markdown:
# Sốt rét
|Sốt rét|
|
|Phân loại và tư liệu bên ngoài
|
|![]()
*Plasmodium falciparum*dạng vòng tròn và [giao bào](/w/index.php?title=Giao_b%C3%A0o&action=edit&redlink=1)trong máu người. [ICD](/wiki/ICD)- [10](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_ICD-10&action=edit&redlink=1) [B50](http://apps.who.int/classifications/icd10/browse/2015/en#/B50) [ICD](/wiki/ICD)- [9](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_ICD-9&action=edit&redlink=1) [084](http://www.icd9data.com/getICD9Code.ashx?icd9=084) [OMIM](/wiki/OMIM) [248310](http://omim.org/entry/248310) [DiseasesDB](/wiki/Diseases_Database) [7728](http://www.diseasesdatabase.com/ddb7728.htm) [MedlinePlus](/wiki/MedlinePlus) [000621](http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000621.htm) [eMedicine](/wiki/EMedicine) [med/1385](http://www.emedicine.com/med/topic1385.htm) [emerg/305](http://www.emedicine.com/emerg/topic305.htm) [ped/1357](http://www.emedicine.com/ped/topic1357.htm) [MeSH](/w/index.php?title=Medical_Subject_Headings&action=edit&redlink=1) [C03.752.250.552](//www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2016/MB_cgi?mode=&term=Malaria&field=entry#TreeC03.752.250.552) [Ngành](/w/index.php?title=Specialty_(medicine)&action=edit&redlink=1) [Infectious disease](https://www.wikidata.org/wiki/Q788926) **Sốt rét** còn gọi là **ngã nước** là một chứng [bệnh](/wiki/B%E1%BB%87nh) gây ra bởi [ký sinh trùng](/wiki/K%C3%BD_sinh_tr%C3%B9ng) tên *, lây truyền từ người này sang người khác khi những người này bị Plasmodium* [muỗi](/wiki/Mu%E1%BB%97i)đốt. Bệnh phổ biến ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới của [châu Mỹ](/wiki/Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9), [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81)và [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi). Mỗi năm có khoảng 515 triệu người mắc bệnh, từ 1 đến 3 triệu người tử vong - đa số là trẻ em ở khu vực phía nam sa mạc Sahara, châu Phi. 90% số ca tử vong xảy ra tại đây. Sốt rét thường đi kèm với đói nghèo, lạc hậu, [[1]](#cite_note-1) và là một cản trở lớn đối với [[2]](#cite_note-2) [phát triển kinh tế](/wiki/Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_kinh_t%E1%BA%BF).
Sốt rét là một trong những
[bệnh truyền nhiễm](/wiki/B%E1%BB%87nh_truy%E1%BB%81n_nhi%E1%BB%85m) phổ biến nhất và là vấn đề rất nghiêm trọng đối với sức khoẻ cộng đồng. Bệnh gây ra bởi [ký sinh trùng](/wiki/K%C3%BD_sinh_tr%C3%B9ng) [protozoa](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_nguy%C3%AAn_sinh) thuộc [chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) *Plasmodium*. Chi này có bốn loài làm con người nhiễm bệnh. Nguy hiểm hơn cả là * và Plasmodium falciparum* *. Hai loài còn lại (* [Plasmodium vivax](/w/index.php?title=Plasmodium_vivax&action=edit&redlink=1) *,* [Plasmodium ovale](/w/index.php?title=Plasmodium_ovale&action=edit&redlink=1) *) cũng gây bệnh nhưng ít tử vong hơn. Nhóm các loài* [Plasmodium malariae](/w/index.php?title=Plasmodium_malariae&action=edit&redlink=1) *Plasmodium*gây bệnh ở người thường được gọi chung là *ký sinh trùng sốt rét*. Riêng loài *, phổ biến ở Đông Nam Á, gây bệnh sốt rét ở* [P. knowlesi](/w/index.php?title=Plasmodium_knowlesi&action=edit&redlink=1) [khỉ](/wiki/Kh%E1%BB%89)nhưng cũng có thể gây nhiễm trùng nặng ở người.
## Mục lục
## Biểu hiện và triệu chứng[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit§ion=1)]
Các biểu hiện và triệu chứng của sốt rét đặc biệt bắt đầu thể hiện từ ngày thứ 8 đến 25 sau khi nhiễm;
tuy nhiên, các triệu chứng có thể thể hiện muộn hơn đối với những người đã sử dụng thuốc chống sốt rét. [3] Biểu hiện ban đầu của bệnh-chung cho tất cả các loài-là các triệu chứng giống [[4]](#cite_note-Nadjm_2012-4) [cảm cúm](/wiki/C%E1%BA%A3m_c%C3%BAm), và có thể tương tự như các trường hợp khác như [[5]](#cite_note-Bartoloni_2012-5) [nhiễm trùng](/wiki/Nhi%E1%BB%85m_tr%C3%B9ng), [viêm ruột](/wiki/Vi%C3%AAm_ru%E1%BB%99t)và [bệnh do virus](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_do_virus&action=edit&redlink=1). Biểu hiện của bệnh có thể gồm [[4]](#cite_note-Nadjm_2012-4) [đau đầu](/wiki/%C4%90au_%C4%91%E1%BA%A7u), [sốt](/wiki/S%E1%BB%91t), [run](/w/index.php?title=Run&action=edit&redlink=1), [đau khớp](/wiki/%C4%90au_kh%E1%BB%9Bp), [nôn](/w/index.php?title=N%C3%B4n&action=edit&redlink=1), [thiếu máu tán huyết](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFu_m%C3%A1u_t%C3%A1n_huy%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1), [vàng da](/wiki/V%C3%A0ng_da), [tiểu ra máu](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_ra_m%C3%A1u&action=edit&redlink=1), [tổn thương võng mạc](/w/index.php?title=T%E1%BB%95n_th%C6%B0%C6%A1ng_v%C3%B5ng_m%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1), và [co giật](/w/index.php?title=Co_gi%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1). [[6]](#cite_note-Beare_2006-6)
Các triệu chứng điển hình của bệnh sốt rét là kịch phát, đó là sự xuất hiện theo chu kỳ của cơn lạnh đột ngột sau đó run rẩy và sau đó sốt và đổ mồ hôi, xảy ra cứ mỗi hai ngày đối với nhiễm trùng loài
*P. vivax* và *P. ovale*, và cứ ba ngày đối với nhiễm trùng *P. malariae*. Nhiễm trùng *P. falciparum* có thể gây sốt tái phát mỗi 36-48 giờ hoặc sốt ít rõ ràng hơn và gần như liên tục. [[7]](#cite_note-Ferri_2009-7)
Sốt rét nghiêm trọng thường gây ra bởi loài
*P. falciparum*. Các triệu chứng của sốt rét do vi trùng falciparium phát triển 9–30 ngày sau khi nhiễm. Những người bị sốt rét thể não thường thể hiện các triệu chứng [5] [thần kinh](/w/index.php?title=R%E1%BB%91i_lo%E1%BA%A1n_th%E1%BA%A7n_kinh&action=edit&redlink=1)như hành vi bất thường, run giật nhãn cầu, [conjugate gaze palsy](/w/index.php?title=Conjugate_gaze_palsy&action=edit&redlink=1), [opisthotonus](/w/index.php?title=Opisthotonus&action=edit&redlink=1)hoặc [hôn mê](/wiki/H%C3%B4n_m%C3%AA). [[5]](#cite_note-Bartoloni_2012-5)
