markdown:
Ths. Nguyễn Thị Kim Liên
Từ giữa năm 2007 đến nay chỉ số giá tiêu dùng đột ngột tăng cao và tăng liên tục ngoài mong đợi. Bức tranh toàn cảnh nền kinh tế VN khiến các nhà làm chính sách rất nhiều khó khăn trong việc tìm ra hướng đi thích hợp để kiềm chế lạm phát.
Từ cuối năm 2006 đến giữa đầu năm 2007, nền kinh tế VN nổi lên với nhiều sự kiện, chỉ tiêu đầy hứa hẹn. VN chính thức là thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO). Tốc độ tăng trưởng GDP đứng thứ hai châu lục. Kim ngạch xuất khẩu tăng đều từ 20 đến 25%. Dòng vốn đầu tư nước ngoài và kiều hối liên tục tăng lên đạt các kỷ lục mới. Chỉ số chứng khoán VN-Index tăng lên gấp 4 lần. Tuy nhiên, đến giữa năm 2007, thông kê chỉ số giá tiêu dùng đã lên tiếng báo hiệu một điều không tốt lành cho nền kinh tế: chỉ số CPI đã tăng quá cao. Cuối năm 2007, con số lạm phát được công bố là 12,6% – cao nhất trong vòng 12 năm qua. Đầu năm 2008, chỉ số này tiếp tục tăng mạnh, riêng 3 tháng đầu năm chỉ số CPI đã tăng lên đến 9,19%, đã vượt mức chỉ tiêu lạm phát trong năm 2008 (8,5%) do Chính phủ đề ra.
Kiểm soát lạm phát hiện nay là một trong những mục tiêu cấp bách hàng đầu của Chính phủ. Theo tác giả, ngoài các nguyên nhân như: thiên tai, đầu tư không hiệu quả, giá yếu tố sản xuất tăng,… còn có nguyên nhân quan trọng tác động đến lạm phát hiện nay đó là VN còn bất cập trong các chính sách đối ứng với cú sốc bên ngoài, trong đó có chính sách tỷ giá. Định hướng chính sách tỷ giá không phù hợp so với biến động của kinh tế thế giới dẫn đến kết quả là: lượng cung tiền tăng đột biến; chi phí cho sản xuất trong nước tăng cao. Đây là hai nguyên nhân chủ yếu dẫn tới lạm phát cao tại VN.
**1. Lý luận về chính sách tỷ giá**
Tỷ giá hối đoái (gọi tắt là tỷ giá) là tỷ lệ trao đổi giữa hai đồng tiền của hai nước; hay nói cách khác là giá của một đồng tiền này tính bằng một đồng tiền (quốc gia) khác. Tỷ giá có thể được xác định bởi thị trường trong chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi, được gọi là tỷ giá thị trường. Tỷ giá cũng có thể được xác định bởi các cơ quan hữu trách trong chế độ tỷ giá hối đoái cố định. Ở nhiều nước, trong đó có VN, cả thị trường lẫn cơ quan hữu trách cùng tham gia quy định tỷ giá.
Trong chính sách tỷ giá cố định, sau khi được quy định, tỷ giá không thay đổi trong một thời gian tương đối dài. Nếu tỷ giá thấp, nghĩa là đồng nội tệ được định giá quá cao, ảnh hưởng đến xuất khẩu, có thể dẫn đến tình trạng đất nước bị thâm hụt cán cân thanh toán. Lúc đó Chính phủ có thể phá giá đồng tiền, cố định mức độ tỷ giá hối đoái ở mức thấp hơn làm cho hàng nhập khẩu đắt hơn và hàng xuất khẩu rẻ hơn. Ngược lại, nếu đồng tiền trong nước bị định giá quá thấp, xuất khẩu có lợi sẽ đạt thặng dư cán cân thanh toán, nhà nước có thể tăng giá đồng nội tệ, cố định tỷ giá ở mức mới cao hơn, làm cho nhập khẩu rẻ hơn. Trong chính sách tỷ giá thả nổi, tỷ giá tự do biến động hàng ngày, nó xuống giá hoặc lên giá cùng với những biến động của thị trường, góp phần làm cho cán cân thanh toán liên tục ở trạng thái cân bằng.
Tỷ giá hối đoái đóng vai trò chính trong thương mại quốc tế. Chính vì vậy, tỷ giá hối đoái được sử dụng để điều tiết chính sách khuyến khích xuất khẩu hay nhập khẩu hàng hóa của một nước.
**2. Chính sách tỷ giá ở VN trong thời gian qua: tỷ giá linh hoạt với biên độ dao động nhỏ**
Từ năm 2000, cơ chế điều hành tỷ giá hối đoái của VN điều chỉnh từ chỗ công bố tỷ giá chính thức theo tín hiệu thị trường với từng khoảng thời gian có hiệu lực tương đối dài, sang cơ chế công bố tỷ giá theo động thái hàng ngày của thị trường ngoại tệ. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã thực hiện tốt chính sách điều hành tỷ giá theo định hướng của Chính phủ: vừa theo thị trường, vừa có can thiệp khi cần thiết. Việc điều chỉnh này đã tác động rất tích cực đối với thị trường tiền tệ. Tỷ giá giữa các ngoại tệ với VND đã được duy trì tương đối ổn định trong nhiều năm, theo 3 chế độ chủ yếu là:
- Chế độ tỷ giá cố định trước khủng hoảng tài chính châu á
- Chế độ tỷ giá cố định với biên độ dao động giai đoạn 1997-1999
- Chế độ tỷ giá linh hoạt từ sau năm 1999.
Tỷ giá giữa VND và các ngoại tệ ở VN đã có tính thị trường, nhưng còn hạn chế. Từ 1996 đến 2006, VND đã được điều chỉnh theo hướng hạ giá VND liên tục. Tuy nhiên, VND vẫn có những biểu hiện được đánh giá cao hơn thực tế. Đầu năm 2007 cho đến nay, VND có xu hướng lên giá liên tục do 2 nguyên nhân chính: nguồn cung ngoại tệ từ nước ngoài vào VN tăng mạnh và ứ đọng tại các NHTM; trên thế giới, đồng USD liên tục xuống giá kéo dài. Đến hết quý I năm 2008, tỷ giá VND/USD tiếp tục có chiều hướng giảm. Tuy nhiên, mức giảm của tỷ giá hay sự lên giá của tiền đồng VN vẫn chưa đủ lớn để giúp nền kinh tế kiềm chế lạm phát. Hiện nay, VN theo đuổi chính sách tỷ giá linh hoạt, với biên độ dao động chưa đáng kể, chưa đủ thích ứng với môi trường bên ngoài.
*Bảng 1: Biên độ dao động của tỷ giá trong thời gian qua*
|
||
||
|
|
|
01/07/2002
|
|
0,15%
|
|
±0,25%
|
|
31/12/2006
|
|
0,25%
|
|
±0,50%
|
|
24/12/2007
|
|
0,25%
|
|
±0,75%
|
|
07/03/2008
|
|
0,25%
|
|
±1,00%
*(Nguồn: Tổng hợp từ Internet)*
Chính sách tỷ giá hiện nay đã ảnh hưởng hạn chế nhất định đối với nền kinh tế. Nếu mở rộng biên độ dao động, làm cho tỷ giá linh hoạt hơn, đồng thời mở rộng các thành phần tham gia vào việc xác định tỷ giá, thì tính thị trường của tỷ giá sẽ cao hơn sẽ góp phần gia tăng hiệu quả kiềm chế lạm phát trong tình hình hiện nay.
**3. Cơ sở của chính sách tỷ giá linh hoạt và tăng giá VND**
Ở các nước châu á có cùng chung chiến lược phát triển dựa vào xuất khẩu như VN, đồng USD liên tục giảm giá. Đồng tiền của các nước châu á tăng giá so với đồng USD khiến cho các mặt hàng xuất khẩu của các nước này trở nên đắt đỏ hơn đối với người tiêu dùng ở Mỹ. Đồng Peso của Philippines cũng đã tăng lên mức cao nhất trong 7 năm qua so với đồng USD. Đồng đôla Singapore tăng cao nhất kể từ 10 năm nay. Còn đồng Rupiah của Indonesia, đồng Won của Hàn Quốc, đồng đôla Đài Loan đều tăng mạnh so với đồng USD. Đồng NDT đã lập mức cao kỷ lục và tăng tổng cộng trên 4%. Đáng lo nhất là ở Ấn Độ và Thái Lan, đồng nội tệ tăng giá sẽ tạo lợi thế rõ rệt cho hàng hóa của Trung Quốc so với hàng hóa của hai nước này trên thị trường thế giới. Tuy nhiên, kể từ năm 2006 đến nay, giá của đồng Baht đã tăng 20%. Đồng Rupee (Ấn Độ) đã tăng 12% so với đồng USD trong năm.
Vì lẽ đó, VN không quá lo ngại đối với vấn đề VND lên giá sẽ làm cho giá cả hàng hóa xuất khẩu đắt hơn. Thứ nhất, đa số các đồng tiền trong khu vực đều tăng giá so với đồng USD. Bên cạnh đó, sự sụt giảm lượng hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ có thể bù lại bằng việc xuất khẩu sang châu Âu, châu Phi và Mỹ Latinh. Mặt khác, các doanh nghiệp làm hàng xuất khẩu ở VN cũng được hưởng lợi từ việc đồng nội tệ tăng giá vì điều này sẽ giúp họ mua dầu mỏ, yếu tố đầu vào rẻ hơn.
**4. Tăng cường linh hoạt tỷ giá và tăng giá VND ở thời điểm hiện nay**
- Tỷ giá linh hoạt giúp hạn chế tăng cung tiền, tác nhân gây lạm phát trong thời gian qua
Khi VN gia nhập WTO, lượng vốn đầu tư nước ngoài vào VN tăng đột biến (năm 2007 đã tới 20 tỉ USD). Về nguyên tắc, khi luồng vốn nước ngoài đầu tư vào VN tăng, VN Đồng (VND) sẽ lên giá để tạo ra điểm cân bằng. Tuy nhiên, NHNN VN phát hành VND mua lại lượng ngoại tệ này với mục đích kìm tỉ giá của VND với đồng Đô la Mỹ (USD) thấp hơn điểm cân bằng nhằm nâng cao tính cạnh tranh của hàng xuất khẩu về giá cả. Giữ VND yếu là một hình thức trợ giá cho hàng xuất khẩu, tuy nhiên, mặt trái của chính sách này là do phải tung VND ra mua khối lượng ngoại tệ lớn, lượng cung tiền của VN từ năm 2005 đến nay tăng tổng cộng 135%. Đây là mức tăng rất lớn, là tác nhân quan trọng đối với lạm phát trong thời gian qua. Nếu linh hoạt tỷ giá, khi tỷ giá thị trường thích hợp, Nhà nước sẽ quyết định mua USD và sẽ được lợi khi bỏ ra số lượng VND ít hơn để mua USD rẻ bổ sung vào quỹ dự trữ ngoại hối quốc gia.
- Tỷ giá linh hoạt giúp VND theo kịp phản ứng của thị trường khi USD đang mất giá mạnh trên toàn cầu
Vài năm gần đây, do thâm hụt thương mại khổng lồ, đồng USD của Mỹ đã mất giá đáng kể so với những đồng ngoại tệ mạnh khác. Chỉ tính từ năm 2006 đến nay đồng USD đã mất giá trung bình khoảng 15% so với các đồng ngoại tệ mạnh khác như Euro, Yên Nhật, Bảng Anh, và đồng Nhân dân tệ Trung Quốc. Tuy nhiên, ở VN, tỷ giá của VND trong thời gian này hầu như không biến đổi so với USD (cuối tháng 2/2008 chỉ tăng 0.24% so với 2006). Qua việc neo tỉ giá, VND cũng giảm trung bình 15% so với các ngoại tệ mạnh khác. Chính sách VND yếu mặc dù có thể thúc đẩy xuất khẩu nhưng đồng thời lại góp phần gây nên “lạm phát chi phí đẩy” vào VN. Sản xuất tại VN hiện nay phụ thuộc rất lớn vào các nguyên vật liệu nhập khẩu như xăng dầu, xi măng, sắt thép, máy móc…Sự mất giá của USD trên thế giới hay nói cách khác là sự tăng giá thành của các mặt hàng nhập khẩu thiết yếu cho sản xuất tính bằng VND là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến chi phí sản xuất trong nước tăng, kéo theo giá cả hàng hóa tăng theo. Việc VND mất giá so với các ngoại tệ làm tăng giá thành của hàng nhập khẩu, khiến cán cân thương mại bị thâm hụt lớn. Nếu tỷ giá linh hoạt hơn, nếu VND mạnh hơn sẽ phản ánh đúng hướng biến động của thị trường thế giới.
- Chính sách tỷ giá linh hoạt, tăng giá VND: Giúp hạn chế và sàng lọc nguồn vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài trong bối cảnh nền kinh tế chưa hấp thu hiệu quả nguồn vốn vào
VN hiện nay có một số triệu chứng như Thái Lan tiền khủng hoảng 1997 như: yếu kém về hệ thống tài chính, bong bóng bất động sản, tỷ giá neo,… . Tuy nhiên, yếu tố châm ngòi cho khủng hoảng tại Thái Lan năm 1997 là ngược lại so với hiện tại ở VN. Lúc đó, kinh tế Mỹ mới phục hồi, lãi suất USD được nâng để chống lạm phát, đồng USD lên giá trên toàn thế giới. Do Thái Lan cố định đồng Baht so với đồng USD, nên đồng Baht lên giá toàn diện so với các ngoại tệ khác. Thái Lan không linh hoạt thay đổi tỷ giá dẫn đến thâm hụt thương mại,…. Khi Thái Lan tuyên bố thả nổi tỷ giá, lập tức đồng Baht bị mất giá gần 50%, các nhà đầu tư nước ngoài đang giữ vốn bằng đồng Baht hoảng loạn, rút vốn ra khỏi Thái lan khiến cho đồng Baht càng mất giá trầm trọng và khủng hoảng kinh tế xảy ra. Còn ở VN hiện nay thì ngược lại, VND bị neo cứng nhắc với đồng USD đang mất giá toàn diện trên thế giới là một trong những nguyên nhân chính gây ra nhập khẩu chi phí đầu vào cao. Nếu linh hoạt tỷ giá thì VND sẽ lên giá vừa chống lạm phát vừa có nhiều tác dụng tích cực khác. Những nhà đầu tư nước ngoài đang giữ vốn bằng VND lên giá sẽ không có ý định rút vốn ra khỏi VN. Bên cạnh đó, trong điều kiện nền kinh tế VN chưa hấp thu hiệu quả dòng vốn đầu tư nước ngoài, nếu VND lên giá sẽ có thể giảm lượng ngoại tệ chảy vào VN. Nó có tác dụng chọn lọc những nguồn đầu tư lâu dài thực sự có hiệu quả cao, hạn chế được những nguồn ngắn hạn mang tính đầu cơ rủi ro lớn. Tất nhiên về dài hạn, VN sẽ có chính sách phù hợp để có thể thu hút vốn nước ngoài khi kinh tế vĩ mô ổn định mà điều kiện cần là lạm phát trong tầm kiểm soát.
- Chính sách tỷ giá linh hoạt tạo cơ hội phát triển thị trường sản phẩm phái sinh nhằm phòng ngừa rủi ro khi giao dịch thanh toán quốc tế và đầu tư nước ngoài
Hiện nay, trên thế giới đang giao dịch rất nhiều loại sản phẩm phái sinh như: Option, Forward, Swap, Future. VN cần phát triển và nâng cao chất lượng của các nghiệp vụ kinh doanh và bảo hiểm tỉ giá, đặc biệt là nghiệp vụ hoán đổi tiền tệ (Swap). Tuy nhiên, do VN duy trì chính sách neo tỷ giá khá lâu đã khiến thị trường các nghiệp vụ phái sinh không có cơ hội để phát triển. Hậu quả là doanh nghiệp đã không được sử dụng những sản phẩm có thể bảo hiểm rủi ro trong các hợp đồng làm ăn, trong đó có rủi ro về tỷ giá. Trong điều kiện đồng tiền VN chưa được tự do chuyển đổi trên thị trường, nếu cầu lớn hơn cung thì giá sẽ vượt trần, còn nếu cung lớn hơn cầu thì giá đó nằm dưới giá sàn của NHNN qui định. Từ đó, các doanh nghiệp sẽ có xu hướng mua bán USD ở bên ngoài để thanh toán dù biết đó là một hành động vi phạm pháp luật. Vì thế, Nhà nuớc cần thực thi chính sách tỷ giá linh hoạt, cho phép các nhà đầu tư có cơ hội vận dụng những công cụ phòng ngừa rủi ro ngoại hối, giảm thiểu tác động tiêu cực do biến động của tỷ giá hối đoái, thúc đẩy mở rộng đầu tư nước ngoài.
**Lời kết**
Thực tế, việc tăng giá đồng nội tệ không trực tiếp gây ra rối loạn thị trường tiền tệ mà chủ yếu do cách vận dụng các chính sách của quốc gia như: cố định tỷ giá, đầu tư sai không hiệu quả, chậm tiến hành cải cách cơ cấu,… Hiện nay các nước phát triển đã thực hiện chế độ tỷ giá thả nổi, trên 55% các quốc gia đang phát triển cũng đã đi theo hướng này. Dĩ nhiên, các quốc gia cần phải đạt những điều kiện nhất định mới có thể tự do hoá tỷ giá và tăng giá đồng nội tệ. Việc tăng giá đồng nội tệ cần cân nhắc tác động của nó:
- Tăng giá nội tệ có thể làm tăng nhập siêu, đặc biệt là nhập những hàng hoá xa xỉ, không phải là đáp ứng nhu cầu thiết yếu của đời sống.
- Tăng giá nội tệ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến xuất khẩu, gây khó khăn cho các doanh nghiệp khi canh tranh về tỷ giá trên trường quốc tế, có thể mất thị phần.
Dù VN hiện đang nhập siêu, nhưng đa phần hàng hoá nhập về là các yếu tố sản xuất. Việc nhập khẩu giá rẻ sẽ giúp chi phí máy móc, nguyên vật liệu cho sản xuất rẻ, góp phần xoa dịu lạm phát. VN cũng có thể dùng các biện pháp hành chính để can thiệp vào danh mục hàng hoá nhập khẩu trong giai đoạn hiện nay để tránh nhập những hàng hoá tiêu dùng xa xỉ, không thiết yếu. Việc tăng giá VND hiện nay, theo tôi, là hợp xu thế chung của thế giới, khi mà USD ngày càng mất giá, sẽ không ảnh hưởng lớn đến thị phần xuất khẩu ở VN. Bên cạnh đó, dù linh hoạt chính sách tỷ giá, Nhà nước vẫn giữ vai trò điều tiết nền kinh tế. VN cần thúc đẩy các kênh đầu tư để thu hút lượng USD nhằm giảm bớt tác dụng phụ của chính sách tỷ giá hối đoái. Mặt khác, khi tỷ giá hối đoái giảm, các ngân hàng cần mở thêm dịch vụ mua vàng trực tiếp bằng USD đối với các nhà đầu tư trong nước, tạo điều kiện thu hút lượng USD trong dân chúng, giảm bớt nhu cầu VND. Điều này sẽ làm giảm bớt áp lực lạm phát và tính bất ổn cho nền kinh tế.
Trong thời điểm lạm phát cao như hiện nay, theo tôi, nên có biện pháp kiểm soát chặt hơn và hạn chế nguồn vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài, đặc biệt là của các quỹ đầu tư rủi ro. Trong điều kiện nền kinh tế chưa hấp thu hiệu quả đồng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài thì nên đặt ưu tiên số một là khôi phục ổn định vĩ mô của nền kinh tế, đảm bảo cho sự tăng trưởng dài hạn.
**Tài liệu tham khảo** *PGS.TS. Trần Ngọc Thơ (chủ biên), Tài chính Quốc tế, NXB Thống kê, năm 2005, TP.HCM. [trang 15 -87], [trang 245-299]* *TS. Phan Thị Bích Nguyệt, Kiểm soát an ninh tài chính nhằm giảm thiểu rủi ro quốc gia trong tiến trình hội nhập kinh tế của VN, TP.HCM, 2006, [trang 21-49]* *Các báo/tạp chí:* *Thời báo Kinh tế VN (2006)* *Tạp chí Phát triển Kinh tế (2006, 2007)* *Nghiên cứu tài chính Kinh tế* *Thông tin tài chính* *4. Các website chính* *và một số tài liệu, trang web khác* **NGUỒN: TẠP CHÍ PHÁT TRIỂN KINH TẾ, số 218, 2008**
## Để lại bình luận
Comments feed for this article

