title: II Các Vua/Chương 23

text:
<div class="prose" style="text-align:justify;">
Vua bèn sai người nhóm hiệp hết thảy những trưởng lão Giu-đa và Giê-ru-sa-lem.
Đoạn, vua đi lên đền thờ Đức Giê-hô-va, có hết thảy người Giu-đa, cả dân cư Giê-ru-sa-lem, những thầy tế lễ, đấng tiên tri, cùng cả dân sự, vô luận nhỏ lớn, đều đi theo người. Người đọc cho chúng nghe các lời của sách giao ước, mà người ta đã tìm được trong đền thờ của Đức Giê-hô-va.
Vua đứng trên tòa, lập giao ước trước mặt Đức Giê-hô-va, hứa đi theo Đức Giê-hô-va, hết lòng hết ý gìn giữ những điều răn, chứng cớ, và luật lệ của Ngài, và làm hoàn thành lời giao ước đã chép trong sách này. Cả dân sự đều ưng lời giao ước ấy.
Vua bèn truyền lịnh cho thầy tế lễ thượng phẩm Hinh-kia, cho mấy thầy phó tế, và các người giữ cửa đền thờ, cất khỏi đền thờ của Đức Giê-hô-va hết thảy những khí giới người ta làm đặng cúng thờ Ba-anh, Át-tạt-tê, và cả cơ binh trên trời. Người bảo thiêu các vật đó ngoài Giê-ru-sa-lem, trong đồng ruộng Xết-rôn, rồi đem tro nó đến Bê-tên.
Người cũng đuổi những thầy cả của các tà thần mà những vua Giu-đa đã lập, đặng xông hương trên các nơi cao trong những thành Giu-đa và tại các nơi chung quanh Giê-ru-sa-lem; cũng đuổi đi những thầy cả dâng hương cho Ba-anh, cho mặt trời, mặt trăng, huỳnh đạo, và cả cơ binh trên trời.
Người cất hình tượng Át-tạt-tê khỏi đền thờ của Đức Giê-hô-va, đem nó ra ngoài Giê-ru-sa-lem, đến khe Xết-rôn, thiêu đốt nó tại đó và nghiền ra tro, rồi rải tro ấy trên mồ của thường dân.
Người lại phá những phòng của bợm vĩ gian ở trong đền thờ của Đức Giê-hô-va, là nơi đó người nữ dệt những trại cho Át-tạt-tê.
Người cũng đòi đến hết thảy những thầy tế lễ ở các thành Giu-đa, làm ô uế những nơi cao mà chúng nó có xông hương, từ Ghê-ba cho đến Bê-e-sê-ba; lại phá những bàn thờ lập tại cửa thành, tức tại cửa Giô-suê, quan cai thành, ở về phía bên tả, khi vào cửa thành.
Song, những người đã làm thầy tế lễ các nơi cao, thì chẳng được lên đến bàn thờ của Đức Giê-hô-va tại Giê-ru-sa-lem; song họ ăn bánh không men với anh em mình.
Người cũng làm ô uế Tô-phết tại trong trũng con cái Hi-nôm, hầu cho từ rày về sau, không ai được đưa con trai hay là con gái mình qua lửa cho Mo-lóc.
Người trừ bỏ những con ngựa các vua Giu-đa dâng cho mặt trời, ở nơi cửa vào đền Đức Giê-hô-va, tại nơi công đường của quan hoạn Nê-than-Mê-léc, trong hành lang của đền thờ; còn những xe của mặt trời, thì người thiêu đốt.
Vua Giô-si-a cũng phá những bàn thờ mà các vua Giu-đa đã cất trên nóc nhà lầu của vua A-cha; lại những bàn thờ mà Ma-na-se có dựng lên trong hai hành lang của đền thờ Đức Giê-hô-va, thì người đập bể, cất khỏi chỗ, và rải bụi nát nó trong khe Xết-rôn.
Vua cũng làm ô uế những nơi cao ở tại trước Giê-ru-sa-lem, bên phía hữu núi Tà-tịch, là những nơi cao mà Sa-lô-môn, vua Y-sơ-ra-ên, đã cất lên để cùng thờ Át-tạt-tê, thần tượng quái gở của dân Si-đôn, Kê-mốt, thần tượng quái gở của dân Mô-áp, và Minh-cô, thần tượng gớm ghiếc của dân Am-môn.
Người bẻ gãy các trụ thờ, đánh đổ các hình tượng Át-tạt-tê, và chất đầy hài cốt tại chỗ nó đã đứng.
Lại, người phá bàn thờ tại Bê-tên, và nơi cao mà Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát, đã lập, tức là người đó gây cho Y-sơ-ra-ên phạm tội; người phá bàn thờ ấy, thiêu đốt nơi cao, và cán nghiền thành ra tro bụi; cũng thiêu đốt tượng Át-tạt-tê.
Giô-si-a xây lại chợt thấy những mồ mả ở trên núi; người bèn sai lấy hài cốt ở trong những mồ mả ấy, rồi thiêu nó trên bàn thờ, làm cho bàn thờ bị ô uế, y như lời của Đức Giê-hô-va, mà người của Đức Chúa Trời đã báo cáo trước.
Đoạn, vua hỏi rằng: Bia ta thấy đó là chi? Các người thành ấy đáp rằng: Ấy là mồ mả của người Đức Chúa Trời ở Giu-đa, đến báo cáo trước về những việc mà vua đã làm cho bàn thờ tại Bê-tên.
Người tiếp: Hãy để hài cốt ấy bình yên, chớ ai dời đi. Vậy, chúng chẳng dời hài cốt của người, cùng hài cốt của đấng tiên tri ở Sa-ma-ri mà ra.
Giô-si-a cũng dỡ hết thảy chùa miễu của các nơi cao ở tại trong thành Sa-ma-ri, mà các vua Y-sơ-ra-ên đã lập đặng chọc giận Đức Giê-hô-va, phá hủy các nhà đó như đã làm trong Bê-tên.
Người giết tại trên bàn thờ những thầy cả của các nơi cao, và thiêu hài cốt ở trên. Đoạn, người trở về Giê-ru-sa-lem.
Vua bèn truyền lịnh cho cả dân sự rằng: Hãy giữ lễ Vượt qua cho Giê-hô-va Đức Chúa Trời của các ngươi, tùy theo các lời đã chép trong sách giao ước.
Trong lúc các quan xét đã xét đoán Y-sơ-ra-ên, hoặc trong đời các vua Y-sơ-ra-ên và vua Giu-đa, thật chẳng hề có giữ một lễ Vượt qua nào
giống như lễ Vượt qua giữ cho Đức Giê-hô-va tại Giê-ru-sa-lem, nhằm năm thứ mười tám đời vua Giô-si-a.
Giô-si-a cũng trừ diệt những đồng cốt và thầy bói, những thê-ra-phim, và hình tượng, cùng hết thảy sự gớm ghiếc thấy trong xứ Giu-đa và tại Giê-ru-sa-lem, đặng làm theo các lời luật pháp đã chép trong sách mà thầy tế lễ Hinh-kia đã tìm đặng trong đền thờ của Đức Giê-hô-va.
Trước Giô-si-a, chẳng có một vua nào hết lòng, hết ý, hết sức mình, mà tríu mến Đức Giê-hô-va, làm theo trọn vẹn luật pháp của Môi-se; và sau người cũng chẳng có thấy ai giống như người nữa.
Dầu vậy Đức Giê-hô-va không nguôi cơn giận nóng và mạnh mà Ngài nổi lên cùng Giu-đa, vì cớ các tội trọng của Ma-na-se trêu chọc Ngài.
Vả, Đức Giê-hô-va có phán rằng: Ta sẽ cất Giu-đa khỏi mặt ta như ta đã cất Y-sơ-ra-ên đi, và ta sẽ trừ bỏ thành Giê-ru-sa-lem mà ta đã chọn, và đền thờ mà ta phán về nó rằng: Danh ta sẽ ngự tại đó.
Các chuyện khác của Giô-si-a, những công việc người làm, điều chép trong sử ký về các vua Giu-đa.
Trong đời Giô-si-a, Pha-ra-ôn Nê-cô, vua Ê-díp-tô, đi lên sông Ơ-phơ-rát, hãm đánh vua A-si-ri. Giô-si-a bèn đi ngữ người. Nhưng Pha-ra-ôn vừa khi gặp người, bèn giết đi tại Mê-ghi-đô.
Từ Mê-ghi-đô, các tôi tớ chở thây người trên xe về Giê-ru-sa-lem, rồi chôn người tại trong mồ mả người. Dân của xứ chọn Giô-a-cha, con trai Giô-si-a xức dầu cho người, và tôn người lên làm vua thế cho cha người.
Giô-a-cha được hai mươi ba tuổi khi lên làm vua; người cai trị ba tháng tại Giê-ru-sa-lem. Mẹ người tên là Ha-mu-ta, con gái của Giê-rê-mi ở Líp-na.
Người làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va, theo trọn gương của các tổ phụ mình đã làm.
Pha-ra-ôn Nê-cô bắt giam người tại Ríp-la, trong xứ Ha-mát, hầu cho người không cai trị tại Giê-ru-sa-lem nữa. Lại, người bắt xứ tiến cống một trăm ta lâng bạc và một ta lâng vàng.
Đoạn, Pha-ra-ôn Nê-cô lập Ê-li-a-kim, con trai Giô-si-a, làm vua thế cho Giô-si-a, cha người, và cải tên người là Giê-hô-gia-kim. Còn Giô-a-cha bị bắt làm phu tù tại Ê-díp-tô, và người qua đời tại đó.
Giê-hô-gia-kim nộp cho Pha-ra-ôn những bạc và vàng ấy. Nhưng để lo cho có số tiền Pha-ra-ôn đòi, thì người phải đánh thuế dân của xứ; người định thuế vàng bạc mỗi người phải giữ đóng; đoạn người giao hết cho Pha-ra-ôn Nê-cô.
Giê-hô-gia-kim được hai mươi lăm tuổi khi lên làm vua, và người cai trị mười một năm tại Giê-ru-sa-lem. Mẹ người tên là Xê-bụt-đa, con gái Phê-đa-gia ở Ru-ma.
Người làm điều ác tại trước mặt Đức Giê-hô-va, theo trọn gương các tổ phụ mình đã làm.
<div>


title: II Các Vua/Chương 24

text:
<div class="prose" style="text-align:justify;">
Trong đời Giê-hô-gia-kim trị vì, Nê-bu-cát-nết-sa, vua Ba-by-lôn, xâm lấy xứ. Giê-hô-gia-kim thần phục người trong ba năm, rồi người đổi ý và phản nghịch với người.
Đức Giê-hô-va khiến những quân Canh-đê, quân Sy-ri, quân Mô-áp, và quân của dân Am-môn đến đấu địch cùng Giu-đa, để hủy hại Giu-đa, tùy theo lời Đức Giê-hô-va đã cậy miệng các tiên tri, là tôi tớ Ngài, mà phán ra.
Tai họa này hẳn xảy đến cho Giu-đa bởi mạng lịnh của Đức Giê-hô-va, đặng cất nước Giu-đa khỏi trước mặt mình, vì cớ các tội lỗi Ma-na-se, theo các điều người đã làm,
lại cũng tại cớ huyết vô tội mà người đổ ra; vì người đã làm cho Giê-ru-sa-lem đầy huyết vô tội, thì Đức Giê-hô-va không khứng tha thứ người.
Các chuyện khác của Giê-hô-gia-kim, những công việc người, đều chép trong sử ký về các vua Giu-đa.
Giê-hô-gia-kim an giấc cùng các tổ phụ mình, và Giê-hô-gia-kin, con trai người, làm vua thế cho người.
Vả, vua Ê-díp-tô không dám ra khỏi xứ mình nữa, bởi vì vua Ba-by-lôn đã chiếm lấy xứ thuộc về vua Ê-díp-tô, từ khe Ê-díp-tô cho đến sông Ơ-phơ-rát.
Giê-hô-gia-kin được mười tám tuổi khi lên làm vua; người cai trị ba tháng tại Giê-ru-sa-lem. Mẹ người tên là Nê-hu-ta, con gái của Ên-na-than ở Giê-ru-sa-lem.
Giê-hô-gia-kin làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va và theo trọn các gương của cha mình.
Trong lúc đó, các quân lính Nê-bu-cát-nết-sa, vua Ba-by-lôn, đi lên vây thành Giê-ru-sa-lem.
Nê-bu-cát-nết-sa, là vua Ba-by-lôn, cũng đến trước thành, trong lúc các quân lính người vây thành.
Giê-hô-gia-kin, vua Giu-đa, bèn cùng mẹ mình, các tôi tớ mình, các quan tướng, và các hoạn quan mình, đi ra đầu hàng vua Ba-by-lôn. Vua Ba-by-lôn bắt người nhằm năm thứ tám triều mình.
Y như lời Đức Giê-hô-va đã phán, người lấy hết thảy những bửu vật của đền Đức Giê-hô-va và những bửu vật của vua, đập bể các khí dụng bằng vàng mà Sa-lô-môn, vua Y-sơ-ra-ên, đã làm cho đền thờ của Đức Giê-hô-va.
Người dẫn đi cả dân Giê-ru-sa-lem, hết thảy những quan tướng, và những lính chiến mạnh mẽ, số là một muôn người; lại cũng bắt hết thảy các thợ mộc và thợ rèn; chỉ còn lại những thường dân của xứ.
Vậy, người đem Giê-hô-gia-kin đến Ba-by-lôn; lại bắt đem đến Ba-by-lôn, thái hậu, hoàng hậu, các hoạn quan, những người sang trọng của xứ,
luôn với những người chiến sĩ, số là bảy ngàn người, cả thảy đều là người mạnh dạn có tài chiến trận. Đó là những người mà vua Ba-by-lôn bắt qua Ba-by-lôn làm phu tù.
Vua Ba-by-lôn lập Ma-tha-nia, cậu của Giê-hô-gia-kin, làm vua thế cho người, đổi tên cho là Sê-đê-kia.
Sê-đê-kia được hai mươi mốt tuổi khi lên làm vua, và người cai trị mười một năm tại Giê-ru-sa-lem. Mẹ người tên là Ha-mu-ta, con gái của Giê-rê-mi ở Líp-na.
Người làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va, và theo trọn các gương của Giê-hô-gia-kin.
Bởi cơn giận của Đức Giê-hô-va nổi lên, nên Ngài giáng trên Giê-ru-sa-lem và Giu-đa những tai họa này, cho đến đỗi Ngài trừ bỏ chúng nó khỏi trước mặt Ngài. Sê-đê-kia bèn phản nghịch vua Ba-by-lôn.
<div>


title: II Các Vua/Chương 25

text:
<div class="prose" style="text-align:justify;">
Năm thứ chín đời Sê-đê-kia, ngày mồng một tháng mười, Nê-bu-cát-nết-sa, vua ba-by-lôn, cùng cả đạo quân người, đến hãm đánh Giê-ru-sa-lem. Người hạ trại trước thành, và đắp lũy vây chung quanh thành.
Sự vây thành lâu dài cho đến năm thứ mười một đời Sê-đê-kia.
Ngày mồng chín tháng tư, có sự đói kém lớn trong thành, dân sự không có bánh.
Bấy giờ, quân Canh-đê làm lủng một lỗ nơi vách tường thành; đoạn hết thảy quân lính đương ban đêm đều chạy trốn bởi cửa sổ giữa hai vách thành gần vườn vua. Đường khi quân Canh-đê vây thành, thì vua chạy trốn theo đường đồng bằng.
Đạo quân Canh-đê bèn đuổi theo vua, và theo kịp người tại trong đồng bằng Giê-ri-cô; cả cơ binh người đều tản lạc và bỏ người.
Quân Canh-đê bắt vua, dẫn đến vua Ba-by-lôn ở Ríp-la; tại đó chúng nó xét đoán người.
Chúng nó giết các con trai Sê-đê-kia trước mặt người; đoạn, chúng nó móc mắt Sê-đê-kia xiềng người bằng xích đồng, rồi dẫn người đến Ba-by-lôn.
Ngày mồng bảy tháng năm, năm thứ mười chín đời Nê-bu-cát-nết-sa, vua Ba-by-lôn, quan thị vệ Nê-bu-xa-ra-đan, tôi tớ của vua Ba-by-lôn, đến Giê-ru-sa-lem.
Người thiêu đốt đền thờ Đức Giê-hô-va, cung của vua, và mọi nhà trong thành Giê-ru-sa-lem; thiêu đốt luôn các nhà của người sang trọng.
Đoạn, đạo quân Canh-đê, vâng lịnh quan thị vệ, phá đổ vách thành chung quanh Giê-ru-sa-lem.
Quan thị vệ Nê-bu-xa-ra-đan bắt dân cư còn sót lại trong thành, luôn với những kẻ hàng đầu vua Ba-by-lôn và đám dân còn lại khác, mà dẫn đi làm phu tù.
Quan thị vệ chỉ chừa lại trong xứ những người nghèo khổ hơn hết, đặng trồng nho và làm ruộng.
Quân Canh-đê đập bể những trụ đồng, táng đồng, và cái biển bằng đồng ở trong đền thờ của Đức Giê-hô-va, rồi đem đồng ấy về Ba-by-lôn.
Chúng nó cũng đem đi những nồi đồng, vá, dao, chén, và hết thảy những khí dụng bằng đồng dùng vào việc thờ phượng.
Lại quan thị vệ ấy đem đi những lư hương, chậu, và các vật bằng vàng, bạc.
Còn hai cây trụ, cái biển đồng, và các miếng táng mà Sa-lô-môn đã làm cho đền thờ của Đức Giê-hô-va, thì không thể cân được đồng của các vật ấy.
Mỗi cây trụ có mười tám thước bề cao, có bao quanh lưới và trái lựu cũng bằng đồng. Cây thứ nhì trang sức lưới giống như cây trước.
Quan thị vệ bắt thầy tế lễ thượng phẩm Sê-ra-gia, thầy phó tế lễ Sô-phô-ni, và ba người canh giữ cửa đền thờ,
lại bắt trong thành một hoạn quan coi các chiến sĩ, năm người trong các cận thần vua, thơ ký của quan tổng binh lo chiêu mộ binh lính của xứ, luôn với sáu mươi người của xứ cũng ở trong thành;
quan thị vệ Nê-bu-xa-ra-đan bắt dẫn hết thảy những người ấy đến vua Ba-by-lôn, tại Ríp-la.
Vua Ba-by-lôn khiến giết chúng nó tại Ríp-la, trong xứ Ha-mát. Như vậy, dân Giu-đa bị bắt đem đi khỏi xứ mình.
Còn về dân sự mà Nê-bu-cát-nết-sa đã chừa lại trong xứ Giu-đa, thì vua Ba-by-lôn đặt Ghê-đa-lia, con trai A-hi-cam, cháu Sa-phan, làm quan tổng đốc.
Khi các quan tướng tức là Ích-ma-ên, con trai Nê-tha-nia, Giô-ha-nan, con trai Ca-rê-át, Sê-ra-gia, con trai Tan-hu-mết ở Nê-tô-phát và Gia-a-xa-nia, con trai của Ma-ca-thít, và những quân lính họ, đều hay rằng vua Ba-by-lôn đã đặt Ghê-đa-lia làm quan tổng đốc, thì họ bèn đi đến người tại Mích-ba.
Ghê-đia-lia thề với chúng và với quân lính của chúng rằng: Chớ sợ những tôi tớ của Canh-đê. Hãy ở trong xứ, thần phục vua Ba-by-lôn, thì các ngươi sẽ được bình an.
Nhưng tháng bảy, Ích-ma-ên, con trai Nê-tha-nia, cháu Ê-li-sa-ma, về dòng dõi vua, đến tại Mích-ba, có mười người đi theo, đánh Ghê-đa-lia, và giết người luôn với người Giu-đa và người Canh-đê ở với người.
Cả dân sự, từ nhỏ đến lờn, và những quan tướng, bèn chổi dậy, đi đến xứ Ê-díp-tô, bởi vì sợ người Canh-đê báo thù.
Năm thứ ba mươi bảy từ khi Giê-hô-gia-kin, vua Giu-đa, phải giam, ngày hai mươi bảy tháng mười hai, Ê-vinh-mê-rô-đác, vua Ba-by-lôn, năm đầu tức vị, tha cho Giê-hô-gia-kin, vua Giu-đa, ra khỏi ngục.
Người nói với Giê-hô-gia-kin lời hòa nhã, và đặt ngôi người cao hơn ngôi các vua đồng với người tại Ba-by-lôn.
Người biểu lột áo tù của Giê-hô-gia-kin, và cho người ăn đồng bàn với mình trọn đời người.
Lại trọn đời người, vua hằng ngày lo phú cấp lương thực cho người.
<div>


