दत्तसंप्रदायाचा प्रभाव महाराष्ट्र आणि कर्नाटक या राज्यांमध्ये मोठय़ा प्रमाणावर पाहायला मिळतो . त्या मानाने भारताच्या इतर भागात दत्तभक्ती इतक्या मोठय़ा प्रमाणावर दिसत नाही . महाराष्ट्रात तर दत्तभक्ती एवढी खोलवर रुजली आहे की दत्तात्रेयांची मंदिरे आपल्याला गावोगावी आणि शहरांमध्ये तर रस्तोरस्ती दिसतात . अत्यंत लोकप्रिय असा हा संप्रदाय असून या संप्रदायामध्ये दत्तात्रेयाइतकेच महत्त्व त्या संप्रदायातील अधिकारी व्यक्तींना , आणि गुरू - शिष्य परंपरेलापण आहे . थोर महात्मे आणि अवतार पुरुष यांची मांदियाळीच आपल्याला या इथे पाहायला मिळते . श्रीपाद श्रीवल्लभ , नृसिंह सरस्वती , अक्कलकोटचे स्वामी समर्थ , वासुदेवानंद सरस्वती अर्थात टेंबेस्वामी अशा अत्यंत उच्चकोटीच्या साधकांमुळे हा संप्रदाय खूप मोठय़ा प्रमाणावर जनमानसात रुजला गेला . योगमार्गाने परमात्म्याची प्राप्ती हे या संप्रदायाचे ध्येय दिसते . वेगवेगळे चमत्कार , भूत - पिशाच्च पीडाहरण या गोष्टी तर या संप्रदायाच्या अविभाज्य घटकच झाल्या आहेत . दत्ताच्या मूर्तीएवढेच या संप्रदायात दत्ताच्या पादुकांनाही मोठे महत्त्व आहे . अनेक मंदिरांमध्ये फक्त दत्त - पादुकांची पूजा केली जाते . गिरनार पर्वत , पीठापूर , कुरवपूर , गाणगापूर , अक्कलकोट , नरसोबाची वाडी , औदुंबर ही स्थाने म्हणजे तर दत्तसंप्रदायाची तीर्थक्षेत्रे आहेत . अनेक जण अनेक वेळा या ठिकाणी दर्शनाला जाऊन येतात , परंतु या स्थानांसोबतच महाराष्ट्रात आणि नजीकच्या प्रदेशात काहीशी निराळी , काही वैशिष्टय़े असलेली दत्तस्थानेसुद्धा आहेत . यातली काही स्थाने ही त्या संप्रदायातील अधिकारी व्यक्तींमुळे महत्त्वाची आहेत . तर काही स्थाने ही तिथल्या रूढी , परंपरा यामुळे काहीशी वेगळी आहेत . महाराष्ट्र आणि त्याच्या आजूबाजूच्या प्रदेशात जरी दत्तसंप्रदाय दिसत असला तरीसुद्धा आश्चर्यकारक गोष्ट ही आहे की नेपाळच्या भटगाव अथवा भक्तपूर इथेसुद्धा दत्तात्रेयाचे मंदिर आणि उपासना आढळते . चित्रकुटाजवळील अनसूया पर्वत ही श्रीदत्तात्रेयांची जन्मभूमी असल्याचे स्थानिक लोक मानतात . तसेच येथील एकमुखी आणि द्विभुज असे दत्तस्थान हे दत्तात्रेयांचे आद्य स्वरूप म्हणून नेपाळमध्ये पूजले जाते . इतक्या लांबपर्यंत हा संप्रदाय आणि ही उपासना गेली हेसुद्धा या संप्रदायातील चमत्कारांइतकेच नवलाईचे आहे . हिंदू आणि मुसलमान अशा दोन्ही धर्मामध्ये भक्त मंडळी असलेला बहुधा हा एकमेव संप्रदाय असेल . म्हणूनच विजापूरला आपल्याला इब्राहिम आदिलशाहनी बांधलेले दत्तमंदिर पाहायला मिळते आणि त्याचा संदर्भ थेट गुरुचरित्रात सापडतो . महाराष्ट्राच्या भटकंतीमध्ये जागोजागी आपल्याला दत्तमंदिरे आढळतात . त्या प्रत्येक ठिकाणाशी काही ना काही कथा निगडित असते , कोणता तरी चमत्कार निगडित असतो आणि अनेक ठिकाणे ही कोणा सत्पुरुषाच्या वास्तव्यामुळे अत्यंत कडक किंवा जागृत झालेली दिसतात . अनुसरायला बहुधा सोपा आणि सर्वसामान्यांच्या अत्यंत जिव्हाळ्याचा , त्यांना अगदी आपला वाटणारा असा हा संप्रदाय असून या संप्रदायातील आगळीवेगळी स्थाने जी मुद्दाम पाहिली जात नाहीत त्यांचा काहीसा धांडोळा इथे घेतलेला आहे . या ठिकाणच्या जवळपास आपण बरेचदा गेलेलो असतो , परंतु हे ठिकाण काहीसे बघण्याजोगे आहे हे लक्षात येत नाही . नेहमीप्रमाणेच राजमार्गावरून प्रवास करण्याऐवजी आडवाटेवरून केलेल्या या भटकंतीमध्ये जागोजागी दत्तस्थानांचे दर्शन झाले आणि ही भटकंती अजूनच समृद्ध झाली . सायंदेव दत्तक्षेत्र – कडगंची कर्नाटक राज्यात गुलबग्र्यापासून २१ कि . मी . वर गुलबर्गा - आळंद रस्त्यावर असलेले हे दत्तक्षेत्र सायंदेवाचे स्थान म्हणून प्रसिद्ध आहे . श्री नृसिंह - सरस्वतींच्या करुणा पादुकांची इथे स्थापना केलेली आहे . दत्तात्रेयांची काळ्या पाषाणातील अत्यंत विलोभनीय मूर्ती इथे विराजमान झालेली दिसते . श्रीदत्तात्रेयांच्या अवतारपरंपरेतील श्रीनृसिंहसरस्वतींचा चरित्र व कार्यविषयक प्रमाणग्रंथ म्हणजे त्याचे शिष्य श्री सायंदेव यांच्या पाचव्या पिढीतील सत्पुरुष श्री सरस्वती गंगाधर यांनी श्रीगुरुचरित्र हा लिहिलेला प्रासादिक आणि उपदेशस्वरूप ग्रंथ होय . सायंदेव हे कडगंचीचे असल्यामुळे श्रीसरस्वती गंगाधर यांनी हा ग्रंथ कडगंची इथेच लिहिला . त्याची मूळ प्रत इथे आहे . सध्या त्यावरच दत्तमंदिर उभे असून ते आता श्रीसायंदेव दत्तक्षेत्र संस्थान या नावाने परिचित आहे . गुरुचरित्राची मूळ प्रत इथे असल्याने श्रीनृसिंहसरस्वती यांची वाङ्मयमूर्तीच इथे आहे असे समजले जाते . दत्तसंप्रदायामध्ये दत्तगुरूंच्या पादुकांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे . श्रीनृसिंहसरस्वतींचे चार पट्टशिष्य होते . सायंदेव , नंदीनामा , नरहरी आणि सिद्धमुनी . नृसिंहसरस्वतींच्या पादुका सायंदेव यांना पूजेसाठी मिळाल्या होत्या . सायंदेव यांच्या कडगंची येथील घरी त्यांच्या वंशजांनीसुद्धा त्या जतन करून ठेवल्या होत्या . त्यांनाच करुणापादुका असे म्हणतात . देवस्थानातील दत्तात्रेयांच्या मूर्तीजवळ या पादुका ठेवलेल्या आहेत . सायंदेवांच्या राहत्या घराचे पुनरुज्जीवन करून तिथे सध्याचे श्रीसायंदेव दत्तक्षेत्र संस्थान झाले आहे . श्रीशिवशरणप्पा मादगोंड यांनी अपार कष्ट करून या देवस्थानाचा जीर्णोद्धार केला आहे . जवळच असलेल्या गाणगापूरला निर्गुण पादुका आणि कडगंची इथे असलेली श्रीगुरुचरित्राची मूळ प्रत यामुळे ही दोन्ही ठिकाणे दत्तसंप्रदायामध्ये महत्त्वाची ठरली आहेत . दत्तजयंतीच्या निमित्ताने ‘कडगंची कस्तुरी’ नावाची स्मरणिका दर वर्षी इथे प्रकाशित केली जाते . संस्थानची गोशाळा असून भक्तांसाठी यात्रीनिवासाची सोय इथे आहे . दत्तात्रेयांचे भिक्षाटन स्थान – कोल्हापूर साडेतीन शक्तिपीठांपैकी कोल्हापूर हे अर्धे शक्तिपीठ आहे . श्रीदत्तात्रेय याच स्थानी भिक्षा मागण्यासाठी नेमाने येत असत असे मानले जाते . दत्तात्रेयांचे अंशावतार मानले गेलेले कुंभारस्वामी यांनी हे स्थळ आपल्या अवतार कार्यासाठी निवडले होते . स्वामींचा निवास असलेल्या कुंभार गल्लीमध्ये सुंदर असे दत्तमंदिर आहे . या मंदिरात गेलेल्या व्यक्तीला हमखास मनःशांती लाभते असे सांगितले जाते . इथे दत्तजयंती , कुंभारस्वामी जयंती - पुण्यतिथी इत्यादी उत्सव समारंभ साजरे होत असतात . भिक्षा - लिंग - स्थान या नावाचे अजून एक दत्तमंदिर कोल्हापुरात आहे . वेशीजवळचे हे स्थानदेखील जागृत असल्याचे सांगतात . कोल्हापूरपासून ४ किमी . वर प्रयाग नावाच्या तीर्थस्थानी दत्ताच्या पादुका असून हे एक अत्यंत पवित्र ठिकाण मानले गेलेले आहे . माणिकनगर सदानंदस्वामी , शिवरामस्वामी , पूर्णानंदस्वामी अशा अनेक संतांच्या वास्तव्याने पुनीत झालेल्या जयसिंगपेठ किंवा हुमणाबाद परिसरात दत्तात्रेयांचे चौथे अवतार मानण्यात आलेल्या श्रीमाणिकप्रभूंचा जन्म झाला . हैदराबादमधील कल्याण या गावात मनोहर माणिक आणि बायादेवी यांच्या पोटी माणिकप्रभूंचा जन्म झाला . बीदर तालुक्यातील हुमणाबाद या तालुक्याच्या ठिकाणापासून फक्त एक कि . मी . वर असलेले हे क्षेत्र दत्तभक्तांमध्ये अत्यंत प्रसिद्ध आहे . हुमणाबादजवळ दोन ओढय़ांच्या संगमावर वसलेले माणिकनगर हे त्यांच्याच कृपेचे फळ होय . मार्गशीर्ष शुद्ध दशमी शके १७८७ मध्ये त्यांनी समाधी घेतली . अहमदाबाद येथील बाबा त्रिवेदी महाराज या सिद्ध पुरुषास माणिकप्रभूंचा साक्षात्कार आणि दर्शन याच क्षेत्री घडले असे सांगतात . त्याचप्रमाणे हंपी मठ आणि शृंगेरी मठाच्या शंकराचार्याचा एकदा वर्चस्वावरून वाद झाला . कोणते पीठ सर्वोच्च आणि कोणते पीठ दुय्यम यावरून तो वाद होता . दोन्ही शंकराचार्याचा श्री माणिकप्रभूंवर विश्वास होता आणि त्यांनी यामध्ये मध्यस्थी करावी अशी इच्छा होती . त्यानुसार श्रीमाणिकप्रभूंनी योग्य ती मध्यस्थी करून हा वाद कायमचा मिटवला आणि दोन्ही पीठांना एक नियमावली घालून दिली जी आजही पाळली जाते . १८५७ च्या स्वातंत्र्यसंग्रामाच्या वेळी नानासाहेब पेशव्यांनी आपला खाशा माणूस , रंगराव यांना श्रीमाणिकप्रभूंच्या दर्शनासाठी आणि त्यांचा या उठावाला आशीर्वाद मिळवण्यासाठी पाठवला होता . दत्तजयंती हा येथील मुख्य उत्सव आहे . तसेच माणिकप्रभूंची जयंती आणि पुण्यतिथी इथे मोठय़ा उत्साहात साजरी केली जाते . हुमणाबाद हे पुणे हैदराबाद महामार्गावर आणि बीदर बंगळूरू राज्य मार्गावर वसलेले शहर आहे . जवळचे रेल्वे स्टेशन गुलबर्गा असून इथून हुमणाबाद ६५ कि . मी . अंतरावर आहे . देवस्थानतर्फे नित्य अन्नदान सेवा , शाश्वत सेवा आणि वेदपाठशाळा , संस्कृत पाठशाळा , संगीत विद्यालय , अनाथालय , असे अनेक उपक्रम चालवले जातात . भक्तांसाठी मरतड विलास आणि माणिक विहार असे दोन भक्तनिवास असून भोजनाची सोय नित्य अन्नदान योजनेअंतर्गत मोफत केली जाते . दत्तात्रेय क्षेत्र - चौल ऐतिहासिक शहर चंपावतीनगर म्हणजेच आजचे चेऊल अथवा चौल होय . रेवदंडय़ापासून जेमतेम ४ - ५ कि . मी . वर वसलेले शांत सुंदर चौल . आजूबाजूला भातशेती , कोंकणी कौलारू घरे आणि फणसाच्या झाडांची सोबत लाभलेलं टुमदार चौल . पावसाळ्यात पाणी घरात येऊ नये म्हणून इथली घरे एका चौथऱ्यावर बांधलेली आढळतात . रायगड जिल्ह्य़ातील अलिबाग , थळ , साखर , अक्षी इत्यादी आठ आगरांच्या मिळून बनलेल्या समूहाला अष्टागर हे नाव पडले आहे . चौल हे या अष्टागरांचे राजधानीचे ठिकाण होते . चौलपासून जवळच असलेल्या एका टेकडीवर हे दत्तस्थान आहे . ही टेकडी दत्ताची टेकडी या नावाने ओळखली जाते . टेकडीच्या पायथ्याशी भोपाळे तळे या नावाचे एक तळे लागते . तळ्याच्या शेजारूनच पुढे दत्तमंदिराकडे जाण्यासाठी जवळजवळ १५०० सिमेंटच्या पायऱ्या चढून जावे लागते . मोठय़ा पायऱ्या आणि दोन्ही बाजूंना असलेली झाडे यामुळे ही चढण त्रासदायक होत नाही . तसेच वाटेत विश्रांतीसाठी बाके केलेली आहेत . डोंगरमाथ्यावरून रेवदंडा परिसराचा देखावा केवळ अप्रतिम दिसतो . वरती गेल्यावर समोर एक मठ लागतो . तिथे दोन औदुंबर वृक्ष आहेत . त्या वृक्षांखालीच पहिल्यांदा दत्तपादुका होत्या . इथेच वरच्या बाजूला एका मंदिरात दत्तमूर्ती व त्या मूर्तीच्या पुढय़ात मूळ पादुका आहेत . इथे हरेरामबुवा , मुरेडेबुवा , बजरंगदासबुवा , दीपवदासबुवा अशा सत्पुरुषांचे वास्तव्य होते . पैकी मुरेडेबुवांची इथे समाधी आहे . सन १९६३ साली या स्थानाचा जीर्णोद्धार करण्यात आला . इथे मार्गशीर्ष शुद्ध पौर्णिमेला खूप मोठी यात्रा भरते . श्री दत्त ब्रह्म यंत्र – कोळंबी मराठवाडा जसा मंदिर स्थापत्याच्या दृष्टीने संपन्न आहे तसाच तो अनेक वैशिष्टय़पूर्ण गोष्टींनी पण नटला आहे . कोळंबीचे दत्त मंदिर हे पण त्यातलेच एक वैशिष्टय़ होय . नांदेड जिल्ह्यतील नायगाव तालुक्यात नांदेड ते देगलूर मार्गावर काहळापासून अंदाजे ८ कि . मी . वर कोळंबी हे गाव आहे . या गावाच्या पूर्वेला एक मठ आहे , तो मठ म्हणजेच इथले दत्तसंस्थान होय . इथले वैशिष्टय़ म्हणजे इथे श्री दत्तात्रेय आणि त्यांची माता अनसुया यांच्या प्रतिमेची प्रतिष्ठापना केलेली आहेच , शिवाय त्याच्या जवळच एका पाषाणावर कोरलेल्या ब्रह्मयंत्राचीची प्रतिष्ठापनासुद्धा केलेली दिसते . याला श्रीयंत्र असेही म्हणतात . या ब्रह्मयंत्रावर विविध प्रकारची चिन्हे कोरलेली आहेत . एकूणच अशा प्रकारची ब्रह्मयंत्रे फारच कमी आढळतात . नेपाळ , काशी , श्रंगेरी आणि कोळंबी अशाच ठिकाणी ही यंत्रे असल्याचे दिसते . यांपैकी काशी येथील यंत्र हे मॅक्सम्युलर स्वतःबरोबर इंग्लंडला घेऊन गेला . शिवबक्ष नावाच्या एका योगी व्यक्तीने आपल्या योगविद्येच्या आणि सामरा शास्त्राच्या सहाय्याने मुखेडजवळील डोंगरातून वरील ब्रह्मयंत्र शोधून काढले व त्याची कोळंबी येथील मठांत स्थापना केली असे इथे सांगितले जाते . कोळंबी इथे कार्तिक शुद्ध पौर्णिमेला तीन दिवस मोठा उत्सव होतो . पहिल्या दिवशी अन्नपूजा , दुसऱ्या दिवशी महापूजा , तिसऱ्या दिवशी पालखी आणि चौथ्या दिवशी काला असा भरगच्च कार्यक्रम असतो . ब्रह्मयंत्रास पंचामृत स्नान घालून त्यावर तांदुळाची रास रचतात . राशीतील तांदळावर यंत्राप्रमाणे चिन्हे काढतात . हा सोहळा मोठा प्रेक्षणीय असतो . मंदिराच्या पूजेची व्यवस्था मठाधीश महंताकडे असते . हा महंत ब्रह्मचारी असावा लागतो . अनेक खचलेल्या , पिचलेल्या लोकांना हे देवस्थान म्हणजे एक संजीवनीच वाटते . इथे आल्यावर अनेक शारीरिक आणि मानसिक व्याधी बऱ्या होतात असा गाढ विश्वास भक्तमंडळींमध्ये आहे . ‘देवदत्त गुरुदत्त’ असा नामघोष या ठिकाणी अव्याहत केला जातो . दत्तमहाराज मंदिर – अष्टे वेगळ्या वाटा धुंडाळत चालताना जशी आगळीवेगळी माणसे भेटतात त्याचप्रमाणे काही निराळी आणि छानशी ठिकाणेसुद्धा दर्शन देऊन जातात . खरं तर ही ठिकाणं जायच्या यायच्या वाटेपासून अगदी जवळ असतात , पण मुद्दाम त्यांना भेट देण्याचे राहूनच जाते . असेच एक स्थान आहे सांगली जिल्ह्यतील वाळवा तालुक्यातील अष्टे गावचे . दत्तमहाराज मंदिर या नावाने प्रसिद्ध असलेले हे एक जागृत देवस्थान आहे . अष्टे या नावाच्या मागे काही दंतकथा निगडित आहेत . प्रभू रामचंद्रांनी या ठिकाणी आठ शिवलिंगांची स्थापना केली होती म्हणून या गावास अष्टे हे नाव पडले असे सांगितले जाते . या गावी सदानंदस्वामी या महात्म्याचे वास्तव्य होते . इथे श्रीदत्तमहाराज या नावाचे एक मोठे सिद्ध पुरुष होऊन गेले . त्यांचे मूळचे नाव नरहरी दिवाण . ते एकनाथमहाराजांच्या मुलीच्या वंशाचे असल्याचे सांगतात . ते ब्रह्मचारी होते तसेच ते हठयोगी होते . इ . स . १९६३ मध्ये त्यांनी अष्टे या गावी समाधी घेतली . समाधी मंदिरातच श्रीदत्तयंत्र आणि दत्तमूर्ती ठेवण्यात आलेली आहे . दत्तमहाराजांच्या गुरूंचे नाव श्रीहरिहरस्वामी असे होय . ते वऱ्हाडातील होते . श्री वासुदेवानंद सरस्वती अर्थात टेंबेस्वामींकडून श्री दत्तमहाराजांनी योगसाधना प्राप्त करून घेतली . त्यानंतर १२ वर्षे तपश्चर्या करून त्यांनी कृष्णा प्रदक्षिणा केली . कर्नाटकातील तंजावर इथे त्यांचे काही दिवस वास्तव्य होते . याच काळात श्री दत्त प्रभूंचा त्यांच्यावर अनुग्रह झाला . असे दंतकथा सांगते . दत्तात्रेयांच्या आदेशावरून ते बुवांचे वाठार या आपल्या गावी गेले . त्यानंतर सर्व महाराष्ट्रभर संचार करून शेवट त्यांनी अष्टे इथे समाधी घेण्याचे ठरवले . आपल्या समाधीची वेळ , तिथी त्यांनी अष्टेकरांना सांगितली होती . तसेच समाधीची जागाही दाखवली होती . त्या जागी एक मंदिर बांधावे असे त्यांनी लोकांना सांगितले . परंतु लोकांनी त्याकडे दुर्लक्ष केले . शेवटी स्वामींनी सांगितलेल्या जागी फाल्गुन शुद्ध षष्ठी या तिथीला उघडय़ावरच समाधी घेतली . मग मात्र गावकरी जागे झाले . तत्कालीन कलेक्टर श्री . ट्रॉटमन आणि अष्टे नगरपालिकेचे अध्यक्ष खर्डेकर यांच्या प्रयत्नाने तिथे समाधी मंदिर बांधण्यात आले . समाधि स्थानाच्या वरती दत्तयंत्र आणि दत्तमूर्तीची स्थापना करण्यात आली . ही दत्तमूर्ती स्वामींना दुपारच्या भिक्षेत मिळालेली होती . या ठिकाणी फाल्गुन शुद्ध षष्ठीला मोठा उत्सव होतो . तसेच दत्तजयंती इथे मोठय़ा प्रमाणावर साजरी केली जाते . श्रींची मनोभावे सेवा केल्यास संकटे नाहीशी होतात असा भाविकांचा अनुभव आहे . भगवान दत्तात्रेय - खामगाव विदर्भातील बुलढाणा जिल्ह्यातील खामगाव हे एक ठिकाण . या ठिकाणी संत पाचलेगावकर महाराजांचा मुक्तेश्वर आश्रम आहे . या मंदिरातील पंचधातूची तीन डोकी व सहा हातांची दत्ताची मूर्ती आहे . ही मूर्ती श्रीवासुदेवानंद सरस्वती ( टेंबे स्वामी ) यांनी करून घेतली होती व आपल्यानंतर ती पाचलेगावकर महाराजांनाच देण्यात यावी असे सांगून ठेवले होती . त्याप्रमाणे ही मूर्ती संत पाचलेगावकर यांना मिळाली आणि त्यांनी तिची मुक्तेश्वर मंदिरात प्रतिष्ठापना केली . परंतु इथले खरे वैशिष्टय़ म्हणजे श्री संत पाचलेगावकर महाराजांना प्राप्त झालेल्या दत्तात्रेयाच्या निर्गुण पादुका होत . मुक्तेश्वर मंदिराच्या महाद्वाराखाली जमिनीत एक तळघर तयार करण्यात आले असून त्यात या पादुकांची स्थापना मार्गशीर्ष वद्य १२ ला करण्यात आली . पादुकांच्या मागेच श्रीपाद श्रीवल्लभस्वामींची अत्यंत देखणी अशी स्फटिकाची मूर्ती बसविण्यात आली आहे . या पादुकांसंबंधी एक कथा सांगतात ती अशी की एकदा श्री पाचलेगावकर महाराजांना गाणगापूरला पादुकांचे दर्शन घेण्यास अटकाव करण्यात आला . महाराज काही न बोलता बाहेर आले आणि एका औदुंबर वृक्षाखाली साधनेला बसले . इकडे आरतीच्या वेळी निरांजनाची वात काही केल्या पेटेना . शेवटी एका वृद्धास आधीचा प्रसंग आठवला आणि महाराजांची ओळख पटली . पुढे श्रीपाद श्रीवल्लभस्वामींनी महाराजांना दर्शन देऊन पादुकांसाठी अनुष्ठान करण्याचा आदेश दिला . असे सांगितले जाते . त्याप्रमाणे अनुष्ठान पार पडताच महाराजांना पादुकांची प्राप्ती झाली . निर्गुण पादुका , टेंबेस्वामींनी दिलेली दत्तमूर्ती यामुळे हे स्थान मोठे जागृत मानले जाते . या ठिकाणी पिशाच्चमोचन व ऋणमोचन यंत्राची स्थापना केली गेली आहे . इथे शिवरात्र , सोमवार आणि गुरुवार हे महत्त्वाचे दिवस मानले जातात , पण इथला मोठा उत्सव होतो तो मार्गशीर्ष वद्य १२ या दिवशी . एकूण तीन दिवस हा उत्सव चालतो , पण तत्पूर्वी दहा दिवस अनुष्ठान होते . दासोपंतांचा दत्त - अंबेजोगाई योगेश्वरी देवीच्या स्थानामुळे प्रसिद्ध असलेले अंबेजोगाई हे ठिकाण मराठीतील आद्यकवी मुकुंदराज आणि संत दासोपंत यांच्या वास्तव्यानेही पुनीत झालेले आहे . दत्त संप्रदायात तीन भिन्न पंथ आहेत . ते म्हणजे दासोपंती , गोसावी आणि गुरुचरित्र पंथ . संत कवी दासोपंत हे त्यातल्या पहिल्या पंथाचे अध्वर्यू होते . त्यांच्याच नावाने तो पंथ ओळखला जातो . दासोपंती पंथाचे वैशिष्टय़ म्हणजे त्यांचा दत्त हा एकमुखी आणि द्विभुज असतो . दासोपंत हे एक महान दत्तभक्त होते . श्री दत्तात्रेयांनी त्यांना सगुण रूपात दर्शन दिले होते , असे सांगितले जाते . दासोपंतांनी स्थापन केलेले दत्त मंदिर मराठवाडय़ातील बीड जिल्ह्यतल्या अंबेजोगाई इथे देशपांडे गल्लीत आहे . तिथे थोरले देवघर आणि धाकटे देवघर असे दोन भाग आहेत . दासोपंतांनी आपले आयुष्य याच मंदिरात व्यतीत केले होते . भगवान दत्तात्रेयांबरोबर त्याचा सुखसंवाद इथेच चालत असे , असे स्थानिक सांगतात . त्यामुळे हे स्थान जागृत असल्याचे त्यांचे अनुयायी सांगतात . दासोपंतांची औरंगजेबाबरोबर घडलेली एक आख्यायिका इथे सांगितली जाते . ती खूपच रंजक अशी आहे . औरंगजेबाची दासोपंतांवर भक्ती जडली होती , परंतु त्याने आपल्या संशयी स्वभाव वैशिष्टय़ानुसार दासोपंतांची आणि त्यांच्या दत्तभक्तीची परीक्षा घेण्याचे ठरवले . दासोपंतांच्या दर्शनाला जाताना एके दिवशी त्याने दत्तात्रेयांसमोर ठेवण्यासाठी नैवेद्याचे एक ताट बरोबर घेतले . त्या ताटामध्ये बकऱ्याच्या मांसाचे तुकडे होते . कपडय़ाने झाकलेले ते ताट बादशहाने तसेच दासोपंतांच्या समोर ठेवले आणि देवाला नैवेद्य दाखवण्यास सांगितले . कुठलीही शंका मनी न घेता समंत्रक प्रोक्षण करून दासोपंतांनी झाकलेल्या त्या ताटाचा नैवेद्य आपल्या आराध्य देवतेला दाखवला . नैवेद्य दाखवून होताच औरंगजेबाने ताटावरील आवरण दूर करण्यास सांगितले आणि त्याला आश्चर्याचा धक्काच बसला . ते सगळे नैवेद्याचे ताट सुंदर अशा गुलाबाच्या फुलांनी भरून गेलेले होते . त्या फुलांचा सुगंध सगळ्या मंदिरामध्ये दरवळत होता . हा चमत्कार पाहताच औरंगजेब नतमस्तक झाला आणि त्याने तिथल्या तिथे दासोपंतांच्या दत्त मंदिरास तीन गावे इनाम म्हणून दिली अशी ही कथा . या मंदिरात दत्त जयंती आणि दासोपंतांची पुण्यतिथी हे दोन प्रमुख उत्सव मोठय़ा प्रमाणावर साजरे केले जातात . गरुडेश्वर दत्तक्षेत्र योगी परमहंस श्री वासुदेवानंद सरस्वती अर्थात टेंबेस्वामी यांच्या समाधीने पुण्यपावन झालेले गरुडेश्वर हे एक दत्तस्थान आहे . पुण्यपवित्र नर्मदा नदीच्या काठावरील हे एक अत्यंत निसर्गरम्य असे ठिकाण आहे . इथूनच शूलपाणी या अरण्याचा प्रारंभ होतो . टेंबेस्वामींनी या स्थानी एकांतात तपश्चर्या केली आणि इ . स . १९१४ च्या आषाढ शुद्ध प्रतिपदेला त्यांनी या स्थानी समाधी घेतली . याच स्थानाबद्दल पुराणात एक कथा येते . गजासुर दैत्याने सर्व पृथ्वीवासीयांना त्राही त्राही करून सोडले होते . समस्त लोक भगवान विष्णूंना शरण गेले आणि गजासुराच्या त्रासापासून सोडवण्याची विनंती केली . त्यांची प्रार्थना ऐकून भगवान विष्णूंनी आपले वाहन गरुड याला गजासुराचे पारिपत्य करण्यासाठी पाठवले . गरुडाने गजासुराला युद्धात ठार मारले आणि सर्वाची त्याच्या छळापासून मुक्तता केली . तेच हे स्थान होय . गरुडाच्या पराक्रमाच्या स्मृतीसाठी या ठिकाणी टेकडीवर गरुडेश्वर मंदिर उभारण्यात आले असून गरुडेश्वर याच नावाने ही जागा ओळखली जाऊ लागली . येथील दत्तमूर्ती तीनमुखी सहा हातांची असून अत्यंत देखणी आहे . दत्तजयंती आणि श्री टेंबेस्वामींची पुण्यतिथी हे येथील प्रमुख उत्सव होत . टेंबेस्वामींच्या समाधीपुढे तसेच येथील दत्ताजवळ मनोकामना पूर्ण होतात असा गाढ विश्वास दत्तभक्तांमध्ये आहे . धार्मिक आणि ऐतिहासिक महत्त्वाचे असे हे सुंदर ठिकाण आहे . सावंतवाडीजवळील माणगाव इथे जन्मलेल्या महाराष्ट्रातील एका महान दत्तभक्ताने नर्मदेच्या तीरावर समाधी घेतली असून त्यांच्याच अनुयायाने म्हणजे श्रीरंग अवधूत स्वामी यांनी नारेश्वर म्हणजे नर्मदेकाठीच दत्तभक्तीचा प्रचार आणि प्रसार करावा हा विलक्षण योगायोगच म्हटला पाहिजे . श्री क्षेत्र दत्तवाडी – सांखळी गोवा पणजीपासून साधारण ३५ कि . मी . अंतरावर डिचोली तालुक्यात सांखळी हे एक टुमदार शहर वसले आहे . म्हापसा - मडगाव रस्त्यावर डिचोलीपासून ७ कि . मी . वर सांखळी आहे . पर्ये , म्हाविळगे , कारापूर या ठिकाणांचे मिळून सांखळी हे गाव बनले आहे . गावातील बस स्थानकापासून केरी - मोर्लेममार्गे चोर्लेघाटाला जाणाऱ्या रस्त्याच्या उजव्या बाजूला जवळच सांखळीचे सुप्रसिद्ध दत्तमंदिर आहे . स्थानिक मंडळी या ठिकाणाला क्षेत्र दत्तवाडी म्हणून ओळखतात . अनेक अद्भुत घटना आणि कथा या ठिकाणाशी निगडित आहेत हे इथले विशेष म्हणावे लागेल . अंदाजे सव्वाशे वर्षांपूर्वीची ही गोष्ट आहे . म्हाळू कामत या विठ्ठल भक्ताचे सुपुत्र लक्ष्मण कामत हे निस्सीम दत्तभक्त होते . प्रतिवर्षी नरसोबाच्या वाडीला जाऊन ते गुरुचरित्राचे पारायण करीत असत . अनेक वर्षे हा नेम त्यांनी अत्यंत निष्ठेने चालविला होता , पण हा नेम चालवीत असताना त्यांना स्थानिक सेवेकरी अनेकदा त्रास देत असत , अवहेलना करीत असत . एकदा असाच अपमान सहन न झाल्याने कामत तिथून परत निघाले . आता मीच तुझ्या गावी राहायला येतो असे स्वप्नात त्यांना सांगितले . आणि मग विविध चमत्कारांची मालिकाच सुरू झाली , असे सांगितले जाते . मंदिरासाठी लागणारी साधनसामग्री उपलब्ध असलेल्या पैशांमध्ये मिळणे , मंदिरासाठी योग्य जागा , मंदिरामध्ये प्राणप्रतिष्ठा करण्यासाठी योग्य मूर्ती , तीसुद्धा जेवढे जमले होते तेवढय़ाच पैशांमध्ये मिळणे , ती ज्यांच्या घरी आणून नुसती ठेवली त्यांच्या घरातील सर्व त्रास दूर होणे अशा एकामागून एक शुभ घटना घडत गेल्या आणि अंततः ५ एप्रिल १८८२ रोजी या मूर्तीची दुपारी दोनच्या शुभ मुहूर्तावर मंदिरात प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली . सदर मूर्ती ही काश्मिरी पाषाणातील असून तिला तीन मुखे आणि सहा हात आहेत . अत्यंत जटिल मानसिक त्रास या ठिकाणी दर्शनाला आल्याने बरे होतात अशी दत्तभक्तांमध्ये ठाम श्रद्धा आहे . या ठिकाणी रामनवमी , अक्षय्य तृतीया , नवरात्रोत्सव , महाशिवरात्री आणि दत्तजयंती असे उत्सव - समारंभ साजरे होतात . प्रतिष्ठापना दिन हा दत्तमूर्तीचा वर्धापन दिन म्हणून साजरा होतो . सांखळीचे हे देवस्थान अत्यंत कडक आणि जागृत म्हणून पंचक्रोशीमध्ये प्रसिद्ध पावलेले आहे . या ठिकाणी सत्पुरुष सुबाण्णा तोडरबुवा आणि साधू जगन्नाथबुवा बोरीकर यांचे दीर्घकाळ वास्तव्य राहिलेले आहे . श्री दत्तक्षेत्र – नारेश्वर गरुडेश्वरसारखेच गुजरात राज्यामध्ये असलेले हे अजून एक दत्ततीर्थ नारेश्वर . खूपशी दत्तस्थाने ही त्या पंथामधील सत्पुरुषांमुळे ओळखली जाऊ लागली . दत्त संप्रदायाचा प्रसार आणि प्रचार या थोर व्यक्तींनी आपल्या वर्तणुकीतून जनसामान्यांना करून दिला . ही सर्व थोर मंडळी त्यामुळे समस्त दत्तभक्तांच्या मनात कायमचे घर करून राहिली . महाराष्ट्रातील ही मंडळी आपल्या भौगोलिक सीमा ओलांडून पार दूरवर जाऊन स्थायिक झाली आणि दत्त संप्रदाय त्यांनी तिथे रुजवला - वाढवला . श्रीपरमहंस रंगावधूत महाराज हे असेच एक महान दत्तभक्त होत . गुजरातमधील वडोदरा या गावापासून अंदाजे ६० कि . मी . वर नर्मदेच्या रम्य तीरावर नारेश्वर हे तीर्थक्षेत्र वसले आहे . पश्चिम रेल्वेवर नारेश्वर रोड हे स्टेशन लागते . नारेश्वर हे स्थान पूर्वी जवळ जवळ अरण्यातच होते . आसपास काहीच मनुष्यवस्ती नव्हती . अशा या विजनवासात श्रीरंग अवधूतस्वामींनी वास्तव्य केले . हे स्वामी दत्त संप्रदायातील मोठे अधिकारी व्यक्ती होत . मूळचे महाराष्ट्रातील कऱ्हाडे ब्राह्मण असलेल्या स्वामींचे मूळ नाव पांडुरंग विठ्ठल वालमे असे होते . बापजी या नावाने प्रसिद्ध झालेले स्वामी दत्तात्रेयांच्या आदेशावरून गुजरात प्रांती आले आणि दत्तभक्तीचा त्यांनी इथे प्रसार केला . श्री वासुदेवानंद सरस्वती अर्थात टेंबेस्वामी हे त्यांचे गुरू होत . श्रीरंग अवधूतस्वामी त्यांच्या नारेश्वर येथील वास्तव्यामुळे नारेश्वर महाराज म्हणून प्रसिद्ध झाले . एके काळच्या जंगलातील या स्थानी आता स्वामींचा मोठा आश्रम आहे . या आश्रमात पादुका आणि दत्तमूर्तीची स्थापना केलेली दिसते . दत्ताची मूर्ती ही तीनमुखी आणि अष्टभुज आहे . मांडी घालून बसलेल्या स्थितीतील ही मूर्ती आहे . गुरुचरित्राच्या पोथीचे वाचन स्त्रियांनी करायचे नसते असा समज असल्यामुळे स्वामींनी खास स्त्रियांसाठी ‘दत्त बावनी’ हा ग्रंथ लिहिला . श्रीरंग अवधूत स्वामींची प्राणज्योत १९ नोव्हेंबर १९६८ रोजी हरिद्वार इथे मालवली . नारेश्वर या ठिकाणी दत्त जयंती आणि गोकुळाष्टमी हे उत्सव मोठय़ा प्रमाणावर साजरे होतात . आश्रमातर्फे माफक दरात भक्तनिवासामध्ये राहण्याची सोय केली जाते . आदिलशाहीतले दत्त मंदिर विजापूरला दत्ताचे एक पुरातन मंदिर असून ते तिथल्या नृसिंह मंदिर परिसरातच वसलेले आहे . या मंदिराबद्दल असे सांगितले जाते की , श्रीनृसिंहसरस्वतींचा एक मुसलमान भक्त त्या वेळच्या विजापूरचा बादशहा इब्राहिम अली याने या मंदिराची स्थापना केली आहे . तर काही संदर्भानुसार इब्राहिम अली या मंदिरात दर्शनासाठी येत असे . गुरुचरित्राच्या ९ व्या आणि ४९ व्या अध्यायात एका रजकाची कथा येते , त्यानुसार श्रीपाद श्रीवल्लभ यांचा एक रजक भक्त त्यांच्याकडे राजा होण्याची इच्छा व्यक्त करतो . श्रीपाद श्रीवल्लभ त्याला तू पुढील जन्मात राजा होशील असा वर देतात . तोच हा इब्राहिम अली होय , असे मानले जाते . त्याच्या पायाला झालेली जखम श्री नृसिंहसरस्वती यांनी केवळ दृष्टीमात्रे बरी केली आणि त्याला पूर्वजन्मीचे स्मरण करून दिले . नंतर हा बादशाह स्वामींचा अनन्यभक्त झाला अशी ही कथा . आपल्या दर्शनाचा लाभ निरंतर घडावा अशी त्याने स्वामीचरणी मनोभावे प्रार्थना केली . त्याचा सद्भाव पाहून स्वामींनी ती मान्य केली . विजापुराभोवती असलेल्या खंदकाच्या मध्यभागी पश्चिमेस जो पिंपळाचा वृक्ष आहे तिथे किल्ल्यात माझ्या पादुका तुला मिळतील त्यावर मंदिर बांधून माझी सेवा कर असे स्वामींनी त्याला सांगितले . स्वामींनी सांगितल्याप्रमाणे बादशहास त्या पिंपळवृक्षाखाली पादुका सापडल्या . त्यावर त्याने मंदिर बांधले व श्रींची सेवा केली . पुढे त्या पिंपळवृक्षाला आत घेऊनच नृसिंहाचे देवालय उभारण्यात आले . आणि मंदिरात दत्तमूर्ती बसविण्यात आली . देवालयाला लागून पाण्याचा मोठा खंदक आहे . या खंदकाला देवळाच्या अंगाने एक घाटही बांधण्यात आलाय . या मंदिरात गुरुवारी आणि धार्मिक सणांच्या दिवशी श्री दत्ताचा छबिना काढतात . दत्तजयंती आणि गणेश चतुर्थी हे दोन उत्सव इथे मोठय़ा प्रमाणावर साजरे केले जातात . या मंदिराची माहिती असलेले पुरातन शिलालेख विजापूरच्या पूर्व आणि उत्तर दरवाजाजवळ बसवलेले आहेत . ही सर्व दत्तस्थाने आपल्या अलौकिक वैशिष्टय़ांमुळे आवर्जून पाहिली पाहिजेत . ही ठिकाणे आपल्या नेहमीच्या प्रवासात कधी तरी लागली असतील . पण ती मुद्दाम थांबून तिथे जाऊन पाहिली पाहिजेत . आपल्या देखण्या महाराष्ट्रामध्ये खरोखरच अशी असंख्य दत्तस्थाने आहेत , जी त्यांच्या ठायी असलेल्या कोणत्या ना कोणत्या गोष्टींमुळे प्रेक्षणीय आहेत . कोणती तरी कथा अथवा चमत्कार त्या ठिकाणांशी निगडित आहेत . दत्तसंप्रदायातील कोणा अधिकारी व्यक्तीच्या वास्तव्यामुळे पुनीत झालेली अशी ही ठिकाणे आहेत . वर उल्लेख केलेल्या स्थानांव्यतिरिक्त पुणे - दौंड मार्गावरील नारायण महराजांचे केडगाव बेट , नाशिकचा एकमुखी दत्त , नाशिक रोडचे घैसास दत्त मंदिर , माहुरचे निद्रास्थान , नृसिंह सरस्वतींचे जन्मस्थान मानले गेलेले लाडाचे कारंजे , महानुभावियांचा दत्त म्हणून खान्देशात प्रसिद्ध असलेले जळगाव जिल्ह्यतील चोरवड इथले दत्तमंदिर , नगर जिल्ह्यतील श्रीगोंदे तालुक्यातील शेडगावचे दत्तस्थान , जयपूरहून आणलेली शिव - दत्ताची मूर्ती असलेले बीड - नगर मार्गावरील आष्टीचे दत्तमंदिर , बार्शीपासून ५ कि . मी . वर असलेले पळेवाडीचे ब्रह्मनाथ मंदिर , सोलापूर जिल्ह्यतील माढा तालुक्यातील टेंभुर्णीचे दत्तक्षेत्र , सांगली जिल्ह्यातील वाळवे तालुक्यातील चिकुर्डे इथले श्री समर्थ सदगुरू दत्तमंदिर , श्री मल्हारस्वामींचे समाधीस्थान असलेले सातारा जिल्ह्यतील पाटण तालुक्यातील नाडोली गावचे दत्तमंदिर , धुळे जिल्ह्यातील शिंदखेडा तालुक्यातील दत्तवायपूरचे जागृत दत्तस्थान , श्रीनृसिंह सरस्वती यांनी औदुंबर येथून नरसोबाच्या वाडीला जाताना ज्या गावी मुक्काम केला ते कसबे डिग्रज इथले दत्तस्थान , सांगली जिल्ह्यातल्या माधवनगर वसाहतीमधील फडके यांचे दत्तमंदिर , रांजणगाव सांडस इथले श्रीगुरुदेव दत्त देवस्थान , लोणीभापकरचा दशभुज दत्त आणि त्यांच्या शेजारीच असलेले यज्ञवराहाचे शिल्प , कोल्हापूर जिल्ह्यातील कागलचे देशपांडे दत्त मंदिर , कृष्णामाईच्या काठावर वसलेल्या धोम येथील नाथ पंथीयांचे अध्वर्यू असलेल्या श्रीमच्छिंद्रनाथांचे दत्तमंदिर , श्रीसंत पाचलेगावकर महाराजांचे गुरू श्री माधवानंद सरस्वती महाराज यांचे लीलास्थान असलेले परभणी जिल्ह्यातील पाचालेगावच्या जवळ असलेले नयकोटवाडी येथील दत्तमंदिर , भोर येथे दत्तंभट स्वामींच्या समाधीवर बांधलेले दत्तमंदिर , यादवांच्या देवगिरी किल्ल्यावर जनार्दनस्वामींनी किल्लेदार असताना बांधलेले दत्तमंदिर , प्रति गाणगापूर असलेले नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील देवाची करजी इथले दत्त मंदिर , मांडवगण फराटा इथले औंदुबर महाराज , मौजे खळद येथील खळदकरांचा दत्त , देवगडचा दत्त , अकलूजजवळील खंडाळीचा दत्त . . अशी एक ना अनेक अक्षरशः असंख्य दत्तस्थाने अवघ्या महाराष्ट्राभर पसरलेली आहेत . ती सगळी पाहायची म्हटले तरी एक जन्म पुरणार नाही अशी अवस्था आहे . इथे देव भक्तांची वाट पाहत कधीचा उभा आहे .