## Nguyên nhân[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit§ion=2)] [Kí sinh trùng](/wiki/K%C3%AD_sinh_tr%C3%B9ng) sốt rét thuộc chi * (ngành Plasmodium* [Apicomplexa](/wiki/Apicomplexa)). Ở người, sốt rét gây ra bởi các loài *,* [P. falciparum](/wiki/Plasmodium_falciparum) *,* [P. malariae](/w/index.php?title=Plasmodium_malariae&action=edit&redlink=1) *,* [P. ovale](/w/index.php?title=Plasmodium_ovale&action=edit&redlink=1) *và* [P. vivax](/w/index.php?title=Plasmodium_vivax&action=edit&redlink=1) *.* [P. knowlesi](/w/index.php?title=Plasmodium_knowlesi&action=edit&redlink=1) [[8]](#cite_note-Mueller_2007-8) Nằm trong số nhiễm các loài trên, loài [[9]](#cite_note-Collins_2012-9) *P. falciparum*là loài phổ biến nhất đã được xác định (~75%) theo sau là *P. vivax*(~20%). Mặc dù [[4]](#cite_note-Nadjm_2012-4) *P. falciparum*thường gây ra số lượng tử vong lớn, những bằng chứng gần đây cho thấy rằng số rét [[10]](#cite_note-Sarkar_2009-10) *P. vivax*có quan hệ với các tình trạng đe dọa tính mạng tiềm năng cũng gần tương tự về mặt chẩn đoán như lây nhiễm *P. falciparum*. [[11]](#cite_note-Baird_2013-11) *P. vivax*tương đối phổ biến hơn ngoài châu Phi. Đã có ghi nhận các trường hợp người bị mắc bệnh bởi các loài trong chi [[12]](#cite_note-Arnott_2012-12) *Plasmodium*từ khỉ; tuy nhiên, với sự loại trừ loài *P. knowlesi*—một loài gây bệnh sốt rét ở khỉ —đây chủ yếu là sự hạn chế về chăm sóc sức khỏe cộng đồng. [[9]](#cite_note-Collins_2012-9) [[13]](#cite_note-Collins_2009-13)
### Vòng đời[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit§ion=3)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/MalariacycleBig.jpg/450px-MalariacycleBig.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/MalariacycleBig.jpg/450px-MalariacycleBig.jpg)
[bào gan](/w/index.php?title=B%C3%A0o_gan&action=edit&redlink=1), tại đây chúng phân chia thành merozoites, phá vỡ tế bào gan, và quay trở lại dòng máu. Sau đó, các merozoite lây nhiễm các hồng cầu, tại đây chúng phát triển thành các thể hình tròn, trophozoite và schizont đến lượt chúng tạo ra nhiều merozoite hơn nữa. [Giao bào](/w/index.php?title=Giao_b%C3%A0o&action=edit&redlink=1)cũng được tạo ra, chúng được muỗi lấy đi, sẽ lây nhiễm côn trùng và tiếp tục dòng đời.
Trong vòng đời của
*Plasmodium*, một con muỗi * cái (vật chủ trung gian truyền bệnh) truyền một dạng lây nhiễm di động (được gọi là Anopheles* [thoi trùng](/w/index.php?title=Thoi_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1)) vào động vật chủ có xương sống như con người (vật chủ thứ 2), hoạt động này có vai trò là một vec-tơ truyền bệnh. Một sporozoite di chuyển thông qua các mạch máu để vào trong các tế bào gan ( [hepatocyte](/w/index.php?title=Hepatocyte&action=edit&redlink=1)), tại đây chúng sinh sản vô tính (mô [schizogony](/w/index.php?title=Schizogony&action=edit&redlink=1)), tạo ra hàng ngàn [merozoite](/w/index.php?title=Merozoite&action=edit&redlink=1). Các merozoite này lây nhiễm các hồng cầu mới và bắt đầu một chu trình nhân bản vô tính, chúng tạo ra 8 đến 24 merozoite lây nhiễm mới, lúc này các tế bào vỡ ra và chu kỳ lây nhiễm các tế bào mới bắt đầu. [[14]](#cite_note-14)
## Phương thức truyền nhiễm bệnh[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit§ion=4)]
Một người có thể nhiễm bệnh sốt rét qua 3 cách thức sau đây:
- Do muỗi truyền (phổ biến)
- Do truyền máu
- Truyền qua nhau thai
Ngoài ra những người tiêm chích ma túy dùng chung bơm kim tiêm cũng có thể bị mắc căn bệnh này
[[15]](#cite_note-phamvanthan-15)
## Phân loại bệnh[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit§ion=5)]
Theo cơ sở phân loại bệnh sốt rét của Tổ chức Y tế Thế giới, Việt Nam chia sốt rét theo 2 mức độ lâm sàng:
- Sốt rét thông thường/sốt rét chưa có biến chứng
- Sốt rét ác tính/sốt rét có biến chứng
## Tiên lượng[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit§ion=6)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Malaria_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg/220px-Malaria_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Malaria_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg/220px-Malaria_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg.png)
[Năm sống điều chỉnh theo bệnh tật](/w/index.php?title=N%C4%83m_s%E1%BB%91ng_%C4%91i%E1%BB%81u_ch%E1%BB%89nh_theo_b%E1%BB%87nh_t%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)đối với bệnh số rét trên 100.000 dân năm 2004
|
|
không có dữ liệu
<10
0–100
100–500
500–1000
1000–1500
1500–2000
|
|
2000–2500
2500–2750
2750–3000
3000–3250
3250–3500
≥3500
Khi điều trị đúng cách, người bị sốt rét thường có thể được trông đợi là hồi phục hoàn toàn.
Tuy nhiên, bệnh sốt rét nặng có thể tiến triển cực kỳ nhanh và gây chết chỉ trong vòng vài giờ hoặc vài ngày. [16] Đối với hầu hết các ca bệnh nặng, [[17]](#cite_note-Trampuz_2003-17) [tỉ lệ tử vong](/w/index.php?title=T%E1%BB%89_l%E1%BB%87_t%E1%BB%AD_vong&action=edit&redlink=1)có thể lên đến 20%, thậm chí phải chăm sóc và điều trị đặc biệt. Thời gian càng lâu, sự suy yếu phát triển đã được ghi nhận ở trẻ em khi phải chịu đực những cơn sốt rét nặng. [[4]](#cite_note-Nadjm_2012-4) Nhiễm trùng mãn tính không nghiêm trọng có thể xuất hiện hội chứng suy giảm miễn dịch đi kèm với phản ứng suy giảm đối với vi khuẩn [[18]](#cite_note-Fernando_2010-18) *và* [Salmonella](/wiki/Salmonella) [Epstein–Barr virus](/w/index.php?title=Epstein%E2%80%93Barr_virus&action=edit&redlink=1). [[19]](#cite_note-Riley_2013-19)
Ở trẻ nhỏ, bệnh sốt rét gây chứng mất máu trong thời kỳ phát triển não nhanh chóng, và cũng gây tổn thương não trực tiếp từ sốt rét thể não.
Những người sống sót do sốt rét não có nguy cơ gia tăng suy giãm thần kinh và nhận thức, [18] [rối loạn hành vi](/w/index.php?title=R%E1%BB%91i_lo%E1%BA%A1n_h%C3%A0nh_vi&action=edit&redlink=1), và [động kinh](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_kinh). Sốt rét dự phòng đã thể hiện sự cải thiện chức năng nhận thức và kết quả học tập trong các [[20]](#cite_note-Idro_2010-20) [thử nghiệm lâm sàng](/w/index.php?title=Th%E1%BB%AD_nghi%E1%BB%87m_l%C3%A2m_s%C3%A0ng&action=edit&redlink=1)khi so sánh với các nhóm [placebo](/w/index.php?title=Placebo&action=edit&redlink=1). [[18]](#cite_note-Fernando_2010-18)
## Dịch tễ học[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit§ion=7)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Paludisme.png/220px-Paludisme.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Paludisme.png/220px-Paludisme.png)
♦ Xảy ra cao của [[21]](#cite_note-CDC_Malaria_distribution-21) [chloroquine](/wiki/Chloroquine)- hoặc đa kháng sốt rét
♦ Xảy ra chloroquine-kháng sốt rét
♦ Không có
*Plasmodium falciparum*hoặc kháng chloroquine
♦ Không có sốt rét
WHO ước tính rằng trong năm 2010 đã có 219 triệu ca sốt rét làm 660.000 ca tử vong.