title: Gia Định phú

text:
1. Phủ Gia Định! phủ Gia Định! Nhà đủ người no chốn chốn,
Xứ Sài Gòn! xứ Sài Gòn! Ở ăn vui thú nơi nơi.
2. Lạc thổ nhóm bốn dân: sĩ nông công thương ngư tiều canh độc ,
Kim thành xây tám hướng: càn khảm cấn tốn ly khôn đoài..
3. Lợi đất thinh thinh xóm Vườn Mít
Bầu trời vòi vọi núi Mô Xoài.
4. Đông đảo thay phường Mỹ Hội,
Sum nghiêm bấy làng Tân Khai.
5. Ngói lợp vẩy lân , phố thương khách nhà ngang nhà dọc,
Hiên che cánh én, nhà quan dân hàng vắn hàng dài.
6. Gái nhơ nhởn tay vòng tay xuyến,
Trai xênh xang chơn hớn chơn hài .
7. Dù võng nghênh ngang chợ Điều Khiển
Quan quân rậm rật cầu Khâm Sai.
8. Kẻ vào Chợ Quán, ra Bến Nghé ,
Người xuống Nhà Bè lên Đồng Nai.
9. Coi ngoài rạch Bà Nghè, dòng trắng hây hây tờ quyến trải,
Ngó lên giồng Ông Tố, cây xanh nghịt nghịt lá chàm rai.
10. Dưới bến hát lẳng lơ, giọng con đò, giọng con rổi,
Trên bờ ca khỏng khảnh, tiếng thằng mục, tiếng thằng nài .
11. Chợ Cây Da thằng Mọi, coi bán đủ thuốc xiêm, cau mứt ,
Cái rạch cầu Con Miên, thấy làm nguyên cột vắp, ván trai.
12. Trên Cây Da Còm , nỡ để ông già đầu đội
Dưới đường đi cầu Khắt, bỏ chi con trẻ lạc lài (loài).
13. Đường Nước Nhỉ mạch cam tuyền, trai gái thảy thỏa tình khát vọng,
Cầu Bà Thuông đường quan lộ, gần xa đều phỉ chí quy lai.
21. Chói chói bấy! chùa Ông Quan Đế, chí trung nghĩa cao xa ngàn thuở,
Thăm thẳm thay! miếu Đức Thánh Nhân mối tư văn dựng để muôn đời.
22. Nhìn thấy chùa Ông Bổn Đầu Công, dám quên chữ ngọn rau tấc đất,
Ngó thấy miếu Công Thần chư vị, chạnh tưởng câu niềm chúa nghĩa tôi.
23. Kẻ lâm dâm vái Bà Chúa Thai Sanh, xin mẹ tròn con vuông, chẳng sanh trai thời sanh gái,
Người ký cúc lạy chùa Bà Mã Hậu, xin thuận buồm xuôi gió, đi đến chốn về đến nơi.
24. Cắc cớ chợ Lò Rèn, chát chát tựa nhà Ban đánh búa,
Lạ lùng xóm Lò Gốm, chạy vo vo như Bàn Cổ  xây trời.
25. Khỏi lo bề lẩm nhẩm dầm sương, rong vát người đi đường chợ Sỏi,
Hằng lấy kẻ gầu hào, xúc ốc, nồng nã kẻ ở xóm Lò Vôi.
26. Gắng gỏi bấy cho đàn bà xứ Gò Vấp
Thanh thao thay hình hòa thượng chùa Cây Mai
27. Giếng Hàng Xáo múc dập dìu, kẻ chở thuyền người chuyên bộ,
Xóm Cối Xay  làm tở mở, chồng sửa họng vợ đục tai.
28. Trong Cầu Đường bào chuốt ngọt ngon, đủ đường phổi, đường cát, đường phèn, đường hạ,
Ngoài Xóm Bột phơi phong trắng dã, nhiều bột mì, bột đậu, bột lọc, bột khoai.
29. Đồng Tập Trận  rộng cả ngàn, coi xấp xỉ bằng Thái Nguyên dã,
Gò Mô Súng  cao lúp xúp,
Nhằm sâm si nửa tợ Vọng Vân Đài
30. Chốn thi trường lẩy lẩy nho sinh, đều nhắm cánh hộc hồng, một thuở bảng vàng lăm chiếm,
Nhà quốc học dầy dầy sĩ tử, gắng gia công đèn sách, mười thu nghiêng sắt chuyên mài.
31. Cầu Cây Gõ trầy trầy, hốt gẫn hổ ngươi cho cái cầu Ông Bỉnh,
Quán cao lâu vòi vọi, đành hay mắc cỡ cho cái quán Bà Cai.
32.Trước phố phường bày hàng bày hóa
Sau nhà quê trồng bắp trồng khoai.
33. Thuyền An Nam lui tới, ghe đen mũi ghe vàng mũi  vào ra coi lòa nước,
Người phương Đông qua lại, tàu xanh mang, tàu đỏ mang hàng hóa chất ngất trời.
34. Trọ trẹ ở dưới sông, quân Huế kéo nhau hò “hố hụi”
Lô xô dầy trên chợ, khách già lạu chèo ỏi “ài ô”.
35. Lều thầy bói cắm bên đường, thấy gieo tiền hào sách hào đơn mà quyết đoán quẻ rằng linh quẻ,
Bọn quân phường ngồi dưới cội, nghe đổ sứa hồi khoan hồi nhặt, giọng dầy vang hơi thiệt tốt hơi.
36. Phiêu diêu cho chú ở dưới ghe, nghề nghiệp ruổi đầu sông đổi nước,
Cắc cớ bấy ông ngồi trên trại, máy móc làm cái ống dòm trời.
37. Lũ Tây dương da trắng bạc, mồm giợt giạt, miệng dứt lác, tóc quăn co, tưởng thần qủy, thần ma, thần sát,
Quân Ô-rô mặt đen thui, môi tếch tác, đầu quăn chít, ngỡ thiên bồng, thiên tướng, thiên lôi
38. Con bưng rổ te te chạy vát,
Thằng cầm chèo hất hất đứng coi.
39. Lính nghèo ngoài cửa kéo chổng khu, tội báo ham vui chơi con thỏa,
Trùm ruộng trong ghe xui mất của, thương vì vác mặt ngó cái đòi.
40. Nhiều nhà giàu một lạ một lùng, có kẻ giàu dư muôn dư triệu,
Mấy ai khó cho bần cho thiểu, khó không trơn bề đất cắm dùi.
41.Chốn chốn phong hoa ca vịnh
Nhà nhà lịch sự vui chơi.
42.Lũ bảy đoàn ba, rật rật thấy ban mai khách trúc,
Kẻ qua người lại, dầy dầy nghe lạc ngựa chuông voi.
43. Nhắm cảnh vật lịch ư quá lịch,
Nhìn phong quang vui rất đổi vui.
44. Muốn nói mà chẳng hay vừa hết,
Muốn coi mà chẳng hay vừa thôi.
45. Tôi nay học còn muốn học,
Tài hãy sơ tài.
46. Mặt thấy dân khang vật phụ,
Tình ưng xúc cảnh hứng hoài:
Bỡ ngỡ lầy tây xế bóng hường,Trông chừng non nước chạnh quân vương.
Lơ thơ nội lục cây mờ khói,Man mác non xanh lá đượm sương.
Đèn thỏ mãi chờ miền hải đảo,Thuyền ngư vắng nhóm bãi Tiêu Tương.
Lẽ hằng đắp đổi theo hôm sớm,Cơn cớ chi người luống chạnh thương.''

Phú


title: Cổ Gia Định phong cảnh vịnh

text:
Lời dẫn:
Cái điệu vịnh Gia Định không rõ là của ai làm, làm có đối đáp, song quan, cách cú, gối hạc tất đủ nói về địa cảnh đất Sài Gòn thuở trước Tây (Phú Lang Sa) chưa lấy, bất nội Bến Thành, Chợ Sỏi vô tới Chợ Lớn, Chợ Gạo, Lò Gốm, Cây Gõ, Phú Lâm, Cầu Bông, Thị Nghè, Gò Vấp, đường sá, xóm làng nhà cửa phố phường chùa miếu, lại thú người trên bộ dưới thuyền đủ cả. Nói cho đến Tây Mô ô, tàu bè các nước tới lui nuôn bán thuở ấy nữa. Đặt văn đã hay mà lại kể tích cũ tận xưa cũng nêu dấu tích để truyền lại cho người sau nhớ. Có kẻ nói cái vịnh này là của ông Ngô Nhân Tĩnh ở ngụ xứ Trà Luộc làm ra mà chơi. Nhưng vậy chẳng biết thật hay không? .

1. Phủ Gia Định [1], phủ Gia Định, nhà đủ người no chốn chốn,
Xứ Sài Gòn, xứ Sài Gòn, ở ăn vui thú nơi nơi.
2. Lạc thổ nhóm bốn dân, sĩ nông công thương ngư tiều canh độc
Quy thành [2] xây tám cửa, càn khảm cấn chấn tốn ly khôn đoài.
3. Lợi đất thinh thinh xóm Vườn Mít [3],
Bầu trời vòi vọi núi Mô Xoài.
4. Đông đảo thay phường Mỹ Hội
Sum nghiêm bấy làng Tân Khai [4].
5. Ngói liễn đuôi lân, phố thương khách nhà ngang nhà dọc,
Hiên sè cánh én, nhà quan nhà dân hàng vắn hàng dài.
6. Gái nha nhuốc tay vòng tay kiểng.
Trai xênh xang chơn hớn chơn hài [5].
7. Dù võng nghênh ngang chợ Điều Khiển
Quan quân rậm rật cầu Khâm Sai [6].
8. Trên Cây Da Còm  nỡ để ông già gúi đội [7],
Dưới đường cầu Khắc chi cho con trẻ lạc lài [8].
9. Đường Nước Nhỉ [9] chảy tiu tiu người thương khách lại qua hóng mát,
Quán Nước lên [10] dòng dờn dợn khách bộ hành tắm giặt nghỉ ngơi.
10. Kho Cẩm Thảo [11] chứa thuế vua, mạch nước sữa dân ai dám đá?
Chùa Kim Chương [12] làm tôi Phật tương chua muối mặn sãi trường chai [13].
11. Trong làng Cây Gõ nhà bền rường cột,
Ngoài chợ Cây Vông [14] giậu cặm gốc gai.
12. Nhắm kinh Mới [15] như chỉ giăng đường đất,
Đi chợ Hôm vừa tới sập mặt trời.
13. Kẻ lâm dâm vái Bà Chúa Thai Sanh [16] xin mẹ tròn con vuông chẳng đặng trai thì đặng gái,
Người ký cúc lạy chùa Bà Mã Hậu [17] xin thuận buồm xuôi gió đi đến chốn về đến nơi.
14. Cắc cớc chợ Lò Rèn [18] nghe chạc chạc nhà Ban đánh búa,
Lạ lùng xóm Lò Gốm [19] chơn vò vò như Bàn Cổ xây trời.
15. Khỏi lo bề lảm  nhảm đám sương, rong vát người đi đường chợ Sỏi [20],
Hằng thấy kẻ hầu hào xóc ốc, nồng nào kẻ ở Lò Vôi [21].
16. Gắng gỏi bấy cho đàn bà xứ Gò Vấp [22],
Thanh thao thay ông hòa thượng chùa Cây Mai.
17. Giếng Hàng Xáo [23] múc lao xao, kẻ chở thuyền người chuyên bộ,
Xóm Cối Xay làm chạc chạc, chồng sửa họng vợ trổ tai.
18. Trước phường phố bày hàng bày hóa
Sau nhà quê trồng bắp trồng khoai.
19. Đồn tiếng Nam châu thì đã phải ghe đen mũi, ghe vàng mũi vào ra coi lòa nước [24],
Người phương đông qua lại bán buôn, tàu xanh mang, tàu đỏ mang hàng hóa chất ngất trời.
20. Trọ trẹ ở dưới sông, quân Huế kéo nhau hò hố hỉn
Xi xô inh đường cái, khách già rao kẹo ổi chau ôi.
21. Dãy thầy bói [25] nhóm bên đường, thấy gieo tiền hào sách hào đơn, lời kỳ cục quẻ rằng linh quẻ,
Bọn quân phường [26] ngồi dưới cội, nghe đổ sứa hồi khoan hồi nhặt, giọng oan ương hơi thiệt tốt hơi.
22. Phiêu diêu cho chú ở dưới ghe, nghề nghiệp ruổi đầu sông đổi nước,
Cắc cớ bấy ông ngồi trên trại, máy móc làm cái ống dòm trời.
23. Lũ Tây dương da trắng bạc, mồm giợt giạt, miệng xếch xác giống thần qủy thần ma thần sát,
Quân Ô-rô mặt đen thui thể lọ nồi, đầu quăn riết, miệng trót môi in thiên bồng thiên tướng thiên lôi.
24. Con bưng rổ te te chạy vát,
Thằng cầm chèo hất hất đứng coi [27].

