Phan Trần/IV
Giục đồng quảy tráp, ôm cầm, 
Lên chùa bạch đã, xuống thềm bảo qua. 
Nàng rằng: "Chàng học quyết khoa, 
"Bõ ngày áo gấm xem hoa sẽ về. 
"Ở đây nương-náu bồ-đề, 
"Chăm-chăm một tấm lòng quì hướng dương. 
"Ngùi ngùi dậm liễu, ngàn sương, 
"Tiễn đưa hai chữ bình-khương với lòng." 
Thoắt thôi ngang dọc tây đông, 
Ngựa theo đường cũ ruổi-dong tếch chừng. 
Thông reo, vượn hót, chim mừng, 
Hương chùa đưa gió, huê rừng phun sương. 
Tuần dư vừa tới cửa trường, 
Danh tài mây hợp, hiền lương sao bày 
Cùng vào vâng mệnh năm mây, 
Côn bằng phỉ sức, rồng mây phải thì. 
Thám-hoa vào lạy đan-trì, 
Cẩm-bào phô cật, hoa chi giắt đầu. 
Tiếng thơm lừng-lẫy đâu đâu, 
Kẻ siêng ong bướm, người mau cá nhàn. 
Ngán thay hỡi bạn hồng-nhan, 
Làm chi rác lỗ tai quan khéo là ! 
Một thư nhắn gửi về nhà, 
Một thư đưa đến cửa già báo tin. 
Từ ngày chàng ruổi dặm nghìn, 
Tấm lòng dựa cánh cửa chiền đăm đăm. 
Bên tai thoạt mảng hảo âm, 
Hoa mơi (?) điểm tuyết, trăng rằm vén mây. 
Cô nghe tin cháu mừng thay, 
Đành thay tông-tổ đức dày nhi tôn. 
Thám-hoa ngày ở từ môn, 
Trai thành nên đức Thế-tôn độ người. 
Mới hay bĩ cực thái lai, 
Còn trong trần-lụy biết ai vương-hầu. 
Chẳng yêu nhau, chớ dể nhau, 
Những loài yến-tước biết đâu chí hồng. 
Đương mừng náo-nức tưng bừng, 
Đình phô (?) nghe đã ruổi-dong gần miền. 
Xe xe, ngựa ngựa lần chen,
Hoa quen mừng rước, chim quen đón chào. 
Chênh-vênh ngoài chốn non cao, 
Áo hồng, đai bạc, bước vào cửa không. 
Chuông kêu lẫn tiếng thiều rung, 
Cờ xen bảo-cái, tán lồng tràng-phan. 
Hương đèn tạ phật vừa an, 
Mới đem trâm, quạt đến bàn cùng sư. 
Sư rằng phận đẹp duyên ưa, 
"Mừng cho đôi lứa đã vừa đồng cân. 
"Song đây là cảnh chân-chân, 
"Tăng già chịu việc hôn-nhân trở lời. 
"Gần đây đã có một người, 
"Đưa nường đến chốn phật-đài ngày xưa. 
"Cậy người biện lễ ông Tơ, 
"Xin hầu sang đó mà đưa nàng về.
Mừng hầu phỉ chí nam nhi, 
Vinh-qui cùng với vu-qui một ngày. 
Bén rồng, ôm phượng ra tay, 
Mặc cô kinh-kệ ở đây khấn-cầu. 
Tạ từ cùng bước xuống lầu, 
Thám-hoa thì trước, mà sau Diệu-Thường. 
Áo hồng đã ruổi xe vàng, 
Trên lầu còn thoáng mùi hương lạ đời. 
Chàng liền thay chuỗi hạt trai, 
Đã phô thức phấn, lại gài then mây. 
Lên chùa lạy bụt, lạy thầy, 
Giã Hương-Công, đội ơn thầy chẳng quê. 
Giã non, giã nước, giã chiền, 
Giã mai, giã trúc, giã miền cỏ hoa ! 
Cảnh này trong chốn đường hoa 
Vào chơi thết-đãi, bước ra phụng-chiều. 
Thoắt thôi xe ngựa dập-dìu, 
Sang Kim-lăng, cứ như điều nhà sư. 
Tiệc thời mười lạng vàng đưa, 
Nước non kể mấy tóc tơ thẹn-thùng ! 
Thế này của chửa xứng công, 
Nặng ơn Phiếu-mẫu, nhẹ lòng Vương-Tôn. 
Rạng ngày lại ruổi nước non, 
Giải rong cờ bướm, dậm dồn vó câu.
Vui lòng nhẹ bước nên mau, 
Ba trăng đã đến Hòa-châu cảnh nhà. 
Thung-huyên đôi khóm già già, 
Trên đầu vẻ bạc, ngoài da thức mồi. 
Rỡ phô tiệc nhộn đầy vơi, 
Dưới hiên lần chuốc thọ bôi đôi tuần 
Môn-đình xuân lại thêm xuân, 
Thi thư rạng nước, đai cân nối nhà. 