[[4]](#cite_note-Nadjm_2012-4) Các ước tính khác đưa ra con số từ 350 đến 550 triệu nhiễm [22] *falciparum* và gây tử vong năm 2010 vào khoảng 1,24 triệu người [[23]](#cite_note-Olu_2013-23) đến 1,0 triệu người trong năm 1990. [[24]](#cite_note-lancet-glob-mal-mort-24) Phần lớn các ca (65%) gặp ở trẻ em dưới 15 tuổi. [[25]](#cite_note-Loz_2012-25) Khoảng 125 triệu phụ nữ mang thai có nguy cơ nhiễm trùng mỗi năm; ở vùng [[24]](#cite_note-lancet-glob-mal-mort-24) [hạ Saharan châu Phi](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Saharan_ch%C3%A2u_Phi&action=edit&redlink=1), sốt rét ở mẹ liên quan đến 200.000 trường hợp trẻ sơ sinh chết mỗi năm. Có khoảng 10.000 ca sốt rét mỗi năm ở Tây Âu, và 1300–1500 ở Hoa Kỳ. [[26]](#cite_note-Hartman_2010-26) Khoảng 900 người chết do bệnh sốt rét ở châu Âu trong những năm 1993 và 2003. [[27]](#cite_note-Taylor_2012-27) Cả tỉ lệ mắc bệnh toàn cầu và tỉ lệ tử vong đã giảm trong những năm gần đây. Theo WHO, các ca tử vong vì sốt rét trong năm 2010 đã giảm hơn 3 lần từ năm 2000 với ước tính là 985.000, chủ yếu là do việc sử dụng mùng chống muỗi và các liệu pháp điều trị kết hợp với artemisinin. [[28]](#cite_note-Kajfasz_2009-28) [[29]](#cite_note-Howitt_2012-29)
Sốt rét hiện có phân bố trên một dải rộng quanh xích đạo, các vùng của châu Mỹ, nhiều nơi ở châu Á, và hầu hết ở châu Phi; ở vùng cận Saharan châu Phi, 85–90% tử vong do sốt rét.
Một ước tính năm 2009 cho thấy rằng các quốc gia có tỉ lệ tử cao nhất trên 100.000 dân là [30] [Bờ Biển Ngà](/wiki/B%E1%BB%9D_Bi%E1%BB%83n_Ng%C3%A0)(86,15), [Angola](/wiki/Angola)(56,93) và [Burkina Faso](/wiki/Burkina_Faso)(50,66). Ước tính năm 2010 chỉ ra rằng các quốc gia nguy hiểm nhất đối với sốt rét trên số dân là Burkina Faso, [[31]](#cite_note-Provost_2011-31) [Mozambique](/wiki/Mozambique)và [Mali](/wiki/Mali). [[24]](#cite_note-lancet-glob-mal-mort-24) [Dự án Át-lát sốt rét](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_%C3%A1n_%C3%81t-l%C3%A1t_s%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit&redlink=1)nhằm mục đích lập bản đồ phân cấp vùng có bệnh sốt rét trên toàn cầu nhằm cung cấp công cụ để xác định giới hạn không gian toàn cầu về căn bệnh và để đánh giá gánh nặng của căn bệnh. [[32]](#cite_note-Guerra_2007-32) Nỗ lực này đã xuất bản được bản đồ phân bố đối với loài [[33]](#cite_note-Hay_2010-33) *P. falciparum*năm 2010. Đến năm 2010, có khoảng 100 quốc gia có bệnh sốt rét. [[34]](#cite_note-Gething_2011-34) [[22]](#cite_note-World_Malaria_Report_2012-22) Every year, 125 million international travellers visit these countries, and more than 30,000 contract the disease. [[35]](#cite_note-Feachem_2010-35) [[28]](#cite_note-Kajfasz_2009-28)
Phân bố địa lý của bệnh sốt rét trên một vùng rộng lớn rất phức tạp, và các khu vực không có sốt rét và bị ảnh hưởng của sốt rét thường được tìm thấy gần nhau.
Sốt rét phổ biến ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới do chế độ mưa, nhiệt độ cao và độ ẩm cao, cùng với các vùng nước tù đọng là nơi ấu trùng muỗi phát triển thuận lợi, cũng như cung cấp môi trường tốt cho chúng sinh sôi nảy nở. [36] Ở các vùng khô hơn, sự bùng nổ bệnh sốt rét đã được dự đoán với độ chính xác hợp lý dựa trên bản đồ phân bố lượng mưa. [[37]](#cite_note-Jamieson_2006-37) Sốt rét phổ biến ở vùng nông thôn hơn so với thành thị. Ví dụ, nhiều thành phố của [[38]](#cite_note-Abeku_2007-38) [tiểu vùng Mekong](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_Mekong&action=edit&redlink=1)ở Đông Nam Á chủ yếu là không có sốt rét, nhưng bệnh lại phổ biến ở những vùng nông thôn, dọc theo biên giới quốc tế và ven rừng. Ngược lại, sốt rét ở châu Phi có mặt ở cả thành thị và nông thôn, mặc dù nguy cơ thấp hơn ở các thành phố lớn hơn. [[39]](#cite_note-Cui_2012-39) [[40]](#cite_note-Machault_2011-40)
## Nghiên cứu[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit§ion=8)]
Sự miễn dịch (hay chính xác hơn là chịu miễn dịch) đối với loài
*P. falciparum* diễn ra một cách tự nhiên, nhưng chỉ xảy ra trong những năm bị nhiễm lặp đi lặp lại. Một cá thể có thể được bảo vệt khỏi sự nhiễm trùng [41] *P. falciparum*nếu họ tiếp nhận khoảng một ngàn lần chích của muỗi mang kí sinh trùng được cấy lại không gây lây nhiễm sau khi đã chiếu một liều tia X. Một loại vắc-xin hiệu quả đối với bệnh sốt rét là chưa có, nhưng có nhiều loại đang được nghiên cứu. [[42]](#cite_note-Hill_2011-42) Các đa hình cấp cao của nhiều protein của [[43]](#cite_note-Geels_2011-43) *P. falciparum*đã tạo ra những thách thức quan trọng trong việc tạo ra vắc-xin. Một ứng viên vắc-xin nhắm vào mục tiêu kháng nguyên trên hợp tử, giao tử, hoặc ookinetes trong ruột muỗi nhằm khống chế sự lây nhiêm sốt rét. Các vắc-xin khống chế lây truyền bao gồm các kháng thể trong máu người; khi muỗi hút máu từ một người đã được bảo vệ, các kháng thể này chống lại kí sinh trùng phát triển hoàn chỉnh trong cơ thể muỗi. Các ứng viên vắc-xin khác nhắm vào giai đoạn sống trong máu của vòng đời ký sinh trùng, chưa phát triển đầy đủ. [[44]](#cite_note-Cromptom_2010-44) Ví dụ, [[45]](#cite_note-Graves_2006b-45) [SPf66](/w/index.php?title=SPf66&action=edit&redlink=1)đã được thử nghiệm rộng rãi trong các khu vực có bệnh đặc hữu thập niên 1990, nhưng các thử nghiệm lâm sàng cho thấy rằng nó có hiệu quả chưa đủ. Nhiều vắc-xin có tiềm năng khác nhắm vào giai đoạn tiền hồng cầu của của vòng đời ký sinh trùng đang được phát triển, trong đó [[46]](#cite_note-Graves_2006-46) [RTS,S](/w/index.php?title=RTS,S&action=edit&redlink=1)là một ứng viên sáng giá; nó được trông đợi cấp phép sử dụng năm 2015. [[42]](#cite_note-Hill_2011-42) Công ty kỹ thuật sinh học của Hoa Kỳ, [[19]](#cite_note-Riley_2013-19) [Sanaria](/w/index.php?title=Sanaria&action=edit&redlink=1), đang phát triển [vắc-xin nhược độc](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin_nh%C6%B0%E1%BB%A3c_%C4%91%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1)tiền hồng cầu có tên gọi là PfSPZ sử dụng toàn bột thoi trùng để tạo ra phản ứng miễn dịch. Năm 2006, Hội đồng tư vấn vắc-xin sốt rét đã gởi đến WHO bản thảo về "Lộ trình Công nghệ vắc-xin sốt rét" ( [[47]](#cite_note-Hoffman_2010-47) *Malaria Vaccine Technology Roadmap*) trong đó nêu ra một trong những mục tiêu quan trọng nhắm vào "phát triển và cấp phép vắc-xin sốt rét thế hệ thứ nhất có thể bảo vệ hiệu quả hơn 50% so với các bệnh nặng và tử vong và các bệnh kéo dài hơn một năm" vào năm 2015. [[48]](#cite_note-Roadmap_2006-48)