Chú thích:
[1] Gia Định: là tên chung khi trước kêu cả Nam Kỳ lục tỉnh. Ban đầu thì đặt là phủ mà thôi mà đây là chỉ về phủ Gia Định là Bến Thành Chợ Sỏi Chợ Lớn.
[2] Kêu Quy thành theo bát quái vì có làm ra 8 cửa ấy là thành cũ của Gia Định. Ông Ollivier là người Lang Sa đã xây thành ấy còn cho tới đời Minh Mạng, Ngụy Khôi choán lấy làm giặc, vây ba năm mới hạ được mà Mih Mạng dạy phá đi mà xây thành mới là thành Pha Lang Sa đã lấy và đốt đi.
[3] Xóm Vườn Mít là xóm làm bột ở thân ngoài Chợ Đũi: vườn mít là chỗ trường điếm, khi trước ở trong thành.
[4] Làng Tân Khai là tại Chợ Sỏi. Mỹ Hội ở trên Chợ Sỏi chạy lên cho tới kinh Cây Cám.
[5] Nam thanh nữ tú (gái lịch trai xinh) gái đeo vàng trai đi giày đi dép.
[6] Chợ Điều Khiển ở thôn trong Chợ Đũi đường vô Chợ Lớn, nguyên thuở trước có quan điều khiển ở đó. Cầu Khâm Sai tại Chợ Lớn bây giờ đường Gò Công nguyên ông khâm sai làm nên kêu tên như vậy.
[7] Chợ Da Còm đường Chợ Lớn ra Bến Thành, chợ ở ngoài chợ Đũi. Lấy ý trong tên cây da còm mà thêm nỡ để ông già gùi đội. Vì hễ nhà nước thái bình thì không thấy “lão giả bất phụ đai ư đạo lộ” (lời thầy Mạnh ông già không gùi đội nơi đường sá).
[8] Cầu Khắc này là cầu Bà Châu. Còn một cái cầu Khắc khác ở ngoài Chợ Kho đi lên Nước Nhỉ nữa. Lấy ý khắc đi cho có chừng cho vững chơn, đối câu ông già rằng con trẻ đi cho khỏi trợt khỏi té.
[9] Đường Nước Nhỉ là khúc đường Chợ Lớn ra Bến Thành ở ngoài chùa Kim Chương mà trong Cây Da Thằng Mọi chỗ ấy cũng có kêu là cóm lá buôn.
[10] Quán nước lên là quán ở đường Lò Gốm xuống ruộng tức Ngã tư rạch Lào bâu giờ.
[11] Kho Cẩm Thảo là dãy nhà kho bây giờ ở làng Tân Triêm ( tại chỗ nhà thờ Chợ Kho).
[12] Chùa Kim Chương là chùa của vua đã có thuở vua Gia Long ở Gia Định ở ngoài miễu Hiển Trung tự mà trong Nước Nhỉ.
[13] Chính là trường chai mà đặt trường chai có ý đối với dám đá.
[14] Chợ Cây Vông ở phía cửa tả thành Gia Định thẳng vô Cầu Bông.
[15] Kinh Mới là kinh ruột ngựa đào thẳng qua rạch Cát. Chợ Hôm là chợ thuở xưa ở ngoài Cây me quán bánh nghệ (cây me mát) mà trong xóm Bột đường trên Chợ Lớn đi ra.
[16] Chùa Bà Chúa Thai Sanh tại Chợ Lớn, một bên chùa Ông Lớn có biển hiệu là Tam Dơn hội quán. Chỗ người ta hay cầu khẩn mà xin cho đờn bà sinh đẻ cho bằng yên.
[17] Chùa Bà Mã Hậu (Mã Châu) là chùa Quảng Đông ở tại Chợ Lớn đường Cây Mai. Chỗ người đi thuyền vượt biển hay tới mà xin đi cho bình yên, đi cho thuận buồm xuôi gió cho đi tới nơi về tới chốn bình an vô sự.
[18] Chợ Lò Rèn ở bên kia đầu cầu phố. Nhà Ban là lò rèn nghe tiếng búa đập sắt lạc chạc cả ngày.
[19] Xóm Lò Gốm ở tại làng Phú Lâm rạch thông ra Ngã Tư thông vô cầu Khâm Sai. Chỗ người ta làm lò gốm làm ngói gạch, xây vò cha565u lu mái. Làm như ông Bàn Cổ xây trời vậy.
[20] Chợ Sỏi là chợ ở ngoài vàm Bến Nghé tại làng Tân Khai sắp vô tới đường Trường Tiền, thuở xưa kia đông đảo nhà lớp trên lớp dưới mé sông  chạy dài khít nhau.
[21] Lò vôi khúc sông Bến Nghé ngay lối rạch Ông Bé sắp vô trong Chợ Lớn.
[22] Gò Vấp là tên chợ Gò Vấp ở xã Hanh Thông. Vì đó có gò khi trước mọc cây vắp nhiều nên lấy nó đặt tên. Chùa Cây Mai ở thân trong Chợ Lớn tại đầu cầu Ông Tiều.
[23] Giếng Hàng Xáo là giếng ở dưới sông bên này Chợ Lớn bên kia thì xóm Than. Xóm Cối xay xưa kia ở một bên lối bên chùa Chợ Cây Da thằng mọi đi ra.
[24] Ghe các tỉnh mỗi tỉnh mũi ghe có sắc riêng tàu bè các nước Tây, Tàu, Nhựt Bổn, Xiêm, Cha-và, đều tới Gia Định buôn bán.
[25] Dãy Thầy bói là dãy nhà thầy bói ở bên đường lối chợ Da Còm đi vô chợ Đũi.
[26] Bọn quân phường là quân ăn mày nghề bị 9 quai hay ngồi dưới bón cây mát, nhịp sứa mà nói thơ cho người đi đường thấy mà cho tiền,
[27] Thuở ấy có ngoại quốc Ô-rô Chà-và tới Gia Định buôn bán người dị hình dị dạng cho nên con gái đi chợ bưng rổ thấy xa c chạy te te, bạn ghe chèo đi dưới sông ngừng chèo hất mặt đứng coi.

Phú


title: Chỉ dụ răn các quan năm Mậu Thân (1848)

text:
Tháng 6 năm Mậu Thân (1848), vua Tự Đức ra chỉ dụ răn các quan rằng:
Quan vui thời dân khổ, trên ích thời dưới tổn, chẳng qua vì quan lại võ văn lộng pháp, tạ sự hại dân. Hoặc nhơn đoán ngục hình, dụng tâm làm nặng nhẹ, mà sách người lấy của. Hoặc nhơn bắt lính đòi thuế, giả đốc sức để kiếm miếng chia nhau. Hoặc đem đồ thỉnh thác quan trên, để nhờ nâng đỡ. Hoặc sanh việc góp lướm người dưới, để lấy tiền riêng.
Tình tệ còn nhiều, ta thiệt lấy làm buồn lắm!
Người xưa có nói: "Bày một điều lợi không bằng trừ một điều hại, sanh ra một việc không bằng giảm đi một việc". Bây giờ việc nên làm trước chi hơn hình thời khoan, chánh thời giảm, quan thời thanh, lại thời liêm. Các ngươi phải nghĩ thế nào cho quan lớn giữ phép, quan nhỏ thanh liêm, đều bỏ hết thói tệ; thức khuya dậy sớm, lòng lo cẩn thận siêng năng; trên giúp ta những điều nghĩ chưa tới, dưới khiến cho trăm họ đều được yên vui. Ấy là ta trông lắm mà thiên hạ càng may lắm!''

Chiếu


title: Ngôn chí

text:
I
 II
 III
 IV
 V
 VI
 VII
 VIII
 IX
 X
 XI
 XII
 XIII
 XIV
 XV
 XVI
 XVII
 XVIII
 XIX
 XX
 XXI

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/I

text:
Thương Chu bạn cũ các chưa đôi ;
Sá lánh thân nhàn thuở việc rồi.
Cởi tục chè thường pha nước tuyết ;
Tìm thanh trong vắt tịn chè mai.
Chim kêu hoa nở ngày xuân tĩnh ;
Hương lọn cờ tan tiệc khách thôi.
Bui có một niềm chăng nỡ trễ :
Đạo làm con liễn đạo làm tôi.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/II

text:
Lểu thểu chưa nên tiết trượng phu.
Miễn là phỏng dạng đạo tiên nho.
Chè mai đêm nguyệt dậy xem bóng ;
Phiến sách ngày xuân ngồi chấm câu.
Dưới công danh đeo khổ nhục ;
Trong dại dột có phong lưu.
Mấy người ngày nọ thi đỗ,
Lá ngô đồng thuở mạt thu.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/III

text:
Am trúc hiên mai ngày tháng qua.
Thị phi nào đến cõi yên hà.
Bữa ăn dầu có dưa muối ;
Áo mặc nài chi gấm là.
Nước dưỡng cho thanh, trì thưởng nguyệt ;
Đất cày ngõ ải, lảnh ương hoa.
Trong khi hứng động vừa đêm tuyết,
Ngâm được câu thần dặng dặng ca.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/IV

text:
Giũ bao nhiêu bụi, bụi lầm.
Giơ tay áo đến tùng lâm.
Rừng nhiều cây rợp hoa chầy động ;
Đường ít người đi cỏ kíp xâm.
Thơ dưới tục hiềm câu dưới tục ;
Chủ vô tâm ấy khách vô tâm.
Trúc thông hiên vắng trong khi ấy,
Năng mấy sơn tăng làm bạn ngâm.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/V

text:
Làm người chẳng có đức cùng tài :
So nghĩ đều thì kém hết hai.
Hiểm hóc cửa quyền chăng lọt lẫn ;
Thanh nhàn án sách hãy đeo đai.
Dễ hay ruột bể sâu cạn ;
Khôn biết lòng người vắn dài.
Sự thế dữ lành ai hỏi đến.
Bảo rằng ông đã điếc hai tai.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/VI

text:
Trường ốc ba thu uổng mấy danh.
Chẳng tài đâu xứng chức tiên sinh.
Cuốc cằn ước xáo vườn chư tử ;
Thuyền mọn khôn đua bể lục kinh.
Án sách cây đèn hai bạn cũ ;
Song mai hiên trúc một lòng thanh.
Lại mừng nguyên khí vừa thịnh ;
Còn cậy vì hay một chữ đinh.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/VII

text:
Đã mấy thu nay để lệ nhà.
Duyên nào đeo đẳng khó chăng tha.
Một thân lẩn quất đường khoa mục ;
Hai chữ mơ màng việc quốc gia.
Tài lẹt lạt nhiều nên kém bạn ;
Người mòn mỏi hết phúc còn ta.
Quân thân chưa báo lòng canh cánh.
Tình phụ cơm trời áo cha.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/VIII

text:
Túi thơ bầu rượu quản xình xoàng.
Khỏe dụng đầm hâm mấy dặm đường.
Đài Tử Lăng cao thu mát ;
Bè Trương Khiên nhẹ khách sang.
Tằm ươm lúc nhúc thuyền đầu bãi ;
Hầu chất so le khóm cuối làng.
Ngâm sách thằng chài trong thuở ấy,
Tiếng trào dậy khắp Thương-lang.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/IX

text:
Sang cùng khó bởi chưng trời ;
Lặn mọc làm chi cho nhọc hơi.
Tả lòng thanh vị núc nác ;
Vun đất ải lảnh mồng tơi.
Liêm cần tiết cả tua hằng nắm ;
Trung hiếu niềm xưa mựa nỡ đời.
Con cháu chớ hiềm sớm tốt ngặt.
Thi thư thực ấy báu nghìn đời.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/X

text:
Cảnh tựa chùa chiền, lòng tựa thầy.
Có thân chớ phải lợi danh vây.
Đêm thanh hớp nguyệt nghiêng chén ;
Ngày vắng xem hoa bẻ cây.
Cây rợp chồi cành chim kết tổ ;
Ao quang mấu ấu cá nên bầy.
Ít nhiều tiêu sái lòng ngoài thế ;
Năng một ông này đẹp thú này.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/XI

text:
Cỏ xanh cửa dưỡng để lòng nhân.
Trúc lợp hiên mai quét tục trần.
Nghiệp cũ thi thơ hằng một chức ;
Duyên xưa hương lửa tượng ba thân.
Nhan Uyên nước chứa bầu còn nguyệt ;
Đỗ Phủ thi nên bút có thần.
Nợ quân thân chưa báo được ;
Hài hoa còn bợn dặm thanh vân.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/XII

text:
Thân nhàn dầu tới dầu lui.
Thua được bằng cờ ai kẻ đôi.
Bạn cũ thiếu đâu đèn liễn sách ;
Tính quen chăng kém trúc cùng mai.
Cày chống tuyết ngâm đòi cảnh ;
Cuốc chơi xuân khắp mọi đồi.
Con cháu mựa hiềm nô bộc tiện ;
Nghìn đầu cam quít ấy là tôi.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/XIII

text:
Tà dương bóng ngả thuở giang lâu.
Thế giới đông nên ngọc một bầu.
Tuyết sóc treo cây điểm phấn ;
Cõi đông giãi nguyệt in câu.
Khói chìm thủy quốc quyên phẳng ;
Nhạn triện hư không gió thâu.
Thuyền mọn còn chèo chẳng khứng đỗ ;
Trời ban tối ước về đâu ?

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/XIV

text:
Vừa sáu mươi dư tám chín thu.
Lưng gầy da xỉ tướng lù khù.
Lâm tuyền thanh vắng bạn Sào Hứa ;
Lễ nhạc nhàn chơi đạo Khổng Chu.
Bát cơm xoa, nhờ ơn Xã Tắc ;
Gian lều cỏ đội đức Đường Ngu.
Tơ hào chẳng có đền ơn chúa,
Dạy láng giềng mấy sĩ nho.

Thơ Việt Nam


title: Ngôn chí/XV

text:
Am cao am thấp đợt đòi tầng,
Khấp khểnh ba làn trở lại bằng.
Quét trúc bước qua lòng suối ;
Thưởng mai về đạp bóng trăng.
Phần du lẽo đẽo thương quê cũ ;
Tùng cúc bù trì nhớ việc hằng.
Một phút thanh nhàn trong thuở ấy,
Thiên kim ước đổi được hay chăng ?

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/XVI

text:
Tham nhàn lánh đến giang san.
Ngày vắng xem chơi khách một an (yên).
Am rợp chim kêu hoa xẩy động ;
Song im hương tịn khói sơ tàn.
Mưa thu tưới ba đường cúc ;
Gió xuân đưa một lảnh lan.
Ẩn cả lọ chi thành thị nữa.
Nào đâu là chẳng đất nhà quan.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/XVII

text:
Đột xung biếng tới áng can qua ;
Thú lều ta dưỡng tính ta.
Sớm tối hằng lề phiến sách cũ ;
Hôm dao đủ bữa bát cơm xoa
Đêm thanh nguyệt hiện ngoài hiên trúc ;
Ngày vắng chim kêu cuối khóm hoa.
Quân tử hãy lăm bền chí cũ ;
Chẳng âu ngặt chẳng âu già.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/XVIII

text:
Thương-lang mấy khóm một thuyền câu.
Cảnh lạ đêm thanh hứng bởi đâu ?
Nguyệt mọc đầu non, kình dội tiếng ;
Khói tan mặt nước, thẫn không lầu.
Giang sơn dạm được đồ hai bức ;
Thế giới đông nên ngọc một bầu.
Ta ắt lòng bằng Văn-chính nữa,
Vui xưa chẳng quản đeo âu.

Thơ Việt Nam


title: Ngôn chí/XIX

text:
Nẻo có ăn thì có lo.
Chẳng bằng cài cửa ngáy pho pho.
Ngày nhàn mở quyển xem Chu Dịch ;
Đêm vắng tìm mai bạn Lão Bô.
Đã biết cửa quyền nhiều hiểm hóc ;
Cho hay đường lợi cực quanh co.
Tuồng ni cóc được bề hơn thiệt ;
Chớ dễ bằng ai đắn mới đo.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/XX

text:
Dấu người đi là đá mòn.
Đường hoa vướng vắt trúc luồn.
Cửa song giãi xâm hơi nắng ;
Tiếng vượn kêu vang cách non.
Cây rợp tán che am mát ;
Hồ thanh nguyệt hiện bóng tròn.
Rùa nằm hạc lẩn nên bầy bạn ;
U ấp cùng ta làm cái con.

Thơ Nôm


title: Ngôn chí/XXI

text:
Chẳng hay rắp rắp đã bốn mươi.
Ngày tháng bằng thoi một phút cười.
Thế sự người no ổi tiết bẩy ;
Nhân tình ai ủ cúc mồng mười.
Thuyền chèo đêm nguyệt sông biếc ;
Cây đến ngày xuân lá tươi.
Phú quý chẳng tham thanh tựa nước.
Lòng nào vạy vọ hơi hơi.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/I

text:
Ngày tháng kê khoai những sản hằng ;
Tường đào ngõ mận ngại thung thăng.
Đạo ta cậy bởi chân non khỏe ;
Lòng thế tin chi mặt nước bằng.
Trì cỏ được câu ngâm gió ;
Hiên mai cầm chén hỏi trăng.
Thề cùng viên hạc trong hai ấy,
Thấy có ai han chớ đãi đằng.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/II

text:
Ngẫm ngọt sơn lâm lẫn thị triều,
Nào đâu là chẳng đất Đường Nghiêu.
Người tham phú quý người hằng trọng ;
Ta được thanh nhàn ta sá yêu.
Nô bộc ắt còn hai dặng quít ;
Thất gia chẳng quản một con lều.
Miễn là tiêu sái qua ngày tháng,
Lộc được bao nhiêu ăn bấy nhiêu.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/III

text:
Có mống tự nhiên lại có cây.
Việc làm vướng vắt ắt còn chầy.
Thủy chung mấy vật đều nhờ chúa ;
Động tỉnh nào ai chẳng bởi thầy.
Hỷ nộ cương nhu tuy đã có ;
Nghĩa nhân lễ trí mựa cho khuây.
Hay văn hay võ thì dùng đến.
Chẳng đã khôn ngay khéo đầy.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/IV

text:
Đủng đỉnh chiều hôm dắt tay.
Trông thế giới phút chim bay.
Non cao non thấp mây thuộc ;
Cây cứng cây mềm gió hay.
Nước mấy trăm thu còn vậy ;
Nguyệt bao nhiêu kiếp nhẫn này.
Ngoài chưng mọi chốn đều thông hết ;
Bui một lòng người cực hiểm thay !

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/V

text:
Sơn thủy nhàn chơi phận khó khăn ;
Cửa quyền hiểm hóc ngại chon chăn.
Say minh nguyệt, chè ba chén ;
Thú thanh phong, lều một gian.
Ngỏ cửa nho chờ khách đến ;
Trồng cây đức để con ăn.
Được thua phú quý dầu thiên mệnh ;
Chen chóc làm chi cho nhọc nhằn.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/VI

text:
Đường thông thuở chống một cày ;
Sự thế bao nhiêu vưỡn đã khuây.
Bẻ cái trúc hòng phân suối ;
Quét con am để chứa mây.
Trì tham nguyệt hiện chẳng buông cá ;
Rừng tiếc chim về ngại phát cây.
Dầu bụt dầu tiên ai kẻ hỏi,
Ông này đã có thú ông này.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/VII

text:
Ở chớ nề hay học cổ nhân :
Lánh mình cho khỏi áng phong trần.
Chim kêu cá lội yên đòi phận ;
Câu quạnh cày nhàn dưỡng lấy thân.
Nhà ngặt túi không tiền mẫu tử ;
Tật nhiều thuốc biết vị quân thần.
Ấy còn lãng đãng làm chi nữa !
Sá tiếc mình chơi áng thủy vân.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/VIII

text:
Chân chẳng lọt đến cửa vương hầu.
Ấy tuổi nào thay, đã bạc đầu !
Liệu cửa nhà xem bằng quán khách ;
Đem công danh đổi lấy cần câu.
Thân đà hết lụy thân nên nhẹ ;
Bụt ấy là lòng bụt há cầu ?
Bui một quân thân ơn cực nặng,
Tơ hào chửa báo hãy còn âu.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/IX

text:
Am quạnh thiêu hương đọc ngũ kinh.
Linh đài sạch một dường thanh.
Nhà còn thi lễ âu chi ngặt ;
Đời phạp văn chương uổng mấy danh.
Đầu tiếc đội mòn khăn Đỗ Phủ ;
Tay còn lọ hái cúc Uyên-minh.
Chi là của tiêu ngày tháng ?
Thơ một hai thiên, rượu một bình.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/X

text:
Tưởng thân hư ảo nổi bằng bèo.
Chí cũ công danh vuỗn lỡ keo.
Viện có hoa tàn chăng quét đất ;
Nước còn nguyệt hiện sá thôi chèo !
Lòng người tựa mặt ai ai khác ;
Sự thế bằng cờ bước bước nghèo.
Không hết kể chi tay trí thuật,
Để đòi khi ngã, thắt khi eo.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/XI

text:
Náu về quê cũ bấy nhiêu xuân.
Lãng thãng chưa lìa lưới trần.
Ở thế những hiềm qua mấy thế ;
Có thân thì sá cóc chưng thân.
Vườn còn thông trúc đáng năm mẫu
Câu ước công danh đổi một cần.
Bít bả hài gai khăn cóc,
Xềnh xoàng làm mấy đứa thôn nhân.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/XII

text:
Trường văn nằm ngả mấy thu dư ;
Uổng tốn công nhàn biện lỗ ngư.
Còn miệng tựa bình đà chỉn giữ ;
Có lòng bằng trúc mấy nên hư.
Én từ nẻo lạc nhà Vương Tạ ;
Quạt đã hầu thu lòng Tiệp Dư.
Chỉn xá lui mà thủ phận ;
Lại tu thân khác, mặc thi thư.