भारताच्या पंकज अडवानीने जागतिक स्नूकर स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकले . सोमवारी त्याने लागोपाठ दोन विजय नोंदविताना उपांत्य आणि अंतिम फेरीत बाजी मारली . अंतिम फेरीत त्याने इराणच्या आमीर सार्खोस , तर उपांत्य फेरीत ऑस्ट्रियाच्या फ्लोरियन नबल याला हरविले . पंकजला उपांत्य फेरीत संघर्ष करावा लागला . त्याने १ - २ अशा पिछाडीवरून सलग तीन फ्रेम जिंकल्या . दुसऱ्यात ५८ , चौथ्यात ५७ , पाचव्यात ६७ , तर सहाव्यात ५० असे अर्धशतकी ब्रेक त्याने नोंदविले . बेस्ट ऑफ १३ फ्रेमच्या लढतीत त्याने अकरावी फ्रेम एकतर्फी जिंकताना ८० गुणांचा सर्वोच्च ब्रेक मिळविला . या तुलनेत पंकजने अंतिम सामना सहज जिंकला . मास्टर्स स्पर्धेत भारताच्या अलोक कुमारला उपांत्य फेरीत वेल्सच्या डॅरेन मॉर्गनने ५ - १ असे हरविले . अलोकने पहिली फ्रेम जिंकून सुरवात चांगली केली होती , पण नंतर सलग पाच फ्रेम गमावल्या . मॉर्गनने दुसऱ्या फ्रेममध्ये १३१ गुणांचा शतकी ब्रेक नोंदवीत पकड घेतली . मॉर्गन १७ - ८० , १३१ - १२ , ७१ - ३९ , ६६ - ४६ , ५४ - १५ , ६४ - ८ असा जिंकला . निकाल - अंतिम - पंकज विवि . आमीर ८ - २ ( १९ - ७१ , ७९ - ५३ , ९८ - २३ , ६९ - ६२ , ६० - ५ , ० - १३४ , ७५ - ७ , १०३ - ४ , ७७ - १३ , ६७ - ४७ ) उपांत्य पंकज विवि फ्लोरियन ७ - ४ ( ३१ - ९८ , ७५ - २६ , ५१ - ६७ , ९५ - ४२ , ८१ - ४३ , ८९ - ३० , ६७ - ७१ , ७३ - ८ , ६४ - ६६ , ७९ - २७ , १०४ - ० )