Thám-hoa quì lạy thềm hoa, 
Niềm xưa, nỗi trước lân-la bày tường: 
"Con từ du-học bốn phương, 
"Thần-hôn đành lỗi đạo-thường làm con. 
"Phúc thừa muôn đội tùng môn, 
"Bảng vàng may trộm chữ son tên đề. 
"Nhân-duyên vâng lĩnh quạt thề, 
"Nhờ tay nguyệt-lão khéo xe lạ-lùng. 
"Ngửa trông trời bể bao-dung, 
"Thứ cho dưới gối tấm lòng tiểu-nhi." 
Rằng: "Từ con cách đình vi, 
"Ngán lòng nương cửa mọi bề nhớ trông. 
"Nhờ hồng-phúc, đội âm-công, 
"Gặp khi kim-bảng, động-phòng cả hai. 
"Rồi đem nhau đến thọ-đài, 
Lạy bà Trần-thị kẻo người nhớ mong. 
"Người từ lỡ bước long-đong, 
"Trời xui nghìn dặm để lòng tới đây. 
"Nặng bên tình nghĩa xưa nay, 
"Rước về phụng-dưỡng đêm ngày thay con. 
"Chữ duyên rày đã vuông tròn, 
"Đem tin mừng lại kẻo buồn bấy lâu." 
Tạ ân nàng lại khấu đầu, 
Cùng chàng vâng mệnh sang hầu từ-thân. 
Bước vào vừa đến giữa sân, 
Song-song cùng đặt bức khăn lạy chào. 
Sụt-sùi kể-lể thấp cao, 
Nỗi con, nỗi mẹ, tiêu-hao tỏ tường : 
"Mừng con và đội ơn chàng, 
"Thân già được thấy giàu-sang ai ngờ ?" 
Lạy thôi, nàng giở sau xưa: 
"May nhờ một sớm móc mưa tưới nhuần. 
"Xiết bao giở nỗi gian-truân, 
"Một nhà sum-họp Tấn, Tần từ đây. 
"Duyên hương-lửa, hội rồng-mây, 
Bõ công ly-biệt, bõ ngày tân-toan" 
Thoắt thôi từ tạ dưới màn, 
Về lầu mở tiệc đoàn-viên chúc mừng. 
Chơi-vơi hoa-chúc tưng-bừng, 
Véo-von đàn hát, vang lừng phách sênh. 
Cung nam, cung bắc, cung huỳnh, 
Đọ như tiếng kệ, tiếng kinh chẳng nhường. 
Có khi cợt phấn, diễu hương, 
Sau dường Bồ-tát, trước dường tiên-nga. 
Có khi ướm nguyệt, chào hoa, 
Lầu son phảng-phất cửa già gió trăng. 
Huệ lan đương rộn tiệc mừng, 
Tin hay đã thấy tưng-bừng sứ hoa. 
Việc quan hẳn khác việc nhà, 
Lạy nghiêm-từ dã, lạy bà từ-thân. 
Cùng nàng xe ngựa dời chân, 
Nước-non lặn-lội ba tuần tới nơi. 
Bệ rồng gang tấc mặt trời, 
Tâu lời trung-nghĩa, dâng bài tu-nhương. 
Phải duyên ngư-thủy nhất đường, 
Ấn son kén mặt, gươm vàng trao tay. 
Mệnh trời vâng chiếu năm mây, 
Ra tài Khấu, Đặng, thử tay Tiêu, Tào. 
Đông-nam chỉ ngọn cờ mao, 
Non xanh sấm dậy, sóng đào gió rơi. 
Cáo, kình im-lặng tăm-hơi, 
Doành ngâm rửa mác, non đoài treo cung. 
Khải-ca lừng-lẫy phu công, 
Đã ngoài nanh vuốt, lại trong cột-rường. 
Giơ hốt ngọc, giắt ấn vàng, 
Cõi bờ mở rộng, mối giềng xây nên. 
Đồng-hưu rờ-rỡ thẻ khuyên, 
Công ghi gác phượng, danh truyền đài lân. 
Nhà chung-đỉnh, cửa đai-cân, 
Vinh-phong sắc Quận phu-nhân cho nàng. 
Móc mưa nhuần gội ân sang, 
Nền nhân, cây đức rạng hàng quế-lan. 
Trăm năm duyên sánh phượng loan, 
Tao-khang hai chữ, Trần, Phan dõi truyền, 
Tốt tươi hai khóm thung-huyên, 
Thêm mừng nước trị nhà yên đời đời.
Lạ thay cùng đạt cơ trời, 
Chớ khoe quyền thế, chớ cười hàn-vi. 
May ra ai cũng một thì, 
Hơn nhau hai chữ nhân-nghì là hơn. 
Người quân-tử, khách hồng-nhan, 
Kiền-khôn còn rộng tạo-đoan còn dài. 
Nôm-na chép truyện mà chơi, 
Xét cơn bĩ, thái, dám lời khen chê. 
Thực-thà dám sánh tân kỳ, 
Gọi là lảm-nhảm để ghi sau này.

Lục bát