu tả [71] [núi Kinabalu](/wiki/N%C3%BAi_Kinabalu)hoặc huy hiệu của công ty. [[72]](#cite_note-FOOTNOTEJudkins2016149-73)
## Xã hội[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=6)]
Năm 1881, có từ 60.000 đến 100.000 cư dân bản địa sống tại Bắc Borneo.
Cư dân ven biển chủ yếu là người Hồi giáo, còn thổ dân chủ yếu sống tại nội lục. [64] [[71]](#cite_note-FOOTNOTELane201051-72) [Kadazan-Dusun](/w/index.php?title=Kadazan-Dusun&action=edit&redlink=1)và [Murut](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Murut&action=edit&redlink=1)là nhóm bản địa lớn nhất tại vùng nội lục, còn người [Bajau](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Bajau&action=edit&redlink=1), Brunei, [Illanun](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Illanun&action=edit&redlink=1), [Kedayan](/w/index.php?title=Kedayan&action=edit&redlink=1)và [Suluk](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Taus%C5%ABg_people&action=edit&redlink=1)chi phối tại các khu vực ven biển. Sau nhiều kế hoạch nhập cư do người Anh khởi xướng, dân số tăng lên 200.000 người vào năm 1920, [[73]](#cite_note-FOOTNOTEHerbKaplan20081215-74) 257.804 người vào năm 1930, [[74]](#cite_note-FOOTNOTEHoseMcDougallHaddon191228-75) 285.000 người vào năm 1935, [[71]](#cite_note-FOOTNOTELane201051-72) và 331.000 người vào năm 1945. [[60]](#cite_note-FOOTNOTENorthwestern_University193528-61) Chính phủ của Bắc Borneo không chỉ tuyển lao công người Hoa mà còn nhận các di dân người Nhật đến để khắc phục tình trạng thiếu nhân lực trong lĩnh vực kinh tế. [[75]](#cite_note-FOOTNOTEVinogradov198073-76) [[76]](#cite_note-FOOTNOTEJude2016-77)
Một đường điện báo chạy từ
[Labuan](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba_ho%C3%A0ng_gia_Labuan&action=edit&redlink=1) đến Sandakan được xây dựng vào năm 1894; tiếp xúc phát thanh giữa Sandakan và Jesselton bắt đầu vào năm 1914. Đường sắt Bắc Borneo mở cửa cho công chúng vào ngày 1 tháng 8 năm 1914 và là hạ tầng chuyên chở chủ yếu đối với các cộng đồng bờ tây. [77] Dịch vụ bưu chính cũng hiện hữu khắp hệ thống chính quyền. [[78]](#cite_note-FOOTNOTELajiun2017-79) [[79]](#cite_note-FOOTNOTEArmstrong192032-80)
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=7)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=8)]
- ^
**a** **ă** **â** [Great Britain. Colonial Office 1956](#CITEREFGreat_Britain._Colonial_Office1956), tr. 6.
- ^
**a** **ă** [Pryer 2001](#CITEREFPryer2001), tr. 11. [^](#cite_ref-FOOTNOTEWright1988107_3-0) [Wright 1988](#CITEREFWright1988), tr. 107.
- ^
**a** **ă** [Doolittle 2011](#CITEREFDoolittle2011), tr. 32.
- ^
**a** **ă** **â** [Ooi 2004](#CITEREFOoi2004), tr. 265. [^](#cite_ref-FOOTNOTEPryer200110_6-0) [Pryer 2001](#CITEREFPryer2001), tr. 10. [^](#cite_ref-FOOTNOTEWright1988143_7-0) [Wright 1988](#CITEREFWright1988), tr. 143. [^](#cite_ref-FOOTNOTESaunders201387_8-0) [Saunders 2013](#CITEREFSaunders2013), tr. 87. [^](#cite_ref-FOOTNOTEPress201761_9-0) [Press 2017](#CITEREFPress2017), tr. 61. [^](#cite_ref-FOOTNOTEGreat_Britain._Colonial_Office1958164_10-0) [Great Britain. Colonial Office 1958](#CITEREFGreat_Britain._Colonial_Office1958), tr. 164. [^](#cite_ref-FOOTNOTEKratoska2001282_11-0) [Kratoska 2001](#CITEREFKratoska2001), tr. 282. [^](#cite_ref-FOOTNOTETrost1998234_12-0) [Trost 1998](#CITEREFTrost1998), tr. 234. [^](#cite_ref-FOOTNOTEMagenda201042_13-0) [Magenda 2010](#CITEREFMagenda2010), tr. 42. [^](#cite_ref-FOOTNOTEPress2017150_14-0) [Press 2017](#CITEREFPress2017), tr. 150. [^](#cite_ref-FOOTNOTEFry201315_15-0) [Fry 2013](#CITEREFFry2013), tr. 15.
- ^
**a** **ă** [Fitzgerald 2016](#CITEREFFitzgerald2016), tr. 70.
- ^
**a** **ă** [Barbara Watson & Leonard Y 2016](#CITEREFBarbara_WatsonLeonard_Y2016), tr. 193. [^](#cite_ref-FOOTNOTEHong_Kong_Daily_Press_Office19121504_18-0) [Hong Kong Daily Press Office 1912](#CITEREFHong_Kong_Daily_Press_Office1912), tr. 1504. [^](#cite_ref-FOOTNOTEWebster1998130_19-0) [Webster 1998](#CITEREFWebster1998), tr. 130. [^](#cite_ref-FOOTNOTEMcCordPurdue2007220_20-0) [McCord & Purdue 2007](#CITEREFMcCordPurdue2007), tr. 220. [^](#cite_ref-FOOTNOTEWebster1998200_21-0) [Webster 1998](#CITEREFWebster1998), tr. 200. [^](#cite_ref-FOOTNOTEBritish_North_Borneo_Chartered_Company1886113_22-0) [British North Borneo Chartered Company 1886](#CITEREFBritish_North_Borneo_Chartered_Company1886), tr. 113. [^](#cite_ref-FOOTNOTEHiltonTate196682_23-0) [Hilton & Tate 1966](#CITEREFHiltonTate1966), tr. 82. [^](#cite_ref-FOOTNOTEde_Vienne201585_24-0) [de Vienne 2015](#CITEREFde_Vienne2015), tr. 85. [^](#cite_ref-FOOTNOTEDoolittle2011173_25-0) [Doolittle 2011](#CITEREFDoolittle2011), tr. 173.
- ^
**a** **ă** [Olson 1991](#CITEREFOlson1991), tr. 92. [^](#cite_ref-FOOTNOTETregonning196513_27-0) [Tregonning 1965](#CITEREFTregonning1965), tr. 13. [^](#cite_ref-FOOTNOTEGreat_Britain._Colonial_Office1958172_28-0) [Great Britain. Colonial Office 1958](#CITEREFGreat_Britain._Colonial_Office1958), tr. 172. [^](#cite_ref-FOOTNOTEYong196525_29-0) [Yong 1965](#CITEREFYong1965), tr. 25.
- ^
**a** **ă** [Olson & Shadle 1996](#CITEREFOlsonShadle1996), tr. 192. [^](#cite_ref-FOOTNOTEWelman2017163_31-0) [Welman 2017](#CITEREFWelman2017), tr. 163. [^](#cite_ref-FOOTNOTEPryer200112_32-0) [Pryer 2001](#CITEREFPryer2001), tr. 12. [^](#cite_ref-FOOTNOTEWright1988185_33-0) [Wright 1988](#CITEREFWright1988), tr. 185. [^](#cite_ref-FOOTNOTEChamber's1950448_35-0) [Chamber's 1950](#CITEREFChamber's1950), tr. 448. [^](#cite_ref-FOOTNOTEDahlhoff20121133_36-0) [Dahlhoff 2012](#CITEREFDahlhoff2012), tr. 1133. [^](#cite_ref-FOOTNOTEPanton201590_37-0) [Panton 2015](#CITEREFPanton2015), tr. 90. [^](#cite_ref-FOOTNOTEOlsonShadle1996645_38-0) [Olson & Shadle 1996](#CITEREFOlsonShadle1996), tr. 645. [^](#cite_ref-FOOTNOTEWelman2017153_39-0) [Welman 2017](#CITEREFWelman2017), tr. 153.
- ^
**a** **ă** [Jones 2013](#CITEREFJones2013), tr. 12. [^](#cite_ref-FOOTNOTEEpstein201690_41-0) [Epstein 2016](#CITEREFEpstein2016), tr. 90.
- ^
**a** **ă** [Rottman 2002](#CITEREFRottman2002), tr. 206. [^](#cite_ref-FOOTNOTETregonning196014_43-0) [Tregonning 1960](#CITEREFTregonning1960), tr. 14. [^](#cite_ref-FOOTNOTELines1991193_44-0) [Lines 1991](#CITEREFLines1991), tr. 193. [^](#cite_ref-FOOTNOTEEvans201216_45-0) [Evans 2012](#CITEREFEvans2012), tr. 16. [^](#cite_ref-FOOTNOTESayaTakashi199354_46-0) [Saya & Takashi 1993](#CITEREFSayaTakashi1993), tr. 54. [^](#cite_ref-FOOTNOTEBickerstethHinton199619_47-0) [Bickersteth & Hinton 1996](#CITEREFBickerstethHinton1996), tr. 19. [^](#cite_ref-FOOTNOTEBraithwaite2016347_48-0) [Braithwaite 2016](#CITEREFBraithwaite2016), tr. 347. [^](#cite_ref-FOOTNOTELim200836_49-0) [Lim 2008](#CITEREFLim2008), tr. 36. [^](#cite_ref-FOOTNOTEEvans199050_50-0) [Evans 1990](#CITEREFEvans1990), tr. 50. [^](#cite_ref-FOOTNOTEKratoska2013124_51-0) [Kratoska 2013](#CITEREFKratoska2013), tr. 124. [^](#cite_ref-FOOTNOTEOoi2010201_52-0) [Ooi 2010](#CITEREFOoi2010), tr. 201.
- ^
**a** **ă** [Heimann 1998](#CITEREFHeimann1998), tr. 174. [^](#cite_ref-FOOTNOTEFeuer200527_54-0) [Feuer 2005](#CITEREFFeuer2005), tr. 27. [^](#cite_ref-FOOTNOTEOoi201377_55-0) [Ooi 2013](#CITEREFOoi2013), tr. 77. [^](#cite_ref-FOOTNOTEOoi2010208_56-0) [Ooi 2010](#CITEREFOoi2010), tr. 208. [^](#cite_ref-FOOTNOTEOxford_Business201113_57-0) [Oxford Business 2011](#CITEREFOxford_Business2011), tr. 13. [^](#cite_ref-FOOTNOTEWelman2017159_58-0) [Welman 2017](#CITEREFWelman2017), tr. 159. [^](#cite_ref-FOOTNOTESkutsch2013679_59-0) [Skutsch 2013](#CITEREFSkutsch2013), tr. 679.
- ^
**a** **ă** [Adams 1929](#CITEREFAdams1929), tr. 310.
- ^
**a** **ă** **â** [Northwestern University 1935](#CITEREFNorthwestern_University1935), tr. 28.
- ^
**a** **ă** [Great Britain. Foreign Office 1888](#CITEREFGreat_Britain._Foreign_Office1888), tr. 238. [^](#cite_ref-FOOTNOTECleary1992170_63-0) [Cleary 1992](#CITEREFCleary1992), tr. 170. [^](#cite_ref-FOOTNOTEColchester201187_64-0) [Colchester 2011](#CITEREFColchester2011), tr. 87.
- ^
**a** **ă** [Danny 1999](#CITEREFDanny1999), tr. 134. [^](#cite_ref-FOOTNOTEWordie2016_66-0) [Wordie 2016](#CITEREFWordie2016).
- ^
**a** **ă** **â** [Tarling 2003](#CITEREFTarling2003), tr. 215. [^](#cite_ref-FOOTNOTEJohnJackson197388_68-0) [John & Jackson 1973](#CITEREFJohnJackson1973), tr. 88. [^](#cite_ref-FOOTNOTEIbbotson2014116_69-0) [Ibbotson 2014](#CITEREFIbbotson2014), tr. 116.
- ^
**a** **ă** [Dixon 1991](#CITEREFDixon1991), tr. 107.
- ^
**a** **ă** [Akashi & Yoshimura 2008](#CITEREFAkashiYoshimura2008), tr. 23.
- ^
**a** **ă** **â** [Lane 2010](#CITEREFLane2010), tr. 51. [^](#cite_ref-FOOTNOTEJudkins2016149_73-0) [Judkins 2016](#CITEREFJudkins2016), tr. 149. [^](#cite_ref-FOOTNOTEHerbKaplan20081215_74-0) [Herb & Kaplan 2008](#CITEREFHerbKaplan2008), tr. 1215. [^](#cite_ref-FOOTNOTEHoseMcDougallHaddon191228_75-0) [Hose, McDougall & Haddon 1912](#CITEREFHoseMcDougallHaddon1912), tr. 28. [^](#cite_ref-FOOTNOTEVinogradov198073_76-0) [Vinogradov 1980](#CITEREFVinogradov1980), tr. 73. [^](#cite_ref-FOOTNOTEJude2016_77-0) [Jude 2016](#CITEREFJude2016). [^](#cite_ref-FOOTNOTEBaker1962134_78-0) [Baker 1962](#CITEREFBaker1962), tr. 134. [^](#cite_ref-FOOTNOTELajiun2017_79-0) [Lajiun 2017](#CITEREFLajiun2017). [^](#cite_ref-FOOTNOTEArmstrong192032_80-0) [Armstrong 1920](#CITEREFArmstrong1920), tr. 32.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=9)]
- British North Borneo Chartered Company (1886).
[. W. Clowes & Sons, Limited.](https://books.google.ro/books?redir_esc=y&id=_kQzAQAAMAAJ&dq=handbook+of+british+north+borneo&focus=searchwithinvolume&q=+provisional) *Handbook of British North Borneo*
- Great Britain. Foreign Office (1888).
*British and Foreign State Papers*. H.M. Stationery Office.
- Hong Kong Daily Press Office (1912).
[Hong Kong Daily Press Office.](https://books.google.ro/books?id=o4tEAQAAMAAJ&pg=PA1504&dq=royal+charter+north+borneo+1881&hl=ro&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=royal%20charter%20north%20borneo%201881&f=false) *The Directory & Chronicle for China, Japan, Corea, Indo-China, Straits Settlements, Malay States, Sian, Netherlands India, Borneo, the Philippines, &c: With which are Incorporated "The China Directory" and "The Hong Kong List for the Far East" ...*