हैदराबाद : वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या विजयानंतरही ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यासाठी संघ निवडताना भारतीय संघ व्यवस्थापन आणि निवड समिती यांच्यासमोर काही प्रश्न " आ ' वासून उभे आहेत . यातही दौऱ्यासाठी तिसऱ्या सलामीचा फलंदाज आणि दुसऱ्या यष्टिरक्षकाची निवड हे दोन प्रमुख प्रश्न असतील . विंडीजविरुद्धच्या मालिकेतून पृथ्वी शॉ आणि रिषभ पंत यांनी आपली जागा निश्चित केली आहे . राहुल सातत्याने अपयशी होत असतानाही व्यवस्थापन त्याच्या पाठिशी खंबीरपणे उभे आहे . कोहली म्हणाला , " " राहुल त्याच्या चुकांकडे गांभीर्याने पाहिल आणि त्या दुरुस्त करेल याची मला खात्री आहे . तो कमालीचा सकारात्मक विचार करणारा खेळाडू आहे . त्याला सल्ला देणाऱ्यांचाही तो मान राखतो आणि आपल्या चुका समजून घेतो . ' ' राहुलला थेट कर्णधाराचे पाठबळ मिळाले असले , तरी तो यानंतरही अपयशी ठरला तर तिसरा सलामीचा फलंदाज कोण हा प्रश्न उरतोच . याबाबत संघ व्यवस्थापन आणि निवड समितीसमोर सध्या तरी पर्याय उपलब्ध नाही . यष्टिरक्षणाच्या बाबतीतही असेच काहीसे घडणार आहे . रिषभ पंतने सध्या तरी संधी साधली असे म्हणता येत असले , तरी त्याच्या यष्टिरक्षक म्हणून क्षमतेस अजूनही तो न्याय देऊ शकलेला नाही , याकडे तज्ज्ञ लक्ष वेधत आहेत . वृद्धिमान साहा तंदुरुस्त झाल्यास तो पर्याय त्यांच्यासमोर असेल . असे असतील पर्याय सलामीसाठी मयांक अगरवाल : देशांतर्गत स्पर्धेत सातत्यपूर्ण कामगिरी , भारतीय संघाकडून संधी मिळण्याच्या प्रतीक्षेत , सर्वोत्तम खेळाची क्षमता पण , अनुभवात कमी मुरली विजय : सध्या भारतातील सर्वोत्तम तंत्र असलेला फलंदाज शिखर धवन : एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये यशस्वी मात्र , कसोटी क्रिकेट खेळताना सातत्याचा अभाव करुण नायर : संधीच्या प्रतीक्षेत . मधल्या फळीत यशस्वी . सलामीला खेळण्याची क्षमता प्रश्न सोडविण्यासाठी मयांक आणि मुरली यांनी न्यूझीलंड अ विरुद्धच्या मालिकेत सलामीला खेळवावे आणि सर्वोत्तम कामगिरी करणाऱ्या खेळाडूस संधी द्यावी . यष्टिरक्षणासाठी वृद्धिमान साहा : अंगठ्याच्या दुखापतीनंतर निवडीसाठी उपलब्ध असण्याची शक्यता . यष्टिरक्षक म्हणून गुणवत्ता सिद्ध . मात्र , प्रशिक्षकांच्या मते सध्या फॉर्ममध्ये असणाऱ्या खेळाडूचा विचार शक्य कोना भारत : सहा महिने " अ ' संघाकडून कामगिरी , अलीकडेच ऑस्ट्रेलिया अ विरुद्धच्या मालिकेत प्रभावी कामगिरी पार्थिव पटेल : वेगवान गोलंदाजांसमोर आडव्या बॅटने खेळू शकतो . त्याचवेळी सलामीला खेळण्याच्या अनुभवाचा फायदा


भारतात मंत्र्यांच्या मुलांची लग्न कायमच चर्चेचा विषय असतात . लग्नाचा मंडप , खानपान , दागदागिने यावर कोट्यवधींची उधळण केली जाते . अक्षरशः पाण्यासारखा पैसा लग्नात खर्च केला जातो . केरळमधील कम्युनिस्ट पक्षाच्या आमदार गीता गोपी यांच्या मुलीचे लग्नही आता चर्चेचा विषय ठरत चाललं आहे . गीता यांनी आपल्या मुलीला लग्नात सोन्यानं मढवलं होतं . तिच्या अंगावर असणारे सोन्याचे दागिने पाहून अनेकांचे डोळे विस्फारले नसतील तर नवलच . नखशिखान्त सोन्यांच्या दागिन्यांनी मढलेल्या मुलीचे फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहेत . रविवारी ४ जून रोजी त्रिसूर येथे हे लग्न पार पडलं . पक्षाच्या बैठकीतही हा विषय चांगलाच गाजला . एकिकडे डाव्या विचारसरणीच्या पक्षाकडून समाजवादाच्या गोष्टींबाबत भाष्य केले जात असताना दुसरीकडे अशा पद्धतीचे वागणे पक्षाच्या नेत्यांना कितपत शोभते असा प्रश्न विचारण्यात आला आहे . याविषयी गोपी यांना विचारले असता त्या म्हणाल्या , हा चर्चेचा विषय नाही . कोणतेही पालक आपल्या मुला - मुलींसाठी जे करतील तेच मीही केले असे सांगत त्यांनी सारवासारव करण्याचा प्रयत्न केला . यातले काही दागिने हे तिला नातेवाईकांनी भेट म्हणून दिले आल्याचं सांगत त्यांनी वाद क्षमवण्याचा प्रयत्न केला . त्रिसूर येथील नट्टीका भागातून गोपी या कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडियाकडून दोन वेळा आमदार म्हणून निवडून आल्या आहेत . सोशल मिडियावर लग्नाचे फोटो व्हायरल झाल्यानंतर त्या वादात सापडल्या . केरळचे कृषीमंत्री मुल्लाकरा रत्नाकरण यांनीही नुकताच एप्रिल महिन्यात भव्यदिव्य पद्धतीने लग्न करण्याच्या गोष्टीवर विधानसभेत प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले होते . त्यांनी मुख्यमंत्री पिनराई विजयन यांच्याकडे अशाप्रकारच्या लग्न समारंभांविषयी काही ठोस कायदा बनवायला हवा अशी मागणी केली होती . तर दुसरीकडे गीता यांच्या कृतीमुळे पक्षाची प्रतिमा मलिन होत असल्याचेही पक्षातील काही नेत्यांनी सांगितले .


उपवास करण्याला आपल्याकडे धार्मिक महत्त्व आहे . नुकताच मुस्लिम बांधवांचा रमजान महिना झाला . या दरम्यान मुस्लिम बांधव रोजा धरतात . त्याचप्रमाणे काही दिवसांवर श्रावण महिना येत आहे . आजही आपल्याकडे श्रावणात उपवास करण्याची पद्धत आहेच . श्रावणी सोमवारचे किंवा श्रावणी शुक्रवार उपवास करण्याची पद्धत आहे . मात्र याशिवाय पूर्ण महिनाभर उपवास करणारेही अनेक जण आहेत . काही जण तर काहीच न खाता - पिता हे उपवास करतात . मात्र अशाप्रमाणे कडक उपवास आरोग्याला घातक ठरण्याची शक्यता असते . विशेष म्हणजे ज्या लोकांना आधीपासूनच आरोग्याच्या काही समस्या आहेत त्यांच्यासाठी तर हे उपवास नक्कीच घातक ठरु शकतात . त्यामुळे कोणते आजार असल्यास उपवास करणे धोकादायक आहे समजून घेऊया… अॅनिमिया ज्या लोकांना अॅनिमिया आहे , त्यांनी उपवास करणे घातक आहे . या लोकांच्या शरीरात आधीच रक्ताची कमतरता असते . रक्तातील लोहाचे प्रमाण कमी झाल्याने अॅनिमिया होतो . अशातच योग्य पद्धतीने पोषण न झाल्यास जास्त त्रास होऊ शकतो . अॅनिमिक लोकांना लवकर थकवा येतो त्यामुळे त्यांनी उपवास करणे टाळलेलेच बरे . महिलांमध्ये हा आजार जास्त प्रमाणात आढळत असल्याने त्यांनी उपवास न करणेच केव्हाही चांगले . मधुमेह मागील काही दिवसांपासून भारतातील मधुमेह असणाऱ्यांच्या संख्येत दिवसेंदिवस वाढ होत आहे . मधुमेह असणाऱ्या व्यक्तींनी आहार , व्यायाम आणि औषधोपचार योग्य आणि वेळेवर घेणे आवश्यक असते . उपवासाचे पदार्थ मधुमेहासाठी घातक असल्याने या व्यक्तींनी उपवास करु नये . उच्च रक्तदाब उच्च रक्तदाब असणाऱ्या व्यक्तींनी उपवास केल्यास तो त्यांच्या आरोग्यासाठी घातक ठरु शकतो . उच्च रक्तदाब असणाऱ्या व्यक्तींनी वेळच्यावेळी जेवण करणे आवश्यक असते . तसे न झाल्यास शारिरीक यंत्रणेवर त्याचा वाईट परिणाम होण्याची शक्यता असते . किडणी आणि यकृताचा त्रास असणारे रुग्ण ज्यांना किडणीशी किंवा यकृताशी निगडीत काही समस्या असतात अशा लोकांनी उपवास करणे टाळावे . उपवास केल्याने किडणीवर तसेच यकृतावर ताण येऊन हे अवयव निकामी होण्याची शक्यता असते . गर्भवती महिला गर्भवतींच्या बाबतीत माता आणि बालक दोघांचेही चांगले पोषण होणे गरजेचे असते . त्यामुळे उपवास केल्यास योग्य पद्धतीने पोषण होत नाही आणि हे महिला आणि बाळ दोघांच्याही आरोग्यासाठी घातक ठरु शकते . त्यामुळे गर्भवतींनी उपवास करण्याचा विचारही करु नये .


रक्ताची गरज असलेल्यांना सहकार्य ; शेतकरी व विद्यार्थ्यांनाही सल्ला १०४ याआरोग्यविषयक सल्ला देणाऱ्या या कॉल सेंटरवरून निराशेच्या गर्तेत सापडलेल्या व्यक्तींना समुपदेशन केले जाते असे नव्हे , तर या सेवेचा उपयोग आरोग्य सेवकांनाही होत आहे . रोज किमान २० दूरध्वनी त्यांच्या समस्यांबाबत असतात . यात औषधांचा तुटवडा , ग्रामीण रुग्णालयांमध्ये पिण्याच्या पाण्याची टंचाई तसेच रुग्णांवर डॉक्टरांकडून उपचारांबाबत होणारा विलंब याबाबत असतात . २०१२ मध्ये हे कॉल सेंटर सुरू झाल्यापासून आतापर्यंत २४ लाख ४६ हजार कॉल्स त्यांनी स्वीकारले आहेत . जबाबदार व्यक्तींना याबाबत पत्रव्यवहार केल्यानंतर याबाबतची समस्या मार्गी लागते . उदा . दुर्गम भागात डॉक्टरांच्या उपलब्धतेचा मुद्दा तातडीने सोडवण्यात आला आहे . औषधांच्या तुटवडय़ाबाबतचा प्रश्न सोडवण्यासाठी काही कालावधी लागतो . औषध खरेदी हा मुद्दा वरिष्ठ पातळीवरचा आहे . आरोग्य सेवकांच्या प्रश्नाला तातडीने उत्तर दिले जाते असे पुण्यातील कॉल सेंटरच्या प्रमुख नीरजा बनकर यांनी स्पष्ट केले . १०४ क्रमांकाच्या दूरध्वनीवर रक्ताची गरज असल्याचे अनेक कॉल्स येतात . त्यातील ५६ टक्के जणांना मदत केल्याचे निदर्शनास आणले . आम्हालाही यात काही समस्या येतात . रक्तदाते पाहिल्यानंतर अनेक वेळा दूरध्वनी करणारे प्रतिसाद देत नाहीत असा अनुभव येतो , असे बनकर यांनी सांगितले . अनेक विद्यार्थ्यांच्या अभ्यास लक्षात राहात नसल्याच्या तक्रारी करतात . मानसिक आजारांबाबत रुग्णांचे नातेवाईक उपचारांच्या सुविधेबाबत विचारणा करतात . यात छळवणूक किंवा मद्याच्या आहारी गेलेली प्रकरणे जास्त असतात . अभ्यासाबाबत पालकांचा दबाव यामुळे विद्यार्थी गांगरून जातात , त्यामुळे शिक्षणविषयक मुलांचे प्रश्न जाणून त्याची कल्पना दिली जाते , असे मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ . यजोती सिंह यांनी स्पष्ट केले .


घरी शिजवलेले अन्न ग्रहण करणे आणि जेवताना टीव्ही बघणे टाळणे यामुळे लठ्ठपणा नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होते असे नव्या संशोधनातून सिद्ध झाले आहे . यासंबंधी अमेरिकेतील ओहायो स्टेट युव्हिर्सिटीतील रॅशेल टय़ुमिन यांनी केलेले संशोधन जर्नल ऑफ द अॅकॅडेमी ऑफ न्यूट्रिशन अँड डाएटेटिक्स या वैद्यकीय नियतकालिकात प्रसिद्ध झाले आहे . जेवताना एका ठिकाणी बसून शांत चित्ताने अन्न ग्रहण करावे , असे आपल्याला अनेकदा सांगितले जाते . त्याचा आरोग्यावर चांगला परिणाम होतो असे मानले जाते . त्याचे शास्त्रीय महत्त्व आता सिद्ध झाले आहे . या विषयावर संशोधन करताना शास्त्रज्ञांनी अमेरिकेतील १२ , ८४२ नागरिकांची पाहणी केली . त्यात त्यांच्या खाण्यापिण्याच्या सवयींचा अभ्यास करण्यात आला . तसेच लठ्ठपणाची व्याख्या करताना ज्यांचा बॉडी - मास इंडेक्स ३०पेक्षा जास्त आहे त्यांना लठ्ठ मानायचे असा निकष ठरवण्यात आला . अभ्यासात असे दिसून आले की ज्या व्यक्ती शक्यतो घरी शिजवलेले अन्न खातात त्यांच्यामध्ये स्थूलपणाची कमी लक्षणे होती . ज्या व्यक्ती बाहेरचे खाणे खातात त्यांच्यात लठ्ठपणा अधिक होता . तसेच जे लोक जेवताना सारखे उठतात आणि टीव्ही बघतात त्यांच्यात लठ्ठपणा अधिक होता . आणि जे जेवताना टीव्ही बघत नाहीत त्यांच्यात स्थूलपणा कमी होता . संशोधकांपैकी सारा अँडरसन यांनी म्हटले की घरी जेवण्याचे प्रमाण जरी विचारात घेतले नाही तरी जे जेवताना टीव्ही बघत नाहीत त्यांच्यात स्थूलपणाचे प्रमाण कमी असलेले आढळले .


सध्या धकाधकीची जीवनशैली आणि धावपळ यामुळे जेवण उरकण्याकडे अनेकांचा कल दिसतो . ऑफीसमध्ये तर टेबलवर बसूनच जेवावे लागते . मात्र घरी असतानाही अनेक जण जेवण्यासाठी टेबल - खुर्चीचा वापर करतात . मात्र जमिनीवर बसून जेवणे आरोग्यासाठी अतिशय फायदेशीर असते . जेवायला जमिनीवर न बसण्यासारखे जीवनशैलीतील हे बदल आरोग्यासाठी हानिकारक ठरत आहेत . सुरुवातीला अगदी लहान वाटणाऱ्या या गोष्टी भविष्यात गंभीर आजारांचे महत्त्वाचे कारण ठरु शकतात , त्यामुळे वेळीच काळजी घेतलेली चांगली . पाहूयात काय आहेत जमिनीवर बसून जेवण्याचे फायदे… १ . वजन नियंत्रित राहते जमिनीवर बसताना आपण मांडी घालून जेवतो . मांडी घातल्याने आपले पोट भरले आहे याची जाणीव आपल्याला वेळीच होते . त्यामुळे भूकेपेक्षा अतिरिक्त खाल्ले जात नाही . मात्र खुर्चीत बसल्यावर आपण नकळत जास्त खातो . त्यामुळे जेवायला खाली बसल्यामुळे वजन नियंत्रणात राहण्यास मदत होते . २ . सांधेदुखीवर फायदेशीर पद्मासनात तसेच मांडी घालून जेवायला बसल्याने केवळ पचनक्रियाच सुधारते असे नाही तर सांधे लवचिक होण्यास मदत होते . ही स्थिती शरीरासाठी फायदेशीर असते . त्यामुळे भविष्यात सांधेदुखीपासून आपली सुटका होऊ शकते . ३ . पचनक्रिया सुधारते जमिनीवर बसून जेवल्याने पचनक्रिया सुधारण्यास मदत होते . जमिनीवर बसून जेवताना आपण मागेपुढे होत असतो . त्यामुळे पोटातील मांसपेशी सक्रिय होतात आणि अन्नपचनाची क्रिया सुलभ होते . ४ . जेवणावर लक्ष असते जमिनीवर बसून जेवल्याने आपले लक्ष केवळ जेवणावर राहते . त्यामुळे आपण शांतपणे आपल्याला हवे ते पदार्थ खाऊ शकतो . हेच आपण टेबलवर बसलो तर आपले लक्ष आजूबाजूला जास्त आणि जेवणावर कमी राहते . ५ . हृदय मजबूत होण्यास मदत जमिनीवर बसल्यामुळे रक्ताभिसरण क्रिया चांगली होते . रक्ताभिसरण योग्य पद्धतीने झाल्यामुळे हृदय पचनक्रिया चांगली होण्यास मदत करते . खुर्चीवर बसल्यावर रक्ताभिसरण पायापर्यंतच होते . जेवण करताना असे होणे चांगले नाही . त्यामुळे जमिनीवर बसून जेवणे कधीही चांगलेच .