Kí sinh trùng sốt rét chứa các
[apicoplast](/w/index.php?title=Apicoplast&action=edit&redlink=1), cơ quan này thường gặp ở thực vật, để hoàn thiện bộ gen của chúng. Các apicoplast được cho là có nguồn gốc từ [nột cộng sinh](/w/index.php?title=Vi_khu%E1%BA%A9n_c%E1%BB%99ng_sinh&action=edit&redlink=1) của tảo và đóng vai trò quan trọng ở các khía cạnh khác nhau trong quá trình trao đổi chất của kí sinh trùng, như [tổng hợp axít béo](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p_ax%C3%ADt_b%C3%A9o&action=edit&redlink=1). Có hơn 400 protein đã được tìm thấy là được tạo ra bởi các apicoplast và chúng hiện đang được đầu tư nghiên cứu có thể là các mục tiêu để phát minh ra các loại thuốc chống sốt rét. [[49]](#cite_note-Kalanon_2010-49)
Với sự khởi đầu của thuốc kháng sinh
*Plasmodium*, các chiến lượng mới đang được phát triển để chống lại căn bệnh phổ biến. Một trong những cách tiếp cận là dựa vào sự phát triển các sản phẩm cộng tổng hợp từ aminoaxit [pyridoxal](/w/index.php?title=Pyridoxal&action=edit&redlink=1), được chọn từ các ký sinh trùng và cuối cùng gây cản trở với khả năng của nó tạo ra nhiều [vitamin B](/wiki/Vitamin_B) thiết yếu. [[50]](#cite_note-M.C3.BCller_2010-50) Thuốc chống sốt rét sử dụng các phức dựa trên kim loại tổng hợp đang là đề tài được quan tâm nghiên cứu. [51] [[52]](#cite_note-Biot_2012-52) [[53]](#cite_note-Roux_2012-53)
Một chiến lược không chế véc-tơ truyền bệnh phi hóa học liên quan đến biến đổi gen của muỗi truyền bệnh sốt rét. Những tiến bộ trong công nghệ kỹ thuậ gen có thể đưa một DNA bên ngoài vào bộ gen của muỗi và hoặc làm giảm thời gian sống của muỗi, hoặc làm nó kháng lại với ký sinh trùng sốt rét.
[Kỹ thuật côn trùng vô trùng](/w/index.php?title=K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_c%C3%B4n_tr%C3%B9ng_v%C3%B4_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1) là một phương pháp kiểm soát gen mà trong đó một lượng lớn muỗi đực vô trùng được nuôi và thả ra ngoài. Chúng giao phối với các con cái sinh ra các lứa mới làm giảm số cá thể tự nhiên của thế hệ mới; quá trình lập đi lập lại cuối cùng loại bỏ nhóm mục tiêu. [[54]](#cite_note-Raghavendra_2011-54)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit§ion=9)]
|
|![]()
|
|Bài hay đoạn này cần người am hiểu về chủ đề của nó để trợ giúp biên tập và mở rộng bài viết.
Bạn có thể giúp
**Snow RW, Guerra CA, Noor AM, Myint HY, Hay SI (2005). “The global distribution of clinical episodes of Plasmodium falciparum malaria”.** [^](#cite_ref-1) *Nature* **434**(7030): 214–7. [doi](/wiki/DOI): [10.1038/nature03342](//dx.doi.org/10.1038%2Fnature03342). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [15759000](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15759000). [^](#cite_ref-2) [“Malaria: Disease Impacts and Long-Run Income Differences”](http://ftp.iza.org/dp2997.pdf)(PDF). [Institute for the Study of Labor](/w/index.php?title=Institute_for_the_Study_of_Labor&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2008.
- ^
**a** [Fairhurst RM, Wellems TE (2010). “Chapter 275.](#cite_ref-PPID_2010_3-1) **ă** *Plasmodium*species (malaria)”. Trong Mandell GL, Bennett JE, Dolin R (eds). *Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases* **2**(ấn bản 7). Philadelphia, Pennsylvania: Churchill Livingstone/Elsevier. tr. 3437–3462. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-443-06839-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-443-06839-3).
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Nadjm B, Behrens RH (2012). “Malaria: An update for physicians”.](#cite_ref-Nadjm_2012_4-4) **c** *Infectious Disease Clinics of North America* **26**(2): 243–59. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.idc.2012.03.010](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.idc.2012.03.010). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22632637](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22632637).
- ^
**a** **ă** [Bartoloni A, Zammarchi L (2012).](#cite_ref-Bartoloni_2012_5-2) **â** [“Clinical aspects of uncomplicated and severe malaria”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3375727). *Mediterranean Journal of Hematology and Infectious Diseases* **4**(1): e2012026. [doi](/wiki/DOI): [10.4084/MJHID.2012.026](//dx.doi.org/10.4084%2FMJHID.2012.026). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3375727](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3375727). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22708041](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22708041). **Beare NA, Taylor TE, Harding SP, Lewallen S, Molyneux ME (2006).** [^](#cite_ref-Beare_2006_6-0) [“Malarial retinopathy: A newly established diagnostic sign in severe malaria”](http://www.ajtmh.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17123967). *American Journal of Tropical Medicine and Hygiene* **75**(5): 790–7. [PMC](/wiki/PubMed_Central) [2367432](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2367432). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17123967](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17123967). **Ferri FF (2009). “Chapter 332. Protozoal infections”.** [^](#cite_ref-Ferri_2009_7-0) [. Elsevier Health Sciences. tr. 1159.](http://books.google.com/books?id=ZbisJsvDEegC&pg=PA1159) *Ferri's Color Atlas and Text of Clinical Medicine* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-4160-4919-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-4160-4919-7). **Mueller I, Zimmerman PA, Reeder JC (2007). “** [^](#cite_ref-Mueller_2007_8-0) *Plasmodium malariae*and *Plasmodium ovale*—the "bashful" malaria parasites”. *Trends in Parasitology* **23**(6): 278–83. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.pt.2007.04.009](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.pt.2007.04.009). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17459775](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17459775).