- Hose, Charles; McDougall, William; Haddon, Alfred Cort (1912).
*The pagan tribes of Borneo: a description of their physical, moral and intellectual condition, with some discussion of their ethnic relations*. Macmillan and co., limited.
- Armstrong, Douglas Brawn (1920).
*British & colonial postage stamps: a guide to the collection and appreciation of the adhesive postal issues of the British empire*. Methuen.
- Adams, W. C. (1929). “The Constabulary of North Borneo”.
[SAGE Publications](/w/index.php?title=SAGE_Publications&action=edit&redlink=1). tr. 310. [doi](/wiki/DOI): [10.1177/0032258X2900200211](//dx.doi.org/10.1177%2F0032258X2900200211).
- Northwestern University (1935).
[“United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, etc. (Colonies, Protectorates and Mandated Territories)”](http://digital.library.northwestern.edu/league/le0294al.pdf)(PDF). [Northwestern University](/w/index.php?title=Northwestern_University&action=edit&redlink=1).
- Chamber's (1950).
*Chamber's encyclopaedia* **2**. G. Newnes.
- Great Britain. Colonial Office (1956).
*Annual Report on North Borneo*. H.M. Stationery Office.
- Great Britain. Colonial Office (1958).
*Annual Report on North Borneo*. H.M. Stationery Office.
- Tregonning, K. G. (1960).
*North Borneo*. H.M. Stationery Office.
- Baker, Michael H. (1962).
[. Malaya Publishing House.](https://books.google.ro/books?redir_esc=y&id=MlrRAAAAMAAJ&dq=North+Borneo%3A+The+First+Ten+Years+1946-1956&focus=searchwithinvolume&q=radio) *North Borneo: The First Ten Years 1946-1956*
- Yong, Leng Lee (1965).
*North Borneo (Sabah): A Study in Settlement Geography*. Eastern Universities Press.
- Tregonning, K. G. (1965).
[. University of Singapore.](https://books.google.ro/books?redir_esc=y&id=U2odAAAAMAAJ&dq=A+History+of+Modern+Sabah+%28North+Borneo%2C+1881-1963%29&focus=searchwithinvolume&q=treacher) *A History of Modern Sabah (North Borneo, 1881-1963)*
- Hilton, P. B.; Tate, Donna J. (1966).
*The modern world*. Oxford University Press.
- John, David W.; Jackson, James C. (1973). “The Tobacco Industry of North Borneo: A Distinctive Form of Plantation Agriculture”
**4**(1). [Journal of Southeast Asian Studies](/w/index.php?title=Journal_of_Southeast_Asian_Studies&action=edit&redlink=1). tr. 88–106. [doi](/wiki/DOI): [10.1017/S002246340001643X](//dx.doi.org/10.1017%2FS002246340001643X).
- Vinogradov, A.G. (1980).
*The population of the countries of the world from most ancient times to the present days: Demography*. WP IPGEB. GGKEY:CPA09LBD5WN.
- Wright, Leigh R. (1988).
*The Origins of British Borneo*. Hong Kong University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-962-209-213-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-962-209-213-6).
- Evans, Stephen R. (1990).
*Sabah (North Borneo): Under the Rising Sun Government*. Tropical Press.
- Olson, James Stuart (1991).
*Historical Dictionary of European Imperialism*. Greenwood Publishing Group. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-313-26257-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-313-26257-9).
- Lines, William J. (1991).
*Taming the Great South Land: A History of the Conquest of Nature in Australia*. University of California Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-520-07830-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-520-07830-7).
- Dixon, Chris (1991).
*South East Asia in the World-Economy*. Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-521-31237-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-521-31237-0).
- Cleary, M. C. (1992). “Plantation Agriculture and the Formulation of Native Land Rights in British North Borneo c. 1880-1930”
**158**(2). [The Geographical Journal](/w/index.php?title=The_Geographical_Journal&action=edit&redlink=1). tr. 170–181. [doi](/wiki/DOI): [10.2307/3059786](//dx.doi.org/10.2307%2F3059786).
- Saya, Shiraishi; Takashi, Shiraishi (1993).
*The Japanese in Colonial Southeast Asia*. SEAP Publications. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-87727-402-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-87727-402-5).
- Bickersteth, Jane; Hinton, Amanda (1996).
*Malaysia & Singapore Handbook*. Footprint Handbooks. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8442-4909-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8442-4909-4).
- Olson, James Stuart; Shadle, Robert (1996).
*Historical Dictionary of the British Empire*. Greenwood Publishing Group. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-313-29366-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-313-29366-5).
- Heimann, Judith M. (1998).
*The Most Offending Soul Alive: Tom Harrisson and His Remarkable Life*. University of Hawaii Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8248-2199-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8248-2199-9).
- Trost, R. Haller (1998).
*The Contested Maritime and Territorial Boundaries of Malaysia: An International Law Perspective*. Kluwer Law International. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-90-411-9652-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-90-411-9652-1).
- Webster, Anthony (1998).
*Gentleman Capitalists: British Imperialism in Southeast Asia 1770-1890*. I.B.Tauris. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-86064-171-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-86064-171-8).
- Danny, Wong Tze-Ken (1999). “Chinese Migration to Sabah Before the Second World War”
**58**(3). [Persée](/w/index.php?title=Pers%C3%A9e_(web_portal)&action=edit&redlink=1). tr. 131–158. [doi](/wiki/DOI): [10.3406/arch.1999.3538](//dx.doi.org/10.3406%2Farch.1999.3538).
- Pryer, Ada (2001).
*A Decade in Borneo*. A&C Black. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-7185-0197-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-7185-0197-6).
- Kratoska, Paul H. (2001).
*South East Asia, Colonial History: Empire-building in the nineteenth century*. Taylor & Francis. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-415-21541-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-415-21541-1).
- Rottman, Gordon L. (2002).
*World War II Pacific Island Guide: A Geo-military Study*. Greenwood Publishing Group. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-313-31395-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-313-31395-0).
- Tarling, Nicholas (2003).
*Imperialism in Southeast Asia*. Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-134-57082-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-134-57082-9).
- Ooi, Keat Gin (2004).
*Southeast Asia: A Historical Encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor*. ABC-CLIO. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-57607-770-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-57607-770-2).
- Feuer, A. B. (2005).
*Australian Commandos: Their Secret War Against the Japanese in World War II*. Stackpole Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8117-3294-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8117-3294-9).
- McCord, Norman; Purdue, Bill (2007).
*British History 1815-1914*. OUP Oxford. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-19-926164-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-19-926164-2).
- Lim, Regina (2008).
*Federal-state Relations in Sabah, Malaysia: The Berjaya Administration, 1976–85*. Institute of Southeast Asian Studies. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-981-230-812-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-981-230-812-2).
- Herb, Guntram H.; Kaplan, David H. (2008).
*Nations and Nationalism: A Global Historical Overview [4 volumes]: A Global Historical Overview*. ABC-CLIO. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-85109-908-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-85109-908-5).
- Akashi, Yōji; Yoshimura, Mako (2008).
*New Perspectives on the Japanese Occupation in Malaya and Singapore, 1941-1945*. NUS Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-9971-69-299-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-9971-69-299-5).
- Magenda, Burhan Djabier (2010).
*East Kalimantan: The Decline of a Commercial Aristocracy*. Equinox Publishing. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-602-8397-21-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-602-8397-21-6).
- Ooi, Keat Gin (2010).
*The Japanese Occupation of Borneo, 1941-45*. Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-136-96309-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-136-96309-4).
- Lane, Roger Dewardt (2010).
*Encyclopedia Small Silver Coins*. Roger deWardt Lane. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-615-24479-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-615-24479-2).
- Colchester, Marcus (2011).
*Divers Paths to Justice: Legal Pluralism and the Rights of Indigenous Peoples in Southeast Asia*. Forest Peoples Programme. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-616-90611-7-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-616-90611-7-5).
- Oxford Business (2011).
*The Report: Sabah*. Oxford Business Group. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-907065-36-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-907065-36-1).
- Doolittle, Amity A. (2011).
*Property and Politics in Sabah, Malaysia: Native Struggles Over Land Rights*. University of Washington Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-295-80116-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-295-80116-2).
- Evans, I. H. N. (2012).
*The Religion of the Tempasuk Dusuns of North Borneo*. Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-107-64603-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-107-64603-2).
- Dahlhoff, Guenther (2012).
*Bibliographic Set (2 Vol Set). International Court of Justice, Digest of Judgments and Advisory Opinions, Canon and Case Law 1946 - 2011*. Martinus Nijhoff Publishers. [ISBN](/wiki/ISBN) [90-04-23062-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/90-04-23062-9).
- Jones, Geoffrey G (2013).