सध्या अस्तित्वात असलेल्या डेटा शेअरिंग मागणीला अनुसरून सोनी इंडियाने अतिशय वेगाने डेटा शेअरिंग आणि ट्रांसफरसाठी नुकतीच USM - BA2 , USM - CA2 आणि USM - MX3 या आपल्या नवीन मेड इन इंडिया युएसबी फ्लॅश ड्राईव्हची सुरूवात केली आहे . या युएसबी फ्लॅश ड्राईव्हची वैशिष्ट्यै - तीनही मॉडेल्स मेटालिक , अॅण्टी - कॉरोसिव्ह आणि सुपरस्पीड ३ . १ जेन १ सोबत पूर्तता करणारी असून प्रभावी कार्यप्रवाहासाठी यांमुळे मोठ्या मीडिया फाईल्ससुद्धा एखाद्याच्या पीसीमध्ये काही सेकंदांमध्ये ट्रांसफर केल्या जाऊ शकतात . सर्व ग्राहक गरजांची पूर्तता करण्यासाठी वेगवान आणि टिकाऊ डिव्हायसेस आणण्याच्या सोनीच्या निष्ठेचे प्रतिबिंब या युएसबी फ्लॅश ड्राईव्हमधून दिसून येते . छोटेखानी , स्लीक आणि मेटल बॉडी डिजाईन यातील मेटल बॉडीसह स्लीक डिजाईन रास्त किंमतीत स्टाईल प्रदान करते . कुठलाही डाटा सुरक्षित राखण्यासाठी हा पुरेसा दणकट आणि टिकाऊ आहे . याव्यतिरिक्त , ह्या युएसबी फ्लॅश ड्राईव्ह्सचा छोटेखानी आकार त्यांना कमी जागेतही काम करण्यासाठी उत्तम बनवतो आणि उपयोगकर्त्यांना आजूबाजूच्या पोर्ट्सनाही सहजपणे अॅक्सेस मिळवता येतो . USM - MX3 सीरिज ही लहान आकाराची हाताळण्यास सोपी युएसबी फ्लॅश ड्राईव्ह असून यातील मॅट फिनिश असलेल्या पार्ट्समुळे बोटांमध्ये युएसबी फ्लॅश ड्राईव्ह व्यवस्थित घट्ट पकडता येतो . या नवीन सीरिजमध्ये ड्राईव्ह सहजपणे कॅरी करण्यासाठी स्ट्रॅप - होल आणि मॅट प्लास्टिक ग्रिपही आहे . ड्युअल पोर्ट ब्रिजसह सुधारित अनुरूपता USM - BA2 सीरिज आणि USM - CA2 सीरिज हे ऑन - दी - गो युएसबी फ्लॅश ड्राईव्ह आहेत . अनेक डिव्हाईसना ट्रांसफर करण्यासाठी सुसज्ज USM - BA2 सीरिजमध्ये ड्युअल - पोर्ट ब्रिज असून त्यात मायक्रो युएसबी आणि युएसबी टाईप - ए पोर्ट्सही आहेत . USM - CA2 सुद्धा ड्युअल - पोर्ट ब्रिजला समर्थन देतो , त्यातही दोन्ही युएसबी टाईप - सी आणि ए पोर्ट्स विभिन्न डिव्हायसेससोबत अनुरूपतेसाठी आहेत . USM - BA2 सीरीज ही युएसबी टाईप - ए पोर्ट असलेल्या विंडोज पीसी , मॅकिंतोश , अॅन्ड्रॉईड स्मार्टफोन आणि टॅबलेटसोबत अनुरूप आहे . तर USM - CA2 सीरीज युएसबी टाईप सी / टाईप ए पोर्ट असलेल्या विंडोज पीसी , मॅकिंतोश अॅन्ड्रॉईड स्मार्टफोन आणि क्रोमबूक पिक्सेलसोबत अनुरूप आहे . हे युएसबी फ्लॅश ड्राईव्ह युएसबी २ . ० पेक्षा चौपट अधिक वेगवान आहेत . USM - BA2 खास केवळ फ्लिपकार्टवर आणि USM - CA2 आणि USM MX3 हे सर्व सोनी सेंटर्समध्ये उपलब्ध असतील .


सध्या करण जोहरच्या आगामी ‘ऐ दिल है मुश्किल’ या चित्रपच्या वाट्याला आलेल्या अडचणी पाहता आता संपूर्ण बॉलिवूडविश्वच करणच्या मदतीसाठी पुढे सरसावले आहे . करण जोहर दिग्दर्शित या चित्रपटाच्या प्रदर्शनाची तारीख सध्या जवळ आली आहे . त्यामुळे चित्रपटाचे प्रदर्शन निर्विघ्न पार पडावे यासाठी चित्रपटसृष्टीतील कलालाकारांपासून ते अगदी चित्रपट समीक्षकांपर्यंत अनेकजण पुढे सरसावले आहेत . निर्माते मुकेश भट्ट , अनुपमा चोप्रा , विजय सिंग आणि धर्मा प्रॉडक्शनसोबत संलग्न असलेल्या काही व्यक्तींनी सध्या ‘ऐ दिल है मुश्किल’ या चित्रपटाच्या प्रदर्शनास होणारा विरोध पाहता संरक्षणाची मागणी करण्यासाठी पोलिसांकडे धाव घेतली आहे . पोलिसांची भेट घेतल्यानंतर इंडियन एक्सप्रेसशी बोलताना मुकेश भट्ट यांनी सदर प्रकरणी त्यांचे भूमिका मांडली . ‘आम्ही फक्त रितसरपणे आणि कायदेशीररित्या आमचा व्यवसाय करण्यासाठीचीच विचारणा करत आहोत . चित्रपट हे जागतिक स्तरावर कौटुंबिक मनोरंजन करण्याचे माध्यम आहे . एका भारतीयाने दुसऱ्या भारतीयासोबत लढण्यात काहीच अर्थ नाही . आपण सर्वांनी एकत्र येण्याची गरज आहे . तुमचा रोष आणि दुःख व्यक्त करण्यासाठी इतर मार्गही आहेतच . मीसुद्धा उरी हल्ल्यामुळे दुखावलो गेलो आहे . पण , याचा अर्थ असा नाही होत की फक्त या एकाच कारणामुळे मी माझ्या इतर देशवासियांना याची शिक्षा देऊ शकेन’ , असे मुकेश भट्ट म्हणाले . यापुढे मुकेश भट्ट यांनी शांततेत्या मार्गाने दिवाळी साजरा करण्याला आणि भारतीय चित्रपटांच्या वाटेत अडथळे निर्माण न करण्याच्या म्हणण्यावर भर दिला . ‘दिवाळीचा आनंद द्वविगुणित करण्यासाठी हा एक सुरेख चित्रपट प्रदर्शित होणार आहे . त्यामुळे आपण स्वतःच स्वतःच्या जीवलगांच्या दिवाळसणाला गालबोट का लावावे ? ’ , असा प्रश्न उपस्थित करत त्यांनी अनेकांचे लक्ष वेधले . निर्मात्यांच्या मागणीला सकारात्मकपणे उत्तर दिल्यामुळे मुकेश भट्ट यांनी मुंबई पोलिसांचे आभार मानले आहेत . पोलिसांचे सहकार्य लाभल्यास सिंगल स्क्रिन थिएटरमध्ये ही चित्रपट प्रदर्शित केला जाईल असेही मुकेश भट्ट यांनी स्पष्ट केले . महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेकडून करणच्या ‘ऐ दिल है मुश्किल’ या चित्रपटाला होणाऱ्या विरोधाविषयीही त्यांनी प्रतिक्रिया दिली आहे . ‘मनसे कार्यकर्त्यांना मी हात जोडून विनंती केली आहे . मला ठाऊक आहे की या प्रकरणी त्यांच्या मनात निराशा आहे . किंबहुना माझ्याही मनात निराशा आहे . पण , सध्या ही परिस्थिती शांततेच्या मार्गाने सोडवण्याची गरज आहे’ , असे मुकेश भट्ट म्हणाले . त्यामुळे रसिकांसह संपूर्ण चित्रपटसृष्टीचेही लक्ष ‘ऐ दिल है मुश्किल’ या चित्रपटाकडे लागले आहे . दरम्यान , पाकिस्तानी अभिनेता फवाद खानमुळे ‘ऐ दिल है मुश्कील’ या चित्रपटाच्या प्रदर्शनात अडथळे येत असतानाच अखेर करण जोहरने या वादावर मौन सोडले आहे . माझ्यासाठी देश महत्त्वाचा असून मी सैन्याच्या जवानांना सलाम करतो . यापुढे मी शेजारी राष्ट्रातील कलाकारांसोबत काम करणार नाही असे स्पष्टीकरण करण जोहरने दिले आहे .


सुलतान अझलन शाह करंडक हॉकी स्पर्धेत भारताच्या नवोदित संघास प्रेरीत करण्यात अपयशी ठरल्याने सरदार सिंग तसेच रमणदीप सिंगला भारतीय हॉकी संघातून वगळण्यात आले . राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेसाठी निवडलेल्या संघात सरदारला स्थान नसल्याने त्याची कारकीर्द संपलीच असल्याचे मानले जात आहे . ३१ वर्षीय सरदारसाठी अझलन शाह स्पर्धा चाचणी होती . त्यात तो अपयशी ठरला . या स्पर्धेत मोक्याच्या वेळी भारतीय मधल्या फळीची सूत्रे सांभाळण्यास तो अपयशी ठरला . त्याचबरोबर त्याचा फिटनेसही पूर्वीसारखा राहिलेला नाही . वेगवान हॉकीशी जुळवून घेण्यात तो कमी पडतो , असे मार्गदर्शकांचे मत झाल्याने त्याला संघाबाहेर ठेवण्यात आले . मलेशियात आक्रमणाची जबाबदारी रमणदीपवर होती ; पण भारतास मोक्याच्या सामन्यात गोल करण्यात अपयश आले . नवोदित आक्रमकांना संधीचा फायदा घेता आला नाही , त्यामुळे रमणदीपला वगळण्यात आले आहे . जागतिक हॉकी लीग तसेच आशिया स्पर्धेत भारताचे नेतृत्त्व केलेला मनप्रीत सिंगच या स्पर्धेत नेतृत्त्व करणार आहे . त्याचबरोबर चिंगलसेना सिंगकडेही पुन्हा उपकर्णधारपद सोपवण्यात आले . अनुभवी गोलरक्षक पीआर श्रीजेश तसेच आक्रमक एसव्ही सुनील यांनी संघात पुनरागमन केले आहे . मलेशिया स्पर्धेत चांगली कामगिरी केलेला गोलरक्षक सूरज करकेरा याने संघातील स्थान राखले आहे . भारतीय संघ - गोलरक्षक ः आर . श्रीजेश , सूरज करकेरा . बचावपटू ः रुपिंदरपाल सिंग , हरमनप्रीत सिंग , वरुण कुमार , कोथाजित सिंग , गुरिंदर सिंग , अमित रोहिदास . मध्यरक्षक ः मनप्रीत सिंग , चिंगलेनसाना सिंग , सुमित , विवेक सागर प्रसाद . आक्रमक ः आकाशदीप सिंग , एसव्ही सुनील , गुरजात सिंग , मनदीप सिंग , ललीतकुमार उपाध्याय , दीलप्रीत सिंग . आशिया कप स्पर्धेतील कामगिरीपासूनची खेळाडूंची कामगिरी लक्षात घेऊन संघाची निवड करण्यात आली आहे . गेल्या काही स्पर्धांत विविध पर्याय तपासून बघितले आहेत . त्यातूनच राष्ट्रकुल स्पर्धेसाठीचा सर्वोत्तम संघ निवडण्यात आला आहे . - शूअर्ड मरीन , भारतीय मार्गदर्शक गेल्या दोन स्पर्धेत भारताने उपविजेतेपद जिंकले आहे . त्यापेक्षा सरस कामगिरीचेच लक्ष्य आहे ; मात्र सुरवातीस गटसाखळीवर लक्ष केंद्रित करणार आहोत . गटात अव्वल येणे महत्त्वाचे आहे . बाद फेरीतील ऑस्ट्रेलियाविरुद्धची लढत सर्वांत आव्हानात्मक असेल . - मनप्रीत सिंग , भारतीय कर्णधार


आपले केस जाड , लांब आणि काळेभोर असावेत अशी प्रत्येक स्त्रिची इच्छा असते . पण सध्याच्या जीवनशैलीमुळे केसांचा पोत खराब होतो आणि मग नेमके काय करावे हे कळत नाही . प्रदूषण , शाम्पूचा भडीमार आणि इतर अनेक गोष्टींमुळे केस पातळ होतात . शिवाय सध्या ताण हे केस गळण्याचे एक महत्त्वाचे कारण असते . महिलांचे सौंदर्य तर त्यांच्या केसातच असते असे म्हटले जाते . केसांचा पोत सुधारावा आणि ते जाड व्हावेत यासाठी घरगुती उपाय केल्यास त्याचा चांगला उपयोग होतो . केसांच्या आरोग्यासाठी ज्याप्रमाणे उत्तम तेल आणि शाम्पू गरजेचा असतो . त्याचप्रमाणे आहार आणि इतरही गोष्टी केसांचे आरोग्या चांगले राहण्यासाठी तितक्याच आवश्यक असतात . पाहूयात केस जाड व्हावेत यासाठी नेमके काय करावे . भांग बदला आपल्यातील अनेक जण कायम एकच भांग ठेवतात . त्यामुळे केसांना त्याचप्रकारचे वळण लागते . त्यामुळे ठराविक काळानंतर केस गळतात आणि टक्कल दिसायला लागते . त्यामुळे ठराविक काळानंतर केसांचा भांग बदलावा . त्यामुळे टक्कल पडण्यापासून आपला बचाव होऊ शकतो . ब्लो ड्राय ब्लो ड्राय केल्याने केस जाड आहेत असे वाटते . त्यामुळे केस जास्तच पातळ वाटत असतील तर ते तात्पुरते जाड दिसण्यासाठी ब्लो ड्राय हा चांगला पर्याय असू शकतो . एकदा शिकून घेतले की राऊंड ब्रशने ब्लो ड्राय केल्यास त्याचा फायदा होतो . केस वाळवताना वरुन खाली वाळवा केस चांगले ठेवण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा उपाय म्हणजे केसांच्या मूळाची काळजी घेणे . तसेच केस घनदाट व्हावेत यासाठी केस वाळवताना ते वरुन खालच्या दिशेने पुसावेत . केसांना मसाज करणे अनेकदा केस तेलकट असल्याने किंवा इतर काही कारणाने चपटे दिसतात . अशावेळी केसातून दर काही वेळाने हात फिरवल्यास ते घनदाट दिसतात .


यजमान वेस्ट हॅम युनायटेडचा नाटय़मयरीत्या विजय ; सामन्यापूर्वी प्रेक्षकांकडून पाहुण्यांच्या गाडीवर बाटलीफेक इंग्लिश प्रीमिअर लीग ( ईपीएल ) फुटबॉल स्पध्रेतील अव्वल संघांपैकी एक मँचेस्टर युनायटेडचा चॅम्पियन्स लीगच्या २०१६ - १७च्या हंगामातील प्रवेश टांगणीवर गेला आहे . मंगळवारी मध्यरात्री लंडन येथील बोलीयन मैदानावर झालेल्या ईपीएलच्या अखेरच्या साखळी सामन्यात यजमान वेस्ट हॅम युनायटेडने नाटय़मयरीत्या मँचेस्टरवर ३ - २ असा विजय मिळवला . या पराभवामुळे मँचेस्टरला ईपीएलच्या गुणतालिकेत अव्वल चार संघांमध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी आशा जरतरच्या निकालांवर गेल्या आहेत . सामन्यापूर्वी वेस्ट हॅमच्या चाहत्यांनी मँचेस्टरच्या बसवर बाटल्या फेकल्यामुळे काही काळ तणाव निर्माण झाला होता . त्यामुळे सामना काही काळ उशिरा सुरु झाला . या तणावाच्या स्थितीनंतर मैदानात उतरलेल्या वेस्ट हॅमने १०व्या मिनिटाला डायफ्रा सॅखोच्या गोलवर १ - ० अशी आघाडी घेतली . त्याला मध्यंतरानंतर मँचेस्टरच्या अँटोनी मार्शलने ( ५१ व ७२ मि . ) दोन गोल करून सामन्यात २ - १ अशी आघाडी घेतली . वेस्ट हॅमवर पराभवाचे ढग घोंगावलेले असताना स्टेडिमयमध्ये स्मशानमय शांतता पसरली होती . मात्र ७६व्या मिनिटाला मिचेल अँटोनीओच्या अप्रतिम हेडरने वेस्ट हॅमला २ - २ अशी बरोबरी मिळवून दिली . चार मिनिटांनंतर विंस्टन रेडने कॉर्नरवरून आलेला चेंडू हेडरद्वारे गोलजाळीत टाकून वेस्ट हॅमला ३ - २ असे आघाडीवर आणले . या गोलमुळे चैतन्य संचारलेल्या वेस्ट हॅमने अखेरच्या दहा मिनिटांत बचावात्मक खेळ करताना विजयावर शिक्कामोर्तब केले . मँचेस्टरचे प्रशिक्षक लुईस व्हॅन गाल यांनी या पराभवाला सामन्यापूर्वी रंगलेल्या हिंसेला जबाबदार ठरवले . ते म्हणाले , ‘माझ्या प्रदीर्घ कारकीर्दीत अशी घटना पहिल्यांदा घडलेली नाही , परंतु आमच्या संघातील अनेक खेळाडूंना असा अनुभव यापूर्वी कधीच आलेला नाही . त्यामुळेच संघाच्या कामगिरीवर परिणाम झाला . ’ या पराभवामुळे मँचेस्टरला पाचव्या स्थानावर समाधान मानावे लागले आहे आणि मँचेस्टर सिटी चौथ्या स्थानावर आहे . त्यामुळे चॅम्पियन्स लीगची पात्रता मिळवण्यासाठी त्यांना अखेरच्या साखळी सामन्यात विजयाबरोबर , मँचेस्टर सिटीच्या पराभवासाठी प्रार्थना करावी लागेल . त्यांना अखेरच्या सामन्यात बॉर्नमाऊथचे आव्हान असेल , तर सिटीला स्वानसी सिटीचा सामना करावा लागणार आहे . वेस्ट हॅम युनायटेडविरुद्ध प्रीमिअर लीग स्पध्रेत झालेल्या १५ सामन्यांतील मँचेस्टर युनायटेडचा हा पहिलाच पराभव आहे .


सॅमसंग या प्रसिद्ध कंपनीच्या Samsung Galaxy S7 या स्मार्टफोनवर हॅकींग होण्याची शक्यता आहे . त्यामुळे जे ग्राहक हा फोन वापरत असतील त्यांनी योग्य ती काळजी घ्यावी असे आवाहन तज्ज्ञांनी केले आहे . हे हॅकींग एका मायक्रोचिपच्या साह्याने होत असल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे . भारतात लाखो लोक या फोनचा वापर करत असून त्यांचे फोन हॅक होण्याची शक्यता वर्तविण्यात आली आहे . मेल्टडाउन व्यूलेनरेबिलिटी ही हार्डवेअरमधील समस्या असून त्यामुळे कॉम्प्युटर , स्मार्टफोन आणि बाकी स्मार्ट उपकरणे खराब होतात . मात्र Samsung Galaxy S7 वर त्याचा प्रभाव पडत नव्हता . परंतु आता हा फोनही या घटकामुळे प्रभावित होत असल्याचे सांगण्यात येत आहे . याद्वारे बॅंकेचे व्यवहार , पासवर्ड यांबरोबरच व्यक्तीची खासगी माहिती काढण्यासाठी याचा वापर केला जाऊ शकतो . अशाप्रकारे हा फोन हॅक होऊ नये म्हणून ग्राहकांनी नवीन अपडेटस इन्स्टॉल करण्यास वारंवार सांगण्यात आले आहे . त्याप्रमाणे सॅमसंगचा कोणताही फोन वापरणाऱ्यांनी आपला मोबाईल लवकरात लवकर सॉफ्टवेअर अपडेट करावा असे सांगण्यात येत आहे . असे केल्याने हॅकर्स त्या डिव्हाईसपर्यंत पोहोचू शकणार नाहीत . साधरणपणे आपल्या फोनला कोणतीही समस्या उद्भवल्यास लोक फोन बंद करतात . मात्र हा कोणत्याही समस्येवरील उपाय होऊ शकत नाही असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे . या प्रकारच्या हॅकींगची घटना गांभिर्याने घेणे आवश्यक असून त्याकडे दुर्लक्ष करणे सुरक्षेच्यादृष्टीने धोक्याचे ठरु शकते . आतापर्यंत याप्रकारची कोणतीही तक्रार नोंद झाली नसली तरीही ग्राहकांनी आपला फोन सतत अपडेट करावा . सध्या तरी हा एकमेव पर्याय असून याबाबत काम करणारी तज्ज्ञ मंडळी याविषयातील सखोल संशोधन करत आहेत .