Link: <http://wp.me/pjS9r-b0>; rel=shortlink


markdown:
Đây là bài học cho Sinh viên ĐH TĐT mà tôi tham gia giảng dạy. Nội dung viết lên đây chỉ là những điều cơ bản thiên về thực hành cho các sinh viên theo học môn này mà không phải theo chuyên ngành toán học. Lưu ý có rất nhiều định nghĩa về một khái niệm, chúng tôi liệt kê để tham khảo. Về phía mình, tôi sẽ chọn một định nghĩa phù hợp để dạy. Đương nhiên các định nghĩa khác đều sẽ tương đương.
Let
be an open set in
and
a complex-valued function on
. The function
is holomorphic at the point
if the quotient
converges to a limit when
. Here
and
with
,so that the quotient is well defined. The limit of the quotient, when it
exists, is denoted by
, and is called the derivative of
at
:
It should be emphasized that in the above limit,
is a complex number
that may approach
from any direction.
The function
is said to be holomorphic on
if
is holomorphic at every point of
. If
is a closed subset of
, we say that
is holomorphic on
if
is holomorphic in some open set containing
.
Finally, if f is holomorphic in all of
we say that
is entire.
**Example 1.** The function
is holomorphic on any open set in
, and
. In fact, any polynomial
is holomorphic in the entire complex plane and
.
This follows from Proposition 2.2 below.
**Example 2.** The function
is holomorphic on any open set in
that does not contain the origin, and
.
** Example 3.** The function
is not holomorphic. Indeed, we have
which has no limit as
as one can see by first taking
real and then
purely imaginary.
#### The Cauchy-Riemann Equations
Let
be a holomorphic function defined over an open set
in the complex plane, and let
denote the open set in
defined by
.
Then the holomorphic function
on
determines differentiable real-valued functions
and
on
such that
for all
. Now if
is a function of a complex variable, defined in the neighbourhood of zero, then
, if it exists, has the same value
whether
tends to
along the real axis or along the imaginary axis. It follows that if
exists then
,
where
tends to zero through real values only.
On applying this principle to the holomorphic function
, we find that the limit
and also
It follows that the functions
and
must satisfy the partial differential equations
These equations are referred to as the Cauchy-Riemann equations. Thus to
each holomorphic function f there corresponds a pair of differentiable real-
valued functions u and v, defined over an open subset of
and satisfying the above system of partial differential equations.
The converse is true (provided that the partial derivatives of the functions
and
are continuous).
**Vấn đề 1:** ** Tìm hàm giải tích khi biết trước hàm phần thực hoặc hàm phần ảo.**
Cho hàm
là giải tích trong miền đơn liên
. Phần thực
và phần ảo
là những hàm điều hoà trong
, nghĩa là chúng thoả mãn phương trình:
Ngược lại nếu
và
là những hàm điều hoà thoả mãn điều kiện Cauchy-Riemann thì
là giải tích.
**Exercise 1:** The function *u*( *x*, *y*) = *x* 2– *y * 2– *x* is the real part of an analytic function. What is the imaginary part (the conjugate harmonic function of
*u*( *x*, *y*)) of this analytic function?
Solution:
*u*( *x*, *y*) = *x* 2– *y * 2– *x*, *f* = *u* + *iv* is analytic, *v* = ? *v* = 2 *xy* – *y* + *C* **Exercise 2: ** At which points *z*
the function
has a derivative? Calculate
*f* ‘( *z *). **Solution: ** **Ví dụ 3:** Cho hàm
. Tìm hàm giải tích
nhận
làm phần thực.
**Giải:**
.
Vậy:
**Bài tập** **Bài 1:** Chứng tỏ các hàm sau là hàm điều hòa và tìm hàm giải tích
theo biến
, biết
và
và
**Exercise 2:**Show that the following functions are harmonic and find harmonic conjugates: **Exercise 3: **Show that u is harmonic and find a harmonic conjugate v when:
Ans:
**Vấn đề 2:** Xét tính khả vi của hàm phức bằng định lý Cauchy – Riemann. **Exercise 1:** Which of the following functions are analytic in the complex plane?
a)
,
b)
,
c)
.
**Solution: **f (z) = u(x, y) + iv (x, y) is analytic in the complex plane, if the 1st order partial derivatives of u and v are continuous and satisfy the Cauchy-Riemann equations
a)
,
,
is not analytic.
b)
,
, f is analytic.
c)
.
,
is not analytic.
|
|Definition. A function
|A function
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Connection: close

Server: nginx

Vary: Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
[English](/en/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [العربية](/ar_SA/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Беларуская](/be/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Bosanski](/bs/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [简体中文](/zh_CN/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [正體中文](/zh_TW/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Česky](/cs/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Dansk](/da/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Nederlands](/nl/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Eesti](/et/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Suomi](/fi/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Français](/fr/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Galego](/gl/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [ქართული](/ka/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Deutsch](/de/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Ελληνικά](/el/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Magyar](/hu/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Bahasa Indonesia](/in/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Italiano](/it/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [日本語](/ja/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [한국어](/ko/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [كوردي](/ku/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Kurdî](/ku_TR/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Македонски](/mk/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [मराठी](/mr/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Norsk bokmål](/nb/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Norsk nynorsk](/nn/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [فارسی](/fa/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Português](/pt/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Português do Brasil](/pt_BR/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Română](/ro/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Српски](/sr/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [සිංහල](/si/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Slovensky](/sk/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Español](/es/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Español Internacional](/es_PE/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [ไทย](/th/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Türkçe](/tr/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Українська](/uk/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200) [Tiếng Việt](/vi/register?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3200)
PhET_VN
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.

Server: Apache/2.4.6 (Red Hat Enterprise Linux)

Pragma: no-cache

Content-Language: vi

Via: 1.1 varnish-v4

Cache-Control: no-cache

Set-Cookie: JSESSIONID=E0F399DD642007EB72A0CF7AF3CFE5B7; Path=/; Secure; HttpOnly


markdown:
[English](/en/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [العربية](/ar_SA/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Беларуская](/be/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Bosanski](/bs/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [简体中文](/zh_CN/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [正體中文](/zh_TW/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Česky](/cs/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Dansk](/da/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Nederlands](/nl/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Eesti](/et/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Suomi](/fi/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Français](/fr/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Galego](/gl/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [ქართული](/ka/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Deutsch](/de/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Ελληνικά](/el/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Magyar](/hu/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Bahasa Indonesia](/in/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Italiano](/it/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [日本語](/ja/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [한국어](/ko/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [كوردي](/ku/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Kurdî](/ku_TR/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Македонски](/mk/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [मराठी](/mr/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Norsk bokmål](/nb/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Norsk nynorsk](/nn/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [فارسی](/fa/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Português](/pt/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Português do Brasil](/pt_BR/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Română](/ro/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Српски](/sr/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [සිංහල](/si/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Slovensky](/sk/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Español](/es/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Español Internacional](/es_PE/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [ไทย](/th/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Türkçe](/tr/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Українська](/uk/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park) [Tiếng Việt](/vi/register?dest=%2Fin%2F%3Fsim%3Denergy_skate_park)
PhET_VN
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.