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/XIII

text:
Quê cũ nhà ta thiếu của nào ?
Rau trong nội, cá trong ao.
Cách song mai tỉnh hồn Cô dịch ;
Kề nước cầm đưa tiếng Cửu cao.
Khách đến vườn còn hoa lác ;
Thơ nên cửa thấy nguyệt vào.
Cảnh thanh dường ấy chăng về nghỉ,
Lẩn thẩn làm chi áng mận đào ?

Thơ Nôm


title: Mạn thuật/XIV

text:
Án tuyết mười thu uổng độc thư.
Kẻo còn lọt lọt chữ Tương-như.
Nước non kể khắp quê Hà hữu ;
Sự nghiệp nhàn khoe phú Tử hư.
Mắt hòa xanh, đầu dễ bạc ;
Lưng khôn uốn, lộc nên từ.
Ai ai đều đã bằng câu hết,
Nước chẳng còn có Sử Ngư.

Thơ Nôm


title: Trần tình/I

text:
Từ ngày gặp hội phong vân,
Bổ báo chưa hề đặng mấy phân.
Gánh, khôn đương quyền tướng phủ ;
Lui, ngõ được đất nho thần.
Ước bề trả ơn minh chúa ;
Hết khỏe phù đạo thánh nhân.
Quốc phú binh cường chăng có chước ;
Bằng tôi nào thuở ích chưng dân ?

Thơ Nôm


title: Trần tình/II

text:
Vàng bạc nhà chẳng có mấy phần.
Lành thay cơm cám được no ăn.
Lọn thuở đông hằng nhờ bếp ;
Suốt mùa hè kẻo đắp chăn.
Ác thỏ tựa thoi xem lặn mọc ;
Cuốc cày là thú những chon chăn.
Cậy trời còn có bây nhiêu nữa.
Chi tuổi chăng hiềm kẻ khó khăn.

Thơ Nôm


title: Trần tình/III

text:
Vàu làm chèo, trúc làm nhà.
Được thú vui ngày tháng qua.
Cơm kẻ bất nhân, ăn ấy chớ ;
Áo người vô nghĩa, mặc chẳng thà.
Khỏi triều quan mới hay ơn chúa ;
Sinh được con thì cảm đức cha.
Mừng thuở thái bình yêu hết tấc.
No lòng tự tại quản chi là.

Thơ Nôm


title: Trần tình/IV

text:
Lồng lộng trời, tư chút đâu !
Nào ai chẳng đội ở trên đầu ?
Trông cửa ngọc, vân yên cách ;
Giãi lòng đơn, nhật nguyệt thâu.
Chim đến cây cao, chim nghỉ đỗ ;
Quạt hay thu lạnh quạt sơ thu.
Ngoài năm mươi tuổi ngoài chưng thế,
Ắt đã tròn bằng nước ở bầu.

Thơ Nôm


title: Trần tình/V

text:
Con cờ quẫy, rượu đầy bầu,
Đòi nước non, chơi quản dầu.
Đạp áng mây, ôm bó củi ;
Ngồi bên suối, gác cần câu.
Giang sơn mặt thấy nên quen thuộc ;
Danh lợi lòng nào ước chác cầu.
Vương Chất tình cờ ta ướm hỏi.
Rêu phơi phới, thấy tiên đâu ?

Thơ Nôm


title: Trần tình/VI

text:
Chèo lan bé bắt thuở tà dương.
Một phát qua nhìn một lạ dường.
Ngàn nọ so miền Thái-thạch ;
Làng kia mở cánh Tiêu-tương.
Hàng chim ngủ khi thuyền đỗ ;
Vừng nguyệt lên thuở nước cường.
Mua được thú mầu trong thuở ấy,
Thế gian hay một khách văn chương.

Thơ Nôm


title: Trần tình/VII

text:
Chén chăng lọ chuốc rượu La-phù ;
Khách đến ngâm chơi miễn có câu.
Lòng một tấc đón còn nhớ chúa ;
Tóc hại phần bạc bởi thương thu.
Khó bền mới phải người quân tử ;
Mạnh gắng thì nên kẻ trượng phu.
Cày ruộng cuốc vườn dầu hết khỏe ;
Tôi Đường Ngu ở đất Đường Ngu.

Thơ Nôm


title: Trần tình/VIII

text:
Chớ cậy sang mà ép nề.
Lời chăng phải vuỗn khôn nghe.
Co que thay bấy ruột ốc !
Khúc khuỷu làm chi trái hòe !
Hai chữ công danh chăng dám cóc ;
Một trường ân oán những hăm he.
Làm người mựa cậy khi quyền thế,
Có thuở bàn cờ tốt đuổi xe.

Thơ Nôm


title: Trần tình/IX

text:
Bảy tám mươi bằng một bát tay.
Người sinh ở thế mấy nhàn thay !
Lan-đình tiệc họp mây ảo ;
Kim-cốc vườn hoang dế cày.
Nhật nguyệt soi đòi chốn hiện ;
Đông hè trãi đã xưa hay.
Ta còn lãng đãng làm chi nữa.
Tượng có trời bày đặt vay !

Thơ Nôm


title: Thuật hứng

text:
I
 II
 III
 IV
 V
 VI
 VII
 VIII
 IX
 X
 XI
 XII
 XIII
 XIV
 XV
 XVI
 XVII
 XVIII
 XIX
 XX
 XXI
 XXII
 XXIII
 XXIV
 XXV

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/I

text:
Trúc mai bạn cũ họp nhau quen.
Cửa mận tường đào chân ngại chen.
Chơi nước chơi non đeo tích cũ ;
Qua ngày qua tháng dưỡng thân nhàn.
Thì nghèo sự biến nhiều bằng tóc ;
Nhà ngặt quan thanh lạnh nữa đèn.
Mùi thế đắng cay cùng mặn chát.
Ít nhiều đã vậy một hai phen.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/II

text:
Có thân thì cóc khá làm sao.
Lửng vửng công hư, tuổi tác nào.
Người ảo hóa khoe thân ảo hóa ;
Thuở chiêm bao thốt sự chiêm bao.
Rừng thiền ắt thấy nên đầm ấm ;
Đường thế nào nơi chẳng thấp cao.
Ai rặng mai hoa thanh hết tấc ;
Lại chăng được chép khúc Ly tao.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/III

text:
Một cày một cuốc thú nhà quê.
Áng cúc lan chen vãi đậu kê.
Khách đến chim mừng hoa xẩy rụng ;
Chè tiên nước ghín nguyệt đeo về.
Bá Di người rặng thanh là thú ;
Nhan Tử ta xem ngặt ấy lề.
Hễ tiếng dữ lành tai quản đắp.
Cầu ai khen liễn lệ ai chê !

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/IV

text:
Văn này ngâm thấy mấy chon von !
Thương hải hay khao, thiết thạch mòn.
Chí cũ ta liều nhiều sự hóc ;
Người xưa sử chép thấy ai còn ?
Nguyệt xuyên há dễ thâu lòng trúc ;
Nước chảy âu khôn xiết bóng non.
Thong thả lại toan nào của tích !
Bạch mai vàng cúc để cho con.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/V

text:
Đến trường đào mận ngạt chăng thông.
Quê cũ ưa làm chủ cúc thông.
Sầu nặng Thiếu-lăng biên đã bạc ;
Hứng nhiều Bắc-hải chén chưa không.
Mai chăng bẻ, thương cành ngọc ;
Trúc nhặt vun, tiếc cháu rồng.
Bui một tấc lòng ưu ái cũ,
Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/VI

text:
Cảnh cũ non quê nhặt chốc mòng.
Chiêm bao ngờ đã đến trong.
Chè tiên nước ghín bầu in nguyệt ;
Mai rụng hoa đeo bóng cách song.
Gió nhặt đưa qua trúc ổ ;
Mây tuôn phủ rợp thư phòng.
Thức nằm nghĩ ngợi còn mường tượng,
Lá chưa ai quét cửa thông.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/VII

text:
Còn lều mọn mọn đẹp sao !
Trần thế chẳng cho bén mấy hào.
Khách lạ đến ngàn, hoa chửa rụng ;
Câu mầu ngâm dạ, nguyệt càng cao.
Những màng lẩn quất vườn lan cúc ;
Ắt ngại lanh chanh áng mận đào.
Ngựa ngựa xe xe la ỷ tốt.
Rập rìu là ấy chiêm bao.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/VIII

text:
Hễ kẻ làm quan đã có duyên,
Tới lui mặc phận tự nhiên.
Thân xưa hương hỏa chăng còn ước ;
Chí cũ công danh đã phỉ nguyền.
Trẻ hòa sang ấy phúc ;
Già được lọn là tiên.
Cho về cho ở đều ơn chúa ;
Lọ phải chon chăn đến cửa quyền.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/IX

text:
Cối cây là đá lấy làm nhà.
Lân các ai hầu mạc đến ta.
Non lạ nước thanh làm dấu ;
Đất phàm cõi tục cách xa.
Thiên thai hái thuốc duyên gặp ;
Vị thủy gieo câu tuổi già.
Cốt lãnh hồn thanh chăng khứng hóa.
Âu còn nợ chúa cùng cha.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/X

text:
Kim cốc phong lưu nữa để hoang.
Hôm mai uổng chịu nhọc toan đang.
Giàu mấy kiếp tham lam bấy !
Sống bao lâu, đáo để màng ;
La ỷ rập rìu, hàng chợ họp ;
Cửa nhà bịn rịn tổ ong tàng.
Thiên thơ án sách qua ngày tháng ;
Một khắc cầm nên mấy lạng vàng.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XI

text:
Ruộng đôi ba khóm đất con ong,
Đầy tớ hay cày kẻo muộn mòng.
Sự có cầu người nên rẻ mặt ;
Phận tuy rằng khó miễn yên lòng.
Thu om, cửa trúc mây phủ ;
Xuân tĩnh, đường hoa gấm phong.
Ai có của thông phòng thết khách ;
Một ao niềng niễng mấy dòng dòng.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XII

text:
Nhà ngặt bằng ta ai kẻ vì !
Khó khăn phải lụy đến thê nhi.
Đắc thì thân thích chen chân đến ;
Thất sở láng giềng ngoảnh mặt đi.
Lều tiện Nhan Uyên tìm tới đỗ ;
Đường cùng Nguyễn Tịch khóc làm chi !
Thư song vắng vẻ nhàn vô sự,
Tai chẳng còn nghe tiếng thị phi.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XIII

text:
Buồng văn đắp cửa lọn ngày thu.
Đèn sách nhàn làm thong thả nho.
Thua được toan chi cơ Hán Sở ;
Nên chăng đành lẽ chuyện Thương Chu.
Say mùi đạo, chè ba chén ;
Tả lòng phiền, thơ bốn câu.
Khó miễn vui, chăng thửa trách.
Vì chưng đời có chúa Đường Ngu.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XIV

text:
Am quê về ở dưỡng nhàn chơi.
Yên phận yên lòng kẻo tiếng hơi.
Ta quản tiêu dao qua mấy thế ;
Ai từng phú quý mấy trăm đời.
Thân nhàn đến chốn dầu tự tại ;
Xuân muộn nào hoa chẳng rụng rơi.
Nhìn thấy Ngu công tua sá hỏi,
Non từ nay mựa tốn công dời.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XV

text:
Ngại ở nhân gian lưới trần,
Thì nằm thôn dã miễn yên thân.
Trúc mai chẳng phụ lòng quân tử ;
Viên hạc đà quen bạn dật dân.
Hái cúc ương lan hương bén áo ;
Tìm mai đạp nguyệt tuyết xâm khăn.
Đàn cầm suối trong tai dội ;
Còn một non xanh là cố nhân.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XVI

text:
Già chơi dầu có của no dùng.
Chén rượu câu thơ ấy hứng nồng.
Ngỏ tênh hênh nằm cửa trúc ;
Say lểu thểu đứng đường thông.
Làm quan thờ dại tài chẳng đủ ;
Về ở thanh nhàn hẹn đã hồng,
Lừng lựng người rằng chuông ấy đá.
Đóng thì cũng có tiếng cong cong.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XVII

text:
Thân nhân dạo khắp tây đông,
Đường tới mười thu khỏi bụi hồng.
Dịp huyện hoa còn quyến khách ;
Rầy biên tuyết đã thành ông.
Đành hay thương hải đòi thì biến ;
Đà biết nhân gian mọi sự không.
Chẳng phạp giang hồ nơi vắng vẻ ;
Cảnh thanh lọ ước cảnh non Bồng.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XVIII

text:
Phú quý bao nhiêu người thế gian,
Mơ mơ bằng thuở giấc Hòe-an.
Danh thơm một áng mây nổi ;
Bạn cũ ba thu lá tàn.
Lòng tiện soi, dầu nhật nguyệt ;
Thề xưa hổ, có giang san.
Ấy còn cậy cục làm chi nữa.
Nếu cốt chưa nòng, chẫm chửa toan.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XIX

text:
Chụm tự nhiên một thảo am.
Dầu lòng đi bắc liễn (miễn) về nam.
Rừng thiền định, hùm nằm chực ;
Trái thì trai, vượn nhọc đem.
Núi láng giềng, chim bậu bạn ;
Mây khách khứa, nguyệt anh tam.
Tào-khê rửa ngàn tầm suối,
Sạch chẳng còn một chút phàm.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XX

text:
Non Phú-xuân cao, nước Vị thanh.
Mây quen nguyệt khách vô tình.
Đất thiên tử dưỡng tôi thiên tử ;
Đời thái bình ca khúc thái bình.
Cơm áo khôn đền Nghiêu Thuấn trị ;
Tóc tơ chưa báo mẹ cha sinh.
Rầy mừng thiên hạ hai của :
Tể tướng hiền tài, chúa thánh minh.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XXI

text:
Khó khăn thì mặc có màng bao.
Càng khó bao nhiêu chí mới hào.
Đại địa dầy, Nam nhạc khỏe ;
Của tiêu vắng, Bắc thần cao.
Lấy khi đầm ấm pha khi lạnh ;
Giữ thuở khô khao có thuở dào.
Kìa nếu Tô Tần ngày trước,
Chưa đeo tướng ấn có ai chào!

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XXII

text:
Chụm tự nhiên một tấm lều.
Qua ngày tháng lấy đâu nhiều.
Gió tịn rèm thay chổi quét ;
Trăng kề cửa kéo đèn khêu.
Cơm ăn chẳng quản dưa muối ;
Áo mặc nài chi gấm thêu.
Tựa gốc cây ngồi hóng mát,
Lều hiu ta hãy một lều hiu.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XXIII

text:
Bình sinh nhiễm được tật sơ cuồng.
Con cháu nhiều ngày chịu khó dường.
La ỷ lấy đâu chăng lái xái ;
Hùng ngư khôn kiếm phải thèm thuồng,
Áo quan thả gửi hai bè muống ;
Đất bụt ương nhờ một lảnh mồng.
Còn có một lòng âu việc nước ;
Đêm đêm thức nhẫn nẻo sơ chung.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XXIV

text:
Công danh đã được hợp về nhàn.
Lành dữ âu chi thế ngợi khen.
Ao cạn vớt bèo cấy muống ;
Trì thanh phát cỏ ương sen.
Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc ;
Thuyền chở yên hà nặng vạy then.
Bui có một lòng trung liễn hiếu,
Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen.

Thơ Nôm


title: Thuật hứng/XXV

text:
Lánh trần náu thú sơn lâm.
Lá thông còn tiếng trúc cầm.
Sách cũ ngày tìm người hữu đạo ;
Trì thanh đêm quyến nguyệt vô tâm.
Say hết tấc lòng hồng hộc ;
Hỏi làm chi sự cổ câm (kim).
Thế sự dầu ai hay buộc bện ;
Sen nào có bén trong lầm.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)

text:
I
 II
 III
 IV
 V
 VI
 VII
 VIII
 IX
 X
 XI
 XII
 XIII
 XIV
 XV
 XVI
 XVII
 XVIII
 XIX
 XX
 XXI
 XXII
 XXIII
 XXIV
 XXV
 XXVI
 XXVII
 XXVIII
 XXIX
 XXX
 XXXI
 XXXII
 XXXIII
 XXXIV
 XXXV
 XXXVI
 XXXVII
 XXXVIII
 XXXIX
 XL
 XLI

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/I

text:
Càng một ngày càng ngặt đến xương.
Ắt vì số mệnh, ắt văn chương.
Người hiềm rằng cúc qua trùng cửu ;
Kể hãy bằng quỳ hướng thái dương.
Chè thuở tiên thì mình ghín nước ;
Cầm khỉ đàn khiến thiếp thiêu hương.
Non quê ngày nọ chiêm bao thấy ;
Viên hạc chăng hờn lại những thương.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/II

text:
Non hoang tranh vẽ chập hai ngàn.
Nước mấy dòng thanh, ngọc mấy hoàn.
Niềm cũ sinh linh đeo ắt nặng ;
Cật chưng hồ hải đặt chưa an.
Những vì chúa thánh âu đời trị ;
Há kể thân nhàn tiếc tuổi tàn.
Thừa chỉ ai rằng thì khó ngặt ?
Túi thơ chứa hết mọi giang san.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/III

text:
Dương trường đường hiểm khúc co que,
Quê chợ bao nhiêu khách đẩy xe.
Phú quý treo sương ngọn cỏ ;
Công danh gửi kiến cành hòe.
Phong lưu mòn mỏi ba đường cúc ;
Ngày tháng tiêu ma một bát chè.
Chân chạy cánh bay ai mấy phận.
Thiên công nào có thuở tư che.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/IV

text:
Non nước cùng ta đã có duyên,
Được nhàn sá dưỡng tính tự nhiên.
Trường-canh hỏi nguyệt tay dừng chén ;
Pha lão chơi thu khách nổi thuyền.
Lòng chẳng mắc tham là của báu ;
Người mà hết lụy ấy thân tiên.
Vua Nghiêu Thuấn, dân Nghiêu Thuấn.
Dường ấy ta đà phi thửa nguyền.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/V

text:
Thiếu niên trường ốc tiếng hư bay.
Phải lụy vì danh đã hổ thay.
Áng cúc thông quen vầy bậu bạn ;
Cửa quyền quý ngại lượm chân tay.
Qua đòi cảnh chép câu đòi cảnh ;
Nhàn một ngày nên quyển một ngày.
Tuổi đã năm mươi đầu đã bạc,
Ấy còn bìu rịn lấy chi vay !