ऑस्ट्रेलिया ३ बाद ३२७ ; भारतीय ‘अ’ संघाची गोलंदाजी निष्फळ भारतीय ‘अ’ संघाचे गोलंदाज निष्फळ ठरल्यामुळे स्टीव्ह स्मिथ आणि शॉन मार्श या अनुभवी फलंदाजांनी शानदार शतके झळकावत आगामी मालिकेच्या दृष्टीने जणू सावधतेचा इशाराच दिला आहे . त्यामुळे ब्रेबॉर्न स्टेडियमवर चालू असलेल्या तीनदिवसीय सराव सामन्याच्या पहिल्या दिवसअखेर ऑस्ट्रेलियाने ३ बाद ३२७ अशी समाधानकारक मजल मारली . स्मिथ आणि मार्श यांनी शतकानंतर वैयक्तिक डाव सोडला . खेळ थांबला , तेव्हा मिचेल मार्श ( १६ ) आणि मॅथ्यू वेड ( ७ ) खेळत होते . भारतीय ‘अ’ संघाने नाणेफेक जिंकल्यावर प्रथम गोलंदाजीचा निर्णय घेतला , परंतु यजमान गोलंदाज प्रभाव पाडण्यात अपयशी ठरले . सलामीवीर डेव्हिड वॉर्नर ( २५ ) आणि मॅट रेनशॉ ( ११ ) लवकर बाद झाल्यामुळे ऑस्ट्रेलियाची २ बाद ५५ अशी अवस्था झाली . त्यानंतर स्मिथ आणि मार्श यांनी तिसऱ्या विकेटसाठी १५६ धावांची भागीदारी करून संघाचा डाव सावरला . मध्यमगती गोलंदाज नवदीप सैनीकडे पहिला बदली गोलंदाज म्हणून चेंडू सोपवण्यात आला . त्याने सहा षटकांच्या आपल्या पहिल्या स्पेलमध्ये वॉर्नर आणि रेनशॉ यांचे महत्त्वाचे बळी मिळवले . दिवसअखेर २७ धावांत २ बळी अशी त्याची कामगिरी होती . कर्णधार हार्दिक पंडय़ाने दुसऱ्या नव्या चेंडूचा खुबीने वापर करताना पीटर हँड्सकोम्बला तंबूची वाट दाखवली . भारताविरुद्धच्या चार कसोटी सामन्यांच्या मालिकेला २३ फेब्रुवारीला पुण्यात होणाऱ्या पहिल्या कसोटीने प्रारंभ होत आहे . या मालिकेत भारतीय गोलंदाजांकरिता स्मिथ आव्हानात्मक ठरण्याची चिन्हे आहेत , याची ग्वाही त्याच्या या खेळीने दिली . वेगवान आणि फिरकी माऱ्याचा स्मिथने आत्मविश्वासाने सामना केला . त्याने १६१ चेंडूंत १२ चौकार आणि एका षटकारासह दिमाखदार खेळी साकारून आपला शंभरावा प्रथम श्रेणी सामना संस्मरणीय ठरवला . डावखुरा फिरकी गोलंदाज शाहबाझ नदीमला त्याने चांगलाच चोप दिला . यात लाँग ऑनच्या एका सुरेख षटकाराचाही समावेश आहे . उस्मान ख्वाजाऐवजी संधी मिळालेल्या डावखुऱ्या मार्शने १७३ चेंडूंत ११ चौकार आणि एका षटकारांसह १०४ धावा केल्या . मार्शला ८८ धावांवर जीवदान मिळाले . कामचलाऊ फिरकी गोलंदाज अखिल हेरवाडकरच्या गोलंदाजीवर सैनीने मिडविकेटला त्याचा झेल सोडला . चहापानानंतरच्या खेळात शतक धावफलकावर लागताच त्यानेही डाव सोडला . मग पीटर हँड्सकोम्ब आणि मिचेल मार्श ( १६ ) यांनी नेटाने फलंदाजी केली . संक्षिप्त धावफलक ऑस्ट्रेलिया ( पहिला डाव ) : ९० षटकांत ३ बाद ३२७ ( स्टीव्हन स्मिथ १०७ , शॉन मार्श १०४ , पीटर हँड्सकोम्ब ४५ ; नवदीप सैनी २ / २७ )


थायलंडची बॅडमिंटनपटू राचानोक इन्तानोन हिचा ऑलिम्पिकमध्ये सहभागी होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे . उत्तेजकाच्या आरोपातून तिची निदरेष मुक्तता करण्यात आली आहे . रिओ येथे पाच ऑगस्टपासून सुरू होणाऱ्या ऑलिम्पिकमध्ये पदक मिळविण्याची क्षमता असलेली खेळाडू म्हणून इन्तानोन हिच्यावर थायलंडची भिस्त आहे . चीनमध्ये मे महिन्यात झालेल्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेच्या वेळी उत्तेजक चाचणी घेण्यात आली होती . त्यामध्ये इन्तानोन हिला दोषी ठरविण्यात आले . स्नायूच्या दुखापतींवर उपचार करण्यासाठी आपण औषधे घेतली होती . त्यामुळे आपण जाणीवपूर्वक उत्तेजक घेतले नव्हते असा अर्ज इन्तानोन हिने जागतिक बॅडमिंटन महासंघाकडे ( बीएआय ) पाठविला होता . या अर्जावर सहानुभूतीने विचार करीत बीएआयने तिला दोषमुक्त केले व ऑलिम्पिकमध्ये भाग घेण्यास परवानगी दिली . इन्तानोन हिने सांगितले , ‘‘ मी निदरेष आहे हे मला पहिल्यापासून माहीत होते . त्यामुळे मला योग्य न्याय मिळाला आहे . ऑलिम्पिक क्रीडा स्पर्धा हे माझे स्वप्न होते व ते आता साकार होणार आहे . मी आणखी जोरात सराव करीत ऑलिम्पिक पदकाचे ध्येय साकार करणार आहे . ’’ थायलंड बॅडमिंटन महासंघाचे अध्यक्ष पतामा लीस्वाद्राकुल यांनी बीएआयच्या निर्णयाचे स्वागत करीत सांगितले , की इन्तानोन ही निदरेष आहे याची आम्हाला खात्री होती . तिच्या दुखापतीवर उपचार करणाऱ्या वैद्यकीय तज्ज्ञांनीही आम्हाला चांगले सहकार्य केले . तिच्याकडून आम्हाला पदकाची अपेक्षा आहे व हे स्वप्न ती साकार करील अशी आम्हाला खात्री आहे . इन्तानोन हिने २०१३ मध्ये जागतिक स्पर्धेत विजेतेपद पटकावित सर्वात तरुण विजेती होण्याचा मान मिळविला होता . तिने सिंगापूर ओपन स्पर्धेत विजेतेपद मिळवित जागतिक क्रमवारीत अव्वल स्थान घेतले होते . अतिशय हलाखीच्या परिस्थितीतून तिने बॅडमिंटनमध्ये करिअर केले आहे .


पुणेः जागतिक फुटबॉल महासंघाची ( फिफा ) 17 वर्षाखालील स्पर्धा येत्या ऑक्टोबर महिन्यात भारतात होत आहे . या पार्श्वभूमिवर राज्यातील शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये फुटबॉल खेळाविषयी आवड निर्माण करण्याच्या उद्देशाने ‘महाराष्ट्र मिशन 1 मिलियन’ अंतर्गत जुनी सांगवीतील अरविंद एज्युकेशन सोसायटीच्या विद्यानिकेतन विद्यालय व लिटल फ्लॉवर स्कूलमध्ये फुटबॉलचे आयोजन करण्यात आले होते . हा उपक्रम नवी सांगवीतील पीडब्ल्युडी मैदानावर घेण्यात आला . या उपक्रमाचे उद्घाटन माजी नगरसेवक अतूल शितोळे यांच्या हस्ते झाले . यावेळी संस्थेच्या अध्यक्षा आरती राव , उपाध्यक्ष प्रणव राव , मुख्याध्यापिका गीता येरुणकर , हर्षा बाठिया , तेजल कोळसे पाटील उपस्थित राहत विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहित केले . यामध्ये 17 वर्षाखालील मुले - मुली सहभागी झाले होते . क्रीडाशिक्षक रामेश्वर हराळे , जीवन सोलंकी यांनी विद्यार्थ्यांना फुटबॉलविषयी मार्गदर्शन केले . यावेळी अतुल शितोळे म्हणाले , लहान वयात मुलांना खेळाची आवड निर्माण व्हायला हवी . पालकांनी मुलांना खेळण्यासाठी मैदानावर पाठवावे . मोबाइलच्या जगातून बाहेर येऊन मुलांनीही मैदानावर घाम गाळावा . अधिकाधिक मुलांना फुटबॉलची आवड निर्माण व्हावी आणि खेळाडूंनी विविध स्पर्धांमध्ये आपल्या शहराचे , राज्याचे , देशाचे नाव लौकिक करावे .


बॉलिवूडचा ‘किंग खान’ शाहरुख त्याच्या दमदार अभिनयासोबत आणखी एका गोष्टीसाठी ओळखला जातो , तो म्हणजे त्याचा विनोदी स्वभाव . रिअॅलिटी शो , एखादा कार्यक्रम किंवा पत्रकार परिषदमध्ये समोरच्याला न दुखावता स्पष्टवक्तेपणाने आपले विचार मांडणं आणि उत्तम विनोदबुद्धी या दोन गुणांमुळे तो लोकांशी जास्त जोडला गेला आहे . याचंच एक उत्तम उदाहरण नुकत्याच झालेल्या एका पत्रकार परिषदेत पाहायला मिळालं . शाहरुखच्या ‘टेड टॉक्स’ या कार्यक्रमासंदर्भात ही पत्रकार परिषद घेण्यात आली होती . शाहरुखला प्रश्न विचारताना एका पत्रकार महिलेने अनवधानाने त्याचा उल्लेख ‘सलमान’ असा केला . त्यानंतर लगेचच त्या महिलेने माफीही मागत तिची चूक सुधारली . मात्र यावर शाहरुखने दिलेल्या प्रतिक्रियेनंतर उपस्थितांमध्ये एकच हशा पिकला . शाहरुखने महिलेला तिचं नाव विचारलं . त्यावर ‘लिपिका , ’ असं उत्तर तिने दिलं . ‘घाबरू नको दीपिका , असं होतं कधी कधी , ’ असं म्हणत शाहरुखनेही चुकीच्या नावाचा उल्लेख केला . ‘ओह…मला माफ कर लिपिका , ’ असंही त्याने म्हटलं . त्याच्या या विनोदबुद्धीमुळे तिथे उपस्थित सर्वजण हसू लागले . वाचा : ट्विटरवर ‘रेपिस्ट’ म्हणणाऱ्या तरुणीला अर्जुन कपूरचं सडेतोड उत्तर टेलिव्हिजनवर शाहरुखचा ‘टे़ड टॉक्स’ हा शो लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीला येतोय . या परिषदेत शाहरुखला छोट्या पडद्यावरील सलमानच्या ‘बिग बॉस’ , अक्षयच्या ‘द ग्रेड इंडियन लाफ्टर चँलेज’ आणि अमिताभ बच्चन यांच्या ‘कौन बनेगा करोडपती’ या कार्यक्रमांशी असलेल्या स्पर्धेबाबत प्रश्न विचारला गेला . त्यावर ‘माझी कोणाशीही स्पर्धा नाही . सलमान आणि अक्षय त्यांच्या परीने चांगलं काम करत आहेत . त्यांचे शो माझ्या शोपेक्षा वेगळे आहेत . त्यामुळे इथे एकमेकांशी स्पर्धा करण्याचा प्रश्नच येत नाही , ’ असं उत्तर त्याने दिलं .


बॉलीवूडचा खिलाडी अक्षय कुमारचा मुलगा आरव हा मार्शल आर्टमुळे ब - याचदा चर्चेत असतो . पण यावेळी त्याने चर्चेत येण्याचे कारण काही वेगळेच आहे . यावेळी , तो चक्क त्याच्या एका मैत्रिणीसह प्रसारमाध्यमांच्या कॅमे - यात कैद झाला . ती त्याची गर्लफ्रेण्ड असल्याचे म्हटले जातेय . हे दोघेही चित्रपट पाहून बाहेर पडत होते त्याचवेळी फोटोग्राफर्सनी त्यांना घेरले . मग काय झाले ते तुम्हाला खालील फोटो पाहून कळलेच असेल . फोटोग्राफर्ससमोर आरव तर छानपैकी हसताना दिसला . तो अगदी सहजपणे माध्यमांना सामोरा गेला . पण , दुसरीकडे त्याची गर्लफ्रेण्ड चेहरा लपवताना दिसली . चेहरा लपवत ती गाडीत जाऊन बसली . यावेळी , आरवसह त्याचे इतर काही मित्रमंडळीही होते . त्यातील चेहरा लपवणारी मुलगी ही त्याची खास मैत्रीण म्हणजेच गर्लफ्रेण्ड असल्याचे म्हटले जातेय . आरव त्याच्या वडिलांच्या म्हणजेच अक्षयच्या पावलावर पाऊल टाकत आहे . अभ्यासासह तो कराटेही शिकत आहे . तो कुडो ब्लॅक बेल्टर आहे . अक्षय त्याच्या मुलांना माध्यमांपासून दूर ठेवणेच पसंत करतो . ट्विंकल आणि अक्षय त्यांच्या मुलांसह कुठेनाकुठे बाहेरगावी जातच असतात . जेणेकरून , प्रसारमाध्यमांपासून दूर त्यांच्या कुटुंबाला एक चांगला वेळ घालवता यावा . आरव आणि नितारा ही त्यांची दोन्ही मुले ग्लॅमरच्या दुनियेपासून लांबच राहतात .


‘एमआयटी’ या अमेरिकी संस्थेच्या वैज्ञानिकांनी एकाच टोचणीत बालकांना सर्व लशी देता येतील , असे महाइंजेक्षन तयार करण्याचे तंत्रज्ञान शोधून काढले आहे . त्रिमिती रचनात्मक पद्धत असे त्याचे नाव असून त्यात एकाचवेळी सर्व लशी देता येतील . यात नवीन सूक्ष्मकणांचा वापर केला असून यात कॉफी कपसारखी रचना असून त्या सूक्ष्म कपात लशीचे औषध ठेवून तो बंद केला जाईल . हे लसवाहक कप जैवअनुकूल घटकांचे असतील व विशिष्ट काळाने त्यांचे विघटन होईल , अर्थात त्याआधी लस शरीरात सोडलेली असेल . सूक्ष्ण कपांच्या माध्यमातून या लशी एकाच टोचणीत देता येतील , त्यामुळे वारंवार इंजेक्षन देण्याची वेळ येणार नाही , असे एमआयटीचे प्राध्यापक रॉबर्ट लँगर यांनी सांगितले . गरीब रूग्ण असलेल्या देशांना या इंजेक्षनचा फायदा होईल असा दावा यात करण्यात आला आहे . जर्नल सायन्समध्ये हे संशोधन प्रसिद्ध झाले आहे . विकसनशील देशातील बालकांना सर्व लशी पहिल्या किंवा दुसऱ्या वर्षी दिल्या जातात , त्या वेळी याचा फायदा होईल . लस वाहून नेण्यासाठी फोटोलिथोग्राफी तंत्र वापरून पातळ पडद्याचे कप तयार केले असून त्यात सिलिकॉनचा वापर केला आहे . एका काचेच्या पट्टीवर असे दोन हजार सूक्ष्म कप मावतात . ते पीएलजीए या विघटनशील बहुलकाचे बनलेले आहेत . औषधाची गळती न होता शरीरात गेलेल्या या जैविक कपातून ९ , २० व ४१ दिवसांनी औषध सोडले जाईल . हे प्रयोग उंदरात यशस्वी झाले आहेत . ओव्लबुमिन हे अंडय़ाच्या पांढऱ्या भागात आढळणारे प्रतिकार शक्तीस उत्तेजन देणारे प्रथिन या पद्धतीने शरीरात सोडण्यात आले . हजार दिवसांनी औषध शरीरात सोडले जाईल असे कपही यात तयार करण्यात आले आहेत . त्यामुळे एकदाच सर्व लशी दिल्या जातील त्या या कपमध्ये असतील व विशिष्ट काळाने शरीरात सोडल्या जातील , त्यामुळे वारंवार टोचावे लागणार नाही .


पावसाळा आला म्हटलं की घरात पहिला कार्यक्रम सुरु होतो तो म्हणजे छत्री शोधण्याचा… . पुर्वीच्या काळी लोक साधी काळी छत्री वापरायचे , पण सध्या छत्र्याही मॉडर्न झाल्या आहेत . वेगवेगळ्या सुंदर डिझाईन असलेल्या छत्र्यांना बाजारात चांगली मागणी असते . पण मग याच छत्रीवर जर तुम्ही स्वतः रंग दिलेत , किंवा काही लिहिलंत तर कसलं भारी वाटेल . नेमका हाच अनुभव मुक्ताक्षरे कॅलिग्राफी स्कूल ऑफ आर्टच्या विद्यार्थ्यांना आला . नुकतंच मुक्ताक्षरे कॅलिग्राफी स्कूल ऑफ आर्टने केळवा येथे अम्ब्रेला वर्कशॉपचं आयोजन केलं होतं . या वर्कशॉपचा मुख्य हेतू होता विद्यार्थ्यांना अम्ब्रेला कॅलिग्राफी शिकवणे . स्कूलचे आजी माजी असे एकूण ४५ विद्यार्थी या वर्कशॉपमध्ये सहभागी झाले होते . एरव्ही कागदावर उधळण्यात येणारे ते रंग आणि ते वळणदार अक्षर जेव्हा छत्रीवर कोरण्याची संधी विद्यार्थ्यांना मिळाली तेव्हा त्यांचाही उत्साह प्रचंड वाढला होता . मुक्ताक्षरे कॅलिग्राफी स्कूल ऑफ आर्टचे प्रमुख जय सावंत यांनी यावेळी विद्यार्थ्यांना अम्ब्रेला वर्कशॉपचे धडे दिले . त्यांच्या नेतृत्वाखाली विद्यार्थ्यांनीही दिलखुलासपणे छत्र्यांना निसर्गाची साथ देत रंग उधळले . सुरुवातीला आम्हाला जमेल की नाही अशी भीती वाटत होती . कारण कागदावर काम करणं सोपं असतं , पण छत्रीवर एकदा चूक झाली तर पुन्हा कसं करायचं असा प्रश्न पडत होता . पण जेव्हा करायला घेतलं तेव्हा हे इतकं सुंदर होईल याची आम्हालाही कल्पना नव्हती असं विद्यार्थ्यांनी सांगितलं आहे . विशेष म्हणजे यावेळी काही विद्यार्थ्यांनी कॅलिग्राफीचा वापर रांगोळीत कसा केला जाऊ शकतो याचा डेमो दाखवला . कॅलिग्राफी स्कूल ऑफ आर्टने यानंतरही पुन्हा एकदा हे वर्कशॉप घेण्याचं ठरवलं आहे . लवकरच मुंबईत किंवा मुंबईबाहेर वर्कशॉप घेतलं जाणार असल्याची माहिती जय सावंत यांनी दिली आहे .


संशोधकांनी कृत्रिम स्वादुपिंड विकसित केले असून ते स्वयंचलित पद्धतीने इन्सुलिन पुरवण्याचे काम करते . त्यामुळे मुलांच्या रक्तामधील साखरेची पातळी प्रभावी आणि सुरक्षितपणे नियंत्रणात राहत असून , यामुळे टाइप १ चा मधुमेह नियंत्रणात राहण्यास मदत होत असल्याचे संशोधकांनी सांगितले . कृत्रिमरीत्या तयार केलेल्या स्वादुपिंडाचे काम स्ययंचलित पद्धतीने रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात आणण्यासह त्याचे नियमन करणे आहे . यामुळे टाइप १ चा मधुमेह असणाऱ्या व्यक्तींची सातत्याने इन्सुलिनचे इंजेक्शन घेण्याची गरज कमी होणार असल्याचे संशोधकांनी म्हटले आहे . अमेरिकेतील व्हर्जिनिया विद्यापीठाच्या संशोधकांनी हे कृत्रिम स्वादुपिंड तयार केले आहे . स्मार्टफोनवर आधारित वायरलेस असणाऱ्या या स्वादुपिंडामुळे रक्तातील साखरेची पातळी ओळखली जाते . त्यानंतर आवश्यकता वाटल्यास इन्सुलिन पुरवण्यात येते . या कृत्रिम स्वादुपिंडामुळे स्वयंचलित पद्धतीने टाइप १ मधुमेहासाठी आवश्यक त्या प्रमाणात इन्सुलिन पुरवण्यात येते . हे अत्यंत सुरक्षित आणि परिणामकारक असून , ५ ते ८ वर्षांच्या मुलांना होणाऱ्या मधुमेहावर प्रभावी असल्याचे विद्यापीठाच्या मार्क डीबोईर यांनी म्हटले आहे . या अभ्यासासाठी पाच ते आठ वर्षे वयाच्या १२ मुलांचा समावेश करण्यात आला होता . या मुलांना टाइप १ चा मधुमेह होता . त्यांना इन्सुलिनचा पंप देऊन त्यांच्या शरीरातील साखरेची पातळी तपासण्यात आली . कृत्रिम स्वादुपिंडाच्या वापराला ही मुले सकारात्मक प्रतिसाद देत असल्याचे आणि त्याचा योग्य तो परिणाम होत असल्याचे या अभ्यासात दिसून आले .


भारतीय सैन्यदलाप्रती असणारी कृतज्ञतेची भावना व्यक्त करण्यासाठी अभिनेता अक्षय कुमार कधीही कचरत नाही . शहीदांच्या कुटुंबांना तर हा खिलाडी कुमार नेहमीच सढळ हाताने मदत करतो . त्यामुळे आपल्या देशाप्रतीची जबाबदारी जाणणाऱ्या या अभिनेत्याबद्दल अनेकांच्या मनात आदर आहे . जम्मू - काश्मीर येथे झालेल्या आतंकवादी हल्ल्यानंतर भारतीय सैन्यदलातील जवानांप्रती अनेकांनी कृतज्ञतेच्या भावना व्यक्त केल्या होत्या . शासनातर्फेही विविध दहशतवादी हल्ल्यांमध्ये शहीद झालेल्या जवानांच्या कुटुंबियांना मदतीचा हात देण्यात आला होता . बॉलिवूडमधूनही विविध कलाकारांनी शहीद जवानांप्रती कृतज्ञतेची भावना व्यक्त करत सोशल मीडियाच्या माध्यमातून त्यांच्या प्रतिक्रिया दिल्या होत्या . पण , या सर्व कलाकारांमध्ये स्वतःचे वेगळेपण सिद्ध केले आहे ते म्हणजे अभिनेता अक्षय कुमारने . भारत - पाकिस्तान सीमेवर दहशतवादी कारवायांना सामोरे जात असताना वीरमरण आलेल्या एका शहीद जवानाच्या कुटुंबाच्या मदतीसाठी खिलाडी कुमार पुन्हा पुढे सरसावला आहे . जोधपूरच्या शहीद प्रभुसिंग यांच्या कुटुंबाबद्दल फक्त सहानुभूतिच न दाखवता खिलाडी कुमारने त्यांना आर्थिक मदतही केली आहे . ९ लाख रुपयांची मदत करत अक्षय कुमारने पुन्हा एकदा एक आदर्श अनेकांसमोर उभा केला आहे . २२ नोव्हेंबरला जम्मू - काश्मीरच्या माछिल भागामध्ये पाकिस्तातर्फे करण्यात आलेल्या एका हल्ल्यात भारतीय सैन्यदलातील तीन जवानांना वीरमरण आले . या तीनपैकीच एक जवान म्हणजे शहीद प्रभुसिंग . अवघ्या २५ वर्षांचा असणारा प्रभुसिंग चार वर्षांपूर्वीच सैन्यदलात रुजू झाला होता . प्रभुसिंगच्या पश्चात त्याची पत्नी आणि एक मुलगी असे कुटुंब आहे . याआधीही खिलाडी कुमारने शहीदांच्या कुटुंबाला मदत केली होती . चित्रपटांच्या चित्रीकरणामध्ये व्यग्र असूनही खिलाडी कुमार त्याच्या सैन्यदलातील मित्रमंडळींसोबत संपर्कात आहे . याआधीही अक्षयने शहीदांच्या कुटुंबियांना मदत केली होती . त्यामुळे सध्यातरी देशाप्रती आणि सैन्यदलाप्रती नेहमीच मदतीसाठी पुढे सरसावणाऱ्या कलाकारांमध्ये अभिनेता अक्षय कुमारचे नाव नेहमीच पुढे असते . दरम्यान खिलाडी कुमार सध्या त्याच्या ‘टॉयलेट - एक प्रेम कथा’ या चित्रपटाच्या चित्रीकरणामध्ये व्यग्र आहे . दरम्यान हा चित्रपट गेल्या काही दिवसांपासून अडचणीत आला आहे . उत्तर भारतामध्ये सध्या या चित्रपटाचे चित्रीकरण सुरु आहे .