Set-Cookie: JSESSIONID=AE34B6F19B7758B01646D7AEDF814702; Path=/; Secure; HttpOnly


markdown:
# NẤM LINH CHI VÀ TOP 15 LÝ DO BẠN NÊN DÙNG ĐỂ BẢO VỆ SỨC KHỎE
Chào bạn!
**– BẠN LÀ NGƯỜI QUAN TÂM ĐẾN SỨC KHỎE?** **– BẠN CÓ NGƯỜI THÂN ĐÃ LỚN TUỔI ĐANG CÓ NHỮNG TRIỆU CHỨNG KHÔNG TỐT VỀ SỨC KHỎE?**
~ Ngày nay với sự thay đổi khí hậu, những tác động từ môi trường như ô nhiễm từ nguồn nước, không khí và cả thực phẩm. Cùng nhịp sống hối hả tất bậc trong công việc khiến chúng ta không thể chăm lo nhiều cho sức khỏe, chế đọ ăn uống không thể đúng giờ, lạm dụng rượu bia hay thuốc lá…
~ Đó là những lý do khiến bạn dể dàng mắc phải những căng bệnh nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến cuộc sống, công việc và hạnh phúc của gia đình như: Bệnh ung thư (do ảnh hưởng của môi trường và thói quen không lành mạnh), huyết áp, đau dạ dày (do thói quen ăn uống), bệnh mất ngủ (do căng thẳng), bệnh gan (do sử dụng bia rượu), viêm da, ung thư da (do ảnh hưởng môi trường), bệnh béo phì, tiểu đường, …
~ Điều đang lo ngại nhất là nguồn thực phẩm ngày nay không được đảm bảo an toàn có nhiều kháng sinh độc hại được bổ sung trong chăn nuôi, gia cầm. Còn rau củ quả để chất bảo quản và kích thích tăng trưởng.
~ Những nguồn thực phẩm độc hại không rõ nguồn gốc ngày càng nhiều, đa dạng và đáng báo động vì chúng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến việc mắc những căng bệnh ung thư nguy hiểm gia tăng như hiện nay. Theo thời gian những thành phần độc hại đi vào cơ thể đánh thức các khối u ác tính phát triển, hiện nay những nguồn thực phẩm này đang được du nhập tràn lan trên thị trường nước ta với các nhãn mác giả.
~ Y học hiện đại ngày nay đã phát triển một cách vượt bậc, các phương pháp điều trị bệnh hiện đại và tiên tiến được áp dụng là phẫu thuật, hóa trị, xạ trị và miễn dịch trị liệu sinh học. Tất cả những phương pháp điều trị trên đều nhằm mục đích tiêu diệt tận gốc các tế bào nhiễm bệnh trên cơ thể nhưng trong suốt quá trình điều trị tiêu diệt các tế bào sẽ vô tình làm tổn thương các mô lành và các tế bào khỏe mạnh khác của cơ thể.
~ Vì những nguyên nhân trên chúng ta nên phòng ngừa và ngăn chặn các căn bệnh nguy hiểm có thể mắc phải ngay từ bây giờ với sản phẩm nấm linh chi đỏ, an toàn và hiệu quả không hóa chất độc hại. Vừa dể dàng sử dụng, vừa phù hợp với nhu cầu của cuộc sống hối hả hiện nay.
### CHÍNH NHỮNG LÝ DO TRÊN! SAU ĐÂY LÀ TOP 15 LÝ DO BẠN NÊN SỬ DỤNG NẤM LINH CHI ĐỂ BẢO VỆ SỨC KHỎE TRƯỚC MÔI TRƯỜNG Ô NHIỄM HIỆN NAY:
**1 – Nấm Linh Chi Phòng Chống Các Bệnh Về Gan:**
* Nhóm sterois trong nấm linh chi có tác dụng giải độc gan, bảo vệ gan ngừng tổng hợp cholesterol, trung hòa vi rút ức chế nhiều loại vi khuẩn gây bệnh nên có hiệu quả tốt đối với bệnh về gan mật như viêm gan, xơ gan, gan nhiềm mỡ
**2 – Nấm Linh Chi Phòng Ngừa Và Ngăn Chặng Bệnh Tiểu Đường:**
* Nấm linh chi có chất Polysacchanride làm khôi phục tế bào tiểu đảo tuyến tụy và từ đó thúc đẩy quá trình tiết insulin, cải thiện cơ bản nhiều năng insulin (là nguyên nhân chín gây ra bệnh đái đường) làm giảm đường huyết trong máu người mắc bệnh tiểu đường.
**3 – Nấm Linh Chi Tác Dụng Với Da:**
* Nấm linh chi giúp cơ thể bài tiết các độc tố trong cơ thể, có tác dụng loại bỏ các sắc tố lạ trên da làm cho da dẻ đẹp, hồng hào, chống các bệnh ngoài da như dị ứng, trứng cá.
**4 – Nấm Linh Chi Đối Với Hệ Thần Kinh:**
* Nấm linh chi làm giảm mệt mỏi, trấn tĩnh, hỗ trợ thần kinh. Giúp thư giãn thần kinh, làm giảm ảnh hưởng của Caffeine và làm thư giãn bắp thịt. Dùng nấm linh chi để trị chứng đau đầu, thần kinh suy nhược, stress gây lo âu căng thẳng sẽ có hiệu quả rất tốt.
**5 – Nấm Linh Chi Tác Dụng Với Hệ Miễn Dịch:**
* Nấm linh chi tăng cường hoạt động của hệ thống miễn dịch và kháng siêu vi, giúp cơ thể luôn tươi trẻ và tăng tuổi thọ. Trong điều trị viêm gan siêu vi, nấm linh chi có tác dụng nâng cao hoạt tính của đại thực bào và lympho bào nhờ tăng chức năng sản xuất interferon trong cơ thể. Làm sản sinh phong phú các loại vitamin, chất khoảng, chất đạm cần thiết cho cơ thể.
**6 – Nấm Linh Chi Có Tác Dụng Chống Lão Hóa:**
* Nấm linh chi tác dụng như một chất oxy hóa khử các gốc tự độc trong cơ thể chống lão hóa, bảo vệ và chống ảnh hưởng của các tia chiếu xạ. Nấm cũng có tác dụng giúp cơ thể thoải loại nhanh các chất độc kể cả các kiềm loại nặng.
**7 – Nấm Linh Chi Đối Với Hệ Tuần Hoàn:**
* Chống nhiễm mỡ, xơ mạch và các biến chứng (bệnh xơ vữa động mạch vành). Nấm linh chi có tác dụng đặc biệt trong việc loại trừ chất cholesterol trong máu và các thành mạch, trợ tim, lọc sạch máu, làm giảm cholesterol, giảm xơ cứng thành động mạch, thúc đẩy quá trình lưu thông máu, tăng cường tuần hoàn máu
**8 – Nấm Linh Chi Phòng Chống Cao Huyết Áp:**
* Nấm linh chi làm giảm huyết áp, điều hòa và ổn định huyết áp và có tác dụng rất tốt cho những bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường kèm theo huyết áp cao. Nấm linh chi giúp làm giảm mệt mỏi, hỗ trợ thần kinh, chống đau đầu và tứ chi, điều hòa kinh nguyệt.
**9 – Nấm Linh Chi Đối Với Hệ Tiêu Hóa:**
* Nấm linh chi làm sạch ruột, thúc đẩy hệ tiêu hóa, nên chống táo bón mãn tính và tiêu chảy.
**10 – Nấm Linh Chi Giúp Giảm Cân Hiệu Qủa Và An Toàn:**
* Nấm linh chi giúp tăng cường hoạt động của quá trình trao đổi chất, đốt cháy lượng mỡ dư nhanh chóng, giảm sự hình thành của các tế bào mỡ và giúp cơ thể thải độc được hiệu quả hơn. Ngoài ra, nấm linh chi còn có tác dụng tích cực đối với chức năng gan, nên nó có thể giúp làm tan mỡ và chất bột.
**11 – Nấm Linh Chi Ngăn Ngừa Bệnh Ung Thư:**
* Nấm Linh Chi thuộc nhóm Polyporaceae có trong chiết xuất từ Nấm Linh Chi là hoạt chất tốt giúp hỗ trợ trong điều trị ung thư bởi vì nó giúp làm sạch cơ thể khỏi các chất độc làm giảm sự hình thành, phát triển của khối u và giúp tăng cường hệ thống miễn dịch. Nấm Linh chi còn giúp tăng cường giải độc gan, do đó cải thiện chức năng gan và kích thích sự tái sinh của các tế bào gan đồng thời giúp bổ sung các dưỡng chất rất quan trọng cho những người bị ung thư gan.
**12 – Nấm Linh Chi Hổ Trợ Qúa Trình Hóa Trị Liệu:**
* Những nghiên cứu cho thấy rằng nấm linh chi làm tăng hiệu quả điều trị trực tiếp của hóa và xạ trị. Việc tăng cường hệ miễn dịch cũng giúp bệnh nhân cải thiện tình trạng bệnh và giảm những tác dụng phụ từ hóa và xạ trị như buồn nôn, nôn, đau đầu, sốt, nhiễm trùng giảm cân, và rụng tóc.
**13 – Nấm Linh Chi Hổ Trợ Chữa Bệnh Gout:**
* Kết quả nghiên cứu thực nghiệm lâm sàng đã cho thấy, đối với các bệnh nhân sử dụng nấm linh chi bởi cơ chế tăng cường chuyển hóa, đào thải axit uric trong máu và phục hồi cơ thể, đẩy lùi căn nguyên gây bệnh gout.
* Dùng nấm linh chi có thể ngăn chặn các biểu hiện của bệnh gout, hạn chế các triệu chứng lâm sàng và hỗ trợ triệt tiêu những nguyên nhân gây bệnh bằng việc cân bằng lại quá trình chuyển hóa.
**14 – Nấm Linh Chi Sử Dụng Dể Dàng Không Tác Dụng Phụ:**
* Theo nghiên cứu chuyên sâu của các chuyên gia về nấm linh chi thì nấm linh chi có thể sử dụng lâu mà không gây bất cứ một tác dụng phụ nào làm ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Đối với người sử dụng nấm linh chi lần đầu tiên có thể mắc phải 1 số triệu chứng như ngứa da, khó tiêu… Những triệu chứng đó là do dược tính bắt đầu tác dụng vào cơ thể vì vậy 1 thời gian ngắn sẽ hết. Nếu gặp phải triệu chứng như trên nên hạ liều lượng sử dụng xuống khoảng 1 nữa khi hết có thể sử dụng với liều lượng bình thường
**15 – Nấm Linh Chi Giúp Điều Trị Mất Ngủ:**
* Nấm linh chi không có tác dụng an thần tuy nhiên nấm linh chi giúp cân bằng, nâng đỡ hệ thống cơ quan ngủ tạng làm tác động tích cực đến hệ tuần hoàn và hệ thần kinh, bổ sung thành phần và các khoáng chất cần thiết cho cơ thể vì thế anh hưởng tốt đến cơ thể làm cho cơ thể chống suy nhược ngon ngon hơn và ngủ khỏe hơn.
* Đừng để những căng bệnh ngăn cản bước tiến trong sự nghiệp của bạn, đừng để bệnh tật làm trở ngại trong cuộc sống của bạn, đừng để bệnh làm ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình của bạn. Hãy sử dụng nấm linh chi ngay hôm nay để bảo vệ sức khỏe cho bạn và những người thân trong gia đình.
* Bạn còn chần chờ gì nữa? Với công dụng tuyệt vời của Nấm Linh Chi thì bạn có lý do gì để không dùng hàng ngày. Hãy liên hệ chúng tôi ngay để có loại Nấm Linh Chi đỏ chất lượng nhất và an toàn.
Hãy
[Liên hệ ngay để có Nấm Linh Chi Đỏ chất lượng]!
++++++++++++++++++++++++
[Mr. Trương Lam Sơn](https://plus.google.com/u/0/105855507679959201150/posts) **TruongLamSon@gmail.com** **0918 407070**
****************

X-ac: 3.dca _dca

Link: <http://wp.me/4Pnk2>; rel=shortlink


markdown:
# (9120) 1998 DR
8
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**(9120) 1998 DR 8** là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh). Nó được phát hiện bởi [Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh_B%E1%BA%AFc_Kinh_Schmidt_CCD&action=edit&redlink=1)ở [trạm Xinglong](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A1m_Xinglong_(NAOC)&action=edit&redlink=1)ở tỉnh [Hồ Bắc](/wiki/H%E1%BB%93_B%E1%BA%AFc), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)ngày 22 tháng 2, 1998. [[1]](#cite_note-1)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=(9120)_1998_DR8&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=(9120)_1998_DR8&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=(9120)_1998_DR8&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=(9120)_1998_DR8&action=edit§ion=2)]
|
|
|
|
|Danh sách/danh mục
|

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1053 miss, cp1052 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


markdown:
# Axit liên hợp
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này
|cần thêm .
Theo định nghĩa proton trong
[thuyết axit và bazơ](/w/index.php?title=Thuy%E1%BA%BFt_ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_axit-baz%C6%A1&action=edit&redlink=1) của [Brønsted](/wiki/Johannes_Nicolaus_Br%C3%B8nsted)- [Lowry](/w/index.php?title=Martin_Lowry&action=edit&redlink=1),
một
**axit liên hợp** là một axit dạng HX, một cặp hai hợp chất được chuyển thành chất khác bằng cách cho hoặc nhận proton. Một axit liên hợp có thể được xem là một chất hóa học cho đi, hoặc nhận một proton của phản ứng hóa học theo chiều **thuận** theo định nghĩa axit.
Bazơ sản phẩm, X, được gọi là
**bazơ liên hợp** nếu nhận proton theo chiều **nghịch** của phản ứng hóa học. Trong trường hợp chất phản ứng là nước thì được định nghĩa như sau:
Bảng dưới trình bày một vài ví dụ về các cặp axit-bazơ. Độ mạnh của axit giảm dần và độ mạnh của bazơ tăng dần theo chiều từ trên xuống dưới.
|Axit||Bazơ|
|HFSbF
|5 |SbF
|6 − ion
|HCl
|−ion [Clorua](/w/index.php?title=Clorua&action=edit&redlink=1) 2SO 4 [Axit sulfuric](/wiki/Acid_sulfuric) 4 − [Hydrogen sulfate](/w/index.php?title=Hydrogen_sulfate&action=edit&redlink=1)ion 3 [Axit nitric](/wiki/Axit_nitric) 3 −ion [Nitrat](/wiki/Nitrat) 3O + 2O [Nước](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_(ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD)&action=edit&redlink=1) 4 −ion [hidro sunfat](/w/index.php?title=Hidro_sunfat&action=edit&redlink=1) 4 2−ion [sunfat](/w/index.php?title=Sunfat&action=edit&redlink=1) 3PO 4 [Axit photphoric](/w/index.php?title=Axit_photphoric&action=edit&redlink=1) 2PO 4 −ion [Dihidro photphat](/w/index.php?title=Dihidro_photphat&action=edit&redlink=1) 3COOH [Axit axetic](/wiki/Axit_axetic) 3COO −ion [Axetat](/w/index.php?title=Axetat&action=edit&redlink=1) 2CO 3 [Axit Cacbonic](/w/index.php?title=Axit_Cacbonic&action=edit&redlink=1) 3 −ion [hidro cacbonat](/w/index.php?title=Hidro_cacbonat&action=edit&redlink=1) 2S [axit sunfurơ](/w/index.php?title=Axit_sunfur%C6%A1&action=edit&redlink=1) −ion [hidro sunfit](/w/index.php?title=Hidro_sunfit&action=edit&redlink=1) 2PO 4 −ion [Đihidro photphat](/w/index.php?title=%C4%90ihidro_photphat&action=edit&redlink=1) 4 2−ion [Hidro photphat](/w/index.php?title=Hidro_photphat&action=edit&redlink=1) 4 +ion [amoni](/w/index.php?title=Amoni&action=edit&redlink=1) 3 [Ammoniac](/wiki/Amoniac) 3 −ion [hidrocacbonat](/w/index.php?title=Hidrocacbonat&action=edit&redlink=1) *(bicarbonat)* 3 2−ion [cacbonat](/wiki/Cacbonat) 4 2− [Hydrogen phosphate](/w/index.php?title=Hydrogen_phosphate&action=edit&redlink=1)ion 4 3−ion [phốt phát](/wiki/Ph%E1%BB%91t_ph%C3%A1t) 2O [Nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc)(trung tính, [pH](/wiki/PH)7) −ion

X-Cache: cp1068 miss, cp1052 miss


markdown:
*Cerbia*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đối với bài về the country, xem
[Serbia](/wiki/Serbia). Đối với bài về the village ở [Hunedoara County](/w/index.php?title=Hunedoara_County&action=edit&redlink=1), [România](/wiki/Rom%C3%A2nia), xem [Zam, Hunedoara](/w/index.php?title=Zam,_Hunedoara&action=edit&redlink=1).
|
|Cerbia
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Noctuidae](/wiki/Noctuidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) *Cerbia* * là một chi Cerbia* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Noctuidae](/wiki/Noctuidae).