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/VI

text:
Ở thế thường hiềm khác tục ngươi.
Đến đây rằng hết tiếng chê cười.
Kể ngày con nước toan triều lạc ;
Bạn chúng thằng chài chác cá tươi.
Rượu đối cầm đâm thơ một thủ ;
Ta cùng bóng liễn nguyệt ba người ;
Tai thường phỏng dạng câu ai đọc :
Rất nhân sinh bẩy tám mươi.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/VII

text:
Giầu (trầu) chẳng kịp, khó còn bằng.
Danh lợi lòng đà ắt dửng dưng.
Dò trúc xông qua làn suối ;
Tìm mai theo đạp bóng trăng.
Giang sơn bát ngát kìa quê cũ ;
Tùng cúc bù trì ấy của hằng.
Một phút thanh nhàn trong thuở ấy.
Nghìn vàng ước đổi được hay chăng ?

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/VIII

text:
Tiêu sái tự nhiên nhẹ hết mình.
Nài bao ngôi cả áng công danh.
Vô tâm trì có trăng bạc ;
Được thú kho đầy gió thanh.
Trẻ, dầu chơi con tạo hóa ;
Già, lọ phục thuốc trường sinh.
Dưỡng nhàn miễn được qua ngày tháng.
Non nước còn ghê chốn hữu tình.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/IX

text:
Nắng quáng thưa thưa bóng trúc che.
Cây im thư thất sáng bằng the.
Tỏ tường phiến sách con Chu Dịch ;
Bàn bạc lòng nhàn cái quít chè.
Đòi thuở khó khăn chăng xuýt ải ;
Thấy nơi xao xác đã mày nề.
Ngày nhàn gió khoan khoan đến.
Thơn thớt cài song giấc hòe.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/X

text:
Tơ tóc chưa hề báo sở sinh.
Già hòa lủ, tủi nhiều hành.
Chông gai nhẹ đường danh lợi ;
Mặn lạt no mùi thế tình.
Sách một hai phiên làm bậu bạn ;
Rượu năm ba chén đổi công danh.
Ngoài chưng phần ấy cầu đâu nữa ?
Cầu một ngồi coi đời thái bình.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XI

text:
Con lều mòn mọn cách hồng trần.
Vướng vắt tư mùa những bạn thân :
Trúc Tưởng Hủ nên thêm tiết cứng ;
Mai Lâm Bô đâm được câu thần.
Trượng phu non vắng là tri kỷ ;
Tiên khách nguồn om ấy cố nhân.
Mấy của yêu đương đà chiếm được.
Lại mong chiếm cả hết hòa xuân.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XII

text:
Lọ chi tiên bụt nhọc tầm phương.
Được thú an nhàn ngày tháng trường.
Song có hoa mai, trì có nguyệt ;
Án còn phiến sách, triện còn hương.
Tôi ngươi một tiết bền bằng đá ;
Biên tóc mười phần chịu những sương.
Chữ học ngày xưa quên hết dạng.
Chẳng quên có một chữ cương thường.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XIII

text:
Phú quý lòng hơn phú quý danh.
Thân hòa tự tại thú hòa thanh.
Tiền sen tích để bao nhiêu thúng ;
Vàng cúc đem cho biết mấy bình.
Ngoài cửa mận đào là khách đỗ ;
Trong nhà cam quít ấy tôi mình.
Ai hay ai chẳng hay thì chớ,
Bui một ta khen ta hữu tình.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XIV

text:
Lều nhàn vô sự ấy lâu dài.
Nằm ở chẳng từng khuất nhiễu ai.
Tuyết đượm chè mai câu dễ động ;
Trì in bóng nguyệt hứng thêm dài.
Quyển thi thư những màng quên mặt ;
Tiếng thị phi chăng đóng đến tai.
Chẳng thấy phiền hoa trong thuở nọ,
Ít nhiều gửi kiến cành hòe.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XV

text:
Lòng người man xúc nhọc đua hơi.
Chẳng cóc nhân sinh gửi chơi.
Thoi nhật nguyệt đưa qua mấy phút ;
Áng phồn hoa họp mấy trăm đời ?
Hoa càng khoe tốt, tốt thì rữa ;
Nước chớ cho đầy, đầy ắt vơi.
Mới biết doanh hư đà có số ;
Ai từng cải được lòng trời.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XVI

text:
Chước toan chưa đẹp nẻo bình sinh,
Đến thuở già lại trách mình.
Khổ trúc chẳng ưa lòng khách bạc ;
Lão mai sá học nết người thanh.
Công danh lỡ đường vô sự ;
Non nước ghê chốn hữu tình.
Nào của cởi buồn trong thuở ấy !
Có thơ đầy túi, rượu đầy bình.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XVII

text:
Ngầm hay mùi đạo cực chưng ngon.
Nghìn kiếp dầu ăn vuỗn hãy còn.
Nhật nguyệt dễ qua biên trắng ;
Cương thường khôn biến tấc son ;
Chĩnh vàng chẳng tiếc danh thì tiếc ;
Bia đá hay mòn nghĩa chẳng mòn.
Giữ khăng khăng ai nỡ phụ.
Phù trì mựa khá để chon von.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XVIII

text:
Lân la mến cảnh sơn khê.
Sự thế nên vong hết mọi bề.
Ngòi thuở triều cường chờ nguyệt mọc ;
Cây khi ác lặn rước chim về.
Giàu mặc phận, nguôi lòng ước ;
Chật yên bần, ấy cổ lề.
Ắt muốn đến chơi thành thị nữa,
Âu là non nước nó đàn chê.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XIX

text:
Tài túy chăng ngộ trí chăng cao,
Quyền đến trong tay chí mới hào.
Miệng khiến tửu binh phá lũy khúc ;
Minh làm thi tướng đánh đàn tao.
Cầm khua hết ngựa, cờ khua tượng ;
Chim bắt trong rừng, cá bắt ao.
Còn có anh hùng bao nả nữa !
Đòi thì vậy, dễ hơn nào !

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XX

text:
Thế những cười ta rằng đánh thơ.
Dại hòa vụng nết lừ khừ.
Lừa tìm ngàn Bá nhờ mai bảo ;
Thuyền nổi giòng thu có nguyệt đưa.
Ngoài cửa mừng người dầu cái vẹt ;
Trong nhà thết khách mặc con cờ.
Áo dành một tấm cơm hai bữa.
Phần ấy chưng ta đã có thừa.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXI

text:
Làm người hay một họa hay hai.
Mựa cậy sang, mựa cậy tài.
Tiết trực cho bằng đá sắt ;
Đường đi sá lánh chông gai.
Miệng người như mật mùi qua ngọt ;
Đạo thánh bằng tơ mối hãy dài.
Ngõ ốc nhường khiêm là mỹ đức.
Đôi co ai dễ kém chi ai.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXII

text:
Đương cơ ai dễ khứng nhường ai.
Thua được tình cờ có một mai.
Gạch quẳng nào bày mấy ngọc ;
Sừng hằng những mọc qua tai.
Làm lành mới cậy chớ làm dữ ;
Có đức thì hơn nữa có tài.
Mấy kẻ tư văn sinh đất Việt,
Đạo này nối nắm để cho dài.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXIII

text:
Nẻo xưa nay cũng một đường.
Đây xóc xóc nẻo tam cương.
Đạo này để trong trời đất ;
Nghĩa ấy bền chưng đá vàng.
Gió kíp hay là cỏ cứng ;
Đục nhiều dễ biết đường quang.
Tôi ngươi thì một lòng trung hiếu.
Mựa để nghìn đời tiếng hổ hang.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXIV

text:
Ngồi coi tháng lọn liễn ngày qua.
Luống phụ triều đình luống phụ nhà.
Đầu kế lăng căng những hổ ;
Thân nhàn lục cục mấy già.
Giang sơn cách đường nghìn dặm ;
Sự nghiệp buồn đêm trống ba.
Nợ cũ chước nào báo bổ ?
Ơn thầy ơn chúa liễn ơn cha.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXV

text:
Xin làm mấy bộ quản giang san.
Có biết đâu là sự thế gian.
Củi hái mây dầu trúc bó ;
Cầm đưa gió mặc thông đàn.
Ngày xem hoa rụng chẳng cài cửa ;
Tối rước chim về mựa lạc ngàn.
Gửi tính ngư tiều hai đứa lẩn.
Của ai non nước khiến ta bàn !

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXVI

text:
Lề phú tính, uốn nên hình.
Ắt đã trừng trừng nẻo thuở sinh !
Há chẳng biến dời cùng thế thái ;
Nhưng âu tư túi có thần minh.
Cưu lòng nhụ tử làm thơ dại ;
Ca khúc Thương-lang biết trọc thanh.
Xét sự đà qua hay sự đến :
Bao nhiêu nơi nhục bởi nơi vinh.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXVII

text:
Thiêu hương đọc sách quét con am.
Chẳng bụt chẳng tiên ắt chẳng phàm.
Ánh cửa trăng mai thấp thấp ;
Cài song gió trúc nàm nàm.
Đầu non Thiếu-thất đen bằng mực ;
Dòng nước Liêm-khê lục nữa chàm.
Tiêu sái mấy lòng đà mạc được.
Bảo chăng khứng mạc một lòng thơm.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXVIII

text:
Non tây bóng ác đã mằng tằng.
Nhìn đỉnh tùng thu vẳng chừng.
Thư nhạn lạc lài khi gió ;
Tiếng quyên khắc khoải thuở trăng.
Gia san cũ còn mường tượng ;
Thân sự già biếng nói năng.
Khó ngặt qua ngày xin sống,
Xin làm đời trị mấy đời bằng.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXIX

text:
Phúc thay sinh gặp thuở thăng bình.
Nấn ná qua ngày được dưỡng mình.
Trong mặt những mừng ơn bậu bạn,
Trên đầu luống đội đức triều đình.
Tuổi cao tóc bạc cái râu bạc ;
Nhà ngặt đèn xanh con mắt xanh.
Ở thế đấng nào là của trọng ?
Bui chẳng đã đạo làm lành.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXX

text:
Vận trị cùng loàn chỉn mặc thì ;
Bằng ta sinh uổng có làm chi !
Ơn vua luống nhiều phần đội ;
Việc nước nào ích mấy bề !
Rắp tới đã chăng hay chốn tới ;
Hầu đi lại chửa biết đường đi.
Tôi ngươi hết tấc lòng trung hiếu,
Ai há liệu nơi thịnh suy.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXXI

text:
Nước xuôi nước ngược nổi đòi triều.
Thuyền khách chơi thu gác lướt chèo.
Mái thác trăng dường thế hứng ;
Buồm nhân gió mặc khi xiêu.
Phơ phơ đầu bạc ông câu cá ;
Lẻo đẻo duềnh xanh con mắt mèo.
Âu lộ cùng ta dường có ý,
Đến đâu thì thấy nó đi theo.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXXII

text:
Chụm tự nhiên lều một gian.
Giũ không thay thảy tấm hồng trần.
Nghìn hàng cam quít con đòi cũ ;
Mấy đứa ngư tiều bậu bạn thân.
Thấy nguyệt tròn thì kể tháng ;
Nhìn hoa nở mới hay xuân.
Cày ăn đào uống yên đòi phận.
Sự thế chăng hay đã Hán Tần.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXXIII

text:
Kẻ thì nên bụt kẻ nên tiên.
Tượng thấy ba thân đã có duyên.
Bành được thương thua, con tạo hóa ;
Diều bay cá nhẩy, đạo tự nhiên.
Có thân mựa lệ phạp bằng hữu ;
Đọc sách thì xem thấy thánh hiền.
Ta nếu ở đâu vui thú đấy.
Người xưa ẩn cả lọ lâm tuyền.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXXIV

text:
Tự nhiên đắp đổi đạo trời.
Tiêu trưởng doanh hư một phút dời.
Muối liễn dưa dầu đủ bữa ;
Thêu cùng gấm mặc chưng đời.
Công danh bịn rịn già lủ ;
Tạo hóa đong lừa trẻ chơi.
Sự thế đã hay thì vậy.
Có ai cóc được mấy cười cười.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXXV

text:
Nương náu qua ngày chẳng lọ nhiều.
Chân rừng chụm một gian lều.
Cửa hiềm khách tục nào cho đến ;
Song vắng chim phàm chửa tới kêu.
Ngắm hoa tàn xem ngọc rụng ;
Soi nguyệt xấu kẻo đèn khêu.
Giàu những của tự nhiên ấy,
Khủng khỉnh dầu lòng ở đất Nghiêu.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXXVI

text:
Uổng có thân nhàn cực thửa nuôi.
Ghê đường dại dột mấy nên xuôi.
Nào ai dễ có lòng chân thật ;
Ở thế tin gì miệng đãi bôi.
Không khảy kẻ cười cùng kẻ thốt ;
Khó khăn người rẻ liễn người roi.
Nhân gian mọi sự đều nguôi hết ;
Một sự quân thân chẳng khứng nguôi.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXXVII

text:
Nẻo từ nước có đao binh,
Nấn ná am quê cảnh cực thanh.
Đình Thấu-ngọc tiên xanh tuyết nhũ ;
Song mai hoa điểm quyển Hy kinh.
Hẹn này nỡ phụ ba đường cúc ;
Tiếc ấy vì hay một chữ đinh.
Mọi sự đã chăng còn ước nữa.
Nguyện xin một thẩy thuở thăng bình.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXXVIII

text:
Phồn hoa một đoạn tỉnh mơ.
Mẻ chuông tàn, cảnh suất sơ.
Chim có miệng kêu, âu lại ngậm ;
Cáo khuyên lòng ở, mựa còn ngờ.
Chẳng cài cửa tiếc non che khuất ;
Sá để thuyền cho nguyệt chở nhờ.
Ta ắt muốn nhàn, quan muốn lạnh.
Lo thay! Vì lụy phải thờ ơ.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XXXIX

text:
Lấy đâu xuất xử lọn hai bề.
Được thú làm quan mất thú quê.
Ngòi cạn ước ở làm cấn cấn ;
Cửa quyền biếng mặc áo thê thê.
Mừng cùng viên hạc quen lòng thắm ;
Đã kẻo thuần lư bảo hẹn về.
Thong thả dầu ta ngoài thế giới.
La ngàn non nước một thằng hề.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XL

text:
Ngủ thì nằm, đói lại ăn.
Việc vàn ai hỏi áo bô cằn
Tranh giăng vách nài chi bức ;
Đình thưởng sen năng có gian.
Vườn quạnh dầu chim kêu hót ;
Cõi trần có trúc dừng ngăn.
Già vuỗn lấy rượu phù khỏe,
Họa lại quên lòng khó khăn.

Thơ Nôm


title: Tự thán (Nguyễn Trãi)/XLI

text:
Chớ còn chẳng chẳng, chớ quyền quyền.
Lòng hãy cho bền đạo khổng môn.
Tích đức cho con hơn tích của ;
Đua lành cùng thế mựa đua khôn.
Một niềm trung hiếu làm miều cả ;
Hai quyển thi thư ấy báu chôn.
Ở thế làm chi câu thúc nữa ;
Nhi tôn đã có phúc nhi tôn.

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/I

text:
Thế gian đường hiểm há chăng hay ?
Càng còn đi ấy thác vay !
Nước kiến phong quang hầu mấy kiếp ?
Rừng nho nấn ná miễn qua ngày.
Tóc nên bạc, bởi lòng ưu ái ;
Tật được tiêu, nhờ thuốc đắng cay.
Kỳ ký nô thai đà có đấy,
Kẻ nhìn cho biết lại khôn hay.

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/II

text:
Tính ắt trần trần nẻo sinh.
Ngại đòi thì thế biến nhiều hành.
Tuổi tàn cảnh đã về ban muộn ;
Tóc bạc biên khôn chác lại xanh.
Ở thế thì cho ta những thiệt ;
Khoe mình khá chịu miệng rằng lành.
Khiêm nhường ấy mới miều quân tử.
Ai thấy Di-Tề có thửa tranh ?

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/III

text:
Vuỗn sinh lẩn thẩn mấy già.
Mọi sự đều nên « thuấn nhược đa ».
Bà ngựa dầu lành, nào Bá Nhạc ?
Cái gươm nhẫn có, thiếu Trương Hoa.
Ngon mùi đạo, phiến hoàng quyển :
Tả lòng sấu, chén tử hà.
Phong nguyệt dầu ta ai kẻ đoán.
Được ngâm nga ắt sá ngâm nga.