*The Multinational Traders*. Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-134-68001-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-134-68001-6).
- Kratoska, Paul H. (2013).
*Southeast Asian Minorities in the Wartime Japanese Empire*. Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-136-12506-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-136-12506-X).
- Ooi, Keat Gin (2013).
*Post-war Borneo, 1945-50: Nationalism, Empire and State-Building*. Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-134-05803-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-134-05803-9).
- Saunders, Graham (2013).
*A History of Brunei*. Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-136-87394-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-136-87394-2).
- Fry, Howard T. (2013).
*Alexander Dalrymple and the Expansion of British Trade*. Taylor & Francis. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-136-60694-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-136-60694-6).
- Skutsch, Carl (2013).
*Encyclopedia of the World's Minorities*. Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-135-19388-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-135-19388-1).
- Ibbotson, Ross (2014). “The History of Logging in North Borneo”
**87**(2). ResearchGate. tr. 116–118. [doi](/wiki/DOI): [10.1353/ras.2014.0011](//dx.doi.org/10.1353%2Fras.2014.0011).
- Panton, Kenneth J. (2015).
*Historical Dictionary of the British Empire*. Rowman & Littlefield Publishers. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8108-7524-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8108-7524-1).
- de Vienne, Marie-Sybille (2015).
*Brunei: From the Age of Commerce to the 21st Century*. NUS Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-9971-69-818-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-9971-69-818-8).
- Judkins, Maggie (2016).
*Standard Catalog of World Paper Money, General Issues, 1368-1960*. "F+W Media, Inc.". [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-4402-4707-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-4402-4707-1).
- Braithwaite, Richard Wallace (2016).
*Fighting Monsters: An Intimate History of the Sandakan Tragedy*. Australian Scholarly Publishing. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-925333-76-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-925333-76-3).
- Fitzgerald, Robert (2016).
*The Rise of the Global Company: Multinationals and the Making of the Modern World*. Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-521-84974-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-521-84974-6).
- Jude, Marcel (2016).
[“Japanese community in North Borneo long before World War II”](https://www.pressreader.com/malaysia/the-borneo-post-sabah/20160417/281779923295566). *.* [The Borneo Post](/w/index.php?title=The_Borneo_Post&action=edit&redlink=1) [PressReader](/w/index.php?title=PressReader&action=edit&redlink=1).
- Barbara Watson, Andaya; Leonard Y, Andaya (2016).
*A History of Malaysia*. Palgrave Macmillan. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-137-60515-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-137-60515-3).
- Epstein, Mortimer (2016).
*The Statesman's Year-Book: Statistical and Historical Annual of the States of the World for the Year 1943*. Springer. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-230-27072-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-230-27072-5).
- Wordie, Jason (2016).
[“From settlers to snorkelling, Hong Kong has long had links to Sabah”](https://web.archive.org/web/20170731141552/http://m.scmp.com/magazines/post-magazine/article/1970381/settlers-snorkelling-hong-kong-has-long-had-links-sabah). [South China Morning Post](/wiki/South_China_Morning_Post). [Bản gốc](http://m.scmp.com/magazines/post-magazine/article/1970381/settlers-snorkelling-hong-kong-has-long-had-links-sabah)lưu trữ ngày 31 tháng 7 năm 2017. Đã bỏ qua tham số không rõ
|df=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored))
- Welman, Frans (2017).
*Borneo Trilogy Volume 1: Sabah*. Booksmango. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-616-245-078-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-616-245-078-5).
- Press, Steven (2017).
*Rogue Empires: Contracts and Conmen in Europe's Scramble for Africa*. Harvard University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-674-97185-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-674-97185-1).
- Lajiun, Jenne (2017).
[“Sabah’s first railway station proposed as historical heritage site”](https://web.archive.org/web/20170719080505/http://www.theborneopost.com/2017/03/10/sabahs-first-railway-station-proposed-as-historical-heritage-site/). The Borneo Post. [Bản gốc](http://www.theborneopost.com/2017/03/10/sabahs-first-railway-station-proposed-as-historical-heritage-site/)lưu trữ ngày 19 tháng 7 năm 2017. Đã bỏ qua tham số không rõ
|df=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored))
## Further reading[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=10)]
- Keppel, Henry; Brooke, James; WalterKeating, Kelly (1847).
[“The expedition to Borneo of H.M.S. Dido for the suppression of piracy : with extracts from the journal of James Brooke, Esq., of Sarawak”](https://archive.org/details/expeditiontobor00kellgoog). *. London : Chapman and Hall. tr. 347.* [University of California Libraries](/w/index.php?title=University_of_California_Libraries&action=edit&redlink=1)
- British North Borneo Chartered Company (1878).
[“British North Borneo company charter”](https://archive.org/details/cu31924078409665). *. [S.l. : s.n. tr. 32.* [Cornell University Library](/w/index.php?title=Cornell_University_Library&action=edit&redlink=1)
- Daly, D. D. (1888). “Explorations in British North Borneo, 1883–87”.
*Proceedings of the Royal Geographical Society*( [Wiley](/wiki/John_Wiley_%26_Sons)on behalf of The [Royal Geographical Society](/wiki/Royal_Geographical_Society)(with the Institute of British Geographers)) **10**(1): 1–24. [doi](/wiki/DOI): [10.2307/1801441](//dx.doi.org/10.2307%2F1801441).
- Mayne, R. C. (1888). “Summary of Explorations in British North Borneo”.
*Proceedings of the Royal Geographical Society*(Wiley on behalf of The Royal Geographical Society (with the Institute of British Geographers)) **10**(3): 134–146. [doi](/wiki/DOI): [10.2307/1800783](//dx.doi.org/10.2307%2F1800783).
- Treacher, W. H (1891).
[“British Borneo: sketches of Brunai, Sarawak, Labuan, and North Borneo”](https://archive.org/details/yonderyo00gavarich). *University of California Libraries*. Singapore, Govt. print. dept. tr. 190.
- Roth, Henry Ling; Low, Hugh Brooke (1896).
[“The natives of Sarawak and British North Borneo; based chiefly on the mss. of the late H. B. Low, Sarawak government service”](https://archive.org/details/nativessarawaka01lowgoog). *. London, Truslove & Hanson. tr. 503.* [University of Michigan Library](/w/index.php?title=University_of_Michigan_Library&action=edit&redlink=1)
- British North Borneo Chartered Company (1899).
[“Views of British North Borneo : with a brief history of the colony, compiled from official records and other sources of information of an authentic nature, with trade returns, &c., showing the progress and development of the chartered company's territory to the latest date ..”](https://archive.org/details/cu31924023147352). *Cornell University Library*. London : Printed by W. Brown & Co., Ltd. tr. 76.
- Rutter, Owen (1922).
[“British North Borneo : an account of its history, resources, and native tribes”](https://archive.org/details/cu31924023151933). *Cornell University Library*. London : Constable & Co. Ltd. tr. 496.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Borneo&action=edit§ion=11)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về |[North Borneo Historical Society](https://www.northborneohistory.com/)– More information on heritage of North Borneo [Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Cựu quốc gia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_qu%E1%BB%91c_gia) [Borneo](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Borneo) [Chấm dứt năm 1963](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BA%A5m_d%E1%BB%A9t_n%C4%83m_1963) [Bắc Borneo thuộc Anh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%E1%BA%AFc_Borneo_thu%E1%BB%99c_Anh) [Lịch sử Brunei](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Brunei) [Lịch sử Sabah](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Sabah) [Lãnh thổ tranh chấp tại châu Á](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%C3%A3nh_th%E1%BB%95_tranh_ch%E1%BA%A5p_t%E1%BA%A1i_ch%C3%A2u_%C3%81) [Cựu thuộc địa ở Đông Nam Á](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%E1%BB%9F_%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81) [Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Á](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba_v%C3%A0_x%E1%BB%A9_b%E1%BA%A3o_h%E1%BB%99_Anh_t%E1%BA%A1i_ch%C3%A2u_%C3%81) [Cựu bảo hộ Anh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_b%E1%BA%A3o_h%E1%BB%99_Anh) [Cựu quốc gia ở Borneo](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_qu%E1%BB%91c_gia_%E1%BB%9F_Borneo&action=edit&redlink=1) [Cựu quốc gia trong lịch sử Brunei](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_qu%E1%BB%91c_gia_trong_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Brunei&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Malaysia thời thực dân Anh](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Malaysia_th%E1%BB%9Di_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n_Anh&action=edit&redlink=1) [Quốc gia cổ trong lịch sử Malaysia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Qu%E1%BB%91c_gia_c%E1%BB%95_trong_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Malaysia) [Đông Nam Á hải đảo](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81_h%E1%BA%A3i_%C4%91%E1%BA%A3o) [Tranh chấp lãnh thổ của Philippines](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tranh_ch%E1%BA%A5p_l%C3%A3nh_th%E1%BB%95_c%E1%BB%A7a_Philippines) [Cựu thuộc địa Áo](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%C3%81o&action=edit&redlink=1)