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1054 hit/1, cp1052 miss


markdown:
# Hancourt
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [49°54′14″B 3°04′24″Đ / 49,9038888889°B 3,07333333333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Hancourt¶ms=49.9038888889_N_3.07333333333_E_region:FR_type:adm2nd_source:nlwiki)
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Picardy](/wiki/Picardy) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Somme](/wiki/Somme) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Péronne](/wiki/P%C3%A9ronne_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tổng Roisel](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Roisel&action=edit&redlink=1) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Cộng đồng các xã tổng Roisel](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_c%C3%A1c_x%C3%A3_t%E1%BB%95ng_Roisel&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(
[2001](/wiki/2001)- [2008](/wiki/2008)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 102 m/335 ft)
1 2(1,57 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(65 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [80413](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=80413-COM)/ [80240](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Hancourt** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Somme](/wiki/Somme), [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Picardie](/wiki/Picardie), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Hancourt&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hancourt&action=edit§ion=1)]
Thị trấn này tọa lạc trên đường D15 và đường D194, khoảng 10
[dặm Anh](/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh) về phía tây bắc của [Saint-Quentin](/w/index.php?title=Saint-Quentin&action=edit&redlink=1).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Hancourt&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hancourt&action=edit§ion=2)]
|1962||1968||1975||1982||1990||1999|
|98||132||117||92||117||100|
|Số liệu điều tra dân số từ năm
|
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Hancourt&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hancourt&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Hancourt&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hancourt&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Hancourt&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hancourt&action=edit§ion=5)] [Hancourt trên trang mạng của INSEE](http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=C&codgeo=80413&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR&quelcas=LISTE) **(tiếng Pháp)** [Hancourt trên trang mạng của Quid](http://www.quid.fr/communes.html?mode=detail&id=31767&req=Hancourt) **(tiếng Pháp)**
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1052 miss, cp1052 miss