कुस्त्यांची मातीवर खेळली जाणारी दंगल मॅटवरही खेळविली जावी , त्याचा फायदा आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांसाठी होईल , असे मत भारतीय कुस्तीगीर महासंघाचे सचिव विनोद तोमर यांनी व्यक्त केले . सब ज्युनियर राष्ट्रीय स्पर्धेच्या निमित्ताने तोमर येथे आले आहेत . त्या वेळी संपर्क साधला असता , त्यांनी मते सविस्तर मांडली . ते म्हणाले , ‘‘मॅटवर कुस्ती खेळविण्यात आता उत्तरेकडील राज्यांनी सुरवात केली आहे . त्याचबरोबर आता सर्वोच्च वजनी गटाकडे ( हेवीवेट ) दुर्लक्ष करण्याची वेळ आली आहे . दंगली आयोजित करताना ऑलिंपिक वजनी गटांचा विचार करायला हवा . पदक विजेते मल्ल याच वजनी गटातून मिळणार आहेत . एकाच वजनी गटाच्या दंगल आयोजित करून एकालाच घवघवीत पारितोषिक देण्यापेक्षा ती रक्कम वजनी गटात विभागून मिळाल्यास आपल्याच मल्लांना आधार मिळणार आहे . ’’ ब्रिजभूषण यांच्याप्रमाणे तोमर यांनीदेखील गुणवत्ता असूनही महाराष्ट्र मागे राहात असल्याबद्दल खंत व्यक्त केली . ते म्हणाले , ‘‘महाराष्ट्रात जेव्हा जेव्हा आलो तेव्हा प्रत्येक वेळेस मला येथील कुस्तीविषयी असलेली निष्ठा वाढलेलीच दिसली . पण याचे रुपांतर पदकांत किंवा यशात झालेले दिसत नाही . याचा विचार त्यांनी करायला हवा . महाराष्ट्र केसरी किंवा अन्य कुस्तीच्या मैदानांना होणाऱ्या गर्दीत अडकून न पडता कुस्ती वाढविण्यासाठी प्रयत्न केले तरच महाराष्ट्रातील कुस्ती प्रगतिपथावर येईल . ’’ तोमर म्हणाले . . . सुशील कुमारचे पहिले ऑलिंपिक पदक देशातील कुस्तीला दिशा देण्यासाठी प्रेरक ठरले . रिओ ऑलिंपिकसाठी झालेला वाद दुर्दैवी होता . नरसिंगच्या प्रामाणिक प्रयत्नांना यश मिळाले नाही . नरसिंग उत्तेजक घेणारा मल्ल नाही . जेव्हा जेव्हा चाचणीसाठी बोलावले तेव्हा तो उपस्थित राहिला . ऑलिंपिकसाठी पात्र ठरल्यावर कुणी अशी चूक करणार नाही . हरियाना हा भारतातील कुस्तीचा गड आहे . या वेळी ऑलिंपिकमध्ये पदकांची संख्या वाढेल .


एक लाल मातीचा राजा आणि दुसरा टेनिसचा सुपरस्टार . . आधुनिक टेनिसचे शिलेदार असणारे रॉजर फेडरर आणि राफेल नदाल नदाल ऑस्ट्रेलियन खुल्या स्पर्धेच्या निमित्ताने ग्रँड स्लॅम स्पर्धेच्या अंतिम लढतीत समोरासमोर उभे ठाकणार आहेत . १७ ग्रँड स्लॅम जेतेपदे नावावर असलेला फेडरर पाच वर्षांनंतर जेतेपद पटकावण्यासाठी आतूर आहे , तर राफेल नदाल १५वे ग्रँड स्लॅम जेतेपद नावावर करण्यासाठी सज्ज आहे . जागतिक क्रमवारीत अव्वल स्थानी विराजमान असलेला अव्वल मानांकित अँडी मरे आणि नोव्हाक जोकोव्हिच यांचे आव्हान संपुष्टात आल्यामुळे फेडरर - नदाल यांच्यात महामुकाबला होण्याची शक्यता निर्माण झाली . दुखापतीमुळे हालचालींवर आलेल्या मर्यादा , युवा खेळाडूंची ऊर्जा यांना पुरेपूर टक्कर देत फेडरर आणि नदाल यांनी अंतिम फेरी गाठली . कदाचित हे दोघंही यापुढे ग्रॅण्डस्लॅमच्या अंतिम फेरीत खेळताना पाहायला मिळतील , याची शक्यता फारच कमी आहे . त्यामुळे या दोन अव्वल दर्जाच्या टेनिसपटूंचा सामना याची देही याची डोळा पाहण्यासाठी संपूर्ण जग आतुर आहे . राफेल नदाल विरुद्ध रॉजन फेडरर ऑस्ट्रेलियन ओपनचा अंतिम सामना २९ जानेवारी रोजी होणार आहे . फेडरर विरुद्ध नदाल सामना ऑस्ट्रेलियाच्या रोड लावेर अरेना या मेलबर्न येथील कोर्टवर होणार आहे . टेलिव्हिजनवर फेडरर विरुद्ध नदाल सामना सोनी सिक्स या वाहिनीवर पाहता येणार आहे . ‘सोनी सिक्स एचडी’वरही सामन्याचे थेट प्रक्षेपण पाहता येईल . फेडरर विरुद्ध नदाल सामन्याचे प्रक्षेपण दुपारी दीड वाजल्यापासून सुरू होईल . फेडरर विरुद्ध नदाल सामन्याचे लाइव्ह अपडेट्स www . loksatta . com वर पाहता येतील .


पहिल्या डावात पावणे चारशेहून अधिक धावा उभारल्यानंतरही महाराष्ट्राला रणजी करंडक लढतीत रेल्वेविरुद्ध वर्चस्व राखण्यात अपयश आले . महाराष्ट्राच्या ४८१ धावांना उत्तर देताना रेल्वेने ५ बाद ३३० अशी दमदार मजल मारली असून , उद्या सामन्याचा अखेरचा दिवस आहे . मोटवानीने अखेरच्या खेळाडूंबरोबर महाराष्ट्राचा डाव भक्कम केला होता . पण , या भक्कमतेला तिसऱ्या दिवशी शनिवारी गोलंदाजांच्या अपयशाने तडा गेला . महाराष्ट्राच्या गोलंदाजांना पहिल्या सामन्याप्रमाणे या सामन्यातही सूर गवसला नाही . त्यांनी २५ अवांतर धावा दिल्या . त्यातच क्षेत्ररक्षकांनी साथ न दिल्यामुळे रेल्वेला यजमानांना चोख उत्तर देणे शक्य झाले . हेच या सामन्याच्या तिसऱ्या दिवसाचे सार होते . रेल्वे संघ तिसऱ्या दिवसअखेरीस अजूनही १५१ धावांनी पिछाडीवर असला , तरी त्यांचे पाच गडी बाद व्हायचे बाकी आहेत . त्यामुळे आता सामना अनिर्णित राहणार हे निश्चित आहे . पहिल्या डावातील आघाडीचे तीन गुण कोण मिळवतो हेच आता अखेरच्या दिवसाच्या खेळातील औत्सुक्य असेल . पी . एस . सिंग नितीन भल्ले , शिवकांत शुक्ला यांनी अर्धशतकी खेळी करत संथ का होईना , पण रेल्वेच्या धावांचा वेग राखला . बिनबाद ८८ या दुसऱ्या दिवसअखेरच्या सुरवातीनंतर आज रेल्वेला सुरवातीलाच धक्का बसला . दुसऱ्याच षटकांत खुराणाने वाकसकरला बाद करून महाराष्ट्राला यश मिळवून दिले . संयमी अर्धशतकी खेळी करणाऱ्या शिवकांत शुक्लाचा अडथळाही प्रदीप दाढेने दूर केला . त्याने १२५ चेंडूत ६२ धावा केल्या . मात्र , या आश्वासक सुरवातीचा फायदा महाराष्ट्राच्या गोलंदाजांना उठवता आला नाही . रणजी पदार्पण करणाऱ्या प्रथम सिंगने महाराष्ट्राच्या गोलंदाजांना निराश केले . अर्थात , यष्टिरक्षक मोटवानीकडून मिळालेल्या जीवदानाचा त्याला फायदा उठवता आला नाही . प्रथम आणि महेश रावत पाठोपाठ बाद झाले . रेल्वे या वेळी ५ बाद २८६ अशा स्थितीत होता . याचाही फायदा महाराष्ट्र उठवू शकले नाही . अरिंदम आणि मनीष रावत यांनी ४४ धावांची नाबाद भागीदारी करून रेल्वेच्या आघाडीच्या आशा कायम ठेवल्या . खेळ थांबला तेव्हा अरिंदम ४४ , तर मनीष राव १९ धावांवर खेळत होता . संक्षिप्त धावफलक - महाराष्ट्र ४८१ , रेल्वे पहिला डाव ११४ षटकांत ५ बाद ३३० ( शिवकांत शुक्ला ६२ , प्रथम सिंग ७३ , नितीन भल्ले ५६ , अरिंदम घोष खेळत आहे ४४ , मनीष राव खेळत आहे १९ , चिराग खुराणा २ - ५० )


शूटिंगमध्ये देशाला पहिले ऑलिंपिक पदक मिळवून देणारे राजवर्धनसिंह राठोड यांचा मुलगा मानवादित्य त्यांच्याच पावलावर पाऊल टाकून शूटिंगमध्ये आपले वेगळेपण सिद्ध करत आहे . राष्ट्रीय स्पर्धांबरोबरच त्याने आंतरराष्ट्रीय ज्युनिअर स्पर्धांमध्ये आपल्या कामगिरीचा ठसा उमटविला आहे . राजवर्धनसिंह राठोड यांना दुसरे ऑलिंपिक पदक आणणे आता शक्य नसले तरी त्यांचा मुलगा मानवादित्य ही कामगिरी करू शकतो , असा विश्वास बाळगण्यास हरकत नाही . राठोड कुटुंब तसे क्रीडाप्रेमीच आहे . मानवादित्य याचा जन्म आणि बालपण सारे शूटिंगभोवतीच गुंफले गेले आहे . त्यामुळे त्याला शूटिंगचे बाळकडू लहानपणापासूनच मिळाले . राजवर्धनसिंह यांनी २०१४ च्या अथेन्स ऑलिंपिकमध्ये देशाला डबल ट्रप प्रकारात रौप्यपदक मिळवून दिले . त्यानंतर अवघ्या नऊ वर्षांतच मानवादित्यने राष्ट्रीय ज्युनिअर गटाचे विजेतेपद पटकाविताना सुवर्ण जिंकले . मुलाचे पहिले यश पाहून राजवर्धनसिंह यांना तर ऑलिंपिकमध्ये पदक मिळविल्याइतका आनंद झाला होता . मानवची शैली तशीच आहे . एकाग्रता , नजर , हालचाली , स्टाईल यामुळे अनेकांना राजवर्धन यांचा खेळ पुन्हा पाहायला मिळतो , असेच वाटते . लक्ष्याचा वेध घेण्याची त्याची क्षमता आणि तंत्रशुद्धता दिवसेंदिवस अधिक काटेकोर आणि मोठ्या यशाच्या जवळ नेणारी आहे . ज्युनिअर गटात युरोपमध्ये झालेल्या विविध स्पर्धांमध्ये एकाच वर्षी मानवादित्यने चार सुवर्ण , सहा रौप्य आणि दहा कास्यपदके पटकाविली . त्यातील दोन स्पर्धा जगात सर्वोत्कृष्ट म्हणून गणल्या जातात . तो मानव किंवा मॉली या टोपणनावाने ओळखला जातो . राजवर्धन जेव्हा भारतीय वरिष्ठ संघाच्या वर्ल्ड कप संघाचे सदस्य होते तेव्हा मानवची राष्ट्रीय ज्युनिअर संघासाठी निवड झालेली होती . मानवने पुढे फिनलॅंड येथे झालेल्या स्पर्धेत शॉटगन प्रकारात रौप्य आणि कझाकिस्तानमध्ये झालेल्या आशियाई शॉटगन स्पर्धेत कास्यपदक पटकाविले . राजवर्धन त्यावेळी त्याच्याबद्दल कौतुकाने म्हणाले होते , की त्याला शूटिंगची आवड निर्माण झाली नसती तरच नवल वाटले असते . कारण त्याचे सारे बालपण शूटिंग रेंजवर गेले . त्याच्याभोवती अनेक खेळाडूंचा वावर असायचा . त्यामुळे मी त्याला जबरदस्तीने या क्रीडा प्रकाराकडे वळविण्याची गरज नव्हतीच . तो नैसर्गिकच याकडे आकृष्ट झाला आहे . मानव म्हणतो , ‘‘आमच्या घरामध्येच रेंज आहे . तेथे वडील तासन् तास सराव करायचे . मी ते पाहतच मोठा झालो . मी अनेकदा बंदुकीने सरावाची इच्छा व्यक्त केली होती . त्यावर वडील फक्त हसून म्हणायचे , की तू अजून लहान आहेस . थोडा मोठा झालास की तुलाही माझ्यासारखा सराव करता येईल . एके दिवशी त्यांनी मला गन भेट दिली . मला ती खूपच आवडली होती . ’’ मानवादित्य ज्युनिअर गटातील आता अग्रेसर खेळाडू झाला आहे ; पण वैशिष्ट्य असे , की त्याला त्याचे वडील कधीच प्रशिक्षण देत नाहीत . या संदर्भात राजवर्धन यांनी एका मुलाखतीत म्हटले आहे , की वडील आणि प्रशिक्षक या दोन्ही भूमिकांना एकच व्यक्ती पुरेसा न्याय देऊ शकत नाही . त्यामुळे तुमच्या नात्यावरही ताण येऊ शकतो . त्याने कोणताही ताण न घेता सराव केला पाहिजे , हीच भूमिका त्याचा प्रशिक्षक न होण्यामागची आहे . गरज पडेल तेव्हा त्याला टिप्स् मात्र देत असतो . मानव २०१३ पासून विविध स्पर्धांतून सहभागी होत आहे . पहिल्या वर्षी त्याला म्हणावे इतके यश संपादन करता आले नाही ; मात्र कठोर सराव आणि वडिलांचे मार्गदर्शन अशा दोन्हींमुळे त्याच्या कामगिरीत सुधारणा झाली . त्याचे फळ म्हणून त्याने आंतरराष्ट्रीय ज्युनिअर स्पर्धांतून चमकदार कामगिरी केली आहे . मानवला खरे तर आता वरिष्ठ गटाचे वेध लागले आहेत . या गटातही तो वडिलांप्रमाणेच उत्तुंग कामगिरी करेल , अशी अपेक्षा आहे .


बॉलिवूडमधले क्यूट कपल अशी अक्षय कुमार आणि ट्विंकल खन्ना यांची ओळख आहे . मिसेस फन्नीबोन्स या नावाने प्रसिद्ध असलेल्या ट्विंकलने नुकताच तिचा ४२ वा वाढदिवस साजरा केला . साऊथ आफ्रिकेच्या केप टाऊन येथे संपूर्ण कुटुंबियांसोबत अक्षयने तिच्या वाढदिवसाचे सेलिब्रेशन केले . ट्विंकल आणि अक्षयची ही आवडती जागा आहे . अक्षयने सोशल मीडियावर ट्विंकलला वाढदिवसाचा शुभेच्छा देत छानसा मेसेज लिहिला होता . त्याने इन्स्टाग्रामवर लिहिले की , ‘तुझे प्रेम , विनोद बुद्धी आणि वेडपण मला प्रत्येक दिवशी तुझ्या प्रेमात पडायला भाग पाडतं . वाढदिवसाच्या शुभेच्छा टिना . . कधीच बदलू नकोस . ’ संपुर्ण कुटुंब केप टाऊनमध्ये अजून काही दिवस राहणार आहे . नवीन वर्षाचे स्वागत अक्षय आणि ट्विंकल त्यांच्या कुटुंबियांसोबत तिथूनच करणार आहेत . या दिवशी ट्विंकलच्या मात्र संमिश्र भावना होत्या . तिचे बाबा म्हणजेच बॉलिवूडचे पहिले सुपरस्टार राजेश खन्ना यांचा वाढदिवसही याच दिवशी असतो . तिने आपल्या वाढदिवसाचे ट्विट करताना म्हटले की , ‘मी फार नशीबवान आहे की माझ्या बाबांच्याच वाढदिवसासोबत माझा वाढदिवस येतो . आता मित्र , परिवार , वाइन , चिज आणि बाबांचे आवडते क्रिम ब्रुली . ’ तिच्या आधीच्या ट्विटमध्ये तिने राजेश खन्नासोबतचा एक फोटो शेअर केला आहे . ‘मला तुम्ही प्रत्येक गोष्टीत दिसता , माझ्या प्रतिबिंबात तुम्ही दिसता , बहिणीच्या चेहऱ्यावर तुमचे प्रतिबिंब दिसत , माझ्या मुलाच्या भुवयांच्या आकारात मी तुम्हाला अजूनही पाहू शकते . ’ त्यांच्या कुटुंबासोबत आरवही होता . कुटुंबाशिवाय अक्षय आणि ट्विंकलसोबत त्यांचे जवळचे मित्रही होते .


‘कहो ना प्यार है’ या चित्रपटातून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केल्यानंतर अभिनेता हृतिक रोशनसाठी २००३ हे वर्ष खास ठरलं . कारण याच वर्षी त्याचा ‘कोई मिल गया’ हा अनोख्या विषयाचा चित्रपट प्रदर्शित झाला आणि चाहत्यांनी त्याला भरभरून प्रेम दिले . हा चित्रपट इतका गाजला की तेव्हाच दिग्दर्शक आणि हृतिकचे वडील राकेश रोशन यांनी त्याच्या सीरिजची घोषणा केली होती . ‘क्रिश’ या चित्रपटातून प्रेक्षकांच्या भेटीला आलेला हृतिक लहान मुलांसाठी सुपरहिरो ठरला . बुधवारी त्याच्या ४४व्या वाढदिवसानिमित्त राकेश रोशन यांनी ‘क्रिश ४’ची घोषणा करत हृतिकला आणि त्याच्या चाहत्यांना अनोखी भेट दिली आहे . ट्विटरवर राकेश रोशन यांनी ही घोषणा केली . ”क्रिश ४’च्या प्रदर्शनाच्या तारखेची घोषणा करण्याचा आजचा दिवस सर्वोत्तम आहे . २०२०च्या ख्रिसमसला हा चित्रपट प्रेक्षकांच्या भेटीला येणार आहे . हृतिकच्या वाढदिवसानिमित्त त्याच्या सर्व चाहत्यांसाठी ही भेट आहे , ’ असे ट्विट त्यांनी केले . क्रिश ३’मध्ये विवेक ओबेरॉयने खलनायकी भूमिका साकारली होती . चित्रपटाच्या चौथ्या सीरिजची घोषणा केल्यानंतर त्यानेही आनंद व्यक्त केला . ‘क्रिश’च्या मागील दोन चित्रपटांमध्ये अभिनेत्री प्रियांका चोप्रा मुख्य भूमिकेत होती . मात्र या चौथ्या सीरिजमध्ये कोणती अभिनेत्री हृतिकसोबत भूमिका साकारणार याची माहिती अद्याप स्पष्ट झालेली नाही . ’ ‘कोई मिल गया’ आणि ‘क्रिश’ हो दोन्ही चित्रपट बॉक्स ऑफीसवर प्रचंड गाजले होते . पण ‘क्रिश ३’ला मात्र तेवढे यश मिळाले नव्हते . आता ‘क्रिश ४’चे कथानक आणि त्यामध्ये कोणते कलाकार पाहायला मिळतील याबद्दल प्रेक्षकांमध्ये उत्सुकता पाहायला मिळत आहे . सध्या हृतिक गणितज्ज्ञ आनंद कुमार यांच्या जीवनावर बेतलेल्या चित्रपटात मुख्य भूमिका साकारण्यासाठी तयारी करत आहे . ‘सुपर ३०’ असे शीर्षक असलेल्या या चित्रपटात तो स्वतः आनंद कुमार यांची भूमिका साकारणार आहे .