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1068 miss, cp1065 miss

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.1), 1.1 varnish (Varnish/5.1)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


markdown:
Đăng nhập
hoặc
Đăng ký
0
0
Sản phẩm
Ví đựng passport khắc tên
Scrapbook album ảnh handmade
Phụ kiện, nguyên liệu làm handmade
Sổ tay vintage cổ điển
Đồ da handmade
Ví da handmade
Hộp, túi, ví xinh xắn
Hoa handmade
Thiệp, bookmark, kẹp
Khung ảnh vintage
Đồng hồ quả quýt | Đồng hồ
Vòng tay handmade
Hộp nhạc music box đẹp
Bao lì xì tết handmade
Quà tặng khác
Mẹo | Bài viết
Quà tặng sinh nhật
Đồ trang trí - Phụ kiện décor
Trang trí sổ tay
Quà tặng cuộc sống
Album ảnh tự thiết kế Scrapbook
Hỗ trợ
Phí vận chuyển
Cách đặt hàng
Mẹo | Bài viết
Quà tặng sinh nhật
Đồ trang trí - Phụ kiện décor
Trang trí sổ tay
Quà tặng cuộc sống
Album ảnh tự thiết kế Scrapbook
Chúng tôi
CỔ & CŨ Décor
Trang chủ
sản phẩm
Bao lì xì Tiền Đầy Túi năm 2018
Bao lì xì Tiền Đầy Túi năm 2018
Mã sản phẩm: 19053
20.000₫
Hết hàng
"Mua ngay đi"
Chia sẻ:
THÔNG TIN SẢN PHẨM
Bao lì xì Tiền Đầy Túi độc cho Tết thêm vui
Kích thước 8x17cm. Giấy craft nâu cá tính.
Sản phẩm liên quan
Bao lì xì "Em Gái Mưa"
15.000₫
"Mua ngay đi"
Bao lì xì Chứng nhận đã lì xì 2018
15.000₫
"Mua ngay đi"
Bao lì xì "Tình Cảm Là 9 Lì Xì là 10"
15.000₫
"Mua ngay đi"
Bao lì xì Tết An Nhiên 2018
15.000₫
"Mua ngay đi"
Bao lì xì Tình đầy tim Tiền đầy túi
15.000₫
"Mua ngay đi"
Bao lì xì "Tết Xưa Đẹp Lắm Con Ơi"
15.000₫
"Mua ngay đi"
Bao lì xì "Câu Chuyện Đầu Năm"
15.000₫
"Mua ngay đi"
Bao lì xì "Đón Xuân Này Tôi Nhớ Xuân Xưa"
15.000₫
"Mua ngay đi"

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

X-Cache: miss

Server: nginx

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

P3P: CP="NOI DSP COR NID ADMa OPTa OUR NOR"

X-Page: product-detail

Cache-Control: private

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: _orig_referrer=; expires=Wed, 01-Aug-2018 03:46:01 GMT; path=/; HttpOnly

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
# Địa chỉ học Muay thái Gò vấp - Boxing - MMA giao lưu học hỏi, rèn luyện sức khỏe ở đâu ? Tham gia giao lưu học hỏi chỗ nào ?
Địa chỉ: 86 đường số 14 phường 8 gò vấp gần ngã 3 quang trung với Tân Sơn, HCM
Ai yêu thích muay Thái, boxing, tự do tự vệ thì liên hệ qua sdt của mình nha, Sdt: 0969188289
Chào mừng đến với CLB Muay Thái Gò Vấp.
Tham gia Groups giao lưu nhé các bạn: https://www.facebook.com/groups/MuayThaiGoVap/
Ai yêu thích muay Thái, boxing, tự do tự vệ thì liên hệ qua sdt của mình nha, Sdt: 0969188289
Chào mừng đến với CLB Muay Thái Gò Vấp.
Tham gia Groups giao lưu nhé các bạn: https://www.facebook.com/groups/MuayThaiGoVap/
Theo dõi
3 câu trả lời 3
Bạn có chắc muốn xóa câu trả lời này không?

Server: ATS

X-Content-Type-Options: NOSNIFF

P3P: policyref="https://policies.yahoo.com/w3c/p3p.xml", CP="CAO DSP COR CUR ADM DEV TAI PSA PSD IVAi IVDi CONi TELo OTPi OUR DELi SAMi OTRi UNRi PUBi IND PHY ONL UNI PUR FIN COM NAV INT DEM CNT STA POL HEA PRE LOC GOV"

Via: https/1.1 e6.ycpi.dca.yahoo.com (ApacheTrafficServer [cMsSf ])