markdown:
# Khởi nghĩa Lam Sơn
|
|
|Chỉ huy
|† |
|† [Thái Phúc](/wiki/Th%C3%A1i_Ph%C3%BAc_(nh%C3%A0_Minh)) ![ Đầu hàng](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
![ Đầu hàng](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
[Vương Thông](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Th%C3%B4ng_(nh%C3%A0_Minh)) [Vương An Lão](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_An_L%C3%A3o&action=edit&redlink=1) [Liễu Thăng](/wiki/Li%E1%BB%85u_Th%C4%83ng) **†** [Mộc Thạnh](/wiki/M%E1%BB%99c_Th%E1%BA%A1nh) [Lương Minh](/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_Minh) **†** [Lý Khánh](/wiki/L%C3%BD_Kh%C3%A1nh) **†** [Hoàng Phúc](/wiki/Ho%C3%A0ng_Ph%C3%BAc) ![ Đầu hàng](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
![ Đầu hàng](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
[người](/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)(năm 1427) **Khởi nghĩa Lam Sơn** (1418-1427) ( [chữ Nôm](/wiki/Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m): 起義藍山) là cuộc khởi nghĩa đánh đuổi quân Minh xâm lược về nước do [Lê Lợi](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) lãnh đạo và kết thúc bằng việc giành lại độc lập cho nước [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t) và sự thành lập nhà [Hậu Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1).
Khởi nghĩa Lam Sơn gồm ba giai đoạn lớn: hoạt động ở vùng núi
[Thanh Hoá](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) (1418-1423), tiến vào phía nam (1424-1425) và giải phóng Đông Quan (1426-1427). Trong giai đoạn đầu,cuộc khởi nghĩa Lam Sơn gặp rất nhiều khó khăn, thường phải hứng chịu các cuộc càn quét của quân [Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh), mặc dù vẫn có những trận họ đánh thắng quân Minh và họ cũng từng đánh bại được quân [Ai Lao](/wiki/L%C3%A0o) cấu kết với quân Minh. Quân khởi nghĩa bắt đầu giành thế thắng khi Lê Lợi tiến quân ra đất [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An) vào năm [1424](/wiki/1424). Họ đạt được nhiều thắng lợi to lớn, đỉnh điểm là đại thắng ở Tân Bình, [Thuận Hóa](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_H%C3%B3a). Cuối cùng, vào năm [1426](/wiki/1426), giữa lúc quân khởi nghĩa đang trên đà thắng lợi và tiếng tăm của Lê Lợi lên cao, quân khởi nghĩa tiến đánh thành [Đông Quan](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i#Th.C4.83ng_Long.2C_.C4.90.C3.B4ng_.C4.90.C3.B4.2C_.C4.90.C3.B4ng_Quan.2C_.C4.90.C3.B4ng_Kinh), và đánh tan nát quân Minh trong [trận Tốt Động-Chúc Động](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_T%E1%BB%91t_%C4%90%E1%BB%99ng_%E2%80%93_Ch%C3%BAc_%C4%90%E1%BB%99ng). Bước sang năm [1427](/wiki/1427), nghĩa quân đập tan tác 10 vạn viện binh của đối phương trong [trận Chi Lăng - Xương Giang](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Chi_L%C4%83ng_%E2%80%93_X%C6%B0%C6%A1ng_Giang), giết [chết](/wiki/Ch%E1%BA%BFt) viên chỉ huy quân Minh là [Liễu Thăng](/wiki/Li%E1%BB%85u_Th%C4%83ng). Họ thu được nhiều chiến mã, lại còn bắt sống và tiêu diệt được nhiều tướng Minh. Cuối cùng, người Minh phải giảng hòa và thoái binh về nước, khiến cho nước Đại Việt không còn một mống quân xâm lăng. Một văn thần trong quân khởi nghĩa là [1] [Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i)thừa lệnh của Lê Lợi đã viết bài *để tuyên cáo cho toàn quốc biết về chiến thắng vẻ vang của nghĩa quân Lam Sơn.* [Bình Ngô đại cáo](/wiki/B%C3%ACnh_Ng%C3%B4_%C4%91%E1%BA%A1i_c%C3%A1o) [[1]](#cite_note-vietnamsuluocqua-1)
## Mục lục
[1 Bối cảnh lịch sử](#B.E1.BB.91i_c.E1.BA.A3nh_l.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [2 Hoạt động ở vùng núi Thanh Hóa](#Ho.E1.BA.A1t_.C4.91.E1.BB.99ng_.E1.BB.9F_v.C3.B9ng_n.C3.BAi_Thanh_H.C3.B3a) [3 Tiến vào Nam](#Ti.E1.BA.BFn_v.C3.A0o_Nam) [4 Giải phóng Đông Quan](#Gi.E1.BA.A3i_ph.C3.B3ng_.C4.90.C3.B4ng_Quan) [5 Vấn đề tù binh người Minh](#V.E1.BA.A5n_.C4.91.E1.BB.81_t.C3.B9_binh_ng.C6.B0.E1.BB.9Di_Minh) [6 Lê Lợi lên ngôi vua](#L.C3.AA_L.E1.BB.A3i_l.C3.AAn_ng.C3.B4i_vua) [7 Phong thưởng](#Phong_th.C6.B0.E1.BB.9Fng) [8 Vai trò của hỏa lực trong khởi nghĩa Lam Sơn](#Vai_tr.C3.B2_c.E1.BB.A7a_h.E1.BB.8Fa_l.E1.BB.B1c_trong_kh.E1.BB.9Fi_ngh.C4.A9a_Lam_S.C6.A1n) [9 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [10 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [11 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o)
## Bối cảnh lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=1)]
### Bối cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=2)]
Khởi nghĩa Lam Sơn nổ ra trong bối cảnh rất khó khăn. Nhiều cuộc nổi dậy chống Minh, điển hình là nhà
[Hậu Trần](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_Tr%E1%BA%A7n), đã bị dẹp một cách tàn khốc. Liên tiếp 2 vua [nhà Hồ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BB%93), một vua nhà Hậu Trần bị bắt về bắc, vua Trùng Quang và các tướng đều tử tiết. [Trương Phụ](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5) tàn sát những người lính theo quân khởi nghĩa và cả dân thường rất tàn bạo (chặt đầu, đốt xác, cuốn ruột vào cây...) để khủng bố tinh thần người Việt.
Năm Giáp Ngọ (1414), tháng Giêng, tướng nhà Minh là Trương Phụ, Mộc Thạnh hoàn thành xong việc đánh dẹp các cuộc khởi nghĩa của nhà Hậu Trần, bắt đầu tiến hành việc cai trị Đại Việt.
[[2]](#cite_note-2)
Sự cai trị tàn bạo, khắc nghiệt của nhà Minh khiến người dân Đại Việt rất oán hận
[[3]](#cite_note-3) [[4]](#cite_note-4)
### Lê Lợi khởi nghĩa ở Lam Sơn[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=3)]
Lê Lợi là phụ đạo Lam Sơn (tên gọi thổ tù), nối đời làm hào trưởng Lam Sơn, trước theo vua Trùng Quang, làm chức Kim ngô Tướng quân, sau Hoàng Phúc chiêu dụ đến cho làm Thổ quan Tuần kiểm, Lê Lợi không theo.
Lê Lợi lẩn dấu ở núi rừng làm nghề cày cấy; tự mình vui với Kinh, Sử, nhất là càng chuyên tâm về các sách Thao Lược; hậu đãi các tân khách; chiêu nạp kẻ trốn, kẻ làm phản; ngầm nuôi ác kẻ mưu trí; bỏ của, phát thóc để giúp cho kẻ côi cút, nghèo nàn; hậu lễ, nhún lời, để thu bọn anh hùng hào kiệt; đều được lòng vui vẻ của họ. Những hào kiệt như Lê Văn An, Lê Văn Linh, Bùi Quốc Hưng, Lưu Nhân Chú, Trịnh Vô, Vũ Uy, Lê Liễu và Lê Xa Lôi nối tiếp đến quy phục. [5] [[6]](#cite_note-6) [[7]](#cite_note-T.C3.A2n_Vi.E1.BB.87t_1956-7) [[8]](#cite_note-8)
Lê Lợi thấy người Minh tàn ngược, khẳng khái nói:
|“||
|Trượng phu sinh ở đời phải nên cứu nạn lập công, sao lại chịu khổ làm tôi tớ người ta |”|
|
|
— Việt sử tiêu án
Lại thường đem hậu lễ, lời nhún lời, đem nhiều vàng, bạc, của báu, đút lót cho các tướng giặc là bọn Trương Phụ, Trần Trí, Sơn Thọ, Mã Kỳ; mong thư bớt tấm lòng hãm hại; đợi thời, lừa dịp. Ngụy quan Lương Nhữ Hốt bàn với tướng Minh, nói rằng:
*Chúa Lam sơn chiêu vong, nạp bạn, đãi quân lính rất hậu, chí nó chẳng nhỏ. Nếu thuồng luồng gặp được mây mưa, thì tất không phải là vật ở trong ao đâu!. Nên sớm trừ đi, đừng để sau sinh vạ* Nhà Minh tin lời Lương Nhữ Hốt, bức bách Lê Lợi gấp gáp, Lê Lợi bèn đại hội tướng sĩ, bàn việc khởi binh. Mùa xuân, tháng giêng, ngày Canh Thân, năm 1418 Lê Lợi khởi binh ở Lam Sơn, xưng là Bình Định vương, cử cháu là Lê Thạch làm Tướng quốc, truyền hịch đi các nơi cùng chống quân Minh. [[7]](#cite_note-T.C3.A2n_Vi.E1.BB.87t_1956-7) [[9]](#cite_note-ReferenceA-9) [[10]](#cite_note-10)
Cuộc khởi nghĩa mở đầu được
[Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i) viết trong *: Bình Ngô đại cáo* *Vừa khi cờ nghĩa dấy lên* *Chính lúc quân thù đang mạnh* *... Tuấn kiệt như sao buổi sớm* *Nhân tài như lá mùa thu*
## Hoạt động ở vùng núi Thanh Hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=4)]
### Lực lượng ban đầu của quân khởi nghĩa Lam Sơn[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=5)]
Mùa xuân năm Mậu Tuất
[1418](/wiki/1418), [Lê Lợi](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) đã cùng những hào kiệt đồng chí hướng như [Lê Văn An](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_An), [Lê Sát](/wiki/L%C3%AA_S%C3%A1t), [Lưu Nhân Chú](/wiki/L%C6%B0u_Nh%C3%A2n_Ch%C3%BA), [Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i)... tất cả 50 tướng văn và tướng võ chính thức phất cờ khởi nghĩa Lam Sơn (trong đó 19 người đã từng tham gia [11] [hội thề Lũng Nhai](/wiki/H%E1%BB%99i_th%E1%BB%81_L%C5%A9ng_Nhai), năm 1416), xưng là Bình Định Vương, kêu gọi dân Việt đồng lòng đứng lên đánh quân xâm lược [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh)cứu nước. Địa danh Lam Sơn nay thuộc huyện [Thọ Xuân](/wiki/Th%E1%BB%8D_Xu%C3%A2n)tỉnh Thanh Hóa.
Theo sách Lam Sơn thực lục, buổi đầu khởi nghĩa Lam Sơn:
|“||
|Nguyên trước Nhà vua kinh-doanh việc bốn phương, Bắc đánh giặc Minh, Nam đuổi quân Lào, mình trải trăm trận, đến đâu được đấy, chỉ dùng có quan võ là bọn Lê Thạch, Lê Lễ, Lê Sát, Lê Vấn, Lê Lý, Lê Ngân, ba mươi lăm người; quan văn là bọn Lê văn Linh, Lê quốc Hưng; cùng những quân-thân như cha, con; hai trăm thiết-kỵ, hai trăm nghĩa-sĩ, hai trăm dũng-sĩ và mười bốn thớt voi. Còn bọn chuyên-chở lương-thảo, cùng già yếu đi hộ-vệ vợ con, cũng chỉ hai nghìn người mà thôi. |”|
|
|
— Lam Sơn thực lục
### Lực lượng quân Minh thời điểm năm 1418[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=6)]
Quân Minh có 5 vạn quân, voi ngựa hàng trăm con.
[[9]](#cite_note-ReferenceA-9)
### Quá trình quân khởi nghĩa Lam Sơn hoạt động ở vùng núi Thanh Hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=7)]
Thời kỳ hoạt động ở vùng núi
[Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) là giai đoạn khó khăn nhất của cuộc khởi nghĩa. Trong thời gian đầu, lực lượng của quân Lam Sơn chỉ có vài ngàn người, lương thực thiếu thốn, thường chỉ thắng được vài trận nhỏ và hay bị quân Minh đánh bại.
Bị quân Minh vây đánh nhiều trận, quân Lam Sơn khốn đốn ba lần phải rút chạy lên núi
[Chí Linh](/wiki/Ch%C3%AD_Linh_(n%C3%BAi)) những năm 1418, 1419, 1422 và một lần cố thủ ở Sách Khôi năm 1422. Một lần bị quân Minh vây gắt ở núi Chí Linh (có sách ghi năm 1418, có sách ghi năm 1419), quân sĩ hết lương, một nghĩa sĩ của Lê Lợi là [Lê Lai](/wiki/L%C3%AA_Lai) theo gương [Kỷ Tín](/wiki/K%E1%BB%B7_T%C3%ADn) nhà [Tây Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) phải đóng giả làm Lê Lợi, dẫn quân ra ngoài nhử quân Minh. Quân Minh tưởng là bắt được chúa Lam Sơn nên lơi lỏng phòng bị, Lê Lợi và các tướng lĩnh thừa cơ mở đường khác chạy thoát. Lê Lai bị quân Minh giải về Đông Quan và bị giết. (Xem thêm bài [Lê Lai](/wiki/L%C3%AA_Lai))
Ngoài quân Minh, Lê Lợi và quân Lam Sơn còn phải đối phó với một bộ phận các tù trưởng miền núi tại địa phương theo nhà Minh và quân nước Ai Lao (
[Lào](/wiki/L%C3%A0o)) bị xúi giục hùa theo. Dù gặp nhiều khó khăn, quân Lam Sơn mấy lần đánh bại quân Ai Lao có lực lượng đông hơn. Tuy nhiên do lực lượng chưa đủ mạnh nên Lê Lợi thường cùng quân Lam Sơn phải ẩn náu trong rừng núi, nhiều lần phải ăn rau củ và măng tre lâu ngày; có lần ông phải giết cả voi và ngựa chiến của mình để cho tướng sĩ ăn.
Trước tình thế hiểm nghèo, Lê Lợi phải xin giảng hòa với quân Minh năm 1422. Đến năm 1423, khi thực lực được củng cố, lại thấy quân Minh bắt giữ sứ giả, Lê Lợi liền tuyệt giao cắt đứt giảng hoà.
## Tiến vào Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=8)]
Theo kế của
[Nguyễn Chích](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ch%C3%ADch), năm 1424 Lê Lợi quyết định đưa quân vào đồng bằng [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An). Tiến vào Nghệ An là một bước ngoặt về chiến thuật trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
Trên đường đi, quân Lam Sơn hạ thành Đa Căng (Bất Căng,
[Thọ Xuân](/wiki/Th%E1%BB%8D_Xu%C3%A2n)) do [Lương Nhữ Hốt](/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_Nh%E1%BB%AF_H%E1%BB%91t) giữ, đánh lui quân cứu viện của viên tù trưởng địa phương theo quân Minh là Cầm Bành. Sau đó quân Lam Sơn đánh thành Trà Lân. Tướng Minh là Trần Trí mang quân từ Nghệ An tới cứu Cầm Bành, bị quân Lam Sơn đánh lui. Lê Lợi vây Cầm Bành, Trí đóng ngoài xa không dám cứu. Bị vây ngặt lâu ngày, Bành phải đầu hàng.
Lê Lợi sai
[Đinh Liệt](/wiki/%C4%90inh_Li%E1%BB%87t) mang quân vào đánh Nghệ An, lại mang quân chủ lực cùng tiến vào, Trần Trí bị thua liền mấy trận phải rút vào thành cố thủ.
Lý An, Phương Chính từ
[Đông Quan](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Quan_(huy%E1%BB%87n)) (thuộc Đông Hưng, Thái Bình) vào cứu Trần Trí ở Nghệ An, Trí cũng mang quân ra ngoài đánh. Lê Lợi dùng kế nhử địch đến sông Độ Gia phá tan. Trần Trí chạy về Đông Quan, còn An và Chính lại chạy vào thành Nghệ An.
Tháng 5 năm 1425, Lê Lợi lại sai
[Đinh Lễ](/wiki/%C4%90inh_L%E1%BB%85) đem quân ra đánh Diễn Châu, quân Minh thua chạy về Tây Đô (Thanh Hóa). Sau đó ông lại điều Lê Sát, [Lưu Nhân Chú](/wiki/L%C6%B0u_Nh%C3%A2n_Ch%C3%BA), [Lê Triện](/wiki/L%C3%BD_Tri%E1%BB%87n) tiếp ứng cho Đinh Lễ đánh ra Tây Đô, quân Minh ra đánh lại bị thua phải rút vào cố thủ trong thành.
Lê Lợi một mặt siết vòng vây quanh thành Nghệ An và Tây Đô, mặt khác sai
[Trần Nguyên Hãn](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Nguy%C3%AAn_H%C3%A3n), [Doãn Nỗ](/wiki/Do%C3%A3n_N%E1%BB%97), Lê Đa Bồ đem quân vào nam đánh Tân Bình, [Thuận Hóa](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_H%C3%B3a). Tướng Minh là Nhậm Năng ra đánh bị phá tan. Sau Lê Lợi lai sai Lê Ngân, Lê Văn An mang thủy quân tiếp ứng cho Trần Nguyên Hãn chiếm đất Tân Bình, Thuận Hoá. Quân Minh phải rút vào cố thủ nốt.
Như vậy đến cuối năm 1425, Lê Lợi làm chủ toàn bộ đất đai từ Thanh Hóa trở vào, các thành địch đều bị bao vây
## Giải phóng Đông Quan[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=9)]
### Chiến thắng Tốt Động, Chúc Động[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=10)]
Tháng 8 năm 1426, Lê Lợi chia quân cho các tướng làm 3 cánh bắc tiến.
[Phạm Văn Xảo](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_X%E1%BA%A3o), [Đỗ Bí](/wiki/%C4%90%E1%BB%97_B%C3%AD), [Trịnh Khả](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3), [Lê Triện](/wiki/L%C3%BD_Tri%E1%BB%87n) ra phía Tây bắc, [Lưu Nhân Chú](/wiki/L%C6%B0u_Nh%C3%A2n_Ch%C3%BA), Bùi Bị ra phía Đông bắc; [Đinh Lễ](/wiki/%C4%90inh_L%E1%BB%85), [Nguyễn Xí](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_X%C3%AD) ra đánh Đông Quan.
Lê Triện tiến đến gần Đông Quan gặp Trần Trí kéo ra, liền đánh bại Trí. Nghe tin viện binh nhà Minh ở Vân Nam sắp sang, Triện chia quân cho Phạm Văn Xảo, Trịnh Khả ra chặn quân Vân Nam, còn Triện và Đỗ Bí hợp với quân Đinh Lễ, Nguyễn Xí đánh Đông Quan.
Viện quân từ Vân Nam do Vương An Lão chỉ huy kéo sang, nhưng bị Phạm Văn Xảo phá tan. An Lão chạy về cố thủ ở thành Tam Giang. Trần Trí thấy mất viện binh bèn cầu viện Lý An ở Nghệ An. Lý An và Phương Chính để Thái Phúc ở lại giữ thành Nghệ An, mang quân vượt biển ra cứu Đông Quan. Quân Lam Sơn định đón đường ngăn chặn nhưng không được. Lê Lợi liền giao cho Lê Văn An,
[Lê Văn Linh](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Linh) vây thành, còn mình kéo đại quân ra bắc.
Để đối phó lại tình hình nguy cấp, năm 1426, nhà Minh cho huy động 20.000 quân từ nhiều tỉnh phía nam tiến vào tiếp viện. Các quan lại nhà Minh tại Việt Nam cũng được lệnh mộ thêm 30.000 thổ binh bản xứ hỗ trợ. Thêm vào đó, nhà Minh cho gửi thêm hỏa khí sang trợ chiến, và các tướng Minh tại Việt Nam cũng rút hết quân làm đồn điền (trồng lúa lấy lương - khoảng 8.000 thổ binh bản xứ) để đối phó với quân nổi dậy.