बॉलिवूड वर्तुळात वरवर बराच झगमगाट आणि कलाकारांमध्ये जीवाभावाची मैत्री दिसत असली तरही खरे चित्र काही वेगळेच असते . हृतिक आणि कंगना किंवा इतर काही सेलिब्रिटींमध्ये असणारे वाद पाहता याचा अंदाज लावता येणे सहज शक्य होते . कलाकारांमध्ये असणारे मतभेद हा आताच प्रकाशझोतात आलेला मुद्दा नसून ९० च्या दशकातही काही प्रसिद्ध सेलिब्रिटींमध्ये वादाची ठिणगी आणि आरोप - प्रत्यारोपांचे सत्र चालल्याचे पाहायला मिळाले होते . अजय देवगण , रवीना टंडन या दोघांमध्ये त्यावेळी वादाची ठिणगी उडाल्याची चर्चा होती . इतकेच नव्हे तर अजय आणि रवीना त्यावेळी एकमेकांना डेट करत असल्याचेही म्हटले जात होते . अभिनेत्री करिष्मा कपूरसोबतही त्याचे नाव जोडले गेले होते . पण , रवीना आणि त्याच्या नात्याविषयी नकारात्मक गोष्टीच जास्त चर्चेत होत्या . १९९४ मध्ये एका मुलाखतीत अजयने रवीनाबद्दल केलेल्या वक्तव्यामुळे तर अनेकांच्याच भुवया उंचावल्या . एका प्रसिद्ध मासिकाशी बोलताना अजय म्हणाला होता , ‘तिच्याविषयीची काही माहिती मी जर सर्वांसमोर उघड केली तर , ती कोणासमोर तोंड दाखवण्यालायकही राहणार नाही . ’ अजय आणि रवीना रिलेशनशिपमध्ये असतेवेळीच करिष्माकडे त्याची ओढ जास्त वाढू लागली . ज्यामुळे शेवटी रवीनासोबतच्या त्याच्या नात्यात दुरावा आला . बऱ्याच वादांनतर ते दुरावले खरे पण , त्यानंतरच्या बऱ्याच मुलाखतींमध्ये याविषयीचा भडका पाहायला मिळाला . माध्यमांशी संवाद साधताना प्रत्येक मुलाखतीत त्या दोघांनीही एकमेकांविषयी वाईट बोलण्यास सुरुवात केली . एका मुलाखतीत तर , त्याने रवीनाला जन्मतःच खोटेपणाने वागण्याची सवय असल्याचे स्पष्ट केले . वाचा : ब्रिटनच्या शाही विवाहातल्या काही जगावेगळ्या पद्धती तुम्हाला माहितीये ? ‘तिने मानसोपचार तज्ज्ञांची मदत घ्यावी नाहीतर काही दिवसांनी तिला वेड लागेल . हवंतर मी तिला डॉक्टरांकडे जाण्यापर्यंत साथ देतो’ , असे तो एका मुलाखतीत म्हणाला होता . रवीनाशी आपले कधीच कोणत्याही प्रकारचे नाते नव्हते असेच अजय नेहमी म्हणत होता . त्याच मुलाखतीत ज्यावेळी त्याला रवीनासाठी लिहिलेल्या प्रेमपत्रांविषयी विचारण्यात आले होते , तेव्हा कोणती प्रेमपत्र ? असा प्रतिप्रश्न करत त्याने सर्वांनाच थक्क केले होते . ‘त्या मुलीला सांगा की तिने पुढे येऊन ती पत्र माध्यमांसमोर आणावीत . तिच्या कल्पनाशक्तीचे उदाहरण मलाही पाहायचे आहे . फक्त प्रकाशझोतात येण्यासाठीच ती स्वतःचे नाव माझ्यासोबत जोडतेय’ , असे अजय म्हणाला होता . अजय देवगण सध्या बॉलिवूडमध्ये ‘फॅमिली मॅन’ म्हणून ओळखला जात असला तरीही त्याच्या खासगी आयुष्याविषयीसुद्धा एकेकाळी बऱ्याच चर्चा रंगल्या होत्या हे मात्र नाकारता येणार नाही .


सरस्वती मालिकेमध्ये दुर्गा आणि सरस्वतीच्या आयुष्यात गेल्या काही दिवसांमध्ये बऱ्याच घटना घडल्या . सरस्वती– राघवची भेट होता होता राहणे , भुजंगचं सरस्वती आणि देवाशिषचे लग्न होत असतानाचं मोठे नाटक रचणे . भुजंग आतापर्यंत सगळी खेळी सफाईदारपणे खेळत आला आहे . पण आता येणाऱ्या काही भागांमध्ये प्रेक्षकांना सरस्वती आणि मोठ्या मालकांमधील प्रेमाचे काही क्षण पाहता येणार आहेत . मोठे मालक म्हणजेच राघव जसा सरस्वतीवर प्रेम करायचा , तिची काळजी घ्यायचा हे सगळं पुन्हा एकदा घडणार आहे . या गोष्टी घडल्यानंतर सरस्वतीला आठवेल का की राघवच तिचा नवरा आहे ? भुजंगची पत्नी ही सरू आहे हे सत्य राघवला कळेल का ? सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे प्रेक्षक ज्या क्षणाची वाट बघत आहे ते आता घडणार आहे . सरस्वती आणि दुर्गा समोरासमोर येणार आहेत . हे सगळं पाहण्यासाठी कलर्स मराठीवर संध्याकाळई ७ वाजता सरस्वती मालिका पाहायला विसरू नका . या आठवड्यात राघव सरस्वतीला रुग्णालयात घेऊन जाणार आहे . पण , राघव अनभिज्ञ आहे की , तो दुर्गाला नाही तर सरस्वतीलाच रुग्णालयात घेऊन जात आहे . जिथे त्याला हे सत्य कळणार आहे की , सरस्वती आता फक्त काही महिनेच आपल्यासोबत असणार आहे , जे ऐकून राघव पूर्णपणे खचून जाणार आहे . सरस्वती खूप मोठ्या प्रश्नात आहे की , राघव तिची इतकी सेवा , काळजी का करत आहे ? तिला कुंकू लावणे , खाऊ घालणे . पण , येणारे पुढील भाग हे प्रेक्षकांची उत्सुकता वाढवणारे असतील यात काही शंका नाही .


मुगुरुझा , शारापोव्हा यांचा धडाकेबाज विजय कारकिर्दीतील ११व्या फ्रेंच विजेतेपदाकडे आगेकूच करताना राफेल नदालने रिचर्ड गास्केटचा सपशेल धुव्वा उडवत फ्रेंच खुल्या टेनिस स्पर्धेत चौथ्या फेरीत स्थान मिळवले . त्याच्याबरोबरच विजेतेपदाचे दावेदार असलेल्या मरीन चिलीचने , तर महिलांमध्ये गर्बिन मुगुरुझा व मारिया शारापोव्हा या दोन्ही माजी विजेत्या खेळाडूंनी आपल्या प्रतिस्पर्धी खेळाडूंवर धडाकेबाज विजय मिळवला , तर पेत्रा क्विटोव्हा व एलिना स्वितोलिना यांना मात्र पराभवाचा धक्का बसला . नदालने फ्रेंच स्पर्धेचा अनभिषिक्त सम्राट असल्याची झलक दाखवताना गास्केटची ६ - ३ , ६ - २ , ६ - २ अशी धूळधाण उडवली . नदालने चतुरस्र खेळ करीत त्याची दमछाक केली . नदालने फोरहँडच्या खणखणीत फटक्यांपुढे गास्केटचा बचाव निष्प्रभ ठरला . नदालने या स्पर्धेत सलग ३४ सेट्स जिंकले आहेत . बियोन बोर्गने १९७९ ते १९८१ या कालावधीत सलग ४१ सेट्स जिंकण्याची किमया साधली होती . नदालला चौथ्या फेरीत मॅक्समिलन मार्टेररचे आव्हान असणार आहे . मार्टेररने जुर्गेन झॉपची आश्चर्यजनक विजयाची मालिका ६ - २ , ६ - १ , ६ - ४ अशी लीलया रोखली . तृतीय मानांकित चिलीचने आक्रमक खेळाच्या जोरावर स्टीव्ह जॉन्सनला ६ - ३ , ६ - २ , ६ - ४ असे निष्प्रभ केले . उत्तेजकामुळे दीड वर्षे स्पर्धात्मक टेनिसपासून दूर असलेल्या शारापोव्हाला येथील पहिल्या दोन फेऱ्यांमध्ये संघर्ष करावा लागला होता . मात्र आपल्याकडे ग्रँडस्लॅम जिंकण्याची क्षमता आहे , याचा प्रत्यय घडवताना तिने कॅरोलिना प्लिस्कोवाला ६ - २ , ६ - १ अशी धूळ चारली . शारापोव्हाने येथे २०१२ व २०१४मध्ये विजेतेपद पटकावले होते . ती म्हणाली , ‘‘प्लिस्कोवा ही अतिशय तुल्यबळ खेळाडू असल्यामुळे सुरुवातीपासून आक्रमक खेळ करण्याची माझी योजना होती व त्यानुसारच माझा खेळ झाला . येथील चाहत्यांनी मला भरपूर प्रोत्साहन दिले . त्यामुळेच मी विजयी झाले . ’’ मुगुरुझाने समंथा स्टोसूरसारख्या अनुभवी खेळाडूवर ६ - ० , ६ - २ असा एकतर्फी विजय मिळवला . तिने फोरहँडच्या ताकदवान फटक्यांबरोबरच खोलवर सव्र्हिस करीत समंथाला फारशी संधी दिली नाही . आठव्या मानांकित क्विटोव्हाला २५वी मानांकित खेळाडू अॅनेट कोन्टावेटने ७ - ६ ( ८ - ६ ) , ७ - ६ ( ७ - ४ ) असे संघर्षपूर्ण लढतीनंतर पराभूत केले . चौथ्या मानांकित स्वितोलिनालादेखील निराशाजनक कामगिरीला सामोरे जावे लागले . ३१वी मानांकित मिहेला बुझार्नेस्कूने तिचा ६ - ३ , ७ - ५ असा सरळ दोन सेट्समध्ये पराभव केला . १०व्या मानांकित स्लोएनी स्टीफन्सने उत्कंठापूर्ण लढतीत कॅमिला गिओर्गीला ४ - ६ , ६ - १ , ८ - ६ असे हरवले . पुरुष गटात कॅरेन खाचानोवने १५वा मानांकित लुकास पौलीवर ६ - ३ , ७ - ५ , ६ - ३ असा सनसनाटी विजय नोंदवला व चौथी फेरी गाठली . दुसऱ्या सेटमध्ये २ - ५ अशा पिछाडीवरून त्याने सलग पाच गेम्स घेताना फोरहँड व बॅकहँडच्या फटक्यांचा सुरेख खेळ केला . १८वा मानांकित फॅबिओ फोगनिनीने १६वा मानांकित काईल एडमंडवर पाच सेट्सच्या झुंजीनंतर विजय मिळवला . त्याने रोमहर्षक झालेला हा सामना ६ - ३ , ४ - ६ , ३ - ६ , ६ - ४ , ६ - ४ असा जिंकला . सातव्या मानांकित डॉमिनिक थिमने मॅटेओ बेरेटिनीचे आव्हान ६ - ३ , ६ - ७ ( ५ - ७ ) , ६ - ३ , ६ - २ असे संपुष्टात आणले . बोपण्णाची दुहेरीत आगेकूच भारताचे एकमेव आशास्थान राहिलेल्या रोहन बोपण्णा याने रॉजर व्हॅसेलीनच्या साथीने दुहेरीत उपांत्यपूर्व फेरी गाठली . या जोडीने अग्रमानांकित मार्सेलो मेलो व लुकाझ क्युबोट यांच्यावर ६ - ४ , ७ - ६ ( ७ - १ ) अशी मात केली .


सडपातळ होण्यासाठी तुम्ही आहारनियमन ( डाएट ) करता मात्र काहीच परिणाम होत नाही . मग तुमच्या नियोजनात काही चूक तर नाही ना ? काही आवडणारे पदार्थ आहारात टाळून मग बारीक होऊ यासाठी प्रयत्न केले जातात . मात्र त्याचा परिणाम फारसा होत नाही . त्यापेक्षा तुम्हाला जेवताना आनंद वाटेल असा पौष्टिक आहार करा , असा सल्ला संशोधकांनी दिला आहे . जे आवडते ते खाण्याचे टाळल्यास अनेक वेळा परिणाम उलटा होतो , असे मत अमेरिकेच्या बेलोर विद्यापीठातील मेरिडीथ डेव्हिस यांनी व्यक्त केले . याबाबत ५४२ जणांचा समावेश करून तीन अभ्यास करून हे निष्कर्ष काढल्याचे त्यांनी सांगितले . याबाबत काही जणांना जेव्हा विचारणा केली तेव्हा काही गोष्टी आम्ही खाताना कटाक्षाने टाळत असल्याचे त्यांनी सांगितले . ज्यांचे खाण्यावर नियंत्रण कमी आहे त्यांना असे नियमन करण्यात फारसे यश मिळत नाही . अशा लोकांना तेलकट पदार्थ अधिक आवडतात , तर उत्तम आहारनियमन करणाऱ्या व्यक्ती हे पदार्थ टाळतात . पौष्टिक आहार कटाक्षाने करणाऱ्या व्यक्तींना स्वाभाविकपणे यात यश आल्याचे आम्हाला या संशोधनात आढळल्याचे डेव्हिस यांनी सांगितले . आजारांना आमंत्रण देईल असे पदार्थ खाऊच नयेत असे त्यांनी सांगितले . सध्या तर विविध माध्यमांद्वारे काय खावे , आहारात काय असू नये याचे सल्ले दिले जातात . तुम्ही जेव्हा आहारनियमन करू पाहता तेव्हा परिपूर्ण आहारावर लक्ष केंद्रित करा , असा सल्ला डेव्हिस यांनी दिला आहे . ( टीप : ‘ आरोग्यवार्ता ’ मधील बातम्या या जगभरातील संशोधकांनी केलेल्या वैद्यकीय संशोधनावर आधारित असतात . त्यामुळे त्यातील मतांशी ‘ लोकसत्ता ’ चा संबंध नाही . कोणताही वैद्यकीय उपचार करण्यापूर्वी आरोग्यतज्ज्ञांशी व डॉक्टरांशी सल्लामसलत करणे आवश्यक आहे . )


‘डोळे’ हा शरीरातील सर्वात नाजूर अवयव मानला जातो . त्यामुळे डोळ्यांची विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे . डोळे आपल्या व्यक्तिमत्वाचे प्रतिनिधीत्व करत असून बोलके डोळे व्यक्तीमत्वामध्ये बदल घडवून आणत असतात . त्यामुळे ते अधिक उठावदार , आकर्षक दिसण्यासाठी त्यांच्यावर आय मेकअपच्या नावाखाली प्रसाधनांचा भडीमार करण्यात येतो . प्रसाधनांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर केमिकल्सचा वापर केल्यामुळे डोळ्यांना इजा पोहोचण्याची शक्यता असते . त्यामुळे झोपण्यापूर्वी कायम डोळ्यांवरील मेकअप काढणे गरजेचे आहे . परंतु , अनेकवेळा याकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे डोळ्यांवर विपरीत परिणाम होतात . त्यातीलच काही विपरीत परिणाम अविनव वर्मा यांनी सांगितले आहेत . १ . डोळ्यांची जळजळ – डोळे हा सर्वात नाजूक अवयव असल्यामुळे त्याची विशेष काळजी घ्यावी लागते . डोळ्यांकडे जरासे दुर्लक्ष झाल्यास मोठ्या समस्या निर्माण होऊ शकतात . आयमेकअपसाठी लागणा - या उत्पादनांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर रसायनांचा वापर केलेला असतो . त्याचा परिणाम थेट आपल्या डोळ्यांवर होत असतो . त्यामुळे डोळ्यांवर केलेला मेकअप वेळेवर न काढल्यास डोळ्यांची जळजळ होण्यास सुरुवात होते . यामध्ये अनेक वेळा डोळे लालदेखील होत असतात . २ . डोळ्यांच्या कडांना इजा पोहोचणे - मस्करा किंवा लायनर यांच्या वापरामुळे डोळे मोठे आणि उठावदार दिसतात . त्यामुळे लायनर आणि मस्करा यांचा सर्रास वापर केला जातो . मात्र झोपण्यापूर्वी डोळ्यांवरुन हे दोन्ही घटक न काढल्यास डोळ्यांच्या कडांना इजा पोहोचण्याची शक्यता असते . त्याचबरोबर पापण्यांवर असलेले हेअर फॉलिकक्स बंद होण्याची शक्यता असते . हे हेअर फॉलिकल्स बंद झाल्यास डोळ्यांवर त्याचा विपरित परिणाम होते . ३ . पापण्या गळणे - पापण्या ह्या जितक्या सुंदर असतात . तितक्याच त्या नाजूकही असतात . त्यामुळे त्यांची विशेष काळजी घ्यावी लागते . पापण्यांवर सतत प्रसाधनांचा मारा होत राहिल्यास पापण्या कमजोर होऊन त्या तुटण्याची शक्यता अधिक असते . परिणामी पापण्या गळू लागतात . पापण्या विरळ झाल्यामुळे डोळ्यांचे सौंदर्य कमी होऊ शकते . त्यांमुळे कायम झोपण्यापूर्वी डोळ्यांवरील मेकअप उतरविणे गरजेचे आहे . ४ . डोळ्यांभोवती काळी वर्तुळे - डोळ्यांभोवती काळी वर्तुळे येण्याची समस्या अनेकदा पहायला मिळते . मात्र ही वर्तुळे अनेक कारणांमुळे येऊ शकतात . त्यातलंच एक कारण म्हणजे डोळ्यांवरील मेकअप न काढणे . मस्करा , लायनर , आयशेड्स यामध्ये केमिकलचा समावेश असतो . ही प्रसाधने डोळ्यांवर ठेऊन तसेच झोपल्यास डोळ्यांना इजा होते . रात्रभर ही रसायने डोळ्यांभोवताच्या भागांमध्ये पसरत असतात . त्याचाच परिणाम डोळ्यांखाली काळी वर्तुळे निर्माण होतात . ५ . डोळ्यांमध्ये संसर्ग होणे – प्रसाधनांमध्ये रसायनांचे प्रमाण अधिक असल्यामुळे त्याचा थेट परिणाम त्वचेवर होत असतो . त्यातच डोळे हा नाजूक भाग असल्यामुळे त्याच्यावर विपरित परिणाम होण्यास फार काळ लागत नाही . या आयमेकअपमुळे डोळ्यांमध्ये इंफेक्शन होण्याची शक्यता असते . अनेक वेळा डोळ्यातील बुबुळांवरही त्यांचा परिणाम होऊ शकतो त्यामुळे झोपण्यापूर्वी कायम डोळ्यांवरील मेकअप उतरवून डोळे स्वच्छ करुन झोपणे गरजेचे आहे .


बॉलिवूडची प्रसिद्ध अभिनेत्री सोनाली बेंद्रेला कॅन्सर झाला आहे . तिने स्वतः ट्विट करत चाहत्यांना ही धक्कादायक माहिती दिली आहे . सध्या सोनाली न्यूयॉर्कमध्ये उपचार घेत आहे . तिनं लवकरात लवकर बरं व्हावं यासाठी बॉलिवूडमधली कलाकारांनी तिच्यासाठी प्रार्थना केल्या आहेत . ‘कधी कधी तुम्हाला काही गोष्टींची कुणकुण लागते आणि अनपेक्षितपणे तुमच्या आयुष्यात बदल होतो . मला हाय - ग्रेड कॅन्सर असल्याचं निदान झालं आहे . सतत वेदना जाणवत असल्याने काही चाचण्या केल्या आणि त्यातून कॅन्सर झाल्याचं अनपेक्षितपणे निदान झालं . डॉक्टरांच्या सांगण्यानुसार मी त्यावर सध्या न्यूयॉर्कमध्ये उपचार घेत आहे . या मार्गातील प्रत्येक अडचणीला सामोरं जाण्यास मी सज्ज आहे . यात गेल्या काही दिवसांपासून लोकांकडून मला मिळत असलेल्या प्रेमाची फार मदत होत आहे . मी ही लढाई लढण्यास सज्ज आहे . ’ अशी भावनिक पोस्ट तिनं लिहली . तू सक्षम महिला आहे आणि तुझ्यापुढे उभ्या असलेल्या संकटावर तू नक्कीच मात करशील असं लिहित बॉलिवूड कलाकारांनी तिचं मनोबल वाढवलं आहे . तसेच तिनं लवकर बरं व्हावं यासाठी देवाकडे प्रार्थनाही केल्या आहेत . ‘इंडियाज बेस्ट ड्रामेबाज’ या रिअॅलिटी शोमध्ये ती परीक्षक होती . मात्र वैयक्तिक कारण सांगत सोनालीने हा शो अर्ध्यावरच सोडला होता .


सध्या विम्बलडन , भारतीय क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा आणि युरो कप फुटबॉल स्पर्धा यांमुळे सगळीकडेच या खेळाविषयींच्या बातम्या , ट्विट आणि सोशल नेटवर्किंग साइट्सवरच्या पोस्ट्स प्रचंड गाजत आहेत . दरम्यान बहुप्रतिक्षित ‘युरो कप’ च्या अंतिम सामन्यासाठी सबंध जगातूनच उत्साहाचे वातावरण दिसत आहे . स्पेन , पोलंड सारख्या बलाढ्य संघांचा फडशा पाडत पोर्तुगाल आणि फ्रान्स या दोन संघांनी ‘युरो कप’च्या अंतिम सामन्यात धडक मारली . रोनाल्डोची लोकप्रियता त्याच्या सबंध संघाची मदार ही त्याच्या खांद्यावर असल्याचे दिसून येत आहे , तर दुसरीकडे यजमान फ्रान्सला त्यांच्या चाहत्यांचा सर्वतोपरी पाठींबा असल्यामुळे हा सामना या दोन संघांसोबतच त्यांच्या चाहत्यांमध्येही रंगणार असे दिसत आहे . किंबहुना सर्व जगातील फुटबॉल चाहत्यांनी इंटरनेट , सोशल नेटवर्किंग साइट्सच्या माध्यमातून आपआपल्या पसंतीच्या संघांना उद्देशून काही प्रोत्साहनपर संदेश आणि फोटो पोस्ट करत अक्षरशः ‘फॅनवॉर’ सुरु केले आहे . पोर्तुगाल , फ्रान्सच्या जर्सीपासून ते गालावर रंगवलेल्या झेंड्यांपर्यंतचे फोटो , सेल्फि , व्हिड्ओ , हॅशटॅग्स अशी ‘खेळीमेळीची’ हवा गेले काही दिवस वाहत आहे . त्यातच या अंतिम सामन्याची उत्कंठा वाढवणारा एक व्हिड्ओही सध्या गाजतोय . हा व्हिडिओ ‘युइएफए युरो २०१६’तर्फे प्रसिद्ध करण्यात आला असून ‘फायनल मॅच बॉल इज रेटी टु गो’ असे म्हणत या माहोलात आणखीनच रंगत आणत आहे . अंतिम सामना कोण जिंकणार , निर्णायक गोल कोण करणार , गोल पोस्टवर कोणत्या संघाचा दबदबा असणार हे मध्यरात्री पार पडणारा सामनाच ठरवणार आहे .