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Sputnik Việt Nam
Toàn bộ bài xuất bản
Đăng nhập
Đăng ký
Đăng xuất
11:04
17 Tháng Bảy 2018
Trang chủ
Thế giới
Việt Nam
Hợp tác Nga-Việt
Chính trị
Kinh doanh
Xã hội
Vũ khí
Quan điểm-Ý kiến
Đa phương tiện
Nga
Hoa Kỳ
Châu Âu
Châu Á
Cận Đông
Khoa học
Sức khoẻ
Văn hóa
Thể thao
Thời sự
Giải trí
Ảnh
Đồ họa thông tin
Biếm họa
Tìm kiếm
Bầu Tú
9
Results
Mới nhất
Phổ biến
19:43 28.04.2018
Quên bầu Đức, bầu Tú đi, đây mới là "cuộc chiến" nóng nhất VFF
Cuộc đua vào chiếc ghế Phó Chủ tịch VFF phụ trách truyền thông có tới 7 ứng viên.
17:50 26.04.2018
Bầu Đức và nửa sự thật đằng sau"ván bài lật ngửa" với bầu Tú
Với việc ông Trần Anh Tú rút lui khỏi cuộc đua, chiếc ghế Phó chủ tịch phụ trách tài trợ VFF chì còn lại 2 ứng viên: doanh nhân Trần Văn Liêng-Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ Tập đoàn Cacao Việt Nam) và ông Lê Văn Thành-Chủ tịch Tập đoàn Động Lực.
07:04 26.04.2018
Bầu Tú thôi đua PCT VFF: Thoả nguyện bầu Đức, HAGL yên tâm đá V-League!
Quyết định bất ngờ rút khỏi cuộc đua vào ghế Phó Chủ tịch VFF nhiệm kỳ 8 được ông Trần Anh Tú công bố vào tối qua. Bầu Đức đã thoả nguyện ngăn bầu Tú ôm nhiều ghế, HAGL yên tâm đá V-League mà không ngại ông chủ đòi bỏ giữa chừng.
13:27 20.04.2018
Khi thượng tầng bóng đá Việt Nam rối loạn: VPF - nguồn cơn mâu thuẫn
Từ tuyên bố rút lui khỏi VFF từ nửa năm trước, dường như bầu Đức không hề liên quan gì đến việc bầu cử sắp đến của VFF khóa VIII. Thế nhưng ông bầu quyền lực này vẫn bằng mọi cách cản trở ông Trần Anh Tú trở thành PCT Tài chính VFF, điều này cho thấy nguyên nhân nằm ở những chiếc ghế quyền lực mà ông Tú đang nắm tại công ty VPF…
12:21 20.04.2018
Trưởng ban trọng tài VFF: Tiêu chí bằng cử nhân hợp lý, bầu Đức không thích thì nghỉ
Là một trong những người đồng ý tiêu chí bằng cử nhân của VFF, ông Nguyễn Văn Mùi cho rằng điều này là hợp lý, còn bầu Đức nghỉ bóng đá là chuyện của ông chủ CLB HAGL.
18:27 11.04.2018
Giọt nước mắt bầu Tú và sự chán nản của bầu Đức
Bầu Tú cho rằng chuyện HAGL rút khỏi V.League không phải lỗi của mình và BTC sẽ có phương án đối phó.
11:48 11.04.2018
Bầu Tú: 'Tôi không hiểu tại sao tôi bị 'đánh' dữ dội đến vậy'
Trong cuộc họp Hội đồng quản trị Công ty cổ phần bóng đá chuyên nghiệp VN (VPF) vào ngày 10.4, Chủ tịch Trần Anh Tú tự xin rút khỏi chức danh tổng giám đốc nhưng tất cả các thành viên còn lại đều phản bác. Do đó, thời điểm này ông Tú vẫn kiêm nhiệm hai chức danh này.
14:10 26.03.2018
Sòng phẳng với Bầu Đức: Hãy tiến cử người giỏi hơn ông!
Có ý kiến cho rằng, dù ở cương vị nào, động thái có phần cực đoan của Bầu Đức, chọn công kích ông Tú theo kiểu cá nhân trên mặt báo, không phải là giải pháp chuẩn mực. Hơn nữa, thời điểm này, bầu Đức cũng không còn có thể "hô mưa, gọi gió" ở Liên đoàn.
12:37 22.03.2018
Vì ‘cái tát cạn tình’ của VFF, bầu Đức tuyên chiến đến cùng, chấp nhận bỏ bóng đá
Chưa trong 10 ngày, bầu Đức có 3 lần tuyên bố sẽ nghỉ nếu không dẹp được những bất cập ở VFF, cụ thể là chuyện tham quyền, tham ghế của bóng đá Việt Nam. Một khoảng lặng thực sự cho người hâm mộ nhưng ông bầu CLB HAGL sẽ chơi tất tay!
Tin tức mới
Mới nhất
Tin tức phổ biến nhất
10:34
Nhiều xe tăng sẵn sàng cho trận chiến được tìm thấy trên căn cứ bị bỏ hoang của Ukraina
09:30
Trump thừa nhận quyền của Đức để xây dựng "Dòng chảy Phương bắc – 2”
09:05
Trump chịu làn sóng chỉ trích sau khi gặp Putin
08:27
Putin: Tôi không cố tỏ ra mình là biểu tượng của Nga
08:02
Putin giải thích tại sao những nỗ lực để cô lập Nga bị thất bại
Toàn bộ tin tức
Truy nã quốc tế bà trùm giang hồ Oanh 'hà', chị ruột Dung 'hà'
Bộ Công an: Hàng trăm nghìn người cá độ World Cup, phần lớn thua lỗ
Thầy tâm linh Việt Nam tìm thấy 3 tấn vàng trong hang đá?
Đột biến mới vụ tướng Phan Văn Vĩnh, Nguyễn Thanh Hóa
Việt Nam phát triển thành công "Lá nhân tạo" khiến thế giới kinh ngạc
Toàn bộ tin tức
Tin hay đừng bỏ lỡ
Đa phương tiện
Ảnh
Biếm họa
Đồ họa thông tin
Người đẹp bóng đá: những nữ cổ động viên nóng bỏng nhất của World Cup 2018 (Phần 4)
Tổn thất lớn của Tổng thống Mỹ
Máy bay ném bom chiến lược Tu-95
Đăng ký
E-mail:
Tên hiển thị
Mật khẩu
Nhắc lại mật khẩu
Nhập mã hiệu với hình vẽ
Đăng nhập
Chính sách quyền riêng tư
Nhấn vào nút "Đăng ký" khẳng định Bạn đồng ý cho xử lý dữ liệu cá nhân và chấp nhận Chính sách riêng tư.
Đăng ký
* Những mục này nhất định phải điền đầy đủ
Để tiếp tục xin vui lòng xác nhận e-mail của bạn.Hướng dẫn xác nhận đã được gửi đến
Được
Khôi phục mật khẩu
Địa chỉ e-mail:
Nhập mã hiệu với hình vẽ
Khôi phục
Đăng nhập
Chính sách quyền riêng tư
Thành công! Hướng dẫn khôi phục mật khẩu của bạn đã được gửi trong e-mail
Được
Đăng ký
Bạn có tài khoản trên vn.sputniknews.com chưa?
Có
Không
Đăng ký
Xin chào!
E-mail
Mật khẩu
Ghi nhớ tôi
Nhập
Tôi không có tài khoản trên vn.sputniknews.com
Đăng ký
Quên mật khẩu?
Chính sách quyền riêng tư
Được
Đăng ký
Xin chào!
E-mail
Tên hiển thị
Tiếp theo
Đăng nhập
Tôi có tài khoản trên vn.sputniknews.com
Được
Xóa tài khoản
Bạn chắc chắn muốn xóa tài khoản của bạn trên vn.sputniknews.com?
Có
Không
Tài khoản của bạn đã bị xóa! Bạn có thể khôi phục lại tài khoản của bạn trong vòng 30 ngày bằng cách làm theo các liên kết được gửi đến địa chỉ e-mail mà bạn đã nhập lúc đăng ký.
Đóng
Tiêu chuẩn cộng đồng
Việc đăng ký và cấp phép cho Người sử dụng trên các trang web của Sputnik với tài khoản người sử dụng hoặc tài khoản trên mạng xã hội đồng nghĩa với việc chấp nhận các quy tắc.
Người sử dụng có nghĩa vụ không vi phạm luật pháp quốc gia và quốc tế. Người sử dụng có trách nhiệm lịch sự với những người khác tham gia thảo luận, độc giả và các cá nhân được nhắc đến trong các bài viết.
Quản trị trang có quyền xóa các bình luận bằng ngôn ngữ khác với ngôn ngữ chứa nội dung chính của bài viết.
Bình luận do Người sử dụng đăng lên tất cả các trang web sputniknews.com bằng các ngôn ngữ khác nhau đều qua biên tập.
Bình luận của Người sử dụng sẽ bị xóa nếu:
Không tương ứng với chủ đề bài viết được bình luận;
Kích động thù địch và phân biệt chủng tộc, dân tộc, giới tính, tôn giáo, phân biệt đối xử xã hội, vi phạm các quyền của người thiểu số;
Vi phạm quyền của trẻ vị thành niên, khiến họ tổn hại dưới mọi hình thức, bao gồm cả về mặt tinh thần;
Chứa đựng những ý tưởng mang tính cực đoan và khủng bố, kêu gọi mọi hoạt động bất hợp pháp khác;
Chứa đựng những lời lăng mạ, đe dọa Người sử dụng khác, các cá nhân hoặc tổ chức cụ thể, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, phá hoại uy tín của họ;
Chứa đựng những lời lăng mạ hoặc tin nhắn bày tỏ sự thiếu tôn trọng đối với Sputnik;
Vi phạm quyền riêng tư, phổ biến dữ liệu cá nhân, tiết lộ bí mật thư tín của bên thứ ba mà không có sự đồng ý của họ;
Chứa đựng mô tả hoặc đường dẫn về cảnh bạo lực, tàn ác với động vật;
Chứa đựng thông tin về các biện pháp tự tử, xúi giục tự tử;
Theo đuổi các mục tiêu thương mại, chứa quảng cáo không phù hợp, quảng cáo chính trị bất hợp pháp hoặc nối kết đến các nguồn tài nguyên trực tuyến khác có chứa thông tin đó;
Quảng bá sản phẩm hoặc dịch vụ của bên thứ ba mà không có sự cho phép thích hợp;
Chứa đựng ngôn ngữ gây khó chịu hoặc thô tục và các phiên bản của nó, cũng như gợi ý về việc sử dụng các hạng mục từ vựng thuộc dạng này;
Chứa thư rác quảng cáo spam, dịch vụ gửi thư hàng loạt và các nguồn lực cho việc kiếm tiền trên mạng Internet;
Thúc đẩy sử dụng các loại thuốc gây nghiện, cung cấp thông tin về sản xuất và sử dụng các loại thuốc đó;
Liên kết với các virus và phần mềm độc hại;
Là thành phần của hành động, dẫn đến khối lượng lớn các bình luận giống nhau hoặc nội dung tương tự ("flashmob");
Tác giả lạm dụng viết số lượng lớn các tin ngắn ít nội dung hoặc ý nghĩa của văn bản rất khó hoặc không thể nắm bắt ("flood");
Tác giả vi phạm nghi thức, thể hiện hành vi có tính hung hăng, làm nhục và lăng mạ (""trolling"");
Tác giả thiếu tôn trọng ngôn ngữ, ví dụ, văn bản được viết hoàn toàn bằng chữ in hoa hoặc không chấm câu.
Quản trị trang có quyền chặn truy cập mà không cần thông báo trước hoặc xóa các tài khoản trong trường hợp Người sử dụng vi phạm các quy định về bình luận hay bị Người sử dụng khác phát hiện đã vi phạm.
Người sử dụng có thể khôi phục quyền truy cập tài khoản/mở khóa truy cập bằng cách viết thư theo địa chỉ e-mail:
moderator.vn@sputniknews.com
Bức thư phải bao gồm:
Chủ đề - Khôi phục hồi tài khoản/mở khóa truy cập
Tài khoản người sử dụng
Giải thích hành động vi phạm các quy tắc khiến cho tài khoản bị khóa.
Nếu nhóm phụ trách xét thấy có thể khôi phục lại quyền truy cập /mở khóa tài khoản, điều đó sẽ được thực hiện.
Trong trường hợp lặp lại vi phạm các quy tắc và bị tái khóa, quyền truy cập của Người sử dụng sẽ không thể được phục hồi, trong trường hợp này tài khoản sẽ bị khóa vĩnh viễn.
Để liên hệ với nhóm phụ trách, hãy sử dụng địa chỉ e-mail
moderator.vn@sputniknews.com
Đăng nhập
E-mail
Mật khẩu
Ghi nhớ tôi
Nhập
Đăng ký
Quên mật khẩu?
Chính sách quyền riêng tư
Cách khác để đăng nhập:
Được
Người sử dụng có nghĩa vụ không vi phạm luật pháp quốc gia và quốc tế. Người sử dụng có trách nhiệm lịch sự với những người khác tham gia thảo luận, độc giả và các cá nhân được nhắc đến trong các bài viết.
Quản trị trang có quyền xóa các bình luận bằng ngôn ngữ khác với ngôn ngữ chứa nội dung chính của bài viết.
Bình luận do Người sử dụng đăng lên tất cả các trang web sputniknews.com bằng các ngôn ngữ khác nhau đều qua biên tập.
Bình luận của Người sử dụng sẽ bị xóa nếu:
Người sử dụng có thể khôi phục quyền truy cập tài khoản/mở khóa truy cập bằng cách viết thư theo địa chỉ e-mail: moderator.vn@sputniknews.com
Bức thư phải bao gồm:
Trong trường hợp lặp lại vi phạm các quy tắc và bị tái khóa, quyền truy cập của Người sử dụng sẽ không thể được phục hồi, trong trường hợp này tài khoản sẽ bị khóa vĩnh viễn.
Để liên hệ với nhóm phụ trách, hãy sử dụng địa chỉ e-mail moderator.vn@sputniknews.com

Cache-Control: public


markdown:
Đề thi quản trị marketing cao học K22 Đêm 3 thầy Đinh Công Tiến
Môn này thi lần 1 có 3 câu trắc nghiệm + 2 câu tự luận (tham khảo:
[https://vneconomics.com/de-thi-quan-tri-marketing-thay-dinh-cong-tien-ueh-k22-d3/](https://vneconomics.com/de-thi-quan-tri-marketing-thay-dinh-cong-tien-ueh-k22-d3/))
Nhưng sang lần 2 thì thi gồm 5 câu tự luận (không có trắc nghiệm, nếu tôi không email hỏi thầy thì có lẽ cứ tưởng sẽ giống lần 1 ôn lệch trọng tâm). Thầy bảo ra nhiều câu để trong trường hợp xấu còn có điểm. Nội dung ôn thì xoay quanh phần bài giảng trên lớp.
Nội dung 5 câu tự luận như sau, mỗi câu 2 điểm.
- Định vị giá trị là gì? Vai trò của định vị giá trị?
- Vì sao phải khảo sát hành vi khách hàng?
- Cơ hội kinh doanh là gì? Cho ví dụ?
- Marketing Mix là gì? Sự khác biệt giữa 4P và 4C
- Tài sản thương hiệu là gì? Mô hình định vị của AAker?

Server: cloudflare

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


markdown:
# Bị người tiêu dùng ruồng bỏ, BlackBerry vẫn là sự lựa chọn số 1 của giới tội phạm có tổ chức
**Khi nói về smartphone mã hoá và sự vô vọng của lực lượng hành pháp trong việc bẻ khoá mã hoá, iPhone thường là ví dụ đầu tiên mà chúng ta nghĩ đến. Nguyên nhân của điều này là bởi nhiều năm trước, Apple đã biến quyền riêng tư và bảo mật thành hai tính năng chủ chốt của các sản phẩm phần mềm và phần cứng của hãng. Nhưng các thiết bị iOS không phải là những smartphone duy nhất được mã hoá mà bạn có thể mua. **
Mới đây, FBI vừa bắt giữ CEO của một công ty với doanh thu khủng hàng triệu USD nhờ bán hàng chục ngàn smartphone BlackBerry đã tuỳ biến trên toàn cầu. Những chiếc điện thoại BlackBerry "đặc chủng" này được chỉnh sửa để tránh bị giám sát, và có vẻ như chúng cực kỳ được ưa chuộng trong thế giới của tội phạm có tổ chức.
Công ty Phantom có trụ sở tại Canada của Vincent Ramos bị cáo buộc tạo ra các điện thoại BlackBerry đặc biệt dành riêng cho giới tội phạm. Những thiết bị này không có microphone, camera và thậm chí là cả ăng-ten GPS. Chúng cũng không có trình duyệt web và không có ứng dụng tin nhắn thông thường.
Phantom đã cài đặt phần mềm Pretty Good Privacy (PGP) để gửi các tin nhắn mã hoá, đồng thời cho phép tội phạm có thể xoá sạch thiết bị từ xa trong trường hợp nó rơi vào tay của nhà cầm quyền.
Các thành viên của cartel ma tuý Sinaloa là một trong số những khách hàng của Phantom, cùng với nhiều thành viên cấp cao của các tập đoàn tội phạm xuyên quốc gia. Các thiết bị của Phantom được bán sang Mexico, Cuba, Venezuela và băng đảng Hells Angels. Theo FBI, khoảng 20.000 thiết bị Phantom đang được sử dụng trên toàn cầu, trong đó có hơn một nửa ở Úc. Phantom đã thu về hàng chục triệu USD lợi nhuận từ việc bán các điện thoại BlackBerry đã được chỉnh sửa kia.
Các cảnh sát ngầm thuộc sở cảnh sát Royal Canadian Mounted Police (RCMP) đã mua các thiết bị Phantom dưới danh nghĩa những kẻ buôn ma tuý. Nhờ đó, họ đã phát hiện ra rằng các tin nhắn gửi từ các thiết bị này đã được mã hoá, và bản thân các thiết bị được phát triển với mục đích hỗ trợ cho việc buôn bán ma tuý. Và như đã nói ở trên, RCMP đã phát hiện ra rằng các điện thoại này có thể bị xoá sạch từ xa.
Vincent Ramos đã bị khởi tố với tội danh âm mưu tống tiền, đồng thời âm mưu phân phối ma tuý và các tội danh khác liên quan hỗ trợ và xúi giục. Theo các cơ quan hành pháp thì công ty Phantom của Ramos được lập nên với mục đích chuyên hỗ trợ cho các hoạt động phạm tội.
**Minh.T.T**

