Điếu Phan Công Tòng
I
Thương ôi! người ngọc ở Bình-đông
Lớn nhỏ trong làng thảy mến trông.
Biết đạo khác bầy con mắt tục
Dạy dân nắm giữ tấm lòng công.
Đặng danh vừa rạng bề nhà-cửa,
Vì nghĩa riêng đền nợ núi-sông.
Một trận trải gan trời đất thấy,
So xưa nào thẹn tiếng anh-hùng.

                  II
Anh-hùng thà thác chẳng đầu Tây
Một giấc sa-trường phận cũng may.
Viên đạn nghịch-thần treo trước mắt,
Lưỡi gươm địch-khái nắm trong tay.
Đầu tang ba tháng trời riêng đội,
Lòng giận nghìn thu đất nổi dày.
Tiếc mới một sồng ra đặt trụm.
Cài xên, con rã, nghĩ thương thay!

                  III
Thương thay! tạo-vật khuấy người ta,
Năm đổi làm Tây, chính lại tà.
Trống nghĩa bảo-an theo sấm rạp.
Cờ thù công-tử guộng mây qua.
Én vào nhà khác toan nào kịp
Hươu thác tay ai vọi hỡi xa!
Trong số nên hư từng trước mắt,
Người ôi! trời vậy tính sao ra.

                  IV
Sao ra nhảy-nhót giữa vòng danh,
Son đóng chưa khô ấn đốc-binh.
Đuốc gió nhẹ xao đường thủy-thạch
Cỏ hoa ngùi đọng cửa trâm-anh,
Trên giồng lửa cháy cờ tam sắc
Dưới gảnh đèn lờ bản thất tinh.
Dẫu khiến nghe can vùng đất hiểm,
Chờ trời nào đến tủi vong-linh!

                  V
Vong-linh sớm gặp buổi đời suy
Trăm nét cân-đo ít lỗi-nghì.
Bóng bọt hình-hài vừa lố thấy,
Ngút mây phú quý bỗng tan đi.
Sinh năm mươi tuổi ăn chơi mấy,
Quan bảy tám ngày sướng ích chi.
E nỗi dạ-đài quan lớn hỏi,
Cớ sao xếu-mếu cỏi Ba-tri.

                  VI
Ba-tri từ vắng tiếng hơi chàng,
Gió thảm mưa sầu khá xiết than.
Vường luống trông xuân hoa ủ-dột,
Ruộng riêng buồn chủ lúa khô-khan.
Bầy ma bất hạnh duồng làm nghiệt,
Lũ chó vô cô cũng mắc nàn.
Người ấy vì ai ra cớ ấy,
Chạnh lòng trăm họ khóc quan Phan.

                  VII
Quan Phan thác trọn chữ trung-thần,
Ôm tiếng như người cũng nghĩa dân.
Làng đế đành theo ông hữu đạo.
Cõi phàm hổ ngó lũ vô quân
Lòng son xin có hai vần tạc
Giồng Gạch thà không một tấm thân.
Ai khiến cuộc hòa ra cuộc chiến,
Người qua An-lái luống bâng-khuâng.

                  VIII
Bâng-khuâng ngày xế cả than trời,
Ai đổ cho người gánh nạn đời.
Nếm mật Cối-kê đâu chẳng giận,
Cắp dùi Bác-lãng há rằng chơi.
Một sòng cung-kiếm rồi vay trả.
Sáu ải tang-thương mặt đổi dời.
Thôi! mất cũng cam, còn cũng khổ,
Nay Kim mai Tống thẹn làm người.

                  IX
Làm người trung-nghĩa đáng bia son,
Đứng giữa càn-khôn tiếng chẳng mòn.
Cơm-áo đền bồi ơn đất nước.
Râu-mày giữ vẹn phận tôi con.
Tinh-thần hai chữ phao sương tuyết
Khí-phách nghìn thu rỡ núi non.
Gẫm chuyện ngựa Hồ chim Việt cũ,.
Lòng đây tưởng đó mất như còn.

                  X
Như còn chẳng gọi thế rằng cô.
Cái chuyện hoa-vi trước họa-đồ.
Sở hỡi trót ghi cừu họ Ngũ
Hán đâu khỏi trả hận thằng Nô
Vàng tơ sử Mã giồi đường sứ,
Búa vớt kinh lân lấp dấu hồ.
Ngày khác xa-thư về một mối,
Danh thơm ngươi tới cõi hoàng-đô.

Thơ Việt Nam
Thất ngôn bát cú