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/IV

text:
Khó khăn là của thế gian yêm.
Huống mấy già dại dột thêm.
Cúc đợi đến thu hương chỉn muộn ;
Mai sinh phải tuyết lạnh chăng hiềm.
Gia sơn đường cách muôn dặm ;
Ưu ái lòng phiền nửa đêm.
Bể hiểm nhân gian ai kẻ biết ?
Ghê thay thế nước vị qua mềm.

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/V

text:
Hơn thiệt dành phần sự chửa liều.
Được nhàn ta ắt sá tiêu diêu.
Ngọc lành nào có tơ vết ;
Vàng thực âu chi lửa thiêu.
Ỷ Lý há cầu quan tước Hán ?
Hứa Do quản ở nước non Nghiêu.
Phồn hoa chẳng dám, ngặt yên phận.
Trong thế anh hùng ấy mới miều.

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/VI

text:
Lan còn chín khúc cúc ba đường.
Quê cũ chẳng về nỡ để hoang.
Thương nhẫn Biện Hòa ngồi ấp ngọc ;
Đúc nên Nhan tử tiếc chi vàng.
Quan thanh bằng nước nhà bằng khánh ;
Cảnh ở tựa chiền lòng tựa sàng.
Dường ấy của no cho bậc nớ,
Hôm dao đáo để có công mang.

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/VII

text:
Thuốc tiên thường phục tử hà sa.
Bồng đảo khôn tìm ngày tháng qua.
Tính ắt nhuốm cùng bầy mộc thạch ;
Lòng còn chạnh có thú yên hà.
Lồng chim ao cá từ làm khách ;
Ngòi nguyệt ngàn mai phụ lệ nhà.
Cửa động chẳng hay lìa nẻo ấy,
Bích đào đã mấy phát đâm hoa ?

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/VIII

text:
Mấy thu áo khách nhuốm hơi dầm ;
Bén phải Đông-hoa bụi bụi xâm.
Rủ vượn hạc xin phương giải tục ;
Quyến mai trúc kết bạn tri âm.
Nha tiêm tiếng động yên Chu Dịch ;
Thạch đỉnh hương tàn khói thủy trầm.
Lều tiện qua ngày yên thửa phận ;
Đài cao chẳng lọ tháp Hoàng câm (kim).

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/IX

text:
Ở thế nhiều phen thấy khóc cười.
Năm nay tuổi đã ngoại tư mươi.
Lòng người một sự yêm chưng một ;
Đèn khách mười thu lạnh hết mười.
Phượng những tiếc cao, diều hãy liệng ;
Hoa thì hay héo, cỏ thường tươi.
Ai ai đều có hai con mắt,
Xanh bạc dầu chưng mặt chúng ngươi.

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/X

text:
Danh chăng chác, lộc chăng cầu ;
Được ắt chẳng mừng mất chẳng âu.
Có nước nhiễu song non nhiễu cửa ;
Còn thơ đầy túi rượu đầy bầu.
Người tri âm ít, cầm nên lặng ;
Lòng hiếu sinh nhiều, cá ngại câu.
Mấy kẻ công danh nhàn lẵng đẵng,
Mồ hoang cỏ lục thấy ai đâu ?

Thơ Nôm


title: Tự thuật (Nguyễn Trãi)/XI

text:
Hoạn nạn nhiều thu tổn khí hào.
Lâm tuyền chưa khứng dứt chiêm bao.
Nước càng tuôn đến bể càng cả ;
Đất một chồng thêm núi một cao.
Sự thế chưng ta dầu đạm bạc ;
Hiên mai đeo nguyệt quản tiêu hao.
Vũ truyền thiên hạ, Nhan Uyên ngặt.
Đổi đất song thì có khác nào ?

Thơ Nôm


title: Tức sự (Nguyễn Trãi II)/I

text:
Chạnh yên hà, trải một gian đình.
Quét đất thiêu hương giảng ngũ kinh.
Chim đỗ tổ nhìn còn biết mặt ;
Hoa nên rừng thấy họa hay danh.
Đai lân phù hổ lòng chăng ước ;
Bến trúc đường thông cảnh cực thanh.
Có thuở giang lâu ngày đã tối,
Thuyền hòa còn dội tiếng đinh đinh.

Thơ Nôm


title: Tức sự (Nguyễn Trãi II)/II

text:
Lấy miều phú quý đổi miều nhàn.
Có kẻ thì chê có kẻ khen.
Chốn ở trải gian lều lá ;
Mùa qua chằm bức áo sen.
Hoa còn để rụng lam đất ;
Cửa một dường cài lướt then.
Ai thấy rằng cười là thế thái ;
Ghê thế biến bạc làm đen.

Thơ Nôm


title: Tức sự (Nguyễn Trãi II)/III

text:
Thư trai vắng vẻ cảnh ngày trường.
Một quyển Hy kinh một triện hương.
Lẻo chân nằm vườn Độc-lạc ;
Chụm lều ở đất Nam-dương
Hoa chăng thay rụng bày chi phấn ;
Thông sá bù trì mộng quyết lương.
Mựa trách thế gian lòng đạm bạc.
Thế gian đạm bạc đấy lòng thường.

Thơ Nôm


title: Tức sự (Nguyễn Trãi II)/IV

text:
Giậu thưa thưa hai khóm trúc ;
Giường thấp thấp một nồi hương.
Vượn chim kết bạn non nước quạnh ;
Cầm sách cùng nhau ngày tháng trường.
Hài có đẹp chân đi đủng đỉnh ;
Áo bô quen cật vận xềnh xoàng.
Bốn dân nghiệp có cao cùng thấp ;
Đều hết làm tôi thánh thượng hoàng.

Thơ Nôm


title: Tự giới

text:
Làm người thì giữ đạo trung dung.
Khăn khắn dặn dò thửa lòng.
Hết kính hết gìn bề tiến thoái ;
Mựa tham mựa dại nết anh hùng.
Hùm oai muông mạnh còn nằm cũi ;
Khướu hót chim khôn phải ở lồng.
Nén lấy hung hăng bề huyết khí,
Tai nàn chẳng phải lại thung dung.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới

text:
I
 II
 III
 IV
 V
 VI
 VII
 VIII
 IX
 X
 XI
 XII
 XIII
 XIV
 XV
 XVI
 XVII
 XVIII
 XIX
 XX
 XXI
 XXII
 XXIII
 XXIV
 XXV
 XXVI
 XXVII
 XXVIII
 XXIX
 XXX
 XXXI
 XXXII
 XXXIII
 XXXIV
 XXXV
 XXXVI
 XXXVII
 XXXVIII
 XXXIX
 XL
 XLI
 XLII
 XLIII
 XLIV
 XLV
 XLVI
 XLVII
 XLVIII
 XLIX
 L
 LI
 LII
 LIII
 LIV
 LV
 LVI
 LVII
 LVIII
 LIX
 LX
 LXI

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/I

text:
Đạo đức hiền lành được mọi phương.
Tự nhiên cả muốn chúng suy nhường.
Lợi tham hết lấy, nhiều thì cạnh ;
Nghĩa phải đem cho, ít chẳng phường.
Sự thế sá phòng khi được mất ;
Lòng người tua đoán thuở mừng thương.
« Chẳng nhàn » xưa chép lời truyền bảo,
Khiến chớ cho qua một đạo thường.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/II

text:
Bền đạo trung dung chẳng thuở tàng
Màng chi phú quý nhọc khoe khoang.
Đông về tuyết muộn mai nhiều bạc ;
Thu nẻo tin truyền cúc có vàng.
Kết bạn mựa quên người cố cựu ;
Yên nhà nỡ phụ vợ tao khang.
Nước đào giếng cơm cày ruộng ;
Thay thảy dường bằng nguyệt Cửu-giang.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/III

text:
Có của hằng cho lại có thông.
Tích nhiều con cháu nọ trông.
Nghiệp Lưu Quý thịnh, đâu truyền báu ?
Bia Ngụy Trưng cao, há nối tông ?
Hiềm kẻ say chưng bề tửu sắc ;
Hòa người gìn được thói cha ông.
Còn nhiêu sá họp toan ăn uống.
Tám chín mươi thì vạn sự không.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/IV

text:
Nhân nghĩa trung cần giữ tích ninh.
Khó thì hay khéo, khốn hay hanh.
Đời Thương thánh biết cầu Y Doãn ;
Nhà Hán ai ngờ được Tử Khanh ?
Khi bão mới hay là cỏ cứng ;
Thuở nghèo thì biết có tôi lành.
Kìa ai cây cả nhàn ngồi tựa ;
Nếu có công nhiều lọ phải tranh !

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/V

text:
Phúc của chung thì họa của chung.
Nắm thì họa khỏi phúc về cùng.
Văn chương chép lấy, đòi câu thánh ;
Sự nghiệp tua gìn, phải đạo trung.
Trừ độc trừ tham trừ bạo ngược ;
Có nhân có trí có anh hùng.
Nhìn cho biết nơi dường ấy.
Chẳng thấp thì cao ắt được dùng.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/VI

text:
Lấy khi phú quý đắp cơ hàn.
Vần chuyển chẳng dừng sự thế gian.
Nếu khỏi tiểu nhân quân tử nhọc ;
Dầu chăng quân tử tiểu nhân loàn.
Của nhiều sơn dã đem nhau đến ;
Khó ở kinh thành thiếu kẻ han.
Hằng lấy đạo trung làm nghĩa cả.
Qua ngày qua tháng được an nhàn.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/VII

text:
Cắp nắp làm chi hỡi thế gian.
Có thì ăn mặc chớ lo toan.
Đông hiềm giá lạnh chằm mền kép ;
Hạ lệ mồ hôi kết áo đơn.
Nằm có chiếu chăn, cho ấm áp ;
Ăn thì canh cá, chớ khô khan.
Phúc dầu hay đến trăm tuổi,
Mình thác thì nên mọi của tan.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/VIII

text:
Vinh hoa nhiều thấy khách đăm chiêu.
Bần tiện ai là kẻ trọng yêu.
Của đến nước xa nên quý giá ;
Người lìa quê cũ lấy làm xiêu.
Nuôi con mới biết lòng cha mẹ ;
Thấy loạn thì hay đời Thuấn Nghiêu.
Phúc gặp ngần nào ấy mệnh.
Làm chi đua nhọc tốn công nhiều.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/IX

text:
Trần trần mựa cậy những ta lành.
Phúc họa tình cờ xẩy chửa đành.
Miệng thế nhọn hơn chông mác nhọn ;
Lòng người quanh nữa nước non quanh.
Chẳng ngừa nhỏ âu nên lớn ;
Nếu có sâu thì bỏ canh.
Ở thế an nhàn chăng có sự.
Ngàn muôn tốn nhượng chớ đua tranh.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/X

text:
Muốn ăn trái dưỡng nên cây.
Ai học thì hay mựa lệ chầy.
Nhợ dứt khôn cầm bà ngựa dữ ;
Quan cao nào đến dáng người ngây.
Trị dân sơ lập lòng cho chính ;
Có nước thường in nguyệt khá rây.
Có chẳng có tài dùng chẳng đến.
Mựa rằng thánh đức có nơi khuây.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XI

text:
Cưu một lòng ngay khác chúng ngươi.
Ở chưng trần thế mấy phen cười.
Phúc nhiều sơ bởi nơi ta tích ;
Xuân đến tự nhiên mọi vật tươi.
Có của bo bo bằng chực của ;
Oán người nơm nớp những âu người.
Làm chi pháo phúc lòng nhau bấy !
Lắm nhân sinh bẩy tám mươi.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XII

text:
Giàu người họp, khó người tan.
Hai ấy hằng lề sự thế gian.
Những kẻ ân cần khi phú quí ;
Hòa ai bạo bặc thuở gian nan.
Lều không con cái hằng tình phụ
Bếp lạnh anh tam biếng hỏi han.
Lòng thế bạc đen dầu nó biến,
Ta gìn nhân nghĩa chớ loàn đan.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XIII

text:
Phú quý thì nhiều kẻ đến chen.
Uốn đòi thế thái tính chưa quen.
Cơm ăn miễn có, dầu xoa bạc ;
Áo mặc âu chi, quản cũ đen.
Khó ngặt hãy bền lòng khó ngặt ;
Chê khen mựa ngại tiếng chê khen.
Ruộng nhiều quê tổ năm ba thửa ;
Tạc tỉnh canh điền tự tại nhàn.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XIV

text:
Tài luận công danh hợp mọi bề.
Dại ngay nên thiếu kẻ khen chê.
Khách hiền nào quản quen cùng lạ ;
Cơm đói nài chi hẩm liễn khê.
Yên phận cũ, chăng mừng phận khác ;
Cả lòng đi, mặc nhủ lòng về.
Người cười dại khó ta cam chịu.
Đã kẻo lầm khâm liễn mất lề.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XV

text:
Đồng bào cốt nhục nghĩa càng bền.
Cành bắc cành nam một cỗi nên.
Điền địa chớ tham hơn bỏ ải ;
Nhân luân mựa lấy dưới làm trên.
Chân tay dầu đứt bề khôn nối ;
Xống áo chẳng còn mô dễ xin !
Ở thế nhịn nhau muôn sự đẹp.
Cương nhu cũng biết hết hai bên.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XVI

text:
Bởi lòng chẳng ở cửa quyền.
Há rằng quân thần chẳng phải duyên.
Nô bộc có nhiều dân có khó ;
Cửa nhà càng rộng thế càng phiền.
Đem mình non nước nhàn qua tuổi ;
Kết bạn thông mai ngõ phỉ nguyền.
Chúc thánh cho tầy Nghiêu Thuấn nữa,
Được về ở thú điền viên.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XVII

text:
Ăn lộc nhà quan chịu việc quan.
Chớ tham tiểu lợi phải gian nan.
Cầu hiền chí cũ mong cho được ;
Bất nghĩa lòng nào mựa nỡ toan.
Giữ thuở phong lưu pha thuở khó ;
Lấy khi phú quý đắp khi hàn.
Cho hay bĩ thái là lề cũ.
Nếu có nghèo thì có an.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XVIII

text:
Có tông có tộc mựa sơ thay.
Vạn diệp thiên chi bởi một cây.
Yêu trọng người dưng là của cải ;
Thương vì thân thích nghĩa chân tay.
Quan cao nhắn nhủ môn đồ nọ ;
Hoạn nạn phù trì huynh đệ bay.
Phiêu bạc cùng nhau còn được cậy ;
Mựa nghe sàm nịnh có lòng tây.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XIX

text:
Sinh đấng trung đà phúc đức thay !
Chẳng cao chẳng thấp miễn qua ngày.
Ở yên thì nhớ lòng xung đột ;
Ăn lộc đều ơn kẻ cấy cày.
Nhiều của ấy, chẳng qua chữ nghĩa ;
Dưỡng người cho, kẻo nhọc chân tay.
Trời đã có kho vô tận,
Dành để nhi tôn khỏi bợ vay.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XX

text:
Lành người đến, dữ người duồng.
Yêu xạ vì nhân mùi có hương.
Ở ngọt thì hơn nhiều kẻ trọng ;
Quá chua liền úng có ai màng.
Lòng làm lành đổi lòng làm dữ ;
Tính ở nhu hơn tính ở cương.
Ngâm kíp thắm thì phai lại kíp.
Yêu nhau chẳng đã đạo thường thường.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXI

text:
Ở bầu thì dáng ắt nên tròn.
Xấu tốt đều thì rắp khuôn.
Lân cận nhà giàu no bữa cám ;
Bạn bè kẻ trộm phải đau đòn.
Chơi cùng đứa dại nên bầy dại ;
Kết mấy người khôn học nết khôn.
Ở đấng thấp thì nên đấng thấp.
Đen gần mực đỏ gần son.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXII

text:
Của thết người là của còn.
Khó khăn phải đạo cháo càng ngon.
Thấy ăn chạy đến thì no dạ ;
Trợ đánh bênh nhau ắt phải đòn.
Chớ lấy hại người làm ích kỷ ;
Hãy năng tích đức để cho con.
Tay ai thì lại làm nuôi miệng.
Làm biếng ngồi ăn lở núi non.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXIII

text:
Rừng nho rộng nấn ngàn im.
Hột cải tình cờ được mũi kim.
Bể học trường văn hằng nhặt bới ;
Đường danh lối lợi hiểm khôn tìm.
Chúa giàn nẻo khỏi tan con nghé ;
Hòn đất hầu làm mất cái chim.
Khóm ruộng ăn ngày tháng đủ.
Bạn cùng phiến sách tiếng đàn cầm.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXIV

text:
Ai trách hiềm cây, lại trách mình.
Vốn xưa một cỗi thác cùng cành.
Cành khô xếp bấy, nay nên củi ;
Hột chín phơi chừ, rắp để bình.
Than lửa hoài chưng, thương vật nấu ;
Củi thiêu tiếng khóc cảm thần linh.
Thế gian ai có thì cốc.
Mựa nữa cho khuây nghĩa đệ huynh.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXV

text:
Cơn cớ nguyền cho biết sự do.
Xem mà quyết đoán lấy cương nhu.
Được thua cứ phép làm thừng mực ;
Cao thấp nài nhau tựa đắn đo.
Lỗi thác sá toan nơi ủy khúc ;
Hòa hưu thì khiến nọ tù mù.
Tội ai cho nấy cam danh phận ;
Chớ có thân sơ mới trượng phu.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXVI

text:
Trong tạo hóa có cơ mầu.
Hay đỗ hay dừng mới kẻo âu.
Nước biếc non xanh thuyền gối bãi ;
Đêm thanh nguyệt bạc khách lên lầu.
Chén châm rượu đục ngày ngày cạn ;
Túi quẩy thơ nhàn chốn chốn thâu.
Kham hạ Nghiêm Quang từ chẳng đến ;
Đồng-giang được nấn một đài câu.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXVII

text:
Một vườn hoa trúc bốn bề thâu.
Lánh thân nhàn được thú mầu.
Dưới tạc nên ao chín khúc ;
Trong nuôi được cá nghìn đầu.
Cuộc lần cờ thấp tan ngày diễn ;
Bếp thắng chè thô cởi thuở âu.
Bốn bể nhẫn còn mong đuốc đốt ;
Dầu về dầu ở mặc ta dầu.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXVIII

text:
Nghìn dặm xem mây nhớ quê.
Chẳng chờ cởi ấn gượng xin về.
Một bầu phong nguyệt nhàn tự tại ;
Hai chữ công danh biếng vả vê.
Dẫn suối nước đầy cái trúc ;
Quẩy trăng túi nặng thẳng hề.
Đã ngoài chưng thế dầu hơn thiệt,
Chẳng quản ai khen chẳng quản chê.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXIX

text:
Chớ người trọc trọc, chớ ta thanh.
Lấy phải thì trung đạo ở kinh.
Rồi việc mới hay khuôn được thú ;
Khỏi quyền đã kẻo lụy chưng danh.
Một bầu hòa biết lòng Nhan Tử ;
Tám trận khôn hay chước Khổng Minh
Sớm tối huống còn non nước cũ ;
Mặc dầu thua được có ai tranh.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXX

text:
Chẳng khôn chẳng dại luống ương ương.
Chẳng dại người hòa lại chẳng thương.
Bến liễu mới dời thuyền chở nguyệt ;
Gác vân còn chửa bút đeo hương.
Sách ngâm bạc dẫy mai trong tuyết ;
Đối uống vàng đầy cúc thuở sương.
Văn đạt chẳng cầu, yên mấy phận.
Ba gian lều cỏ đất Nam-dương.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXXI

text:
Chân mềm ngại bước dặm mây xanh.
Quê cũ tìm về cảnh cũ thanh.
Hương cách gác vân thu lạnh lạnh ;
Thuyền kề bãi tuyết nguyệt chênh chênh.
Ơn tư là ấy yêu dường chúa ;
Lỗi thác vì nơi lụy bởi danh.
Bui có một niềm trung hiếu cũ.
Chẳng nằm thức dậy nẻo ba canh.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXXII

text:
Mọi việc dừng hơn hết mọi âu.
Điền viên lánh, mặc ta dầu.
Sách ngâm song có mai và điểm ;
Dời ngó rèm lồng nguyệt một câu.
Dưới công danh nhiều thác cả ;
Trong ẩn dật có cơ mầu.
Đạo quân thân nhẫn dầu ai lỗi.
Hổ xanh xanh ở trốc đầu.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXXIII

text:
Rộng khơi ngại vượt bể triều quan.
Lui tới đòi thì miễn phận an.
Hé cửa đêm chờ hương quế lọt ;
Quét hiên ngày lệ bóng hoa tan.
Đời dùng người có tài Y Phó ;
Nhà ngặt ta bền đạo Khổng Nhan.
Kham hạ hiền xưa toan lẩn được,
Ngâm câu « danh lợi bất như nhàn ».