- ^
**a** [Collins WE (2012). “](#cite_ref-Collins_2012_9-1) **ă** *Plasmodium knowlesi*: A malaria parasite of monkeys and humans”. *Annual Review of Entomology* **57**: 107–21. [doi](/wiki/DOI): [10.1146/annurev-ento-121510-133540](//dx.doi.org/10.1146%2Fannurev-ento-121510-133540). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22149265](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22149265). **Sarkar PK, Ahluwalia G, Vijayan VK, Talwar A (2009). “Critical care aspects of malaria”.** [^](#cite_ref-Sarkar_2009_10-0) *Journal of Intensive Care Medicine* **25**(2): 93–103. [doi](/wiki/DOI): [10.1177/0885066609356052](//dx.doi.org/10.1177%2F0885066609356052). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20018606](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20018606). **Baird JK (2013). “Evidence and implications of mortality associated with acute** [^](#cite_ref-Baird_2013_11-0) *Plasmodium vivax*malaria”. *Clinical Microbiology Reviews* **26**(1): 36–57. [doi](/wiki/DOI): [10.1128/CMR.00074-12](//dx.doi.org/10.1128%2FCMR.00074-12). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [23297258](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23297258). **Arnott A, Barry AE, Reeder JC.** [^](#cite_ref-Arnott_2012_12-0) [“Understanding the population genetics of](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3298510). *Plasmodium vivax*is essential for malaria control and elimination” *Malaria Journal* **11**: 14. [doi](/wiki/DOI): [10.1186/1475-2875-11-14](//dx.doi.org/10.1186%2F1475-2875-11-14). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3298510](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3298510). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22233585](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22233585). **Collins WE, Barnwell JW (2009). “** [^](#cite_ref-Collins_2009_13-0) *Plasmodium knowlesi:*finally being recognized”. *Journal of Infectious Diseases* **199**(8): 1107–8. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/597415](//dx.doi.org/10.1086%2F597415). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19284287](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19284287). [^](#cite_ref-14) [Schlagenhauf-Lawlor 2008](#CITEREFSchlagenhauf-Lawlor2008), tr. [70–1](http://books.google.com/books?id=54Dza0UHyngC&pg=PA70) **Phần ký sinh trùng sốt rét - Sách Ký sinh trùng - chủ biên PGS.TS.Phạm Văn Thân, Sách đào tạo Cử nhân Điều Dưỡng, Nhà xuất bản Giáo dục năm 2009.** [^](#cite_ref-phamvanthan_15-0) [^](#cite_ref-CDC_Malaria_16-0) [“Frequently Asked Questions (FAQs): If I get malaria, will I have it for the rest of my life?”](http://www.cdc.gov/malaria/about/faqs.html#treatment). US Centers for Disease Control and Prevention. Ngày 8 tháng 2 năm 2010. Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2012. **Trampuz A, Jereb M, Muzlovic I, Prabhu R (2003).** [^](#cite_ref-Trampuz_2003_17-0) [“Clinical review: Severe malaria”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC270697). *Critical Care* **7**(4): 315–23. [doi](/wiki/DOI): [10.1186/cc2183](//dx.doi.org/10.1186%2Fcc2183). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [270697](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC270697). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12930555](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12930555).
- ^
**a** **ă** [Fernando SD, Rodrigo C, Rajapakse S (2010).](#cite_ref-Fernando_2010_18-2) **â** [“The 'hidden' burden of malaria: Cognitive impairment following infection”](http://www.malariajournal.com/content/9//366). *Malaria Journal* **9**: 366. [doi](/wiki/DOI): [10.1186/1475-2875-9-366](//dx.doi.org/10.1186%2F1475-2875-9-366). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3018393](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3018393). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21171998](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21171998).
- ^
**a** [Riley EM, Stewart VA (2013). “Immune mechanisms in malaria: New insights in vaccine development”.](#cite_ref-Riley_2013_19-1) **ă** *Nature Medicine* **19**(2): 168–78. [doi](/wiki/DOI): [10.1038/nm.3083](//dx.doi.org/10.1038%2Fnm.3083). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [23389617](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23389617). **Idro R, Marsh K, John CC, Newton CRJ (2010).** [^](#cite_ref-Idro_2010_20-0) [“Cerebral malaria: Mechanisms of brain injury and strategies for improved neuro-cognitive outcome”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3056312). *Pediatric Research* **68**(4): 267–74. [doi](/wiki/DOI): [10.1203/PDR.0b013e3181eee738](//dx.doi.org/10.1203%2FPDR.0b013e3181eee738). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3056312](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3056312). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20606600](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20606600). [^](#cite_ref-CDC_Malaria_distribution_21-0) [“Malaria”](http://www.dpd.cdc.gov/dpdx/HTML/ImageLibrary/Malaria_il.htm). [US Centers for Disease Control and Prevention](/w/index.php?title=US_Centers_for_Disease_Control_and_Prevention&action=edit&redlink=1). Ngày 15 tháng 4 năm 2010. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2012.
- ^
**a** **ă** [World Malaria Report 2012](http://www.who.int/malaria/publications/world_malaria_report_2012/wmr2012_no_profiles.pdf)(PDF) (Bản báo cáo). World Health Organization. **Olupot-Olupot P, Maitland, K (2013). “Management of severe malaria: Results from recent trials”.** [^](#cite_ref-Olu_2013_23-0) *Advances in Experimental Medicine and Biology* **764**: 241–50. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [23654072](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23654072).
- ^
**a** **ă** [Murray CJ, Rosenfeld LC, Lim SS, Andrews KG, Foreman KJ, Haring D, Fullman N, Naghavi M, Lozano R, Lopez AD (2012). “Global malaria mortality between 1980 and 2010: A systematic analysis”.](#cite_ref-lancet-glob-mal-mort_24-2) **â** *Lancet* **379**(9814): 413–31. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/S0140-6736(12)60034-8](//dx.doi.org/10.1016%2FS0140-6736%2812%2960034-8). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22305225](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22305225). **Lozano R (2012 15). “Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010”.** [^](#cite_ref-Loz_2012_25-0) *Lancet* **380**(9859): 2095–128. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/S0140-6736(12)61728-0](//dx.doi.org/10.1016%2FS0140-6736%2812%2961728-0). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [23245604](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23245604). Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) **Hartman TK, Rogerson SJ, Fischer PR (2010). “The impact of maternal malaria on newborns”.** [^](#cite_ref-Hartman_2010_26-0) *Annals of Tropical Paediatrics* **30**(4): 271–82. [doi](/wiki/DOI): [10.1179/146532810X12858955921032](//dx.doi.org/10.1179%2F146532810X12858955921032). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21118620](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21118620). **Taylor WR, Hanson J, Turner GD, White NJ, Dondorp AM (2012). “Respiratory manifestations of malaria”.** [^](#cite_ref-Taylor_2012_27-0) *Chest* **142**(2): 492–505. [doi](/wiki/DOI): [10.1378/chest.11-2655](//dx.doi.org/10.1378%2Fchest.11-2655). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22871759](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22871759).