Trần Trí, Phương Chính bị cách chức, bị đặt dưới quyền Vương Thông sai khiến để lấy công chuộc tội. Tại Vân Nam, Mộc Thạnh cũng được lệnh tuyển mộ 15 ngàn bộ binh và 3 ngàn cung thủ chuẩn bị sẵn sàng. [12] Từ Quảng Tây, tướng Minh là Cố Hưng Tổ (Gu Xing-zu) được lệnh đưa 5.000 quân bản bộ sang tiếp ứng với Vương Thông. [[13]](#cite_note-13) [[14]](#cite_note-14)
Vương Thông, Mã Anh mang quân sang tiếp viện, hợp với quân ở Đông Quan được 10 vạn, chia cho Phương Chính, Mã Kỳ ra chặn đánh quân Lam Sơn. Lê Triện, Đỗ Bí đánh bại Mã Kỳ ở Từ Liêm, lại đánh luôn cánh quân của Chính. Cả hai tướng thua chạy, về nhập với quân Vương Thông ở Cổ Sở. Lê Triện lại tiến đánh Vương Thông, nhưng Thông đã phòng bị, Triện bị thua phải rút về Cao Bộ, sai người cầu cứu Nguyễn Xí.
Đinh Lễ, Nguyễn Xí đem quân đến đặt phục binh ở
[Tốt Động](/wiki/T%E1%BB%91t_%C4%90%E1%BB%99ng), [Chúc Động](/wiki/Ch%C3%BAc_S%C6%A1n) (các địa danh này ngày nay đều thuộc huyện [Chương Mỹ](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_M%E1%BB%B9), [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)) . Nhân biết Vương Thông định chia dường đánh úp Lê Triện, hai tướng bèn tương kế tựu kế dụ Thông vào ổ mai phục Tốt Động [15] . Quân Vương Thông thua to, Trần Hiệp, Lý Lượng và 5 vạn quân bị giết, 1 vạn quân bị bắt sống. Thông cùng các tướng chạy về cố thủ ở Đông Quan. [[16]](#cite_note-16)
Sử chép ba đạo quân ra bắc của Lê Lợi chỉ có tổng số 9000 người. Các nhà nghiên cứu cho rằng con số đó chưa chính xác vì các trận đánh của ba đạo quân này đều có quy mô khá lớn và lực lượng quân Minh sang nhập vào khá đông, do đó để giành thắng lợi, 3 cánh quân (sau đó lại chia thành 4) chắc phải đông hơn. Với một vài ngàn người khó đương nổi lực lượng đông và mạnh của quân Minh như vậy. Căn cứ sách Đại Việt thông sử, khi quân Minh sắp rút về, Lê Lợi đã bàn với các tướng, đại ý rằng: quân Lam Sơn hiện có tổng số 35 vạn, ông dự định sẽ cho 25 vạn về làm ruộng và tuyển lấy 10 vạn làm quân thường trực của triều đình. Qua đó thì thấy những cánh quân ra bắc phải có một vài vạn mỗi cánh quân.
Ngoài ra, theo tác giả Karl Hack, sau khi
[nhà Hậu Trần](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_Tr%E1%BA%A7n) thất bại, nhà Minh cho rằng sự bình định ở Giao Chỉ cơ bản đã hoàn thành, nên điều Trương Phụ cùng một phần lớn đạo quân viễn chinh về nước. Việc đánh dẹp và chiếm giữ được giao lại cho các đạo quân phần nhiều gồm binh lính mộ bản xứ và có các chỉ huy là người Việt. Đây có lẽ là lý do sự chiếm đóng của nhà Minh nhanh chóng sụp đổ khi các binh lính người Việt này nổi dậy hoặc hưởng ứng các cuộc nổi dậy sau này. [[12]](#cite_note-Karl_Hack.2C_trang_88-12)
Lê Lợi được tin thắng trận liền sai Trần Nguyên Hãn, Bùi Bị chia hai đường thủy bộ tiến ra gần Đông Quan.
### Lập Trần Cảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=11)]
Vương Thông thua chạy không dám ra đánh, viện cớ tìm lại tờ chiếu của vua
[Minh Thành Tổ](/wiki/Minh_Th%C3%A0nh_T%E1%BB%95) năm 1407 khi đánh [nhà Hồ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BB%93), có nội dung muốn lập lại con cháu [nhà Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n) (vì nhà Hồ cướp ngôi nhà Trần nên Minh Thành Tổ lấy danh nghĩa lập lại nhà Trần để mang quân sang đánh nhà Hồ, nay Vương Thông muốn vin vào đó) ra điều kiện với Lê Lợi rằng Thông sẽ rút về nếu Lê Lợi lập con cháu nhà Trần làm vua.
Lê Lợi vì đại cuộc, muốn quân Minh nhanh chóng rút về nên đồng ý. Ông sai người tìm được
[Trần Cảo](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_C%E1%BA%A3o_(vua)) bèn lập làm vua, còn ông tự xưng là Vệ quốc công. Theo sử sách, Trần Cảo tên thật là Hồ Ông, tự xưng là cháu nội vua [Trần Nghệ Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Ngh%E1%BB%87_T%C3%B4ng), được tù trưởng châu Ngọc Ma tiến cử với Lê Lợi. Nhưng theo một số sử gia gần đây, việc Trần Cảo mạo xưng hay thật sự là con cháu nhà Trần rất khó xác định, có thể chữ "mạo xưng" mà sử sách ghi là do các sử gia [nhà Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1) chép vào để giảm uy tín của Cảo.
Vương Thông ngoài mặt giảng hòa nhưng lại sai quân đào hào cắm chông phòng thủ và mật sai người về xin cứu viện.
[Lê Lợi](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) biết chuyện liền cắt đứt giảng hòa.
### Vây thành Đông Quan[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=12)]
Sau khi cắt đứt giảng hoà, Lê Lợi sai các tướng đi đánh chiếm các thành ở Bắc bộ như Điêu Diêu (
[Thị Cầu](/wiki/Th%E1%BB%8B_C%E1%BA%A7u), [Bắc Ninh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh)), Tam Giang (Tam Đái, [Phú Thọ](/wiki/Ph%C3%BA_Th%E1%BB%8D)), Xương Giang (phủ Lạng Thương), Kỳ Ôn, không lâu sau đều hạ được.
Đầu năm 1427, Lê Lợi chia quân tiến qua sông Nhị Hà, đóng dinh ở Bồ Đề, sai các tướng đánh thành Đông Quan. Ông đặt kỷ luật quân đội rất nghiêm để yên lòng nhân dân. Do đó quân Lam Sơn đi đến các nơi rất được lòng dân.
Tướng Minh là Thái Phúc nộp thành Nghệ An xin hàng. Lê Lợi sai Thượng thư bộ Lại là
[Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i) viết thư dụ địch ở các thành khác ra hàng.
Nhân lúc quân Lam Sơn vây thành có vẻ lơi lỏng, quân Minh ở Đông Quan ra đánh úp.
[Lê Triện](/wiki/L%C3%BD_Tri%E1%BB%87n) tử trận ở [Từ Liêm](/wiki/T%E1%BB%AB_Li%C3%AAm), [Đinh Lễ](/wiki/%C4%90inh_L%E1%BB%85) và [Nguyễn Xí](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_X%C3%AD) bị bắt ở [Thanh Trì](/wiki/Thanh_Tr%C3%AC). Đinh Lễ bị giặc giết hại, sau Nguyễn Xí lợi dụng một đêm mưa giông mà trốn thoát được.
### Chiến thắng Chi Lăng-Xương Giang[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=13)]
Cuối năm 1427, vua
[Minh Tuyên Tông](/wiki/Minh_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng) điều viện binh cứu Thành sơn hầu [Vương Thông](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Th%C3%B4ng), sai An viễn hầu [Liễu Thăng](/wiki/Li%E1%BB%85u_Th%C4%83ng) mang 10 vạn quân tiến sang từ [Quảng Tây](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_T%C3%A2y); Chinh Nam tướng quân thái phó Kiềm quốc công [Mộc Thạnh](/wiki/M%E1%BB%99c_Th%E1%BA%A1nh) mang 5 vạn quân từ [Vân Nam](/wiki/V%C3%A2n_Nam) kéo sang. Đây là hai tướng đã từng sang đánh Việt Nam thời [nhà Hồ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BB%93) và [nhà Hậu Trần](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_Tr%E1%BA%A7n). Theo các nhà nghiên cứu, con số 15 vạn của cả hai đạo quân có thể là nói cao lên, trên thực tế nếu cộng số các đạo quân điều động từ các nơi thì tổng số chỉ có khoảng gần 12 vạn quân và cánh quân chủ lực là của Liễu Thăng.
Theo
[Minh sử](/wiki/Minh_s%E1%BB%AD) thì tới cuối tháng 1 năm 1427, [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) điều động từ Bắc Kinh, Nam Kinh và khắp các tỉnh miền nam Trung Quốc khoảng 70.000 quân . Để cung ứng lương thảo, tại các tỉnh [12] [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), [Quảng Tây](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_T%C3%A2y)hễ nơi nào có dư lương thực đều phải tức tốc vận chuyển về để cung ứng cho đạo quân viễn chinh. Tới cuối tháng 3, nhà Minh lại điều thêm 2.200 vệ binh từ [Vũ Xương](/wiki/V%C5%A9_X%C6%B0%C6%A1ng)và [Thành Đô](/wiki/Th%C3%A0nh_%C4%90%C3%B4), 10.000 quân tinh nhuệ từ [Nam Kinh](/wiki/Nam_Kinh)và 33.000 quân từ các tỉnh miền nam Trung Quốc đặt dưới quyền Liễu Thăng và Mộc Thạnh.
Nghe tin có viện binh, nhiều tướng muốn đánh để hạ gấp thành
[Đông Quan](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i). Tuy nhiên, theo ý kiến của Nguyễn Trãi, Lê Lợi cho rằng đánh thành là hạ sách vì quân trong thành đông, chưa thể lấy ngay được, nếu bị viện binh đánh kẹp vào thì nguy; do đó ông quyết định điều quân lên chặn đánh viện binh trước để nản lòng địch ở Đông Quan.
Đầu tiên, ông ra lệnh dời người ở những vùng địch đi qua như
[Lạng Giang](/wiki/L%E1%BA%A1ng_Giang), [Bắc Giang](/wiki/B%E1%BA%AFc_Giang), [Quy Hoá](/w/index.php?title=Quy_Ho%C3%A1&action=edit&redlink=1), [Tuyên Quang](/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang), để đồng không để cô lập địch. Biết cánh Liễu Thăng là quân chủ lực, ông sai [Lê Sát](/wiki/L%C3%AA_S%C3%A1t), [Lưu Nhân Chú](/wiki/L%C6%B0u_Nh%C3%A2n_Ch%C3%BA), [Lê Văn Linh](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Linh), [Đinh Liệt](/wiki/%C4%90inh_Li%E1%BB%87t) mang quân phục ở [Chi Lăng](/wiki/%E1%BA%A2i_Chi_L%C4%83ng), lại sai [Lê Văn An](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_An), [Nguyễn Lý](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_L%C3%BD) mang quân tiếp ứng. Đối với cánh quân Mộc Thạnh, ông biết Thạnh là viên tướng lão luyện, sẽ ngồi chờ thắng bại của Liễu Thăng mới hành động nên hạ lệnh cho [Phạm Văn Xảo](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_X%E1%BA%A3o) và [Trịnh Khả](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3) cố thủ không đánh.
Tướng trấn giữ biên giới là
[Trần Lựu](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_L%E1%BB%B1u&action=edit&redlink=1) liên tục giả cách thua chạy từ [Ải Nam Quan](/wiki/Nam_Quan) về [Ải Lưu](/w/index.php?title=%E1%BA%A2i_L%C6%B0u&action=edit&redlink=1) rồi lại lui về [Chi Lăng](/wiki/%E1%BA%A2i_Chi_L%C4%83ng). Ngày 18 tháng 9 âm lịch, Liễu Thăng đuổi đến Chi Lăng. Trần Lựu lại thua, Thăng đắc thắng mang 100 quân kị đi trước. Ngày 20, Thăng bị phục binh của Lê Sát, Trần Lựu đổ ra chém chết. Tới tận ngày 25 tháng 12 năm 1427, vua Minh mới nhận được tin Liễu Thăng bị giết. [[17]](#cite_note-17)
Các tướng thừa dịp xông lên đánh địch, giết hơn 1 vạn quân, chém được Lương Minh, Lý Khánh tự vẫn. Tướng Minh còn lại Hoàng Phúc, Thôi Tụ cố kéo về thành Xương Giang thế thủ nhưng đến nơi mới biết thành đã bị quân Lam Sơn hạ, phải đóng quân ngoài đồng không. Lê Lợi sai
[Trần Nguyên Hãn](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Nguy%C3%AAn_H%C3%A3n) chặn đường vận lương, sai [Phạm Vấn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%E1%BA%A5n), [Nguyễn Xí](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_X%C3%AD) tiếp ứng cho Lê Sát cùng sáp đánh, giết 5 vạn quân Minh ở Xương Giang. Hoàng Phúc, Thôi Tụ và hơn 3 vạn quân bị bắt. Do quyết tâm không quy hàng, Thôi Tụ bị giết. Hoàng Phúc bị bắt khi định chạy theo ngả Chi Lăng. Cùng quẫn định tự tự sát thì thuộc hạ quỳ xuống van xin ngăn lại, Lê Lợi biết chuyện khen ngợi, tới ngày 17 tháng 12 năm 1427 thì cho người thả về Trung Quốc theo đường [1] [Long Châu](/wiki/Long_Ch%C3%A2u,_S%C3%B9ng_T%E1%BA%A3), tỉnh [Quảng Tây](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_T%C3%A2y). [[18]](#cite_note-18)
Mộc Thạnh nghe tin Liễu Thăng thua to nên kinh hồn, bèn rút chạy.
[Phạm Văn Xảo](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_X%E1%BA%A3o), [Trịnh Khả](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3) đuổi theo chém hơn 1 vạn quân, bắt sống 1000 người ngựa. Theo [1] [Minh thực lục](/wiki/Minh_th%E1%BB%B1c_l%E1%BB%A5c), ngày 14 tháng 12 năm 1427, Mộc Thạnh cùng thuộc hạ chạy tới Cao Trại, Thủy Vĩ thì bị quân Lam Sơn phục kích cả trên sông lẫn trên bờ, phải vất vả làm lại thuyền mới đi tiếp được. [[19]](#cite_note-19)
### Hội thề Đông Quan[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=14)]
Vương Thông nghe tin hai đạo viện binh bị đánh tan, sợ hãi xin giảng hòa để rút quân. Lê Lợi đồng ý cho giảng hòa để quân Minh rút về nước. Ông cùng Vương Thông tiến hành làm lễ thề trong thành Đông Quan, hẹn đến tháng chạp âm lịch năm Đinh mùi (1427) rút quân về.
Lê Lợi đứng tên Trần Cảo là người đang làm vua trên danh nghĩa, sai sứ dâng biểu cho
[nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) xin được phong. Vua Minh biết Lê Lợi không có ý tôn Cảo nhưng vì bị thua mãi nên đồng ý phong cho Trần Cảo làm An Nam quốc vương.
Tháng chạp, Vương Thông rút quân về nước. Các tướng muốn giết địch để trả thù tội ác khi cai trị Việt Nam, Lê Lợi không đồng tình vì muốn giữ hòa khí hai nước, cho nên ông phán:
[[1]](#cite_note-vietnamsuluocqua-1)
|“||
|Phục thù báo oán là cái thường tình của mọi người, nhưng cái bản-tâm người có nhân không muốn giết người bao giờ. Vả người ta đã hàng mà lại còn giết thì không hay. Nếu mình muốn thỏa cơn giận một lúc, mà chịu cái tiếng muôn đời giết kẻ hàng, thì sao bằng để cho muôn vạn con người sống mà khỏi được cái mối tranh chiến về đời sau, lại để tiếng thơm lưu truyền thiên cổ trong sử xanh. |”|
|
|
— Lê Lợi
Thế rồi ông cấp thuyền và ngựa cho quân Minh về. Vương Thông dẫn đầu quân
[Bộ binh](/wiki/B%E1%BB%99_binh) triệt thoái về chính quốc. Ông được Lê Lợi đưa tiễn nồng hậu. Nước Đại Việt không còn một mống quân xâm lăng. [1]
- Sách
*chép:* [Minh sử thông giám kỷ sự](/w/index.php?title=Minh_s%E1%BB%AD_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m_k%E1%BB%B7_s%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1) *"[Vương] Thông đến kinh đô (Bắc Kinh) rồi, quần thần*. [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh)tới tấp dâng tấu sớ lên đàn hặc Thông và bọn Mã Anh, Mã Kỳ, Sơn Thọ. Hình quan trong triều làm việc xét hỏi, bọn Thông đều thú nhận cả. Định nghị cho rằng Thông thì phạm tội không giữ quân luật, làm thiệt quân và bỏ mất đất; Sơn Thọ thì phạm tội che chở bênh vực cho bọn phản nghịch, Mã Kỳ thì làm kích động gây biến ở nơi phiên thuộc. Tất cả đều đáng luận vào tội xử tử. Vua Minh xuống chiếu: tống giam Thông vào ngục và tịch thu gia sản; còn bọn Mã Anh cũng đều phạt tội có nặng nhẹ khác nhau. Sau đó Lê Lợi sai đưa trả 157 quan lại, 15170 lính thú, và 1200 ngựa; còn số người bị giữ không cho về nước không biết bao nhiêu mà kể"
Bình luận về việc
[Minh Tuyên Tông](/wiki/Minh_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng) ra lệnh bãi binh ở Đại Việt, sử gia Trung Quốc là Cốc Vĩnh Thái viết trong *: Minh sử kỷ sự bản mạt* *Vương Thông lực yếu mà phải xin hoà, Liễu Thăng lại sang rồi bị thua chết. Sau đó lại xuống chiếu sai sứ sang giao hảo và rút quân về, nhục nhã thực bằng Tân, Trịnh hội thề dưới chân thành, hổ thẹn ngang với* [Kính Đường](/wiki/H%E1%BA%ADu_T%E1%BA%A5n_Cao_T%E1%BB%95)cắt đất giảng hoà vậy [[20]](#cite_note-20)
Theo Minh thực lục:
[[21]](#cite_note-21)
Ngày 3 tháng 1 năm 1428, Thành sơn hầu Vương Thông, chỉ huy trưởng Giao Chỉ, lập lời thề với Lê Lợi. Thông chưa đợi lệnh Minh triều mà tự ý cho rút hết quân về Quảng Tây bằng đường bộ. Các Thái giám Sơn Thọ và thuộc hạ theo đường thủy về Tần Châu. Dân và quân Minh về nước khoảng 86.640 người, số còn lại bị Lê Lợi giữ.
## Vấn đề tù binh người Minh[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=15)]
Ngày 29 tháng 12 năm 1427, khi Vương Thông rút về nước,
[Lê Lợi](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) trao trả [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) vừa tù binh, vừa hàng binh. Theo *Minh sử*, số người trở về nước là 84.640; số người bị giữ lại không tính được . [22]
Tháng giêng năm 1428, nhà Minh có thư sang yêu cầu Lê Lợi trả hết số người và vũ khí ở
[Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t). Lê Lợi bèn ra lệnh cấm [người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t) chứa giấu người Minh, chỉ giấu 1 người cũng xử tội chết, vì vậy người Minh lần lượt ra đầu thú để về nước . [22]
Năm 1429, Lê Lợi sai
[Đào Công Soạn](/wiki/%C4%90%C3%A0o_C%C3%B4ng_So%E1%BA%A1n) đi sứ, dâng thư và trao trả những người và vũ khí còn lại, bao gồm quân quan 580 người, dân quân và lại 157 người, kỳ quân 15.170 người, ngựa 1.200 con . [23]
## Lê Lợi lên ngôi vua[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=16)]
Trong cuốn
*, nhà Việt Nam Sử Lược* [sử học](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD) [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim)có bình luận: *"Giặc Minh lục-tục về bắc, bấy giờ mới thật là: Nam quốc sơn hà, nam đế cư; nước Nam lại được tự chủ như cũ.*" Lê Lợi sai Nguyễn Trãi thảo bài [[1]](#cite_note-vietnamsuluocqua-1) *để bá cáo cho thiên hạ biết về việc đánh giặc Minh, được coi là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai sau bài thơ* [Bình Ngô đại cáo](/wiki/B%C3%ACnh_Ng%C3%B4_%C4%91%E1%BA%A1i_c%C3%A1o) *.* [Nam quốc sơn hà](/wiki/Nam_qu%E1%BB%91c_s%C6%A1n_h%C3%A0)
Bài "Bình Ngô Đại cáo" trở thành một áng văn chương có giá trị to lớn dưới Vương triều nhà Lê Sơ.
Sau khi quân Minh rút về, trên danh nghĩa Trần Cảo là [1] [vua Việt Nam](/wiki/Vua_Vi%E1%BB%87t_Nam). Theo sử sách, đầu năm 1428, Trần Cảo tự biết mình không có công, lòng người không theo nên bỏ trốn vào châu Ngọc Ma (vùng núi phía Tây), nhưng không thoát, bị bắt mang về và bị ép uống thuốc độc chết. Một số nhà nghiên cứu nghi ngờ việc Cảo phải tự bỏ trốn mà cho rằng các tướng của Lê Lợi được lệnh sát hại Cảo, hoặc Cảo bị đe doạ phải bỏ trốn. Tuy nhiên, suy cho cùng Trần Cảo cũng chỉ là con bài chính trị để Lê Lợi đối phó với nhà Minh trong một giai đoạn cần thiết. Nhà Minh lấy lý do lập con cháu nhà Trần thực chất chỉ là cớ để đánh nhà Hồ.
Lê Lợi lên ngôi
[hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) năm [1428](/wiki/1428), tức là vua Lê Thái Tổ, chính thức dựng lên nhà Hậu Lê. Do chiến công của ông đánh bại quân Minh trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, ông trở thành một vị [anh hùng dân tộc](/wiki/Anh_h%C3%B9ng_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c) trong [lịch sử Việt Nam](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam).
## Phong thưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=17)]
Theo sách
[Đại Việt sử kí toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%AD_to%C3%A0n_th%C6%B0) Bản kỉ, quyển X ghi: " Tháng 2, định các mức khen thưởng cho những hỏa thủ và quân nhân của quân Thiết đột có công lao siêng năng khó nhọc ở Lũng nhai bao gồm 121 người.
Công hạng nhất được ban quốc tính là bọn Lê Vấn, Lê Quy, Lê Dịch, 52 người làm Vinh lộc đại phu, tả Kim ngô vệ Đại tướng quân, tước Thượng trí tự.
Công hạng hai, được ban quốc tính là bọn Lê Bồ, Lê Liệt, Lê Khảo, 72 người, làm Trung lượng đại phu, tả Phụng thần vệ tướng quân, tước Đại trí tự.
Công hạng ba, được ban quốc tính là bọn Lê Lễ 94 người, làm Trung vũ đại phu, Câu kiềm vệ tướng quân, tước Trí tự." Theo "Chức quan chí" trong sách
*Lịch triều hiến chương loại chí* của [Phan Huy Chú](/wiki/Phan_Huy_Ch%C3%BA), tháng 5 năm 1429 khi [Lê Thái Tổ](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) phong mọi tước hầu (liệt hầu) cho các công thần, gồm có 9 bậc:
- Thứ nhất: Huyện thượng hầu.
- Thứ hai: Á thượng hầu.
- Thứ ba: Hương thượng hầu.
- Thứ tư: Đình thượng hầu.
- Thứ năm: Huyện hầu.
- Thứ sáu: Á hầu.
- Thứ bảy: Quan nội hầu.
- Thứ tám: Quan phục hầu.
- Thứ chín: Trước phục hầu.
Bấy giờ có 93 người được phong tước và khắc biển công thần (Những người tên chữ
*nghiêng* đều được cải sang họ *Lê* của vua, ở đây ghi nguyên họ những người đó) : [24]
- Huyện Thượng hầu, 3 người:
*,* [Phạm Vấn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%E1%BA%A5n) [Lê Sát](/wiki/L%C3%AA_S%C3%A1t), *.* [Phạm Văn Xảo](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_X%E1%BA%A3o)
- Á Thượng hầu, 1 người:
[Lê Ngân](/wiki/L%C3%AA_Ng%C3%A2n).
- Hương Thượng hầu, 3 người:
*,* [Nguyễn Lý](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_L%C3%BD) [Lê Văn Linh](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Linh), *Bùi Quốc Hưng*.
- Đình Thượng hầu, 14 người:
*,* [Nguyễn Chích](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ch%C3%ADch) [Lê Văn An](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_An), *, Lê Miễn,* [Đinh Liệt](/wiki/%C4%90inh_Li%E1%BB%87t) *, Lê Chiến,* [Đinh Lễ](/wiki/%C4%90inh_L%E1%BB%85) [Lê Khôi](/wiki/L%C3%AA_Kh%C3%B4i), Lê Đính, Lê Chuyết, *Trịnh Lỗi*, *, Lê Sao, Lê Kiệm, Lê Bật.* [Nguyễn Nhữ Lãm](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Nh%E1%BB%AF_L%C3%A3m)
- Huyện hầu, 14 người:
*Bùi Bị*, Lê Bì, Lê Phủ, Lê Náo, Lê Thụ, *Trương Lôi*, *, Lê Bồi, Lê Lang,* [Trịnh Khả](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3) *,* [Nguyễn Xí](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_X%C3%AD), Đỗ Khuyển *Đỗ Bí*, Lê Quốc Trinh, Lê Bật;
- Á hầu, 26 người: Lê Lạn, Lê Trãi, v.v...;
- Quan nội hầu, 16 người: Lê Thiệt, Lê Chương,...
- Quan phục hầu, 12 người:
*Phạm Cuống*, Lê Dao, [Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i),...
- Thượng trí tự trước phục hầu, 4 người:
*Trịnh Khắc Phục*, Lê Hài, v.v...
Các tướng tử trận khi khởi nghĩa chưa kết thúc như
[Lê Thạch](/wiki/L%C3%AA_Th%E1%BA%A1ch), [Lê Lai](/wiki/L%C3%AA_Lai), [Đinh Lễ](/wiki/%C4%90inh_L%E1%BB%85), [Lý Triện](/wiki/L%C3%BD_Tri%E1%BB%87n) cũng đều được truy tặng.
## Vai trò của hỏa lực trong khởi nghĩa Lam Sơn[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=18)]
Trong một tiểu luận được viết vào sau năm 2000
, một sử gia là Sun Laichen (Tôn Lai Thần) cho rằng, khi khởi nghĩa, [25] [Lê Lợi](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95)cũng học hỏi từ cách cầm quân của [Trương Phụ](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5), sử dụng hỏa khí rất hữu hiệu để đánh lại quân Minh và giành được những thắng lợi quan trọng, như trận đánh Vương Thông ngày 8/5/1426, quân Lam Sơn đánh bại 10 vạn quân Vương Thông, tiêu diệt trên 5 vạn, bắt sống 1 vạn, khiến "vô số" quân Minh chết đuối (Minh sử ghi từ 2 đến 3 vạn quân tử trận). Nếu như trước kia [thành Đa Bang](/wiki/Th%C3%A0nh_%C4%90a_Bang)thất thủ là điểm khởi đầu cho thất bại của nhà Hồ, thì sau khi khi 8 vạn quân Lam Sơn vây hạ thành Xương Giang có 2000 quân cố thủ, quân Minh cũng không gượng dậy được. Trong số 15 vạn quân tiếp viện nhà Minh gửi sang, có tới 9 vạn quân bỏ mạng trong các trận đánh tiếp theo, dù rằng cả hai tướng chỉ huy, [Liễu Thăng](/wiki/Li%E1%BB%85u_Th%C4%83ng)và [Mộc Thạnh](/wiki/M%E1%BB%99c_Th%E1%BA%A1nh)đều đã từng tham gia các chiến dịch chinh phạt An Nam, bản thân Liễu Thăng cũng tử trận.
Sun Laichen (Tôn Lai Thần) tỏ ra thiếu thuyết phục khi ông nêu ra luận điểm: Chiến thắng tại
[trận Tốt Động-Chúc Động](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_T%E1%BB%91t_%C4%90%E1%BB%99ng_%E2%80%93_Ch%C3%BAc_%C4%90%E1%BB%99ng) khiến quân khởi nghĩa thu được rất nhiều khí cụ của quân Minh, trong đó có hỏa pháo và do đó biết cách sử dụng chiến cụ này, cũng như việc [Thái Phúc](/wiki/Th%C3%A1i_Ph%C3%BAc)- viên Đô đốc trấn thành [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An) đầu hàng quân Lam Sơn đã khiến người Việt học được từ chính viên tướng đầu hàng này cách chế súng máy để đánh lại kẻ thù đang chiếm đóng đất nước họ.
Trên thực tế, các chi tiết về Thái Phúc chỉ được đề cập rất giản lược trong sử Việt Nam. Trong bộ sử chính thức của Trung Quốc-tác phẩm
[Minh thực lục](/wiki/Minh_th%E1%BB%B1c_l%E1%BB%A5c)- cũng chỉ tường thuật là Thái Phúc bày cho Lam Sơn cách đánh thành, không kèm theo chi tiết "bày cách chế tạo súng". Và thuyết phục hơn cả, những tường thuật về diễn biến chiến trận tại thành Xương Giang trong *Minh thực lục* cũng nói quân [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t) hạ được thành sau khi họ tăng cường tấn công, thắng cả 3 trận chiến liên tiếp ngay dưới chân thành rồi sau đó dùng thang leo được vào thành. Vai trò của hỏa pháo chỉ được đề cập như 1 công cụ hỗ trợ bên cạnh máy bắn đá, tên có đầu tẩm dầu và câu liêm.
Ngoài ra, trong tiểu luận của mình, tác giả Sun Laichen cũng tỏ ra nhầm lẫn khi ông viết rằng
*"theo sách Đại Việt sử kí toàn thư thì trong trận đánh quyết định, thắng quân 10 vạn quân tiếp viện nhà Minh tại Xương Giang vào cuối năm 1427, quân Đại Việt đã thu được khối lượng chiến lợi phẩm gấp 2 lần so với những gì họ đã thu được sau trận Tốt Động-Chúc Động một năm trước đó (cuối năm 1426)."* Trên thực tế, chi tiết này không có trong sách [Toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0).
Bởi lẽ đó, sẽ là xác đáng khi cho rằng trong tiểu luận của mình, Sun Laichen đã đề ra những
*giả thiết* có sức thuyết phục và hấp dẫn nhất định; tuy nhiên những *giả thiết* và *luận điểm* của ông không được hỗ trợ bởi những *ghi chép chính xác và cụ thể* được ghi lại trong chính sử.
Vì thế, vai trò của hỏa lực trong thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn vẫn là vấn đề cần được nghiên cứu và tranh luận thêm.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=19)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** [Việt Nam Sử Lược, Quyển I, Phần III, Chương XIV: Mười Năm Đánh Quân Tàu (1418 – 1427)](#cite_ref-vietnamsuluocqua_1-8) **ê** **Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội, Soạn giả: Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, v.v...1993, dịch giả Viện sử học Việt Nam; bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Lê Bắc, Công Đệ, Ngọc Thủy, Tuyết Mai, Hồng Ty, Nguyễn Quang Trung, 2001, trang 322** [^](#cite_ref-2) **Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội, Soạn giả: Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, v.v...1993, dịch giả Viện sử học Việt Nam; bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Lê Bắc, Công Đệ, Ngọc Thủy, Tuyết Mai, Hồng Ty, Nguyễn Quang Trung, 2001, trang 325** [^](#cite_ref-3) **Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 38** [^](#cite_ref-4)
- ^
**a** [Việt sử tiêu án, soạn giả Ngô Thì Sĩ, Dịch giả: Hội Việt Nam Nghiên cứu Liên Lạc Văn Hóa Á Châu, Nhà xuất bản Văn Sử, 1991, bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Công Đệ, Doãn Vượng, Lê Bắc 2001, phần Ngoại thuộc nhà Minh](#cite_ref-H.C3.B3a_.C3.81_Ch.C3.A2u_1991_5-1) **ă** **trích nguyên văn theo Lam Sơn thực lục** [^](#cite_ref-6)
- ^
**a** **ă** [Lam Sơn thực lục, Nhà xuất bản Tân Việt, 1956, dịch giả Mạc Bảo Thần, quyển 1](#cite_ref-T.C3.A2n_Vi.E1.BB.87t_1956_7-2) **â** **Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 37** [^](#cite_ref-8)
- ^
**a** [Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 39](#cite_ref-ReferenceA_9-1) **ă** **Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội, Soạn giả: Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, v.v...1993, dịch giả Viện sử học Việt Nam; bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Lê Bắc, Công Đệ, Ngọc Thủy, Tuyết Mai, Hồng Ty, Nguyễn Quang Trung, 2001, trang 326** [^](#cite_ref-10) **Theo** [^](#cite_ref-11) *của* [Đại Việt thông sử](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_th%C3%B4ng_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Lê Quý Đôn](/wiki/L%C3%AA_Qu%C3%BD_%C4%90%C3%B4n), viết: " *..., tháng giêng năm Mậu Tuất (1418), nhằm niên hiệu Vĩnh Lạc triều Minh thứ 16, [tờ 11a] Hoàng đế dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn, xưng là* **Bình Định Vương**, phong chức Đại tướng và chức Thừa Tướng cho: Lê Khang, Lê Luân, Lê Sao, Lê Lễ, Lê Hiêu, Lê Nhữ Tri, Lê Cố, Trịnh Thác, Trịnh Hối, Lê Thỏ, Lê Lý, Lê Xa Lôi, Lê Khắc Phục, Lê Định, Lê Lãng, Lê Vấn, Lê Cuống, Lê Chiêm, Lê Đệ, Lê Khiêm, Lê Trinh, Lưu Đàm, Lê Lâm, Lê Nghiệm, Lê Văn Giáo, Trần Đạt, Trần Khai, Lê Cảnh Thọ, Phạm Lung, Phạm Quỳ, Lê Sát, Trương Lôi, Trịnh Khả, Bùi Quốc Hưng, Lê Nỗ, Lê Liễu, Lê Nhữ Lãm, Lê Khả Lãng, Vũ Oai, Trịnh Vô, Lưu Hoạn, Trần Hốt, Đỗ Bí, Nguyễn Trãi, Lê Văn Linh, Lê Thận và Lê Văn An, [tờ 11b] chia nhau đốc suất đội quân Thiết đột ra đối địch với quân Minh. *"* [Đại Việt thông sử](http://www.agu.edu.vn/ebooks/history/dai%20viet%20thong%20su.pdf)
- ^
**a** **ă** [Karl Hack, trang 88](#cite_ref-Karl_Hack.2C_trang_88_12-2) **â** **Dreyer, trang 227** [^](#cite_ref-13) **Ming Shi-lu, Vol 17, trang 556** [^](#cite_ref-14) [^](#cite_ref-15) [Những chiến thắng nổi tiếng trong lịch sử dân tộc ta (phần 4), Trận Tốt Động - Chúc Động (5-7/11/1426)](http://www.quehuong.org.vn/vi/nr050307131435/nr050106094245/nr050221095119/ns050225164710) **Nguyễn Xí bắt được thám tử của Vương Thông, biết Thông đóng ở Ninh Kiều, định dùng một cánh quân cùng đánh tập hậu Lê Triện, Thông cầm đại quân tiến đằng trước, đêm đến nổ pháo hiệu thì hai cánh quân cùng đánh sáp vào. Nguyễn Xí bèn đặt phục binh rồi cho nổ pháo hiệu để lừa Thông** [^](#cite_ref-16) **Geoff Wade, translator,** [^](#cite_ref-17) *Southeast Asia in the Ming Shi-lu: an open access resource*, Singapore: Asia Research Institute and the Singapore E-Press, National University of Singapore, http://epress.nus.edu.sg/msl/entry/398, accessed July 11, 2016. **Geoff Wade, translator,** [^](#cite_ref-18) *Southeast Asia in the Ming Shi-lu: an open access resource*, Singapore: Asia Research Institute and the Singapore E-Press, National University of Singapore, http://epress.nus.edu.sg/msl/entry/400, accessed May 11, 2016. **Geoff Wade, translator,** [^](#cite_ref-19) *Southeast Asia in the Ming Shi-lu: an open access resource*, Singapore: Asia Research Institute and the Singapore E-Press, National University of Singapore, http://epress.nus.edu.sg/msl/entry/391, accessed July 11, 2016. **Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 276.** [^](#cite_ref-20) **Geoff Wade, translator,** [^](#cite_ref-21) *Southeast Asia in the Ming Shi-lu: an open access resource*, Singapore: Asia Research Institute and the Singapore E-Press, National University of Singapore, http://epress.nus.edu.sg/msl/entry/401, accessed May 11, 2016.
- ^
**a** [Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 271](#cite_ref-Vi.E1.BB.87n_S.E1.BB.AD_h.E1.BB.8Dc.2C_s.C3.A1ch_.C4.91.C3.A3_d.E1.BA.ABn.2C_tr_271_22-1) **ă** **Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 273** [^](#cite_ref-23) **Theo** [^](#cite_ref-24) [Khâm định Việt sử Thông giám cương mục](/wiki/Kh%C3%A2m_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_Th%C3%B4ng_gi%C3%A1m_c%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BB%A5c) [^](#cite_ref-25) *Nguồn*: [Chinese military technology and Dai Viet](http://www.ari.nus.edu.sg/docs/wps/wps03_011.pdf)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=20)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=21)] **Tiếng Việt**
- Việt Nam sử lược
- Đại Việt thông sử
- Đại Việt Sử ký Toàn thư
- Viện Sử học (2007),
*Lịch sử Việt Nam*, tập 3, Nhà xuất bản Khoa học xã hội **Tiếng Anh**
- Edward Dreyer (1982).
[. Stanford University Press.](http://books.google.com/books?id=yzWsAAAAIAAJ&source=gbs_navlinks_s) *Early Ming China: A political history 1355-1435* [ISBN](/wiki/ISBN) [9780804711050](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780804711050).
- Karl Hack (2006).
[. New York: Routledge.](http://books.google.com/books?id=IFNrC0lVLvAC&printsec=frontcover&dq=Colonial+armies+in+Southeast+Asia&ei=4fA_S6vIDJS4zQTGppj0CA&cd=1#v=onepage&q=&f=false) *Colonial Armies in Southeast Asia* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-415-33413-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-415-33413-6).
- John Whitmore (1985).
*Vietnam: Ho Qui Ly and the Ming* *. New Haven, CT.*
|
|
|Các tướng
|
cộng tác với nhà Minh
|Văn bản
|