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXXIV

text:
Yêu nhục nhiều phen vuỗn đã từng.
Lòng người sự thế thấy lâng lâng.
Trọng thì nên ngộ, nhàn thì dại ;
Mất chẳng hề âu, được chẳng mừng.
An lạc một lều dầu thú ;
Thái bình mười chước ngại dâng.
Nọ nào biết được lòng tri kỷ ;
Vảng non tây nguyệt một vừng.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXXV

text:
Thế tình khéo uốn vuỗn bằng câu.
Đòi phận mà yên há sở cầu.
Dịp còn theo tiên gác Phượng ;
Rầy đà kết bạn sa âu.
Được thì xem áng công danh dễ ;
Đến lý hay cơ tạo hóa mầu.
Kham hạ Trương Lương chẳng khứng ở,
Tìm tiên để nộp ấn phong hầu.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXXVI

text:
Lọ chi thành thị lọ lâm tuyền ;
Được thú thì hơn miễn phận yên.
Vụng bất tài nên kém bạn ;
Già vô sự ấy là tiên.
Đồ thư bốn vách nhà làm của ;
Phong nguyệt năm hồ khách nổi thuyền.
Cùng đạt xem hay này có mệnh.
Đòi cơ tạo hóa mặc tự nhiên.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXXVII

text:
Một yên một sách một con lều.
Túng kiết bao nhiêu mặc bấy nhiêu.
Giậu cúc thu vàng nẩy lác ;
Sân mai tuyết bạc che đều.
Có con mới biết ơn cha nặng ;
Dừng lộc thì hay nghĩa chúa nhiều.
Ngẫm trong nhàn nào thửa được ?
Đầy song hoa nở tiếng chim kêu.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXXVIII

text:
Mấy phen lần bước dặm thanh vân,
Đeo lợi làm chi luống nhọc thân.
Nhớ chúa lòng còn đơn một tấc ;
Âu thì tóc đã bạc mười phân.
Trì thanh cá lội in vừng nguyệt ;
Cây tĩnh chim về rợp bóng xuân.
Dầu phải dầu chăng mặc thế ;
Đắp tai biếng mảng sự vân vân.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XXXIX

text:
Nối nghiệp tiên nhân đọc một kinh,
Chẳng nhờ bước tới áng công danh.
Cảm ơn nỡ phụ muôn đời chúa ;
Phải lụy vì nhân một chữ đinh.
Vũ tử lui tuy triệu dậy ;
Bá Di lánh mấy nên thanh.
Xưa còn chép câu kinh đấy :
An phận thì chăng nhục đến mình.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XL

text:
Làm người biết máy khôn sao.
Lỗi thác ai vì mấy chút nao ?
Một phát khách chầy còn thấy hỏi ;
Hai phen lần đến ắt chăng chào.
Cửa thầy giá nhơn nhơn lạnh ;
Lòng bạn trăng vặc vặc cao.
Lan huệ chẳng thơm thì chớ,
Nữa chi lại phải chốn tanh tao.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XLI

text:
Đổi lần đã mấy áng phồn hoa.
Dầu ngặt ta vui đạo ta.
Ngắm xem mai hay tuyết đến ;
Say thưởng nguyệt lệ thu qua.
Ba thân hương hỏa nhờ ơn chúa ;
Một cửa thi thư dõi nghiệp nhà.
Thấy bể triều quan đà ngại vượt.
Trong dòng phẳng có phong ba.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XLII

text:
Dưng dưng sự thế biếng đôi tranh.
Dầu mặc chê khen mặc dữ lành.
Bói ở lần tìm non Tạ phó ;
Xin về xưa cởi ấn ngu khanh.
Láng diềng một áng mây bạc ;
Khách khứa hai ngàn núi xanh.
Có thuở biếng thăm bạn cũ,
Lòng thơ nghìn dặm nguyệt ba canh.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XLIII

text:
Rồi hóng mát thuở ngày trường.
Hòe lục đùn đùn tán rợp trương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ ;
Hồng liên trì đã tịn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ ;
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.
Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng.
Dân giàu đủ khắp đòi phương.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XLIV

text:
Đói khó thì làm việc ngửa tay ;
Chớ làm sự lỗi quỷ thần hay.
Nhiều khôn chẳng đã bề khôn thật ;
Trăm khéo nào qua chước khéo dầy.
Có của cho người nên rộng miệng ;
Chẳng tham ở thế kẻo chau mày.
Bất nhân vô số nhà hào phú.
Của ấy nào ai từng được chầy.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XLV

text:
Có xạ tự nhiên mùi ngát bay.
Lọ là đứng gió khong tay.
Bánh lành trong lá ghê người thấy ;
Tiền tốt ngoài biên họa kẻ hay.
Mực thước thế gian dầu có phải ;
Cân xưng thiên hạ lấy đâu tầy.
Nhiều khôn nhiều khó lo cho nhọc.
Chẳng đã khôn ngay khéo đầy.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XLVI

text:
Kẻ khôn thì bảo kẻ ngây phàm.
Nghề nghiệp cầm tay ở mới cam.
Nên thợ nên thầy vì có học ;
No ăn no mặc bởi hay làm.
Một cơm hai việc nhiều người muốn ;
Hai thớ ba giòng họa kẻ tham.
Thấy lợi thì làm cho phải nghĩa,
Mựa tây mặt khiến liễn lòng đam.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XLVII

text:
Tuy rằng bốn bể cũng anh tam.
Có kẻ hiền lành có kẻ phàm
Nhiều thốt đã đành nhiều sự lỗi ;
Ít ăn thì lại ít người làm.
Xa hoa ở rộng nên khó ;
Tranh cạnh làm hờn bởi tham.
Kìa thừng nọ dai nào có đứt ;
Người hơn ta thiệt mới hầu cam.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XLVIII

text:
Lộc trời cho đã có ngần,
Tua hay thửa phận chớ còn nàn.
Giàu nhiều của con chẳng có ;
Sống hơn người mệnh khó khăn.
Hễ kẻ danh thơm hay được phúc ;
Mấy người má đỏ phải nhiều lần.
Vắn dài được mất dầu thiên mệnh ;
Chạy quấy làm chi cho nhọc nhằn.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/XLIX

text:
Việc ngoài hương đảng chớ đôi co,
Thấy kẻ anh hùng hãy nhịn cho.
Nhợ nọ có dai nào có đứt ;
Cây kia toan đắn lại toan đo.
Chớ đua huyết khí nên giận ;
Làm mất lòng người những lo.
Hễ kẻ làm khôn thì phải khó ;
Chẳng bằng vô sự ngáy pho pho.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/L

text:
Điền địa nhà ta thấy đầy ;
Tạo tình những ước được lâu ngày.
Xuân qua còn bảo con đòi cuốc ;
Hạ đến đà cho kẻ khác cày.
Cóc lại thửa làm càng tổn thiệt ;
Ích chi còn muốn nhọc chân tay !
Ruộng nương là chủ, người là khách ;
Đạo đức lành ấy của chầy.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LI

text:
Bầu bạn cùng nhau nghĩa chớ vong.
Người kia phú quý nỡ quên lòng.
Chặt vàng chẳng giữ (chữ) câu Hy Dịch.
Khinh bạc màng ngâm thơ Cốc phong.
Quân tử nước giao âu những lạt ;
Hiền nhân rượu thết lọ là nồng.
Một phen bạn đến còn đằm thắm ;
Hai bữa mừng nhau một mặt không.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LII

text:
Chép hết bao nhiêu sự thế ư ?
Ai ai đã biết được hay chưa ?
Kim ngân ấy của người cùng muốn ;
Tửu sắc là nơi nghiệp há chừa.
Thế sự trai yêu thiếp mọn ;
Nhân tình gái nhớ chồng xưa.
Chẳng say chẳng đắm là quân tử ;
Người hiểm lòng thay ! hãy sá ngờ.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LIII

text:
Chẳng hổ thân già tuổi tác hư !
Khó khăn dại dột mấy lừ khừ.
Toan cùng người mấy thì chẳng đủ ;
Xử một ta nay ắt có dư.
Bạn tác rẻ roi đà phải chịu ;
Anh em trách lóc ấy khôn từ.
Bằng rồng nọ ai phen kịp ?
Mất thế cho nên mặt dại ngơ.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LIV

text:
Được mất tuy nơi sự tiếc mừng,
Đạo ta thông biết hết lâng lâng.
Non cao Bạch-thạch nào đời chuyển ;
Nước cả Hoàng-hà há thuở nhưng.
Thiên hạ dõi truyền lăng có thước ;
Thế gian bảo rặng thóc toan thưng.
Nhọc nhằn ai chớ còn than thở,
Ăn có dừng thì việc có dừng.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LV

text:
Để truyền bia miệng kiếp nào mòn.
Cao thấp cùng xem việc mất còn.
Thương cá thác vì câu uốn lưỡi ;
Ngẫm ruồi nào chết bát mồ hòn.
Già mặc số trời đất ;
Giàu ai qua vợ con ?
Quân tử thánh hiền lòng tựa nước ;
Càng già (tra) càng ngẫm của bùi ngon.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LVI

text:
Trí qua mười mới khả rằng nên.
Ỷ lấy nho, hầu đấng hiền.
Đao bút phải dùng tài đã vẹn ;
Chỉ thư nấy chép việc càng chuyên.
Vệ nam mãi mãi ra tay thước ;
Điện bắc đà đà yên phận tiên.
Nghiệp Tiêu Hà làm khá kịp ;
Xưa nay cũng một sử xanh truyền.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LVII

text:
Tài đức thì cho lại có nhân.
Tài thì kém đức một hai phần.
Thờ cha lấy thảo làm phép ;
Dập chúa hằng ngay liễn cần.
Đọc sách thì thông đòi nghĩa sách ;
Đem dân mựa nữa mất lòng dân.
Của chăng phải đạo làm chi nữa ;
Muôn kiếp nào hề lụy đến thân.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LVIII

text:
Này lời nhắn bảo khách bàng quan ;
Khôn phải lo lường, dại được an.
Nọ kẻ tranh hùng nên Hán tướng ;
Kìa ai từ tước ẩn Thương-sơn.
Già tôi thép cho nên mẻ ;
Bể nồi hương bởi ngã bàn.
Khuyên kẻ trượng phu sinh ở thế,
Hãy đường bất nghĩa, chớ loàn đan.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LIX

text:
Của nhiều sinh chẳng được con hiền,
Ngày tháng công hư chực lỗ tiền.
Tua sá khoan khoan lòng thế ít ;
Chớ màng cậy cậy khiến lòng phiền.
Gia tài ấy xem nhàn hạ ;
Đạo đức này khá chính chuyên.
Say rượu no cơm cùng ấm áo,
Trên đời chỉn ấy khách là tiên.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LX

text:
Khó khăn phú quý học Tô Tần.
Miễn đức hơn tài được mấy phân.
Khoe tiết lầu lầu nơi học đạo ;
Ở triều khăn khắn chữ trung cần.
Cõi phàm tục khỏi lòng phàm tục ;
Học thánh nhân chuyên thói thánh nhân.
Trung hiếu cương thường lòng đỏ ;
Tự nhiên lọn nghiệp ba thân.

Thơ Nôm


title: Bảo kính cảnh giới/LXI

text:
Trung cần há nỡ trễ cân xưng ;
Nhiều thánh hiền xưa kiếp đã từng.
Tước thưởng càng ngày càng dõi chịu ;
Ân thăng một bước một phen mừng.
Ở đài các giữ (chữ) lòng Bao Chửng ;
Nhậm tướng khanh gìn thói Ngụy Trưng.
Khóng khảy thái bình đời thịnh trị.
Nghiệp khai sáng tựa nghiệp trung hưng.

Thơ Nôm


title: Về Côn-sơn ngẫu tác ngày Trùng cửu

text:
Trùng dương mấy phát khách thiên nha.
Kịp phen này được đỗ nhà.
Túi đã không tiền khôn chác rượu ;
Vườn tuy có cúc chửa đâm hoa.
Phong sương đã bén biên thi khách ;
Tang tử còn thương tích cố gia.
Ngày khác hay đâu còn việc khác,
Tiết lành mựa nỡ để cho qua.

Thơ Nôm


title: Răn sắc

text:
Sắc là giặc, đam làm chi !
Thuở trọng còn phòng có thuở suy.
Trụ mất quốc gia vì Đát Kỷ ;
Ngô lìa thiên hạ bởi Tây Thi.
Bại tan gia thất đời từng thấy ;
Tổn hại tinh thần sự ích chi.
Phu phụ đạo thường chăng được chớ ;
Nối tông hòa phải một đôi khi.

Thơ Nôm


title: Răn giận

text:
Giận làm chi tổn khí hòa ;
Nào từng có ích nhọc mình ta.
Nếu đua khí huyết quên nhân nghĩa ;
Hòa thất nhân tâm nát cửa nhà.
Mấy phát om thòm dường tích lịch ;
Một cơn lừng lẫy tựa phong ba.
Đến khi tịt mới ăn năn lại ;
Nhẫn song thì vạn sự qua.

Thơ Nôm


title: Đầu xuân đắc ý

text:
Đường tuyết thông còn giá in.
Đà sai én ngọc lại cho nhìn.
Xuân chầy liễu thấy chưa hay mặt ;
Vườn kín hoa truyền mới lọt tin.
Cành có tinh thần ong chửa thấy ;
Tính quen khinh bạc bướm chăng gìn.
Lạc-dương khách ắt thăm thinh nhọc.
Sá mựa cho ai quẩy đến bên.

Thơ Nôm


title: Đêm trừ tịch

text:
Mười hai tháng lọn mười hai.
Hết tấc đông trường sáng mai.
Hắc đế Huyền minh đà đổi ấn ;
Sóc phong bạch tuyết hãy đeo đai.
Chong đèn chực tuổi cay con mắt ;
Đốt trúc khua na đắng lỗ tai.
Chẳng thấy lịch quan tua sá hỏi.
Ướm xem dần nguyệt tiểu hay đài.

Thơ Nôm


title: Cuối xuân

text:
Tính từ gặp tiết lương thần,
Thiếu một hai mà no chín tuần.
Kiếp thiếu niên đi thương đến tuổi ;
Ốc dương hòa lại ngõ dừng chân.
Vườn hoa khóc, tiếc mặt Phi tử ;
Trì cỏ tươi, nhưng lòng tiểu nhân.
Cầm đuốc chơi đêm này khách nói ;
Tiếng chuông chưa đóng ắt còn xuân.

Thơ Nôm


title: Hoa xuân

text:
Và tháng hạ thiên bóng nắng dài.
Thu đông lạnh lẽo cả hòa hai.
Đông phong từ hẹn tin xuân đến,
Đầm ấm nào hoa chẳng tốt tươi.

Thơ Nôm
Thất ngôn tứ tuyệt


title: Cảnh hè

text:
Vì ai cho cái đỗ quyên kêu ?
Tay ngọc dùng dằng chỉ biếng thêu.
Lại có hòe hoa chen bóng lục,
Thức xuân một điểm não lòng nhau.