- ^
**a** [Kajfasz P (2009). “Malaria prevention”.](#cite_ref-Kajfasz_2009_28-1) **ă** *International Maritime Health* **60**(1–2): 67–70. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20205131](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20205131). **Howitt P, Darzi A, Yang GZ, Ashrafian H, Atun R, Barlow J, Blakemore A, Bull AM, Car J, Conteh L, Cooke GS, Ford N, Gregson SA, Kerr K, King D, Kulendran M, Malkin RA, Majeed A, Matlin S, Merrifield R, Penfold HA, Reid SD, Smith PC, Stevens MM, Templeton MR, Vincent C, Wilson E (2012). “Technologies for global health”.** [^](#cite_ref-Howitt_2012_29-0) *The Lancet* **380**(9840): 507–35. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/S0140-6736(12)61127-1](//dx.doi.org/10.1016%2FS0140-6736%2812%2961127-1). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22857974](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22857974). **Layne SP.** [^](#cite_ref-Layne_2006_30-0) [“Principles of Infectious Disease Epidemiology”](http://web.archive.org/web/20060220083223/http://www.ph.ucla.edu/epi/layne/Epidemiology+220/07.malaria.pdf)(PDF). *EPI 220*. UCLA Department of Epidemiology. [Bản gốc](http://www.ph.ucla.edu/epi/layne/Epidemiology+220/07.malaria.pdf)(PDF) lưu trữ ngày 20 tháng 2 năm 2006. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2007. **Provost C (ngày 25 tháng 4 năm 2011).** [^](#cite_ref-Provost_2011_31-0) [“World Malaria Day: Which countries are the hardest hit? Get the full data”](http://www.guardian.co.uk/global-development/datablog/2011/apr/25/world-malaria-day-data#data). *The Guardian*. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2012. **Guerra CA, Hay SI, Lucioparedes LS, Gikandi PW, Tatem AJ, Noor AM, Snow RW (2007).** [^](#cite_ref-Guerra_2007_32-0) [“Assembling a global database of malaria parasite prevalence for the Malaria Atlas Project”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1805762). *Malaria Journal* **6**(6): 17. [doi](/wiki/DOI): [10.1186/1475-2875-6-17](//dx.doi.org/10.1186%2F1475-2875-6-17). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [1805762](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1805762). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17306022](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17306022). **Hay SI, Okiro EA, Gething PW, Patil AP, Tatem AJ, Guerra CA, Snow RW (2010).** [^](#cite_ref-Hay_2010_33-0) [“Estimating the global clinical burden of](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2885984). *Plasmodium falciparum*malaria in 2007” *PLoS Medicine* **7**(6): e1000290. [doi](/wiki/DOI): [10.1371/journal.pmed.1000290](//dx.doi.org/10.1371%2Fjournal.pmed.1000290). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [2885984](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2885984). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20563310](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20563310). **Gething PW, Patil AP, Smith DL, Guerra CA, Elyazar IR, Johnston GL, Tatem AJ, Hay SI (2011).** [^](#cite_ref-Gething_2011_34-0) [“A new world malaria map:](http://www.malariajournal.com/content/10/1/378). *Plasmodium falciparum*endemicity in 2010” *Malaria Journal* **10**(1): 378. [doi](/wiki/DOI): [10.1186/1475-2875-10-378](//dx.doi.org/10.1186%2F1475-2875-10-378). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3274487](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3274487). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22185615](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22185615). **Feachem RG, Phillips AA, Hwang J, Cotter C, Wielgosz B, Greenwood BM, Sabot O, Rodriguez MH, Abeyasinghe RR, Ghebreyesus TA, Snow RW (2010).** [^](#cite_ref-Feachem_2010_35-0) [“Shrinking the malaria map: progress and prospects”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3044848). *Lancet* **376**(9752): 1566–78. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/S0140-6736(10)61270-6](//dx.doi.org/10.1016%2FS0140-6736%2810%2961270-6). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3044848](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3044848). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21035842](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21035842). **Greenwood B, Mutabingwa T (2002). “Malaria in 2002”.** [^](#cite_ref-Greenwood_2002_36-0) *Nature* **415**(6872): 670–2. [doi](/wiki/DOI): [10.1038/415670a](//dx.doi.org/10.1038%2F415670a). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [11832954](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11832954). **Jamieson A, Toovey S, Maurel M (2006).** [^](#cite_ref-Jamieson_2006_37-0) [. Struik. tr. 30.](http://books.google.com/books?id=FhfuV22JZ_sC&pg=PA30) *Malaria: A Traveller's Guide* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-77007-353-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-77007-353-1). **Abeku TA (2007).** [^](#cite_ref-Abeku_2007_38-0) [“Response to malaria epidemics in Africa”](http://wwwnc.cdc.gov/eid/article/13/5/06-1333.htm). *Emerging Infectious Diseases* **14**(5): 681–6. [PMC](/wiki/PubMed_Central) [2738452](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2738452). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17553244](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17553244). **Cui L, Yan G, Sattabongkot J, Cao Y, Chen B, Chen X, Fan Q, Fang Q, Jongwutiwes S, Parker D, Sirichaisinthop J, Kyaw MP, Su XZ, Yang H, Yang Z, Wang B, Xu J, Zheng B, Zhong D, Zhou G (2012).** [^](#cite_ref-Cui_2012_39-0) [“Malaria in the Greater Mekong Subregion: Heterogeneity and complexity”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3132579). *Acta Tropica* **121**(3): 227–39. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.actatropica.2011.02.016](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.actatropica.2011.02.016). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3132579](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3132579). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21382335](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21382335). **Machault V, Vignolles C, Borchi F, Vounatsou P, Pages F, Briolant S, Lacaux JP, Rogier C (2011).** [^](#cite_ref-Machault_2011_40-0) [“The use of remotely sensed environmental data in the study of malaria”](http://www.geospatialhealth.unina.it/articles/v5i2/gh-v5i2-1-machault.pdf)(PDF). *Geospatial Health* **5**(2): 151–68. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21590665](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21590665). **Tran TM, Samal B, Kirkness E, Crompton PD (2012). “Systems immunology of human malaria”.** [^](#cite_ref-Tran_2012_41-0) *Trends in Parasitology* **28**(6): 248–57. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.pt.2012.03.006](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.pt.2012.03.006). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22592005](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22592005).
- ^
**a** [Hill AVS (2011).](#cite_ref-Hill_2011_42-1) **ă** [“Vaccines against malaria”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3146776). *Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences* **366**(1579): 2806–14. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rstb.2011.0091](//dx.doi.org/10.1098%2Frstb.2011.0091). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3146776](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3146776). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21893544](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21893544). **Geels MJ, Imoukhuede EB, Imbault N, van Schooten H, McWade T, Troye-Blomberg M, Dobbelaer R, Craig AG, Leroy O (2011).** [^](#cite_ref-Geels_2011_43-0) [“European Vaccine Initiative: Lessons from developing malaria vaccines”](http://www.euvaccine.eu/sites/default/files/uploads/docs/Pubs_and_articles/2011_Expert_Reviews_Vaccines_vol._10_-_12.pdf)(PDF). *Expert Review of Vaccines* **10**(12): 1697–708. [doi](/wiki/DOI): [10.1586/erv.11.158](//dx.doi.org/10.1586%2Ferv.11.158). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22085173](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22085173). **Crompton PD, Pierce SK, Miller LH (2010).** [^](#cite_ref-Cromptom_2010_44-0) [“Advances and challenges in malaria vaccine development”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2994342). *Journal of Clinical Investigation* **120**(12): 4168–78. [doi](/wiki/DOI): [10.1172/JCI44423](//dx.doi.org/10.1172%2FJCI44423). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [2994342](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2994342). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21123952](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21123952). **Graves P, Gelband H (2006). Graves PM, biên tập. “Vaccines for preventing malaria (blood-stage)”.** [^](#cite_ref-Graves_2006b_45-0) *Cochrane Database of Systematic Reviews (online)*(4): CD006199. [doi](/wiki/DOI): [10.1002/14651858.CD006199](//dx.doi.org/10.1002%2F14651858.CD006199). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17054281](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17054281). **Graves P, Gelband H (2006). Graves PM, biên tập. “Vaccines for preventing malaria (SPf66)”.** [^](#cite_ref-Graves_2006_46-0) *Cochrane Database of Systematic Reviews (Online)*(2): CD005966. [doi](/wiki/DOI): [10.1002/14651858.CD005966](//dx.doi.org/10.1002%2F14651858.CD005966). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16625647](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16625647). **Hoffman SL, Billingsley PF, James E, Richman A, Loyevsky M, Li T, Chakravarty S, Gunasekera A, Chattopadhyay R, Li M, Stafford R, Ahumada A, Epstein JE, Sedegah M, Reyes S, Richie TL, Lyke KE, Edelman R, Laurens MB, Plowe CV, Sim BK (2010). “Development of a metabolically active, non-replicating sporozoite vaccine to prevent** [^](#cite_ref-Hoffman_2010_47-0) *Plasmodium falciparum*malaria”. *Human Vaccines* **6**(1): 97–106. [doi](/wiki/DOI): [10.4161/hv.6.1.10396](//dx.doi.org/10.4161%2Fhv.6.1.10396). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19946222](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19946222). **Malaria Vaccine Advisory Committee (2006).