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server-Node: vnr

Server-Code-Name: fire phenix - 1.1.0.2

Server-Name: VnReview (vnreview.vn - reviews, advisor product and tech news)

Author: ThuanDH, KhoaVD, LinhLH, HungDX, HuyMQ - ePortal Department

Set-Cookie: COOKIE_SUPPORT=true; Expires=Wed, 17-Jul-2019 04:09:48 GMT; Path=/


markdown:
Thông Tin Thương Hiệu
Hasa là thương hiệu thời trang đã xuất hiện từ cách đây hơn 10 năm, trong quá trình phát triển của mình, các sản phẩm thời trang mang thương hiệu Hasa đã được xuất khẩu ra nhiều nước trên thế giới. Đặc biệt là các chủng loại mặt hàng dệt kim mang thương hiệu Hasa được Vinatex đánh giá rất cao, luôn luôn nằm trong nhóm những mặt hàng chủ chốt của Vinatex. Các sản phẩm thời trang mang thương hiệu Hasa bao gồm: thời trang nam, thời trang nữ, thời trang thể thao, thời trang trẻ em. Hầu hết các mẫu thời trang Hasa cung cấp ra thị trường nhận được sự ủng hộ, sự đánh giá cao của khách hàng.
Mô Tả Sản phẩm
Áo phông nam là một trong những “item” không thể thiếu trong tủ đồ của phái mạnh, chiếc áo phông nam được xem như người bạn đồng hành lý tưởng, góp phần giúp các quý ông thể hiện vẻ đẹp nam tính và lịch lãm trước mọi người. Áo phông nam sở hữu kiểu dáng trẻ trung nhưng cũng không kém phần thanh lịch, được may từ vải cotton thoáng mát đem đến cho người mặc sự tự tin, thoải mái, không bị dính ráp mồ hôi. Với chiếc phông nam này, bạn có thể phối hợp dễ dàng cùng quần tây hoặc quần jeans để có ngay một set đồ hoàn chỉnh, phù hợp đi làm hay họp mặt bạn bè. Thiết kế đơn giản, thanh lịch Với thiết kế không quá cầu kỳ, sản phẩm chú trọng phom dáng cùng từng đường kim mũi chỉ tinh tế để tạo nên sự thanh lịch cho người mặc. Phù hợp phối cùng nhiều trang phục và phụ kiện khác nhau Với chiếc áo phông nam này, bạn có thể thỏa sức phối hợp với nhiều trang phục và phụ kiện khác nhau. Một chiếc quần tây khi đến văn phòng hay một chiếc quần jeans trẻ trung khi đi chơi sẽ là gợi ý lý tưởng dành cho bạn.
Lưu Ý
– Lật mặt trái khi giặt – Giặt 1 lần trước khi sử dụng – Giặt với những sản phẩm cùng gam màu – Ủi mặt trái sản phẩm – Không ủi phần in hoa
Thông Số Người Mẫu
Người mẫu mặc size XL Chiều cao: 1m84 Số đo ngực x eo x mông: 102 – 79 – 98 Thông số size (có thể chênh lệch so với thực tế từ 0,3 – 0,6 cm) Rộng vai x Rộng ngực x Chiều dài Size S: 41 x 95 x 72 (cm) Size M: 42.5 x 101 x 74 (cm) Size L: 45.5 x 107 x 75 (cm) Size XL: 46 x 113 x 76.5 (cm) size XXL: 46.5 x 118 x 77 (cm)
Xem giới thiệu, nhận xét, đánh giá Áo Thun Nam NT HASA 70052 trên Youtube
Mua Áo Thun Nam NT HASA 70052 giá siêu rẻ, chất lượng vượt trội siêu bền.
Áo Thun Nam NT HASA 70052 bảo hành chính hãng, an tâm sử dụng.
Mua Áo Thun Nam NT HASA 70052 giá rẻ nhất Việt Nam.
Mua Áo Thun Nam NT HASA 70052 trên mạng.
Deal Áo Thun Nam NT HASA 70052 giá tốt nhất ưu đãi không tưởng.
Mua ngay Áo Thun Nam NT HASA 70052 với giá siêu tốt.

X-F-Cache: BYPASS

X-Signature: KUSANAGI

X-B-Cache: BYPASS


markdown: Ví dụ em có bảng danh sách lớp như sau Họ tên-- ngày sinh-- quê quán A------- 10-2------- hanoi B------- 2-5------- tha Em muốn cố định dòng đầu tiên gồm họ tên, ngày sinh, quê quán để khi kéo thanh trượt lên xuống nó luôn ở phía trên cùng chỉ có phần dữ liệu ở dưới thay đổi lên xuống thì làm thế nào ạ các bác giúp em với.Em xin cảm ơn các bác nhiều

Server: nginx admin

Cache-Control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=d110cd26213c8ce27abaf432f33f48ef; path=/; secure; httponly

Cache: MISS


markdown:
Vào lúc 22h00 ngày 24/06 theo giờ Việt Nam sẽ diễn ra trận thi đấu giữa hai tuyển Nhật Bản vs Senegal ở lượt trận thứ hai vòng chung kết Word cup 2018. Trận đấu tại bảng H này, diễn biến của trận đấu sẽ diễn ra theo kịch bản nào khi mà cả hai đội bóng đều đã dành được 3 điểm ở lượt ra quân đầu tiên? Hãy cùng các chuyên gia từ Win2888asia nhận định từng đội bóng, so sánh tương quan lực lượng và
[soi kèo nhà cái](https://win2888asia.com/soi-keo-nha-cai) tỉ số chung cuộc của trận đấu nhé!
Mục lục
**Soi kèo nhà cái đội Nhật Bản lúc 22h00 ngày 24/06**
Bước vào trận thi đấu thứ hai ở vòng chung kết
[World cup 2018](https://win2888asia.com/tag/chuyen-la-world-cup), đội tuyển Nhật Bản đã có 3 điểm khi giành chiến thắng trước đối thủ đến từ châu Mỹ: Colombia.
Thầy trò HLV Akira Nishino vẫn giữ được phong độ của mình như những gì đã thể hiện từ lúc tham gia vòng loại World cup. Nếu xét về chiến thuật của ông Akira Nishino thì giới chuyên môn nhận xét rằng đây là lối chơi rất thực dụng. Nó có thể không đẹp nhưng mang lại kết quả tốt. Và dĩ nhiên, chiến thắng trước các đối thủ mạnh ở một giải đấu đẳng cấp thế giới thì sẽ là mục tiêu cao nhất, bất kể lối chơi hay cách bố trí đội hình như nào.
![ Tuyển Nhật Bản đang thể hiện đức tính " nói ít, làm nhiều" của mình tại World cup 2018? Win2888asia](https://win2888asia.com/wp-content/uploads/2018/06/2.-nhat-ban-1.jpg)
Còn nhớ, ngay sau chiến thắng ở trận mở màn, người hâm mộ ở nước nhà đã đổ ra đường ăn mừng như thế nào. Đó chính là động lực giúp cho
[tuyển Nhật Bản](https://win2888asia.com/tag/doi-nhat-ban) bước vào trận thứ hai với khí thế cao nhất.
Đội bóng xứ sở hoa anh đào chỉ cần giữ phong độ với những gì họ đang thể hiện thì chắc chắn, một điểm trong tay sau trận đấu này là điều không quá khó và cơ hội đi vào vòng 1/8 là điều có thể xảy ra. Hãy cùng chờ đợi kịch bản mà thầy trò HLV Nishino Akira thể hiện trong trận đấu này là gì nhé!
**Soi kèo nhà cái đội Senegal lúc 22h00 ngày 24/06** [Đội tuyển Senegal](https://win2888asia.com/tag/doi-senegal)đã bước vào vòng chung kết World Cup 2018 ở Nga một cách không quá khó khăn. Và ngay ở trận mở màn, họ đã vượt qua [Ba Lan](https://win2888asia.com/tag/doi-ba-lan)với chiến thắng thuyết phục 2-1, giành trọn 3 điểm ở trận đầu tiên. ![ Senegal liệu sẽ giành được 3 điểm trước địa diện xứ Hoa Anh Đào? Win288asia](https://win2888asia.com/wp-content/uploads/2018/06/2.-senegal.jpg)
**Soi kèo trận Nhật Bản vs Senegal lúc 22h00 ngày 24/06/2018 tại World cup 2018**
Trong lịch sử đụng độ, hai đội Nhật Bản vs Senegal đã chạm trán nhau tới 3 trận trong các giải giao hữu Quốc tế. Và trong cả 3 trận đấu đó, đội tuyển Nhật Bản chưa từng giành chiến thắng trước đội tuyển Senegal. (2 trận thua, một trận hòa).
![ Soi kèo trận Nhật Bản vs Senegal lúc 22h00 ngày 24/06/2018 tại World cup 2018](https://win2888asia.com/wp-content/uploads/2018/06/2-nhatban_senengal.jpg)
Đội tuyển Nhật Bản có thành tích thi đấu trong thời gian gần đây không được khá ấn tượng khi hiệu suất thắng đạt 42% tổng trận đấu. Bên canh đó, Senegal cũng có 5 trận giao hữu trước thềm World Cup. Đại diện của châu Phi đã có 1 chiến thắng, 3 trận hòa và 1 trận thua. Hàng công của họ ghi được 4 bàn nhưng hàng thủ chơi rất tốt khi chỉ để thủng lưới 2 bàn. Do đó, những tiền đạo của Nhật Bản chắc chắn sẽ rất vất vả để tìm đường đến khung thành của Sư Tử Teranga.
Các chuyên gia từ nhà cái Win2888asia đang nghiên về giải thuyết một trận hòa ở lượt thi đấu thứ hai của cả hai đội bóng. Tỉ số chung cuộc được dự đoán là 1-1.

Server: Apache

Vary: Cookie,Accept-Encoding,User-Agent

Link: <https://win2888asia.com/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <https://win2888asia.com/?p=10066>; rel=shortlink


markdown:
Lượt trận thi đấu thứ ba ở vòng chung kết World cup 2018 sẽ bắt đầu với hai đội bóng của bảng A: Ả Rập Xê Út vs Ai Cập. Trận đấu sẽ diễn ra vào lúc 21h00 ngày 25/06 theo giờ Việt Nam. Hãy cùng các chuyên gia Win2888asia nhận định và
[soi kèo nhà cái](https://win2888asia.com/soi-keo-nha-cai) từng đội nhé!
Mục lục
**Soi kèo nhà cái đội Ả Rập Xê Út lúc 21h00 ngày 25/06**
Thực ra, đối với
[Ả Rập Xê Út](https://win2888asia.com/tag/doi-a-rap-xe-ut), khi bước vào trận thi đấu này, đối với họ chỉ còn là trận thủ tục. Cuộc dạo chơi trên đất Nga đến đây là kết thúc khi sau hai trận đấu họ đã không dành được điểm nào.
Đại diện châu Á đã đại bại tới 0-5 trước
[tuyển Nga](https://win2888asia.com/tag/doi-nga) trong ngày khai mạc World Cup 2018 và trận thứ hai, họ cũng thất thểu ra về sau trận thua 1-2 trước Uruguay. Điều đó cũng dễ hiểu bởi trong cả hai trận đấu, những điểm yếu về cả tấn công lẫn phòng ngự của Ả Rập Xê Út đều bộc lộ rất rõ nhưng lại chưa được khắc phục kịp thời. ![ Cuộc dạo chơi ở World cup 2018 của Ả Rập Xê Út chỉ còn một trận nữa - Win2888asia](https://win2888asia.com/wp-content/uploads/2018/06/3.-ả-rập.jpg)
Đội tuyển Ả Rập Xê Út mặc dù là một trong những đội bóng hàng đầu tại khu vực châu Á, tuy nhiên so với trên quốc tế lại không được đánh giá cao, đặc biệt tại bảng A World cup 2018, lại được xem là đội yếu nhất.
Với sự thể hiện kém cỏi tại Nga ở mùa hè này, Ả Rập Xê Út sẽ khó tránh khỏi sự trừng phạt nghiêm khắc từ hoàng gia như đã bị cảnh báo của Vụ thể thao nước này tuyên bố sau trận thua 14.06. Chỉ có một trận đấu ‘danh dự’ để gỡ gạc lại hình ảnh của mình mới có thể phần nào xoa dịu cơn giận dữ của người hâm mộ quê nhà khi họ trở về.
##
**Soi kèo nhà cái đội Ai Cập lúc 21h00 ngày 25/06** **Soi kèo nhà cái đội Ai Cập lúc 21h00 ngày 25/06**
Nhà đương kim vô địch châu Phi có lẽ cũng sẽ phải dừng cuôc chơi World cup tại Nga bất chấp kết quả ở lượt thi đấu thứ ba với Ả Rập Xê Út có tỉ số như thế nào.
Sau hai lượt trận đấy vừa rồi, đội quân của đất nước kim Tự Tháp đã không dành được nổi một điểm.
![ Ai Cập vẫn sẽ chào đón những người hùng của họ trở về - Win2888asia](https://win2888asia.com/wp-content/uploads/2018/06/3.-salah.jpg)
Nhưng dù sao họ vẫn có bàn thắng danh dự của ngôi sao Salah ở trận đối kháng với Nga ngày 20/06 vừa rồi.
Có lẽ, đối với những người hâm mộ tại quê nhà, đội bóng của họ đã cố gắng hết sức, nhưng sân chơi đẳng cấp thế giới đòi hỏi ở họ nhiều hơn thế nữa và ‘vị thần’ Salah của họ cũng đã chiến đấu ngoan cường nhất ngay cả khi chấn thương vẫn chưa hồi phục.
Giấc mơ World cup tạm khép lại, nhưng chắc chắn,
[Ai Cập](https://win2888asia.com/tag/doi-ai-cap) sẽ thể hiện mình là những chiến binh bất khuất. Ngay trong trận đấu cuối với Ả Rập Xê Út, họ sẽ ra sân bằng tinh thần mãnh liệt của ‘nhân sư’. Một trận cầu mà cả hai đội sẽ ra sân bằng tất cả danh dự của mình.
##
**Soi kèo trận Ả Rập Xê Út vs Ai Cập lúc 01h00 ngày 25/06/2018 tại World cup 2018**
Trong lịch sử của cả hai đội, Ả Rập Xê Út vs đội tuyển Ai Cập đã từng chạm trán nhau tới 6 lần trên mặt trận. Điển hình trong 6 trận đối đầu giữa Ả Rập Xê Út vs Ai Cập thì có tới 4 trận đội tuyển Ai Cập giành chiến thắng trong khi đó chỉ một trận đội tuyển Ả Rập Xê Út giành chiến thắng và một trận hòa.
![ Soi kèo trận Ả Rập Xê Út vs Ai Cập lúc 01h00 ngày 25/06/2018 tại World cup 2018](https://win2888asia.com/wp-content/uploads/2018/06/3.-ả-rập-vs-ai-cập.jpg)
Tuy nhiên, những cuộc chạm trán đó đã xảy ra cách đây khá lâu và tất nhiên sẽ khó phản ánh được tình hình thực tế của hai đội hiện tại. Mọi bất ngờ đều có thể xảy ra và như Win2888asia đã dự đoán, đây không phải là một trận cầu thủ tục mà là một trận cầu gìn giữ danh dự. Thế nên, cả hai ddoooij sẽ chiến đấu hết mình và kết quả chung cuộc phải chờ đến ngày 25/06 này.
Dự đoán đội hình ra sân dự kiến của hai đội:
- Đội tuyển Saudi Arabia:
+ Thủ môn: Al Qarni;
+ Hậu vệ: Al Qarni; Al Ghanam; Al Khabrani;Al Jamaan Al Amri;
+ Hậu vệ: Al Moasher; Al-Nemer; Al Mousa;
+Tiền Vệ: Fallatah; Hawsawi;
+ Tiền Đạo: Mustaf
+ Thủ môn: Shenawy
+ Hậu Vệ: Shafy; Fathy; Gabr; Hegazi;
+ Trung Vệ: Hamed; Elneny
+ Tiền Vệ: Said; Trezeguet
+ Tiền Đạo: Kouka; Salah
Các chuyên gia Win2888asia dự đoán kết quả chung cuộc của cả trận đấu là :
**Ai Cập 2 – 1 Ả Rập Xê Út.**

Link: <https://win2888asia.com/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <https://win2888asia.com/?p=10077>; rel=shortlink


markdown:
Toggle navigation
HƯỚNG DẪN
Kiến thức về Ethereum (ETH)
Bảo mật và lưu trữ Ethereum (ETH)
Bảo mật 2 yếu tố (2FA)
Vấn đề 2FA thường gặp ở Poloniex
So sánh Bittrex và Poloniex
BIỂU ĐỒ GIÁ
TRA CỨU GIAO DỊCH
TÀI KHOẢN
ĐĂNG NHẬP
ĐĂNG KÍ
XÁC NHẬN EMAIL
ĐĂNG NHẬP
Email / Username
Mật khẩu
Chưa có tài khoản?
Đăng kí
© 2017 Coingiatot
Chúng tôi
Điều khoản sử dụng
Câu hỏi thường gặp
Tin tức

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

X-Powered-By: Phusion Passenger 4.0.60


markdown:
Kim Soo Ahn hiện đang được biết đến là nữ nghệ sĩ nhí tiềm năng nhất làng giải trí Hàn khi liên tiếp thể hiện thành công vai diễn trong nhiều phim điện ảnh bom tấn với nhiều thể loại khác nhau.
![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/49a33931-dcf9-4c1c-9d97-0fd02fda0719.jpg)
*Cô bé tham gia đóng phim từ năm 5 tuổi.*
Tuy chỉ mới 11 tuổi nhưng cô bé Kim Soo Ahn đã góp mặt vào nhiều tác phẩm điện ảnh bom tấn phải kể đến như
*Train To Busan, The Battleship Island, Memories Of The Sword*,... Tổng cộng cô bé đã tham gia vào 17 bộ phim điện ảnh kể từ hồi 5 tuổi đến bây giờ. Đó là cả một gia tài "khổng lồ" mà nhiều diễn viên phải ganh tị. ![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/dc39ffa4-dbb2-4582-b200-95d442f50fea.jpg)
*Vai diễn đầu tay trong Sorry, Thanks khi Soo Ahn mới lên 5 tuổi.*
Tên tuổi của cô bé được nhiều người biết đến hơn nhờ vào 2 bộ phim bom tấn là
*Train To Busan* và *Đảo Địa Ngục*. Nếu như *Train To Busan* là thành công rực rỡ của làng điện ảnh Hàn Quốc thì * Đảo Địa Ngục *được hơn 100 quốc gia mua bản quyền trình chiếu chỉ nhờ vào trailer chỉ dài 3 phút. ![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/b372c4ee-e54d-4d68-9df0-c10c44e561db.jpg)
*Cô bé lấy nước mắt của khán giả trong Đảo Địa Ngục.* ![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/1ddab33a-5996-42f1-8de6-ea0130a8965c.jpg)
*Kim Soo Ahn trong một cảnh gây "ám ảnh" người xem trong Train To Busan.*
Có lẽ điều đáng ngưỡng mộ nhất là cô bé Soo Ahn được bước trên thảm đỏ danh giá tại Liên hoan phim Cannes khi chỉ mới 11 tuổi. Song, cô bé còn được tham gia diễn xuất chung với nhiều nam thần xứ Hàn như Gong Yoo, Song joong Ki, So Ji Sub và được các soái ca nâng niu, chăm sóc.
![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/caf57ec3-e758-41a9-8853-61e3ab85892b.jpg)
*Kim Soo Ahn bước trên thảm đỏ của Liên hoan phim Cannes.* ![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/1ed594f2-761e-45c6-a72f-ad5967d2b610.jpg)
*Kim Soo Ahn với "ông bố màn ảnh" Gong Yoo trong đợt tham dự Liên hoan phim Cannes với bộ phim Train To Busan.* ![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/54579039-6ef6-49ee-9e7b-a982ff7d1e47.jpg)
![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/0d204cfa-3ea0-427c-9f6a-ba0730642caa.jpg)
*Trong suốt buổi họp báo Đảo Địa Ngục, Song joong Ki không ngừng trêu chọc và quan tâm đến diễn viên nhỏ tuổi nhất đoàn.* ![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/495315ba-db1b-4691-9b0b-e45b520d6020_389x643.gif)
*Nam thần So Ji Sub luôn ân cần, chăm sóc cho cô bé. Hành động giúp cô bé che chắn đã "đốn tim" biết bao con người hâm mộ.*
Tuy không có ngoại hình đáng yêu kiểu kẹo ngọt như những diễn viên nhí khác, nhưng cô bé Kim Soo Ahn vẫn luôn tỏa sáng theo cách riêng dù trong những bối cảnh đổ nát, điêu tàn đến thế nào. Không những vậy, cô bé còn được đánh giá chuyên nghiệp khi có thể hoàn thành vai diễn trọn vẹn đòi hỏi sức bền và sức chịu đựng trên phim trường.
![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/a3e4983d-c4ea-4ead-bd48-c9ead25b2a8b.jpg)
*Nhiều khán giả nhận xét chỉ một nụ cười hay một giọt nước mắt của cô bé cũng khiến cảm xúc vỡ òa.* ![](https://dienanh.net/images/FBshare-picture.png)
![ 'Gia tài khủng' của cô bé Kim Soo Ahn trong bom tấn Đảo địa ngục ](http://static1.dienanh.net/upload/2017/08/25/c337e20e-46f2-466c-b8ff-b5407ff84c13.jpg)
Dù là thể loại vai diễn nào thì Kim Soo Ahn cũng hoàn thành trọn vẹn và thể hiện được tính cách của nhân vật. Với kinh nghiệm diễn xuất và tài năng thiên bẩm, Kim Soo Ahn còn tiến xa hơn trên con đường nghệ thuật sau này.
(Ảnh: Internet)