जगातील सर्वात लोकप्रिय सर्च इंजिन म्हणून ओळख असलेल्या गुगलने नुकतीच एका महत्त्वाच्या गोष्टीची घोषणा केली आहे . सामान्यांना कधी घर घेण्यासाठी , कधी गाडी घेण्यासाठी तर कधी शिक्षणासाठी कर्जाची आवश्यकता असते . त्यावेळी आता गुगल मदतीला धावून येणार आहे . विशेष म्हणजे हे लोन तुम्हाला घरबसल्या मिळू शकणार आहे . गुगलची मालकी असलेल्या अल्फाबेट या कंपनीकडून ही सुविधा दिली जाणार आहे . यासाठी अल्फाबेटने ४ भारतीय बँकांशी करार करणार आहे . त्यामुळे आता कर्ज मिळण्याचा सोपा आणि चांगला पर्याय ग्राहकांना उपलब्ध होणार आहे . यामध्ये एचडीएफसी , आयसीआयसीआय , कोटक महिंद्रा आणि फेडरल बँक यांचा समावेश आहे . यासाठी फार मोठी प्रक्रिया नसून काही सेकंदांमध्ये हे कर्ज मान्य होणार असल्याचेही गुगलकडून सांगण्यात आले आहे . अल्फाबेट ही मूळ अमेरिकेची कंपनी असून देशात वेगाने वाढणाऱ्या ऑनलाईन कर्जाच्या बाजारात कंपनीला स्वतःचे स्थान निर्माण करायचे आहे . लहान रक्कम कर्ज म्हणून हवी असल्यास ग्राहकांना कागदपत्रांची मोठी प्रक्रिया पूर्ण करणे आवडत नाही . त्यामुळे लोक ऑनलाईन कर्जाचा पर्याय स्वीकारणे पसंत करतात . यासाठी ग्राहकांचा क्रेडिट रिपोर्ट तपासण्याचीही आवश्यकता नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे . Google for India 2018 ( गुगल फॉर इंडिया ) चं चौथं एडिशन आज दिल्लीमध्ये आयोजित करण्यात आलं होतं . या कार्यक्रमात गुगलने भविष्यातील योजनांबाबत अनेक घोषणा केल्या . यामध्येच या कर्जाच्या नव्या सुविधेबाबत सांगण्यात आले . भारतामध्ये इंटरनेट वापरणाऱ्यांची संख्या ३९ कोटी असल्याचे सांगतानाच गुगलने प्रत्येक इंटरनेट वापरणाऱ्यापर्यंत पोहचण्यासाठी आणखीही अनेक नवीन फिचर्स लॉन्च केल्या आहेत . यामध्ये गुगल असिस्टंट मराठी तसेच इतर भारतीय भाषांमध्ये काम करेल . तसेच आपल्या रेल्वेचे लोकेशन तुम्हाला समजू शकणार आहे . याशिवाय गुगल पे , अँड्रॉईड पाय , गुगल गो अशा अनेक सुविधा मिळणार आहेत .


मराठीमध्ये या वर्षी शेकडोच्या संख्येने सिनेमे प्रदर्शित झाले . यामध्ये अगदी वेगळ्या विषयांवर आधारित सिनेमांपासून ते सिक्वेलपर्यंत सर्वच प्रकारच्या सिनेमांचा समावेश होता . सिनेमांबरोबरच या सिनेमांची गाणीही कायमच प्रेक्षकांच्या चर्चेचा विषय असतात . या वर्षीही प्रदर्शित झालेल्या सिनेमांच्या गाण्यांची बरीच चर्चा पहायला मिळाली . विंक या म्युझिक अॅप्लिकेशनने २०१८ मध्ये सर्वाधिक कोणती गाणी ऐकली गेली याची यादीच जाहीर केली आहे . विंकने जाहीर केलेल्या यादीमध्ये अजय - अतुलच्या गाण्यांची जादू मराठी मनावर कायम असल्याचे दिसून येते . सर्वाधिक ऐकल्या गेलेल्या १० गाण्यांपैकी सात गाणी अजय - अतुलने गायलेली किंवा संगीत दिलेली आहेत . याशिवय आणखीन एक महत्वाचा मुद्दा म्हणजे नागराज मंजुळेच्या सिनेमामधील गाण्यांना प्रेक्षकांची आजही पसंती मिळत आहे . म्हणूनच नुकताच प्रदर्शित झालेल्या नाळ सिनेमातील ‘जाऊ दे ना वं’ हे गाणं या सर्वाधिक ऐकल्या गेलेल्या मराठी गाण्यांच्या यादीत पहिल्या क्रमांकावर आहे . नागराजच्या सैराट सिनेमातील गाणी आजही मराठी प्रेक्षकांच्या मनावर राज्य करत असल्याचे या यादीमधून दिसून येते . दुसऱ्या स्थानी ‘झिंगाट’ , चौथ्या स्थानी ‘याड लागलं गं’ , पाचव्या स्थानी ‘सैराट झालं जी’ तर सातव्या स्थानी ‘अता गं बया का बावरलं’ ही गाणी आहेत . पाहुयात ही संपूर्ण यादी १ जाऊ दे ना वं ( नाळ ) २ झिंगाट ( सैराट ) ३ देवाक् काळजी रे ( रेडू ) ४ याड लागलं ( सैराट ) ५ सैराट झालं जी ( सैराट ) ६ अप्सरा आली ( नटरंग ) ७ अता गं बया का बावरलं ( सैराट ) ८ हे बप्पा मोरया ( आदर्श शिंदे ) ९ जीव रंगला ( जोगवा ) १० तू जराशी ( व्हॉट्सअप लग्न ) या यादीवर पुन्हा एकदा नजर टाकल्यावर एवढेच म्हणू शकतो की मराठी मनावर २०१८ साली अजय आतुलच्याच गाण्यांनी राज्य केलं .


‘द अॅक्सिडेंटल प्राइम मिनिस्टर’ या चित्रपटाच्या ट्रेलरविरोधात दाखल केलेली याचिका दिल्ली हायकोर्टाने फेटाळली आहे . माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांच्या कारकीर्दीवर हा चित्रपट आधारित आहे . या चित्रपटाच्या ट्रेलर आणि प्रोमोचे प्रदर्शन थांबवावे या मागणीसाठी ही याचिका दाखल करण्यात आली होती . पंतप्रधान हे संविधानिक पद आहे . या चित्रपटाच्या ट्रेलरमुळे माजी पंतप्रधान आणि देशांची प्रतिमा मलिन होत आहे त्यामुळे या ट्रेलरचे प्रक्षेपण रोखण्यात यावे अशी मागणी याचिकाकर्त्याने केली होती . या चित्रपटात चुकीची माहिती दाखवण्यात आली असून हा ट्रेलर दिशाभूल करणारा आहे असे याचिकाकर्त्याने म्हटले होते . या ट्रेलरमधून सिनेमॅटोग्राफी कायद्याच्या नियम ३८ चे उल्लंघन होत आहे असे याचिकाकर्त्याने म्हटले होते . वाचा : मुन्ना - सर्कीटची जादू पुन्हा चालणार ; ‘मुन्नाभाई ३’ लवकरच मनमोहन सिंग पंतप्रधान असताना काही काळ त्यांचे माध्यम सल्लागार असलेले संजय बारू यांनी लिहीलेल्या ‘द अॅक्सिडेंटल प्राइम मिनिस्टर’ या पुस्तकावर हा चित्रपट आधारलेला आहे . हे पुस्तक पूर्वी अनेकवेळा वादातही सापडलं आहे . या चित्रपटाचा ट्रेलर प्रदर्शित झाल्यानंतर त्यातील आक्षेपार्ह दृश्य काढून टाकावी अन्यथा चित्रपट प्रदर्शित होऊ देणार नाही अशा इशारा युथ काँग्रेसनं दिला होता . दरम्यान , या चित्रपटामुळे ज्यांच्यावर थेट परिणाम झाला आहे त्यांनाच कोर्टात जाण्याचा अधिकार आहे असे म्हणत ही याचिका फेटाळण्यात आली .


‘किस किस से प्यार करुं’ या सिनेमातून बॉलिवूडमध्ये पदार्पण केलेल्या कपिल शर्माचा ‘फिरंगी’ हा दुसरा सिनेमा प्रदर्शनासाठी सज्ज झाला आहे . नुकतेच या सिनेमाचे मोशन पोस्टर प्रदर्शित करण्यात आले . या मोशन पोस्टरमध्ये तो एका ब्रिटीश अधिकाऱ्याला लाथ मारताना दिसत आहे . सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार , कपिल या सिनेमाचे प्रमोशन छोट्या पडद्यावर करणार नाही . टीव्हीऐवजी तो प्रसारमाध्यमांना मुलाखती देण्यावर अधिक भर देणार आहे . कपिलच्या म्हणण्यानुसार , सगळेच त्यांच्या सिनेमाचे प्रमोशन करण्यासाठी त्याच्या शोमध्ये यायचे . आता त्याचा शो बंद झाल्यामुळे तो कोणत्या कार्यक्रमात प्रमोशन करण्यासाठी जाईल , हा प्रश्न पडला आहे . कपिलचा हा सिनेमा १० नोव्हेंबरला प्रदर्शित होणार आहे . ‘फिरंगी’ हा कपिलच्या प्रोडक्शन हाऊसचीच निर्मिती असलेला सिनेमा आहे . गेल्या अनेक महिन्यांपासून कपिल आजारी होता . पण आता त्याच्या प्रकृतीत सुधारणा झाली असून त्याने कामाला पुन्हा सुरूवात केली आहे . या सिनेमात कपिलसोबत ईशिता दत्ता आणि मोनिका गिल झळकणार आहेत . इतकंच नाही तर नेहमी विनोदाची फटकेबाजी करणारा कपिल या सिनेमात एक गाणंही गायला आहे . तेव्हा आता हा ‘फिरंगी’ प्रेक्षकांची मनं जिंकतो का , हे पाहणं औत्सुक्याचं ठरणार आहे . कपिल शर्माचा पहिला सिनेमा प्रेक्षकांच्या मनावर फारशी जादू करु शकला नव्हता . पण , ‘फिरंगी’कडून फक्त कपिललाच नाही तर प्रेक्षकांनाही बऱ्याच अपेक्षा आहेत .


हर्षवर्धन कपूर सध्या ‘मिर्झिया’च्या प्रमोशनमध्ये व्यस्त आहे . सिनेमाच्या प्रमोशनमध्ये जे शक्य आहे ते सर्व या सिनेमाशी निगडीत व्यक्तींची करण्याची तयारी दिसत आहे . नुकतेच या सिनेमाचे म्युझिक लॉन्चही झाले . अनिल कपूरचे संपूर्ण कुटुंब यावेळी उपस्थित होते . पण हे तर झाले ‘मिर्झिया’चे . ‘मिर्झिया’नंतर हर्षवर्धनचा पुढचा प्रोजेक्ट काय असणार यावर अनेकजण साशंक आहेत . पण हर्षवर्धनने मात्र याचे उत्तर आधीच तयार करुन ठेवले आहे . हर्षने दिग्दर्शक विक्रमादित्य मोटवानी याच्या ‘भावेश जोशी’ या सिनेमाच्या चित्रिकरणाला सुरुवातही केली आहे . हर्षने सांगितले की हा पूर्णपणे अॅक्शन सिनेमा आहे . पण मीडियामध्ये आलेल्या चुकीच्या बातमीमुळे मी या सिनेमात एका सुपर हिरोची व्यक्तिरेखा साकारत आहे असे दाखवण्यात आले आहे पण तसे काही नाहीए . ‘भावेश जोशी’ हा हर्षवर्धनचा दुसरा सिनेमा आहे . ‘मिर्झिया’च्या प्रदर्शनानंतर प्रेक्षकांना हा सिनेमा आवडतो की नाही याची प्रतिक्षा तो सध्या करत आहे . ‘भावेश जोशी’ या सिनेमाबद्दल बोलताना हर्ष म्हणाला की , ‘आता आम्ही या सिनेमाच्या अॅक्शन असणाऱ्या भागाच्या शूटिंगला सुरुवात करणार आहोत . आतापर्यंत आम्ही अॅक्शन नसलेल्या भागाची शूटिंग पूर्ण केली . सिनेमाच्या पहिल्या भागात अभिनय आहे तर दुसऱ्या भागात अॅक्शन सुरु होते . ’ जेव्हा त्याला विचारलं गेलं की या सिनेमात हॉलिवूडसारखेच अॅक्शन सीन दिसतील का ? यावर तो म्हणाला , ‘हा विक्रमादित्य मोटवानी आहे . आपण त्याच्यावर विश्वास ठेवू शकतो . या सिनेमाबद्दल आताच मी तुम्हाला याबद्दल काही सांगू शकत नाही . ’ ‘रंग दे बसंती’ , ‘भाग मिल्खा भाग’ आणि ‘दिल्ली - ६’ यांसारख्या सिनेमाचे दिग्दर्शन केलेल्या राकेश हे आता मिर्झिया - साहिबा यांची प्रेमकथा घेऊन येत आहेत . त्यांनी या कथेला एक ट्विस्टही दिला आहे . अनिल कपूर यांचा मुलगा हर्षवर्धन कपूर , सायामी खेर आणि अनुज चौधरी हे कलाकार मिर्झिया या सिनेमात मुख्य भूमिका करत आहेत . राजस्थानमध्ये या सिनेमाचे अधिकतर चित्रिकरण झाले आहे . या सिनेमात हर्षवर्धन घोडेस्वारी करताना , पोलो खेळताना दिसेल . या सिनेमात ओम पुरी यांचीही महत्त्वपूर्ण भूमिका आहे . हा सिनेमा ७ ऑक्टोबर , २०१६ ला प्रदर्शित होणार आहे .


दूध हे आरोग्यासाठी अतिशय उपयुक्त असते . त्यातून शरीराला आवश्यक असणारे अनेक पोषक घटक मिळतात . लहान मुलांसाठी तर दूध हे सर्वाधिक पोषण देणारे उत्तम अन्न असते . यामध्ये आयोडिन , कॅल्शियम , पोटॅशियम , प्रोटीन , व्हीटॅमिन , फॉस्फरस हे सर्व घटक असतात . मात्र दूध पिताना काही गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे . तशी काळजी घेतल्यास शरीराला योग्य तो फायदा होतो . अन्यथा शरीराला नुकसान पोहोचते . कोणत्या पदार्थांबरोबर दूध पिणे शरीराला घातक ठरु शकते पाहूयात . रिकाम्या पोटी दूध पिणे सकाळी उठल्यावर दूध पिण्याची सवय अनेकांना असते . मात्र असे रिकाम्या पोटी दूध प्यायल्याने बद्धकोष्ठता होण्याची शक्यता असते . त्यामुळे काहीतरी खाऊन मगच दूध प्यावे . किंवा किमान दूधासोबत काहीतरी खावे . मीठ घातक दूध आणि मीठ हे दोन पदार्थ कधीच एकत्र खाऊ नयेत . आपण काही वेळा नमकीन पदार्थ दूधासोबत खातो . त्यामुळे शरीराला त्रास होण्याची शक्यता असते . त्यामुळे पचनशक्ती कमी होते . आंबट पदार्थ टाळा दूधासोबत आंबट पदार्थ खाणे आरोग्यासाठी हानिकारक असते . त्यामुळे दही , लिंबू आणि संत्री यांसारखे पदार्थ दूधासोबत खाणे टाळावे . मासे दूध आणि मासे एकत्र खाणे आरोग्यासाठी हानिकारक आहे . मासे खाल्ल्यानंतर दूध प्यायल्यास त्वचेचे विकार उद्भवू शकतात . त्यामुळे ते टाळावे . ( ही बातमी संशोधकांनी केलेल्या वैद्यकीय संशोधनावर तसेच तज्ज्ञांच्या मतांवर आधारित आहे . त्यामुळे कोणताही वैद्यकीय उपचार करण्यापूर्वी आरोग्यतज्ज्ञांशी व डॉक्टरांशी सल्लामसलत करणे आवश्यक आहे . )


५४ देशांतील १८० चित्रपटांचा खजिना ; शाहरुखचा अप्रदर्शित चित्रपटही झळकणार चित्रपटसृष्टीतील सर्व कलाकारांनी एकत्र येऊन ऊर्जितावस्था दिलेल्या ‘मामि’ चित्रपट महोत्सवाला आज , गुरुवारपासून सुरुवात होत आहे . कसदार अभिनय , वेगळी धाटणी , मनाला भिडणारी संहिता अशा एकाहून एक वैशिष्टय़ांमुळे नावाजले गेलेले ५४ देशांतील १८० चित्रपट या महोत्सवातून दाखवले जाणार आहेत . त्याचबरोबर भारतातील काही प्रदर्शित , अप्रदर्शित चित्रपटांचेही दर्शन या महोत्सवातून घडणार आहे . याहून विशेष म्हणजे , मुंबईच्या गतवैभवाची ओळख असलेले आणि गेल्या दोन दशकांपासून पडद्याआड असलेले ‘रॉयल ऑपेरा हाऊस’देखील या महोत्सवाच्या निमित्ताने खुले होत आहे . त्यामुळे या ऐतिहासिक वास्तूच्या साक्षीने देशोदेशीचे चित्रपट पाहण्याची , त्यावर चर्चा करण्याची संधी चित्रपट रसिकांना लाभणार आहे . कधीकाळी वर्षांतील सातच दिवसांपुरता हा महोत्सव जिवंत असे . परंतु यावर्षी १८व्या पर्वात प्रवेश करण्यापूर्वी ‘मामि’ने वर्षभर अनेक कार्यक्रम राबवून रसिकांना गुंतवून ठेवले . आता खऱ्या महोत्सवाचा शुभारंभ गुरुवारपासून ‘रॉयल ऑपेरा हाऊस’च्या साक्षीने रंगणार आहे . या वर्षी ५४ देशांतील १८० चित्रपटांबरोबरच भारतीय दिग्दर्शकांचे कथाआशय , शैली मांडणी यात वैविध्य असणारे कित्येक अप्रदर्शित आणि प्रदर्शित चित्रपट पाहण्याची संधी सिनेप्रेमींना मिळणार असून महोत्सवाचा एक संपूर्ण दिवस ‘मराठी टॉकिज’ला देण्यात आला आहे . मुंबईच्या सांस्कृतिक इतिहासात महत्त्वाचे स्थान असणाऱ्या वैभवी ‘रॉयल ऑपेरा हाऊस’चे दरवाजे १८व्या जियो ‘मामि’ चित्रपट महोत्सवाच्या शुभारंभ सोहळ्याच्या निमित्ताने पुन्हा एकदा चित्रपटप्रेमींसाठी खुले होणार आहे . हिंदी चित्रपटसृष्टीतील कलाकार , जगभरातून आलेले चित्रपटकर्मी यांच्या उपस्थितीत २० ऑक्टोबर ते २७ ऑक्टोबपर्यंत रंगणाऱ्या या शानदार महोत्सवात खासकरून भारतीय चित्रपटकर्मीचे अनेकविध अप्रदर्शित , प्रदर्शित चित्रपट पाहायला मिळणार आहेत . महोत्सवाचा शुभारंभच मुळी अभिनेत्री कोंकणा सेन शर्मा हिचे दिग्दर्शन असलेला पहिला चित्रपट ‘अ डेथ इन द गुंज’ने होणार आहे . याशिवाय , विक्रमादित्य मोटवने दिग्दर्शित ‘ट्रॅप्ड’ चित्रपटाचा प्रीमिअर महोत्सवात होणार आहे . अभिनेत्री प्रियांका चोप्राची निर्मिती असलेला पहिला मराठी चित्रपट ‘व्हेंटिलेटर’ही महोत्सवात प्रदर्शित होणार आहे . ‘द न्यू मीडिअम’ हा आणखी एक नवीन विभाग महोत्सवात सुरू करण्यात आला असून यात एकेकाळी गाजलेले किंवा चांगले असूनही प्रदर्शित न होऊ शकलेल्या कलाकृती पाहायला मिळणार आहेत . यात शाहरुख खानची मुख्य भूमिका असलेल्या ‘अहमाक’ या चित्रपटाचा समावेश आहे . मणी कौल दिग्दर्शित ‘अहमाक’ हा चित्रपट फोदोर दोस्तोवस्की यांच्या ‘द इडियट’ या कादंबरीवर बेतलेला होता . हा चित्रपट १९९१ साली दूरदर्शनवर चार छोटय़ा भागांमध्ये दाखवण्यात आला , त्यानंतर १९९२ मध्ये हा चित्रपट न्यूयॉर्क चित्रपट महोत्सवात दाखवण्यात आला . मात्र अन्य चित्रपटांप्रमाणे रीतसर प्रदर्शित होऊ न शकलेला हा चित्रपट ‘मामि’त पाहण्याची संधी मिळणार आहे . झिगा वेर्तो दिग्दर्शित ‘मॅन विथ द मूव्ही कॅमेरा’ हा १९९२ सालचा अभिजात चित्रपट , १९७५चा लिसा ऱ्होड्स दिग्दर्शित ‘लाइट म्युझिक’ हे चित्रपट या नव्या विभागात पाहायला मिळणार आहेत . ‘हाफ तिकीट’ या विभागात जगभरात गाजलेले लहान मुलांसाठीचे चित्रपट दाखवण्यात येणार आहेत . याशिवाय , गेल्या वर्षीपासून सुरू केलेल्या ‘मूव्ही मेला’मध्ये या वर्षी ‘जो जिता वही सिकंदर’ या १९९२ साली गाजलेल्या चित्रपटातील कलाकार मंडळी खुद्द आमिर खानसह २४ वर्षांनी एकत्र येऊन प्रेक्षकांशी संवाद साधणार आहेत . याच चित्रपटाचे निर्माते आणि आमिरचे काका नासिर हुसैन यांच्या चरित्रात्मक पुस्तकाचे प्रकाशन , ‘आप’चे नेते आणि दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांचे चित्रण असलेली ‘अॅन इनसिग्निफिकन्ट मॅन’ ही डॉक्युमेंटरीदेखील या वेळी पाहायला मिळणार आहेत . ‘ बाहुबली – २ ’ ची झलक एस . एस . राजामौली दिग्दर्शित ‘बाहुबली’ चित्रपटाचा सिक्वल पुढच्या वर्षी प्रदर्शित होणार आहे . ‘बाहुबली द कन्क्लुजन’ नावाने प्रदर्शित होणाऱ्या या सिक्वलची एक खास झलक ‘मामि’त पाहायला मिळणार असून यानिमित्ताने चित्रपटाचे दिग्दर्शक , कलाकार ते व्हीएफएक्स सांभाळणारे तंत्रज्ञ सगळेच या चित्रपटाच्या निर्मितीमागच्या गोष्टींबद्दल गप्पा मारणार आहेत .