Thơ Nôm
Thất ngôn tứ tuyệt


title: Trăng thu (Nguyễn Trãi)

text:
Đông đã muộn lại sang xuân.
Xuân muộn thì hè lại đổi lần.
Tính kể tư mùa có nguyệt ;
Thu âu là nhẫn một hai phần.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/I

text:
Hầu nên khôn lại tiếc khuâng khuâng.
Thu đến đêm qua cảm vả mừng.
Một tiếng chày đâu đâm cối nguyệt ;
Khoan khoan những lệ thỏ tan vừng.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/II

text:
Dịp trúc còn khoe tiết cứng ;
Rầy liễu đã rủ tơ mềm.
Lầu hồng có khách cầm xuân ở ;
Cầm ngọc tay ai dắng dõi thêm.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/III

text:
Dắng dõi bên tai tiếng quản huyền.
Lòng xuân nhọn động ắt khôn gìn.
Xuân xanh chưa dễ hai phen lại.
Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/IV

text:
Tiếc thiếu niên qua lật hẹn lành.
Hoa hoa nguyệt nguyệt luống vô tình.
Biên xanh nỡ phụ cười đầu bạc ;
Đầu bạc xưa này có thuở xanh.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/V

text:
Hỡi kẻ biên xanh chớ phụ người ;
Thức xuân kể được mấy phen tươi?
Vì thu cho nhẫn đầu nên bạc.
Chưa dễ ai đà ba bảy mươi.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/VI

text:
Ba bảy mươi nào, luống nhọc thân.
Được thua đã biết sự vân vân.
Chớ cười hiền trước rằng dại ;
Cầm đuốc chơi đêm bởi tiếc xuân.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/VII

text:
Tiếc xuân cầm đuốc mảng chơi đêm.
Những lệ xuân qua tuổi tác thêm.
Chẳng thấy ngoài hiên tơ liễu rủ ?
Một phen liễu rủ một phen mềm.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/VIII

text:
Liễu mềm rủ, nhặt đưa hương ;
Hứng bợn lầu thơ khách ngại rằng.
Thấy cảnh lòng thơ càng vấn vít.
Một phen tiếc cảnh một phen thương.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/IX

text:
Thương cảnh vì nhân cảnh hữu tình,
Huống chi người lạ cảnh hòa thanh.
Xuân ba tháng thì thu ba tháng ;
Hoa nguyệt đon dùng mấy phát lành.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/X

text:
Loàn đan ướm hỏi khách lầu hồng,
Đầm ấm thì thương kẻ lạnh lùng.
Ngoài ấy dầu còn áo lẻ ;
Cả lòng mượn đắp lấy hơi cùng.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/XI

text:
Ba xuân thì được chín mươi ngày.
Sinh vật lòng trời chẳng tây.
Rỉ bảo đông phong hời hợt ít ;
Thế tình chớ tiếc, dửng dưng thay !

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/XII

text:
Lầu xanh từng thấy khách thi nhân ;
Vì cảnh lòng người tiếc cảnh xuân.
Mới trách thanh đồng tin diễn đến ;
Bởi chưng hệ chúa Đông quân.

Thơ Nôm


title: Thơ tiếc cảnh/XIII

text:
Đâu đâu cũng chịu lệnh Đông quân ;
Nào chốn nào chăng gió xuân.
Huống lại vườn còn hoa trúc cũ,
Trồi thức tối lạ mười phân.

Thơ Nôm


title: Mặt trăng trong nước

text:
Nguyệt trong đáy nước nguyệt trên không,
Xem ắt lắm, một thức cùng.
Hải nhược chiết nên cành quế tử ;
Giang phi chiếm được chức Thiểm cung.
Thu cao thỏ ướm thăm lòng bể ;
Vực lạnh châu mừng thoát miệng rồng.
Đạn khiếp thiên nhan chăng nỡ tịn ;
Lui thuyền lãng đãng ở trên dòng.

Thơ Nôm


title: Nước trời một sắc

text:
Trời nghi ngút, nước mênh mông ;
Hai ấy cùng xem, một thức cùng.
Hương thỏ chìm tăm Hải nhược ;
Nhà giao giãi bóng Thiềm cung.
Bút thiêng Ma-cật tay khôn mạc ;
Câu khéo Huyền-huy ý chửa đông.
Lẻ có chim bay cùng cá nhảy.
Mới hay kìa nước nọ hư không.

Thơ Nôm


title: Thơ mai

text:
Giữa mùa đông, lỗi thức xuân.
Nam chi nở cực thanh tân.
Trên cây khác ngỡ hồn Cô-dịch ;
Đáy nước ngờ là mặt Thái-chân.
Càng thuở già, càng cốt cách ;
Một phen giá, một tinh thần.
Người cười rằng kém tài lương đống ;
Thửa việc điều canh bội mấy phần.

Thơ Nôm


title: Mai già

text:
Hoa nẩy cây nên thuở đốc sương.
Chẳng tàn chẳng cỗi hãy phong quang.
Cách song khác ngỡ hồn Cô-dịch ;
Quáng bóng in nên mặt Thọ-dương.
Đêm có mây, nào quyến nguyệt ;
Ngày tuy gió, chẳng bay hương.
Nhờ ơn vũ lộ đà no hết.
Đông đổi dầu đông, hãy một dường.

Thơ Nôm


title: Cúc (I)

text:
Người đua nhan sắc thuở xuân dương.
Nghỉ chờ thu, cực lạ dường !
Hoa nhẵn rằng đeo danh ẩn dật ;
Thức còn thông bạn khách văn chương.
Tính thanh nào đoái bề ong bướm ;
Tiết muộn chẳng nài thuở tuyết sương.
Dầu thấy xuân lan cùng lọn được,
Ai ai đều có mấy mùi hương.

Thơ Nôm


title: Cúc đỏ

text:
Cõi đông còn thức xạ cho hương.
Tạo hóa sinh thành khác đấng thường.
Chuốt lòng đơn chẳng bén tục ;
Bền tiết ngọc kể chi sương.
Danh thơm Thượng uyển còn phen kịp ;
Bạn cũ đông ly ắt khá (nhường).
Miễn được chúa tiên yêu chuộng đến.
Ngày nào khá ? Ấy trùng dương.

Thơ Nôm


title: Tùng/I

text:
Thu đến cây nào chẳng lạ lùng.
Một mình lạt thuở ba đông.
Lâm tuyền ai rặng già làm khách ?
Tài đống lương cao ắt cả dùng.

Thơ Nôm


title: Tùng/II

text:
Đống lương tài có mấy bằng mày ?
Nhà cả đòi phen chống khỏe thay.
Cội rễ bền dời chẳng động.
Tuyết sương thấy đã đặng nhiều ngày.

Thơ Nôm


title: Tùng/III

text:
Tuyết sương thấy đã đặng nhiều ngày.
Có thuốc trường sinh càng khỏe thay.
Hổ phách phục linh nhìn mới biết ;
Dành còn để trợ dân này.

Thơ Nôm


title: Trúc/I

text:
Hoa liễu chiều xuân cũng hữu tình,
Ưa mày vì bởi tiết mày thanh.
Đã từng có tiếng trong đời nữa,
Quân tử ai chẳng mảng danh ?

Thơ Nôm


title: Trúc/II

text:
Danh quân tử, tiếng nhiều ngày.
Bảo khách tri âm mới biết hay.
Huống lại nhưng nhưng chăng bén tục.
Trượng phu tiết cứng khác người thay.

Thơ Nôm


title: Trúc/III

text:
Trượng phu tiết cứng khác người thay.
Dưỡng dụ trời có ý vay ?
Từ thuở hóa rồng càng lạ nữa.
Chúa xuân ngẫm càng huyễn thay.

Thơ Nôm


title: Mai (Nguyễn Trãi)/I

text:
Xuân đến nào hoa chẳng tốt tươi ;
Ưa mày vì tiết sạch hơn người.
Gác Đông ắt đã từng làm khách,
Há những Bô tiên kết bạn chơi.

Thơ Nôm


title: Mai (Nguyễn Trãi)/II

text:
Tiên Bô kết đã mấy thu chầy.
Ngẫm ngọt dường bằng mếch trọng thay.
Lại có một cành ngoài ấy lẻ,
Bóng thưa ánh nước động người vay !

Thơ Nôm


title: Mai (Nguyễn Trãi)/III

text:
Bóng thưa ánh nước động người vay !
Lịm đưa hương, một nguyệt hay.
Huống lại bảng xuân xưa chiếm được.
So tam hữu chẳng bằng mày.

Thơ Nôm


title: Hoa đào/I

text:
Một đóa đào hoa khéo tốt tươi ;
Tường xuân mơn mởn thấy xuân cười.
Đông phong ắt có tình hay nữa,
Kiện tiển mùi hương dễ động người.

Thơ Nôm


title: Hoa đào/II

text:
Động người hoa khéo tỏ tinh thần,
Ít bởi vì hoa, ít bởi xuân.
Rỉ sứ chim xanh đừng chuốc lối.
Bù trì đã có khí hồng quân.

Thơ Nôm


title: Hoa đào/III

text:
Khí hồng quân hãy sá tài qua.
Chớ phụ xuân này chớ phụ hoa.
Hoa có ý thì xuân có ý.
Đâu đâu cũng một khí dương hòa.

Thơ Nôm


title: Hoa đào/IV

text:
Khí dương hòa há có tư ai ?
Năng một hoa này nhẫn mọi loài.
Tính kể chỉn còn ba tháng nữa,
Kịp xuân mựa để má đào phai.

Thơ Nôm


title: Hoa đào/V

text:
Má đào phai hết bởi xuân qua.
Nếu lại đâm thì liền luống hoa.
Yến sở Dao-trì đà có hẹn,
Chớ cho Phương Sóc đến lân la.

Thơ Nôm


title: Hoa đào/VI

text:
Phương Sóc lân la, đã hở cơ.
Ba phen trộm được há tình cờ !
Có ai ướm hỏi tiên Vương mẫu.
Tin khá tin thì ngờ khá ngờ.

Thơ Nôm


title: Hoa mẫu đơn

text:
Một thân hòa tốt lại sang.
Phú quý âu chẳng kém hải đường.
Lai láng lòng thơ ngâm chửa đủ.
Ngoài nương toàn ngọc triện còn hương.

Thơ Nôm


title: Hoàng tinh

text:
Đất dư dưỡng được khóm hoàng tinh.
Cấu phương lành để dưỡng mình.
Ai rặng túi thầy chăng đủ thuốc.
Hay vườn đã có vị trường sinh.

Thơ Nôm


title: Cây thiên tuế

text:
Cây lục vờn vờn bóng lục in.
Xuân nhiều tuổi đã kể dư nghìn.
Ngày ngày đã có tiên làm bạn.
Đưa thuốc tiên lai chẳng phải xin.

Thơ Nôm


title: Cây mộc cận

text:
Ánh nước hoa in một đóa hồng.
Vết nhơ chẳng bén, bụt làm lòng.
Chiều mai nở chiều hôm rụng.
Sự lạ cho hay tuyệt sắc không.

Thơ Nôm


title: Mía

text:
Viện xuân đầm ấm nắng sơ doi.
Áo tế hung hung thuở mặc thôi.
Ăn nước kia ai được thú.
Lần từng đốt mới hay mùi.

Thơ Nôm


title: Cây đa già

text:
Tìm được lâm tuyền chốn dưỡng thân.
Một phen xuân tởi một phen xuân.
Tuy đà chửa có tài lương đống,
Bóng cả nhờ còn rợp đến dân.

Thơ Nôm


title: Cúc (II)

text:
Nào hoa chẳng bén khi dầm hâm.
Có mấy bau sương nhụy mới đâm.
Trùng cửu chớ hiềm thu đã muộn.
Cho hay thu muộn tiết càng thơm.

Thơ Nôm


title: Hoa mộc

text:
Trời sinh vật vuỗn bằng người.
Nếu được thơm tho thiếu tốt tươi.
Ắt có hay đòi thửa phận.
Chẳng yêu thì chớ nữa chi cười.

Thơ Nôm


title: Hoa nhài

text:
Môi son bén phấn dây dây.
Đêm nguyệt đưa xuân một nguyệt hay.
Mấy kẻ hồng nhan thì bạc phận.
Hồng nhan kia chớ cậy mình thay.

Thơ Nôm


title: Hòe

text:
Mống lành nẩy nẩy bởi hòe trồng.
Một phát xuân qua một phát trông.
Có thuở ngày hè trương tán lục,
Đùn đùn bóng rợp cửa tam công.

Thơ Nôm


title: Cây cam đường

text:
Thấy bóng cam đường nhớ Thiệu công.
Đất dư dời được, bạn cùng thông.
Bút thơ đã chép hương còn bén.
Ngẫm nghĩ nào ai chẳng động lòng.

Thơ Nôm


title: Hoa trường an

text:
Ấy chẳng Tây Thi thì Thái-chân.
Trời cho tốt lạ mười phần.
Ngày chầy điểm đã phong quần đỏ.
Rỡ tư mùa một thức xuân.

Thơ Nôm


title: Cây dương

text:
Chiếm được thiều quang chín mươi.
Dây dây hoa nở tốt hòa tươi.
Đông phong có ý bù trì nữa,
Một phát xuân là một động người.

Thơ Nôm


title: Chim hạc già

text:
Ngẫm hay thế sự nhẹ bằng lông.
Ăn uống chăng nài bổng Vệ công.
Lầu nguyệt đã quen tiên thổi địch ;
Non xuân từng bạn khách ăn thông.
Cánh xâm bạch tuyết mười phân bạc ;
Đính nhuộm đơn sa chín chuyển hồng.
Nghìn dặm trời dầu đủng đỉnh,
Kham cười anh vũ mắc chưng lồng.

Thơ Nôm


title: Trận nhạn

text:
Nước dẫy triều cường cuối bãi đầy
Làm kỳ chính khéo nên bầy
Đàn chim đạn ngọc sao bắc ;
Phất dõi cờ lau gió tây.
Thu phát lệnh nghiêm hàng đỗ gấp.
Sương thanh bảng nhặt tiếng kêu chầy.
.................
Tử tái đường nghèo lòng mựa ngây (nghi).

Thơ Nôm


title: Trận bướm

text:
Làm sứ đi thăm tin tức xuân.
Lay thay cánh nhẹ mười phân.
Nội hoa tớp tớp vây đòi hỏi ;
Doanh liễu khoan khoan khéo lữa lần.
Thục đế để thành déo dắt ;
Phong vương đắp lũy khóc ran.
Chúa xuân giáo tập dư ba tháng,
Mảng cầm ve mới đỗ quân.

Thơ Nôm


title: Mèo

text:
Lọ vằn sinh lạ mãi phương Tây.
Phụng sự Như-lai trộm phép thầy.
Hơn chó được ngồi khi mặt bếp ;
Tiếc hùm chẳng bảo chước leo cây.
Đi nào kẻ cấm buồng the kín ;
Ăn đợi ai làm bàn soạn đầy.
Khó liễn sang chăng nỡ phụ.
Nhân chưng giận chuột phải nuôi mày.

Thơ Nôm


title: Lợn

text:
Dài hàm nhọn mũi cứng lông.
Được dưỡng vì chưng có thửa dùng.
Lỗi hòa đàn, tinh Bắc đẩu ;
Lang một điểm, thụy Liêu-đông.
Chân khi mặt nước chưa hay lạt ;
..........
Tiện chẳng hay bề biến hóa
Trương hai con mắt lại xem rồng.

Thơ Nôm


title: Thái cầu

text:
Truyền tin chẳng lọ nhọc thanh đồng.
Cởi lòng xuân làm sứ thông.
Năm thức phây phây đuôi phượng mở ;
Tám lòng im ỉm chữ nhàn phong.
Dõi qua ngàn liễu vương tơ bạc ;
Bay tịn lòng hoa động bóng hồng.
Nẻo đến tin đâu đều hết có.
Nâng niu ai nỡ để tay không.

Thơ Nôm


title: Trâu trong nghiên

text:
Đầm chơi bể học đã nhiều xuân ;
Dời đến trên yên nằm quải chân.
Mày mỏ hôm dao, lòng mặc khách ;
Kỳ mài ngày tháng, của thi nhân.
Khỏe cày ruộng thánh đà nhiều khóm ;
Được hưởng cao văn vô số phần.
.........
...........

Thơ Nôm


title: Bộ luật Tố tụng dân sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2004

text:
Căn cứ vào Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết số 51/2001/QH10 ngày 25 tháng 12 năm 2001 của Quốc hội khoá X, kỳ họp thứ 10;

Bộ luật này quy định trình tự, thủ tục giải quyết các vụ việc dân sự và thi hành án dân sự.

Mục lục
 Phần thứ nhất: Những quy định chung
 Phần thứ hai: Thủ tục giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm
 Phần thứ ba: Thủ tục giải quyết vụ án tại Tòa án cấp phúc thẩm
 Phần thứ tư: Thủ tục xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật
 Phần thứ năm: Thủ tục giải quyết việc dân sự
 Phần thứ sáu: Thủ tục công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định dân sự của Toà án nước ngoài, quyết định của Trọng tài nước ngoài
 Phần thứ bảy: Thi hành bản án, quyết định dân sự của Toà án
 Phần thứ tám: Xử lý các hành vi cản trở hoạt động tố tụng dân sự; khiếu nại, tố cáo trong tố tụng dân sự
 Phần thứ chín: Thủ tục giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài và tương trợ tư pháp trong tố tụng dân sự

Ký
Bộ luật này đã được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 15 tháng 6 năm 2004.

Chủ tịch Quốc hội
(Đã ký)

Nguyễn Văn An

T


title: Bộ luật Tố tụng dân sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2004/Phần thứ nhất

text:
Mục lục
 Chương I: Nhiệm vụ và hiệu lực của Bộ luật Tố tụng Dân sự (Điều 1 - 2)
 Chương II: Những nguyên tắc cơ bản (Điều 3 - 24)
 Chương III: Thẩm quyền của tòa án (Điều 25 - 38)
 Chương IV: Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng và việc thay đổi người tiến hành tố tụng (Điều 39 - 51)
 Chương V: Thành phần giải quyết vụ việc dân sự (Điều 52 - 55)
 Chương VI: Người tham gia tố tụng (Điều 56 - 78)
 Chương VII: Chứng minh và Chứng cứ (Điều 79 - 98)
 Chương VIII: Các biện pháp khẩn cấp tạm thời (Điều 99 - 126)
 Chương IX: Án phí, lệ phí và các chi phí tố tụng khác (Điều 127 - 145)
 Chương X: Cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng (Điều 146 - 156)
 Chương XI: Thời hạn tố tụng (Điều 157 - 160)