markdown:
Sau đây
[dinh dưỡng thể hình](https://www.dinhduongthehinh.com/) xin gửi tới các bạn các bài tập giúp cơ bắp tay trước phát triển tốt nhất. Để có được bắp tay săn chắc các bạn nên tuân thủ theo các bài tập [thể hình](https://www.dinhduongthehinh.com/) mình đưa ra. **Bài tập số 1: Đứng cuốn tạ đơn xen kẽ.**
– Đứng lên và giữ một quả tạ với mỗi bàn tay xuống phía bên của cơ thể, lòng bàn tay hướng vào nhau.
– Nâng một quả tạ cho đến khi nó đạt đến chiều cao vai của bạn và trong khi từ từ hạ thấp nó xuống sau khi tạm dừng ngắn, bắt đầu nuôi một khác.
– Cố gắng không để giật cơ thể của bạn trong một nỗ lực để giúp bạn nâng tạ.
**Bài tập số 2: Đứng cuốn tạ đôi.**
– Đứng thẳng với thân mình giữ thẳng trong khi nắm thanh tạ với rộng hơn vai. Lòng bàn tay của bạn nên hướng về phía trước và khuỷu tay gần với thân mình. Đây là vị trí bắt đầu của bạn.
– Trong khi giữ bắp tay không chuyển động, cuốn tạ về phía trước, co cơ bắp tay trước (cơ nhị đầu) và thở ra. Gợi ý: Chỉ chuyển động cẳng tay.
– Tiếp tục động tác cho tới khi cơ bắp tay của bạn co lại hết cỡ và thanh tạ ở mức ngang vai. Giữ ở vị trí này một giây và gồng mạnh cơ bắp tay.
– Từ từ chuyển thanh tạ trở lại vị trí bắt đầu trong khi hít vào.
– Lặp lại cho đến khi bạn đạt được số lần yêu cầu.
** Bài tập số 3: Ngồi một tay cuốn tạ.**
– Ngồi trên một đầu của băng ghế dự bị, giữ một quả tạ với bàn tay của bạn và đặt khuỷu tay của bàn tay (mở rộng) vào phía trước đùi.
– Nâng một quả tạ cho đến khi nó đạt đến chiều cao vai của bạn và từ từ hạ thấp nó xuống sau khi tạm dừng ngắn. Thay thế sau khi một bộ.
-Cố gắng không để giật cơ thể của bạn trong một nỗ lực để giúp bạn nâng trọng lượng.
**Bài tập số 4: Ngồi cuốn tạ đơn xen kẽ.**
– Ngồi xuống một băng ghế dự bị và giữ một quả tạ với mỗi bàn tay xuống bên cạnh cơ thể của bạn, lòng bàn tay hướng vào nhau.
– Nâng một quả tạ cho đến khi nó đạt đến chiều cao vai của bạn và trong khi từ từ hạ thấp nó xuống sau khi tạm dừng ngắn, bắt đầu nuôi một khác.
– Cố gắng không để giật cơ thể của bạn trong một nỗ lực để giúp bạn nâng tạ.
** Bài tập số 5: Nằm ngiêng cuốn tạ.**
– Ngồi xuống một băng ghế dự bị nghiêng và giữ một quả tạ ở mỗi tay xuống hai bên của cơ thể, lòng bàn tay hướng vào nhau.
– Nâng cao cả hai quả tạ cho đến khi họ đạt đến mức độ vai của bạn và hạ thấp chúng trở lại xuống sau khi tạm dừng ngắn.
– Cố gắng không để giật cơ thể của bạn trong một nỗ lực để giúp bạn nâng tạ.
**Bài tập số 6: Tập với ghế tập Preacher Curl Bench.**
– Đây cũng là trong tất cả các phòng tập thể dục và nó chỉ hướng dẫn bạn thông qua các phong trào chính xác.
– Máy thường ít hiệu quả hơn so với trọng lượng miễn phí bởi vì trọng lượng miễn phí yêu cầu bạn phải cân bằng hơn và yếu tố này làm cho các lọn tóc thuyết giáo với chuông không kêu đầy đủ hơn.
– Nhưng tôi không nói rằng máy là không tốt. Nó có thể là tốt hơn so với trọng lượng miễn phí nếu bạn không thực hiện các bài tập theo hình thức chính xác.
– Nếu bạn sử dụng máy bạn có ít cơ hội để ăn gian!
Những bài tập trên là những bài tập cơ bản, mà chúng tối viết nên để gửi tới các bạn. Với mục đích giúp các bạn
[tập thể hình ](https://www.dinhduongthehinh.com/tap-the-hinh/)tốt hơn. Và cũng là lời cảm ơn tới các bạn đã quan tâm đọc những bài viết này. Xin chân thành cảm ơn.

Vary: Accept-Encoding,Cookie,User-Agent


markdown:
## Tầm quan trọng của Axit amin Leucine.
Để tăng trưởng và phục hồi cơ bắp cơ thể chúng ta không thể thiếu các
[ axit amin thiết yếu](https://www.dinhduongthehinh.com/kien-thuc-dinh-duong/tong-hop-tac-dung-cua-cac-axit-amin-thiet-yeu/). Một trong những axit amin ảnh hưởng nhất tới sự tăng trưởng cơ phải kể đến Leucine. Có thể nói sự cân bằng của Protein trong cơ thể chúng ta hình thành từ Axit amin Leucine,do khả năng kích thích sự tổng hợp protein, giúp cơ thể để xây dựng cơ bắp.
## Leucine là gì ?
– Leucine là một trong 3 chi nhánh Chained
[ Amino](https://www.dinhduongthehinh.com/amino-acid/anabolic-amino-2222-dni-325-vien/) Acids (BCAA) cùng với isoleucine và Valine. Đó là các khối xây dựng chính của cơ bắp, chiếm khoảng 35% của các mô cơ. Leucine đã được nghiên cứu rộng rãi do sự tăng trưởng cơ bắp, phục hồi cơ bắp và làm giảm hiệu ứng suy thoái glycogen ở cả sức mạnh và độ bền vận động viên.
## Tác dụng của Leucine.
**– Leucine kích thích sự tổng hợp protein xây dựng cơ bắ**p: Bạn là một người nâng tạ để tăng cơ bắp.Cho dù bạn đang quan tâm đến việc xây dựng cơ bắp hoặc ngăn ngừa mất cơ mà thường xảy ra trong quá trình ăn kiêng và lão hóa, Sự kích tổng hợp protein là một phần quan trọng nhất cho mong muốn của bạn. Hầu hết mọi người biết rằng việc tiêu thụ protein tạo ra sự gia tăng tổng hợp protein cơ bắp, đó là lý do tại sao chất bổ sung protein phổ biến để tiêu thụ sau khi [tập thể hình](https://www.dinhduongthehinh.com/tap-the-hinh/). Các nghiên cứu chỉ ra rằng protein kích thích quá trình đồng hóa (xây dựng) trong cơ bắp. Các nhà khoa học đã cho thấy là mức độ của các axit amin trong má trực tiếp làm tăng tổng hợp protein trong cơ bắp. Đặc biệt, các amino acid leucine là cao nhất có liên quan để tổng hợp protein. **– Leucine duy trì các mô cơ và xương:** Leucine giúp duy trì các mô cơ bắp thông qua việc duy trì sự cân bằng nitơ, cung cấp năng lượng cho cơ thể ngay cả khi dưới sự căng thẳng của tập luyện và bảo tồn [glycogen](https://www.dinhduongthehinh.com/kien-thuc-dinh-duong/anh-huong-cua-glycogen-voi-bodybuilder/) trong cơ bắp được sử dụng cho sự co cơ. **– Leucine lợi ích giảm cân và bảo tri cơ bắp khi ăn kiêng:** Những người đang cố gắng sử dụng leucine để giúp giảm cân sẽ sử dụng nó để giữ khối lượng cơ bắp và để giữ cho sự trao đổi chất diễn ra mạnh mẽ. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng leucine là độc đáo ở chỗ nó chừa protein cơ bắp khi giảm cân, vì vậy bạn mất chất béo mà không mất cơ bắp. Nó kích thích cơ thể đốt cháy chất béo dưới da để xây dựng các mô cơ. **– Leucine ảnh hưởng tới mức testosterone:** Như chúng ta đã biết testosterone là một hormones nam liên quan đến sinh lý nhưng nó cũng là một hormones ảnh hưởng tới sự phát triển cơ bắp. Các bằng chứng rõ ràng cho thấy rằng việc bổ sung [BCAA](https://www.dinhduongthehinh.com/amino-acid/bcaa-1000-xay-dung-co-bap/) ( trước – trong – và sau tập thể hình) dường như làm tăng đáng kể nồng độ testosterone, nồng độ hormone tăng trưởng, và tổng hợp protein cơ. Ngoài ra Leucine tăng cường insulin phản ứng đồng hóa.
## Làm thế nào để có được Leucine hơn vào chế độ ăn uống của bạn.
**– Nguồn thực phẩm tốt Leucine bao gồm:** Thịt bò, thịt lợn, thịt gà, cá, đậu nành, đậu lăng, đậu đũa, sữa, phô mai, hạnh nhân, óc chó, hạt vừng, hạt lanh, măng tây. Ngoài ra nguồn Leucine có thể được bổ sung từ các nguồn sữa, trong đó có khoảng 10% leucine hoặc 10 gram cho mỗi 100 gram protein. Nếu bạn uống một lượng [100 whey](https://www.dinhduongthehinh.com/whey-protein/100-whey-protein-dni-chocolate-5lbs/) rằng có khoảng 25 gram protein, bạn sẽ nhận được khoảng 2,5 gam chất tự nhiên leucine. Bổ sung protein khác nhưcasein và đậu nành chứa leucine, khoảng 8%.