** [^](#cite_ref-Roadmap_2006_48-0) [Malaria Vaccine Technology Roadmap](http://www.malariavaccine.org/files/Malaria_Vaccine_TRM_Final_000.pdf)(PDF) (Bản báo cáo). PATH Malaria Vaccine Initiative (MVI). tr. 2. **Kalanon M, McFadden GI (2010). “Malaria,** [^](#cite_ref-Kalanon_2010_49-0) *Plasmodium falciparum*and its apicoplast”. *Biochemical Society Transactions* **38**(3): 775–82. [doi](/wiki/DOI): [10.1042/BST0380775](//dx.doi.org/10.1042%2FBST0380775). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20491664](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20491664). **Müller IB, Hyde JE, Wrenger C (2010). “Vitamin B metabolism in** [^](#cite_ref-M.C3.BCller_2010_50-0) *Plasmodium falciparum*as a source of drug targets”. *Trends in Parasitology* **26**(1): 35–43. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.pt.2009.10.006](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.pt.2009.10.006). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19939733](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19939733). **Du Q, Wang H, Xie J (2011).** [^](#cite_ref-Du_2011_51-0) [“Thiamin (vitamin B1) biosynthesis and regulation: A rich source of antimicrobial drug targets?”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3020362). *International Journal of Biological Sciences* **7**(1): 41–52. [doi](/wiki/DOI): [10.7150/ijbs.7.41](//dx.doi.org/10.7150%2Fijbs.7.41). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3020362](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3020362). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21234302](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21234302). **Biot C, Castro W, Botté CY, Navarro M (2012). “The therapeutic potential of metal-based antimalarial agents: Implications for the mechanism of action”.** [^](#cite_ref-Biot_2012_52-0) *Dalton Transactions* **41**(21): 6335–49. [doi](/wiki/DOI): [10.1039/C2DT12247B](//dx.doi.org/10.1039%2FC2DT12247B). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22362072](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22362072). **Roux C, Biot C (2012). “Ferrocene-based antimalarials”.** [^](#cite_ref-Roux_2012_53-0) *Future Medicinal Chemistry* **4**(6): 783–97. [doi](/wiki/DOI): [10.4155/fmc.12.26](//dx.doi.org/10.4155%2Ffmc.12.26). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [22530641](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22530641). **Raghavendra K, Barik TK, Reddy BP, Sharma P, Dash AP (2011).** [^](#cite_ref-Raghavendra_2011_54-0) [“Malaria vector control: From past to future”](http://www.springerlink.com/content/1t1658808x422m75/). *Parasitology Research* **108**(4): 757–79. [doi](/wiki/DOI): [10.1007/s00436-010-2232-0](//dx.doi.org/10.1007%2Fs00436-010-2232-0). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21229263](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21229263).
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Abba_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Achan_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Ameri_2010” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Arrow_2004” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “autogenerated1” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Baird_2009” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Bardaj.C3.AD_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Beare_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Bhalla_2006” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Bledsoe_2005” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Bray_2004” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Breeveld_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Byrne_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Caudron_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Chernin_1977” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Chernin_1983” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Cowman_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “CDC_history” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “CDC_Ross” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Cox_2002” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Enayati_2007” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Enayati_2010” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Fairhurst_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Fernando_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Freedman_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Gratz_2006” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Gautam_2009” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Global_Fund” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Greenwood_2005” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Harper_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Hays_2005” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Hedrick_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Hsu_2006” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Humphreys_2001” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “IftSoL” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Jacquerioz_2009” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Kattenberg_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Kaufman_2005” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Keating_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Killeen_2002” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Kokwaro_2009” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Korenromp_2005” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Kwiatkowski_2005” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Kyle_1974” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Lalloo_2006” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Laveran_bio” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “LaPointe_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Lengeler_2004” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Lindemann_1999” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Lon_2006” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “malariasite1” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Manyando_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Meade_2010” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Mehlhorn_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Mens_2010” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Meremikwu_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Meremikwu_2012b” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Miller_2007” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Mlambo_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Nayyar_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Newton_2006” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Newton_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “O.27Brien_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Owusu-Ofori_2010” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Parry_2005” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Pates_2005” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Pelletier_1820” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Perkins_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Pluess_2010” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Prugnolle_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Reiter_2000” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “R.C3.A9nia_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Ricci_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Rich_2006” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Richter_2010” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Rijken_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Roll_Back_Malaria_WHO” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Ross_bio” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Ross_1910” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Rowe_2009” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Russell_2009” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Sabot_2010” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Sachs_2002” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Sallares_2001” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Sallares_2003” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Simmons_1979” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Sinclair_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Strom_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Tan_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Tilley_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Turschner_2009” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “van_den_Berg_2009” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Vanderberg_2009” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Vaughan_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Waters_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Weatherall_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Webb_2009” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “White_2011” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “WHO_Indoor_Residual_Spraying” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “whqlibdoc” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Williams_1963” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Wilson_2012” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “Worrall_2005” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
Lỗi chú thích: Thẻ
<ref> có tên “WSJ_2008” được định nghĩa trong
<references> không được đoạn văn bản trên sử dụng.
<ref>có tên “Yangzom_2012” được định nghĩa trong
<references>không được đoạn văn bản trên sử dụng.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91t_r%C3%A9t&action=edit§ion=10)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


markdown:
# coat
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|Hoa Kỳ||
|
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **coat** [/ˈkoʊt/](/wiki/Wiktionary:IPA)
- Áo
[choàng](/wiki/cho%C3%A0ng) [ngoài](/wiki/ngo%C3%A0i), áo [bành tô](/wiki/b%C3%A0nh_t%C3%B4)(đàn ông).
- Áo
[choàng](/wiki/cho%C3%A0ng)(phụ nữ); (từ cổ, nghĩa cổ) [váy](/wiki/v%C3%A1y). [Bộ lông](/w/index.php?title=b%E1%BB%99_l%C3%B4ng&action=edit&redlink=1)(thú). [Lớp](/wiki/l%E1%BB%9Bp), [lượt](/wiki/l%C6%B0%E1%BB%A3t)(sơn, vôi... ). *a*— lớp sơn **coat**of paint
-
- (
*Thực vật học*) (vỏ, củ hành, củ tỏi).
- (
*Giải phẫu*) [Màng](/wiki/m%C3%A0ng).
- (
*Hàng hải*) [Túi](/wiki/t%C3%BAi)(buồm).