X-Cache: cp1068 hit/2, cp1052 miss


markdown:
# Saint-Jean-lès-Buzy
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [49°10′01″B 5°43′45″Đ / 49,1669444444°B 5,72916666667°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Saint-Jean-l%C3%A8s-Buzy¶ms=49.1669444444_N_5.72916666667_E_region:FR-55_type:city(239))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Lorraine](/wiki/Lorraine) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Meuse](/wiki/Meuse) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Verdun](/wiki/Verdun_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 195 m/640 ft)
1 2(3,99 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(60 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [55458](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=55458-COM)/ [55400](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Saint-Jean-lès-Buzy** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Meuse](/wiki/Meuse) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Lorraine](/wiki/Lorraine) đông nam nước Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 195 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).


markdown:
# Peroxisome
[Thể peroxi](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_peroxi&redirect=no)) **Peroxisome** (đọc là **perôxixôm**) hay **thể peroxi** (đôi khi được gọi là ** - vi thể** *microbody*) là một loại bào quan có mặt trong tất cả các tế bào của [sinh vật nhân chuẩn](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_chu%E1%BA%A9n). Thể peroxi tham gia trong quá trình [[1]](#cite_note-pmid20124343-1) [biến dưỡng](/wiki/Trao_%C4%91%E1%BB%95i_ch%E1%BA%A5t)của các [axít béo có mạch C rất dài](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_b%C3%A9o_c%C3%B3_m%E1%BA%A1ch_C_r%E1%BA%A5t_d%C3%A0i&action=edit&redlink=1), [axít béo mạch nhánh](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_b%C3%A9o_m%E1%BA%A1ch_nh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1), [axít amin-D](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_amin-D&action=edit&redlink=1), [polyamin](/w/index.php?title=Polyamin&action=edit&redlink=1)và quá trình [sinh tổng hợp](/w/index.php?title=Sinh_t%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1)của [plasmalogen](/w/index.php?title=Plasmalogen&action=edit&redlink=1)cùng nhiều etherphospholipid khác có vai trò tối quan trọng trong hoạt động của [não](/wiki/N%C3%A3o)và [phổi](/wiki/Ph%E1%BB%95i)ở các [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA). Thể peroxi cũng bao hàm chừng 10 phần trăm hoạt tính của hai [[2]](#cite_note-pmid16756494-2) [enzyme](/wiki/Enzym)tham gia trong [chu trình pentose phosphate](/w/index.php?title=Chu_tr%C3%ACnh_pentose_phosphate&action=edit&redlink=1)đóng một vai trò quan trọng trong sự [trao đổi chất](/wiki/Trao_%C4%91%E1%BB%95i_ch%E1%BA%A5t). Có nhiều tranh luận xung quanh vấn đề liệu thể peroxi có tham gia vào quá trình sinh tổng hợp [[2]](#cite_note-pmid16756494-2) [isoprenoid](/w/index.php?title=Isoprenoid&action=edit&redlink=1)và [cholesterol](/wiki/Cholesterol)ở động vật hay không. [[2]](#cite_note-pmid16756494-2)
Thể peroxi được một nhà
[tế bào học](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_h%E1%BB%8Dc) người [Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89), [Christian de Duve](/wiki/Christian_de_Duve) xác định dưới tư cách là một bào quan vào năm 1967. Trước đó thể peroxi đã được miêu tả lần đầu tiên bởi một sinh viên người [3] [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)tên là J. Rhodin vào năm 1954. [[4]](#cite_note-Rhodin_1954-4)
Một số chức năng khác của thể peroxi bao gồm việc thực thi
[chu trình glyoxylate](/w/index.php?title=Chu_tr%C3%ACnh_glyoxylate&action=edit&redlink=1) trong các [hạt](/wiki/H%E1%BA%A1t) đang [nảy mầm](/w/index.php?title=N%E1%BA%A3y_m%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1) (vì vậy trong trường hợp đó nó mang tên là " [thể glyoxi](/w/index.php?title=Glyoxysome&action=edit&redlink=1)"), quá trình [hô hấp sáng](/wiki/H%C3%B4_h%E1%BA%A5p_s%C3%A1ng) ở [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt), quá trình [đường phân](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1) ở các sinh vật thuộc [Bộ Trùng mũi khoan](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Tr%C3%B9ng_m%C5%A9i_khoan&action=edit&redlink=1) (" [thể glyco](/w/index.php?title=Glycosome&action=edit&redlink=1)"), và quá trình ôxi hóa [methanol](/wiki/Methanol) hoặc/và amin trong một số loài [nấm men](/wiki/N%E1%BA%A5m_men).
Chúng bao gồm một
[màng](/wiki/M%C3%A0ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o) đơn giúp cách biệt chúng và [bào tương](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_ch%E1%BA%A5t) (chất dịch bên trong tế bào). Chúng có các protein màng đóng nhiều chức năng quan trọng như vận chuyển các protein từ bên ngoài vào và tăng sinh, tạo ra các tế bào kế tiếp.
Peroxisome có chức năng giúp tế bào loại bỏ các
[độc tố](/wiki/%C4%90%E1%BB%99c_t%E1%BB%91), như [perôxít hiđrô](/wiki/Hi%C4%91r%C3%B4_per%C3%B4x%C3%ADt), hay các [chất chuyển hóa](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_chuy%E1%BB%83n_h%C3%B3a) khác. Peroxisome chứa các [enzym](/wiki/Enzym) liên quan đến sử dụng ôxy như là [axít D-amin oxidaza](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_D-amin_oxidaza&action=edit&redlink=1) và [ureaza oxidaza](/w/index.php?title=Ureaza_oxidaza&action=edit&redlink=1). Peroxisome cũng chứa các enzym [catalaza](/w/index.php?title=Catalaza&action=edit&redlink=1) chuyển H 2O 2 (perôxít hiđrô, một sản phẩm trung gian gây độc trong quá trình [chuyển hóa tế bào](/w/index.php?title=Chuy%E1%BB%83n_h%C3%B3a_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&action=edit&redlink=1)) thành H 2O và O 2, với 4H 2O 2 → 4H 2O + 2O 2.
Ở người, một số lượng lớn peroxisome có thể tìm thấy trong gan, nơi tích tụ nhiều sản phẩm chuyển hóa trung gian mang độc tính. Tất cả các enzym được tìm thấy trong peroxisome đều được nhập từ
[bào tương](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_ch%E1%BA%A5t). Mỗi enzym được vận chuyển vào trong peroxisome có một gốc đặc biệt tại một đầu của phân tử protein, được gọi là PTS (tiếng Anh: *peroxisomal targeting signal*, tức là chuỗi mang thông tin đích của peroxisome), nó cho phép protein đi vào trong bào quan, ở đó chúng hoạt động loại bỏ các chất độc.
Peroxisome cũng phân hủy axít béo và các phức hợp độc tố, đồng thời xúc tác hai bước đầu tiên trong tổng hợp ête
[photpholipit](/w/index.php?title=Photpholipit&action=edit&redlink=1), và sau đó chúng được sử dụng trong cấu tạo các màng tế bào. Peroxisome đảm trách cho quá trình ôxi hóa các phân tử [axít béo](/wiki/Ax%C3%ADt_b%C3%A9o) chuỗi dài và do vậy tạo nên các nhóm axetyl.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Peroxisome&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Peroxisome&action=edit§ion=1)] [Hội chứng Zellweger](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A9ng_Zellweger&action=edit&redlink=1), một bệnh của peroxisome
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Peroxisome&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Peroxisome&action=edit§ion=2)] **Gabaldón T (2010).** [^](#cite_ref-pmid20124343_1-0) [“Peroxisome diversity and evolution.”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2817229). *Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci.* **365**(1541): 765–73. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rstb.2009.0240](//dx.doi.org/10.1098%2Frstb.2009.0240). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [2817229](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2817229). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20124343](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20124343).
- ^
**a** **ă** [Wanders RJ, Waterham HR (2006). “Biochemistry of mammalian peroxisomes revisited”.](#cite_ref-pmid16756494_2-2) **â** *Annu. Rev. Biochem.* **75**: 295–332. [doi](/wiki/DOI): [10.1146/annurev.biochem.74.082803.133329](//dx.doi.org/10.1146%2Fannurev.biochem.74.082803.133329). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16756494](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16756494). **de Duve C (1969). “The peroxisome: a new cytoplasmic organelle”.** [^](#cite_ref-pmid4389648_3-0) *Proc. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci.* **173**(30): 71–83. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rspb.1969.0039](//dx.doi.org/10.1098%2Frspb.1969.0039). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [4389648](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4389648). **Rhodin, J (1954). “Correlation of ultrastructural organization and function in normal and experimentally changed proximal tubule cells of the mouse kidney”.** [^](#cite_ref-Rhodin_1954_4-0) *Doctorate Thesis. Karolinska Institutet, Stockholm*.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Peroxisome&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Peroxisome&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
|Wikiversity tiếng Anh có tài liệu giáo dục và khoa học kỹ thuật về:
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Contribution of the Endoplasmic Reticulum to Peroxisome Formation](http://dx.doi.org/10.1016/j.cell.2005.04.025)Cell, 2005. [PeroxisomeDB: Peroxisome-Database](http://www.peroxisomeDB.org) [PeroxisomeKB: Peroxisome Knowledge Base](http://www.peroxisomekb.nl)
|
|
|Cấu trúc nội bào khác
||Cấu trúc ngoại bào
|

X-Cache: cp1065 hit/2, cp1052 miss


markdown:
# Windows Calendar
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Một thành phần của
|![ Windows Calendar logo.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/2/26/Windows_Calendar_logo.png/64px-Windows_Calendar_logo.png)
![ Windows Calendar logo.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/2/26/Windows_Calendar_logo.png/64px-Windows_Calendar_logo.png)
![ Windows Calendar.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/8/85/Windows_Calendar.png/300px-Windows_Calendar.png)
![ Windows Calendar.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/8/85/Windows_Calendar.png/300px-Windows_Calendar.png)
[Windows Vista](/wiki/Windows_Vista) [Windows Server 2008](/w/index.php?title=Windows_Server_2008&action=edit&redlink=1)
Bài này viết về ứng dụng Windows Vista Calendar. Đối với bài về Windows 3.x Calendar, xem
[Microsoft Calendar](/w/index.php?title=Microsoft_Calendar&action=edit&redlink=1). Đối với bài về dịch vụ lịch trên web của Windows Live, xem [Windows Live Calendar](/w/index.php?title=Windows_Live_Calendar&action=edit&redlink=1). **Windows Calendar** là ứng dụng lịch bàn có trong [Windows Vista](/wiki/Windows_Vista) và [Windows Server 2008](/w/index.php?title=Windows_Server_2008&action=edit&redlink=1). Chương trình hỗ trợ định dạng [iCalendar](/w/index.php?title=ICalendar&action=edit&redlink=1) nguyên bản, và có khả năng xuất bản lịch hay mua lịch thông qua các ứng dụng dựa trên web dùng các giao thức [HTTP](/wiki/Hypertext_Transfer_Protocol) và [WebDAV](/wiki/WebDAV). Calendars cũng có thể xuất ra các ổ đĩa chia sẻ trong mang.
Windows Calendar có các ô để xem thông tin, bao gồm Ngày, Tuần (5 và 7 ngày) và Tháng, ngoài ra còn hỗ trợ lịch làm việc. Windows Calendar cho phép tạo hơn 100 lịch với mỗi người dùng.
Windows Calendar có thể mở rộng bằng cách sử dụng các API trong
[CF4 Developer kit](http://www.codeplex.com/C4FDevKit).
Ở Windows Server 2008, mặc định Windows Calendar không được cài đặt; nó sẽ có nếu thành phần "Desktop Experience" được cài dặt.

X-Cache: cp1054 miss, cp1052 miss