#### Thành ngữ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-expr-&action=edit§ion=T-1)] **coat of arms**: [Huy hiệu](/wiki/huy_hi%E1%BB%87u)(của quý tộc, của trường đại học hay học viện). **coat of mail**: Áo [giáp](/wiki/gi%C3%A1p). **coat and skirt**: [Quần áo](/wiki/qu%E1%BA%A7n_%C3%A1o) [nữ](/wiki/n%E1%BB%AF). **to dust someone's coat**: Đánh cho ai một [trận](/wiki/tr%E1%BA%ADn), [sửa](/wiki/s%E1%BB%ADa)cho ai một [trận](/wiki/tr%E1%BA%ADn). **to kilt one's coats**: ( *Văn học*) [Vén](/wiki/v%C3%A9n) [váy](/wiki/v%C3%A1y). **it is not the gay coat that makes the gentlemen**: Đừng [lấy](/wiki/l%E1%BA%A5y) [bề ngoài](/wiki/b%E1%BB%81_ngo%C3%A0i) [mà](/wiki/m%C3%A0) [xét](/wiki/x%C3%A9t) [người](/wiki/ng%C6%B0%E1%BB%9Di); [mặc](/wiki/m%E1%BA%B7c)áo [cà sa](/wiki/c%C3%A0_sa)không [hẳn là](/w/index.php?title=h%E1%BA%B3n_l%C3%A0&action=edit&redlink=1) [sư](/wiki/s%C6%B0). **to take off one's coat**: [Cởi](/wiki/c%E1%BB%9Fi)áo [sẵn sàng](/wiki/s%E1%BA%B5n_s%C3%A0ng)đánh [nhau](/wiki/nhau). **to take off one's coat to the work**: [Hăm hở](/wiki/h%C4%83m_h%E1%BB%9F) [bắt tay](/wiki/b%E1%BA%AFt_tay)vào [việc](/wiki/vi%E1%BB%87c), [sẵn sàng](/wiki/s%E1%BA%B5n_s%C3%A0ng) [bắt tay](/wiki/b%E1%BA%AFt_tay)vào [việc](/wiki/vi%E1%BB%87c). **to turn one's coat**: [Trở mặt](/wiki/tr%E1%BB%9F_m%E1%BA%B7t), [phản](/wiki/ph%E1%BA%A3n)đảng, đào [ngũ](/wiki/ng%C5%A9).
#### Từ dẫn xuất[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-drv-&action=edit§ion=T-1)]
### Ngoại động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-tr-verb-&action=edit§ion=T-1)] **coat** *ngoại động từ, (thường) động tính từ quá khứ* [/ˈkoʊt/](/wiki/Wiktionary:IPA)
#### Chia động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
coat
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|**coat** [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [coating](/wiki/coating) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) [coated](/wiki/coated) [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) **coat** **coat**hoặc [coatest](/w/index.php?title=coatest&action=edit&redlink=1)¹ [coats](/wiki/coats)hoặc [coateth](/w/index.php?title=coateth&action=edit&redlink=1)¹ **coat** **coat** **coat** [coated](/wiki/coated) [coated](/wiki/coated)hoặc [coatedst](/w/index.php?title=coatedst&action=edit&redlink=1)¹ [coated](/wiki/coated) [coated](/wiki/coated) [coated](/wiki/coated) [coated](/wiki/coated) [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² **coat** **coat**hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ **coat** **coat** **coat** **coat** **coat** [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) **coat** **coat**hoặc [coatest](/w/index.php?title=coatest&action=edit&redlink=1)¹ **coat** **coat** **coat** **coat** [coated](/wiki/coated) [coated](/wiki/coated) [coated](/wiki/coated) [coated](/wiki/coated) [coated](/wiki/coated) [coated](/wiki/coated) [were](/wiki/were)to **coat**hoặc [should](/wiki/should) **coat** **coat**hoặc should **coat** **coat**hoặc should **coat** **coat**hoặc should **coat** **coat**hoặc should **coat** **coat**hoặc should **coat** [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) **coat** **coat** **coat**
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1055 miss, cp1055 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


markdown:
lithotripter
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Anh
[
sửa
]
Danh từ
[
sửa
]
lithotripter
(
Y học
)
Máy
nghiền
sỏi
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=lithotripter&oldid=925339
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 18:53 ngày 23 tháng 3 năm 2009.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động


markdown:
Thứ 2 - 7: hoạt động từ
**7:30 - 20:00**
Chủ nhật: hoạt động từ
**8:00 - 17:00**
|
|
128.000 ₫
**Gia Cát Khổng Minh Bàn Về Phong Thuỷ**
Xây dựng nhà cửa, đầu tiên phải nghiên cứu về môi trường. Cảnh quan môi trường chính là yếu tố quan trọng hàng đầu trong phong thuỷ. Từ xưa đến nay, các bậc đế vương, khanh tướng bất luận xây dựng hành cung, phủ đệ hay tạo dựng lăng tẩm, mộ thất, vấn đề luôn được họ nghĩ đến trước tiên là cảnh quan môi trường.Cảnh quan môi trường được chia thành hai loại: cảnhq uan tự nhiên môi trường nhân văn. Cảnh quan tự nhiên hình thể, phương hướng, vị trí của núi và dòng chảy của sông suối...; môi trường nhân văn thì bao gồm những kiến trúc xung quanh, tình hình cư trú và hoạt động của con người nơi đó.
Khi mua nhà để an cư cần nghiên cứu kiểu dáng nhà phù hợp. Lựa chọn kiểu dáng nhà tốt cũng giống như kén dâu khéo, vừa phải xem cảnh quan bên ngoài, lại càng phải chú trọng nét đẹp bên trong. Nhà có kiểu dáng thịnh hành hoặc độc đáo chưa hẳn đã thích hợp, nhà có bố cục cân đối, hài hoà chắc chắn sẽ phù hợp với mọi người. Xét từ góc độ thực tế, mọi người nên chọn một ngôi nhà mà thân tâm mình có thể trú ngụ yên ổn, cũng giống như cuối một người vợ hiền để chung sống suốt đời. Bởi lẽ một người bình thường, trong suốt cuộc đời có ít nhất hơn một nửa thời gian sống trong nhà của mình. Người ta thường bảo: ngôi nhà là bến đậu tốt để tránh gió bão. Nhà có kiểu dáng hài hoà, cũng như một bến cảng tốt, nó mang lại cho con người cảm giác nhẹ nhõm và yên tĩnh, giúp con người đủ lòng tin hướng đến một bến bờ bình yên và tri túc. Kiểu dáng ngôi nhà lý tưởng cần có các yếu tố sau: nhìn thuận mắt, đi vào trong thấy thoải mái; mở cửa đón được khí trong lành, vào trong nhà ánh sáng dịu nhẹ; phòng to nhưng không trống rỗng, phòng nhỏ nhưng không chật chội; bố cục hợp lý, có nơi riêng tư, kín đáo, không gian có chỗ độc lập mà không cách biệt, phương hướng ngay ngắn, sáng sủa, sinh động, gợi hứng. Một khung cảnh tốt như vậy, ai mà không yêu thích.
**Mục lục:**
Chương 1: Cảnh quan môi trường
Chương 2: Kiểu dáng ngôi nhà
Chương 3: Tầng thứ
Chương 4: Phương hướng
Chương 5: Cửa chính
Chương 6: Huyền quan
Chương 7: Phòng khách
Chương 8: Tài vị
Chương 9: Phòng ngủ
Chương 10: Phòng tân hôn
Chương 11: Phòng trẻ em
Chương 12: Phòng của người lớn tuổi
Chương 13: Phòng sách
Chương 14: Phòng làm việc
Chương 15: Nhà bếp
Chương 16: Phòng ăn
Chương 17: Nhà vệ sinh
Chương 18: Cửa sổ
Chương 19: Ban công
Chương 20: Sân vườn
Chương 21: Sân nhà
Chương 22: Trần nhà
Chương 23: Vạch tường
Chương 24: Màu sắc
Chương 25: Đèn chiếu sáng
Chương 26: Giường ngủ
Chương 27: Salông
Chương 28: Tủ giày
Chương 29: Gương soi
Chương 30: Đồng hồ
Chương 31: Cây xanh
Chương 32: Chậu cá cảnh
Chương 33: Bài vị
**Mời bạn đón đọc.**
★ ★ ★ ★ ★
Hãy Đăng ký

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

X-Frame-Options: sameorigin

Set-Cookie: debugger=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache