فولتير
['Samsam22', 'Esperfulmo', 'GhalyBot', 'Meno25', 'Raafat', 'M777', 'MenoBot', 'El Gaafary', 'TXiKiBoT', 'InternetArchiveBot', 'Aavindraa', 'Luckas-bot', 'LucienBOT', '196.75.62.192', 'Ghaly', 'EmausBot']
ڤولتير فرانسوا مارى أرويه françois marie arouet اسمه المستعار ڤولتير voltaire شاتنيى مالابرى أو فى باريس نوفمبر أو فبراير باريس مايو مفكر فيلسوف فرنساوى كتب فى مجالات كتيره منها الشعر المسرح الروايه التاريخ من اكبر كتاب عصر التنوير حارب الجهل الطغيان دافع عن الحقوق المدنيه حرية العقيده اشتهر بعدائه لتسلط الكنيسه الكاتوليكيه اتسجن اكتر من مره فى سجن الباستيل بسبب انتقاده للنبلا ساب فرنسا عاش فى انجلترا فتره كتب فيها رسايل عن الأمة الإنجليزية ولما رجع فرنسا كتب مسرحيات منها بروتس الف كتاب عن جان جاك روسو اتعين مؤرخ فى البلاط الفرنساوى بقى عضو فى الاكاديميه الفرنساويه شارك فى كتابة الانسيكلوبيديا الفرنسيه كتب روايات فلسفيه بإسلوب ساخر منها كانديد فى السياسه نادى بالإصلاح لكن كان بيخاف من الثوره كتابته المنشوره وصلتل مجلد ڤولتير كان بيكره التعصب الدينى بيحاربه رغم انه عادى المسيحيه الكنيسه الكاتوليكيه بالذات الدين بوجه عام لكن كان بيؤمن بحق كل انسان انه يؤمن باللى هو عايزه يمارس الطقوس المتعلقه بدينه بشرط انه يحترم ديانات عقايد فلسفات غيره من الناس مايعتديش على حريتهم أفكارهم ان الدين لما بيبقى وسيله لخلق الخلافات اللى بتورث الأحقاد الإضطهادات بيتحول لمصيبه عميه ڤولتير رمز عالمى من رموز الحريه والتنوير بيعتبر من أعظم المفكرين اللى دافعوا عن حقوق الإنسان كرامته لعبت كتاباته دور كبير فى قيام الثوره الفرنسيه ضد القهر الطغيان دخول فرنسا فى عصور التحضر والتقدم نشئته مدرسة ليسيه لويس لو جراند اللى اتعلم فيها ڤولتير الأديبه نينون دى لينكلو راعية الأدبا اتولد فرنسوا مارى أرويه فى شاتنيى مالابرى châtenay malabry جنب باريس أو فى باريس نفسها سنة شهادة الميلاد بتاعته بتقول انه اتولد فى نوفمبر لكن ڤولتير صحاب ليه مؤرخين قالو انه اتولد فى فبراير لكن اتسجل فى دوسيهات المواليد بعدها بكذا شهر اسمه المستعار ڤولتير اللى دخل التاريخ بيه كان اسم حتة ارض صغيره كانت ملك امه مارى مارجريت داومار marie marguerite aumart اللى كانت من عيله بتنتمى لصغار النبلا فى مقاطعة بواتو poitou أبوه فرنسوا أرويه françois arouet كان راجل ميسور بيشتغل امين صندوق فى ديوان المحاسابات ڤولتير اتولد ضعفان عشان كده اتأخر تعميده فى كنيسة سانت اندريه ديزار saint andré des arts لغاية نوفمبر فى حالة انه اتولد فى فبراير بأصله البرجوازى ڤولتير اتولد محروم من الامتيازات اللى اياميها كان بيتمتع بيها النبلا من الطبقات العاليه فى المجتمع الفرنساوى أبوه امه فكروا ان احسن حاجه انه لما يكبر يشتغل فى المحاسبات القانونيه فدخلوه ليسيه لويس الاكبر lycée louis le grand كوليج دى كليرمون collège de clermont اللى اتعلم فيها عدد من نوابغ فرنسا منهم موليير كانت تبع اليسوعيين الچيزويت jesuit فى المدرسه قابل ڤولتير اساتذه كبار صاحب زملا متفوقين درس الادب الكلاسيكى اللاتينى اليونانى التاريخ الفلسفه البلاغه كان بيدهش المدرسين بتوعه بسبب قدراته الكتابيه بديهته الحاضره اتخرج ڤولتير من الليسيه سنة طلب منه ابوه امه انه يروح يتمرن عند محاسب قانونى لكن ڤولتير ماعجبهوش الموضوع لإنه كان بيحب كتابة الشعر المقالات كان نفسه يبقى زى الادبا الفرنساويه الكبار زى راسين كورناى بوالو فى الغضون دى قدمه الأب فرنسوا دى شاتونوف françois de châteauneuf للأديبه راعية الأدباء نينون دى لينكلو ninon de lenclos اللى اعجبت بيه اديته فلوس يشترى بيها كتب دخله الأب دى شاتونوف فى المجتمع الادبى اللى كان ملفوف حوالين الأمير فيليب دى فاندوم philippe de vendôme ابوه امه قلقوا عليه حاولوا يطلعوه من الوسط اللى كان بيعتبروه خطر فودوه هولندا عشان يشتغل سكرتير للسفير الفرنساوى هناك هناك قابل مدام دونوييه madam dunoyer اللى كانت عندها بنت اسمها كاترين اوليمب دونوييه catherine olympe dunoyer وقع ڤولتير فى غرامها عيلة دونوييه دى كانت عيله بروتيستانت هربت على هولندا من اضطهاد المسيحيين الكاتوليك اتسبب الموضوع فى مشكله فرجعوه أهله على فرنسا فى فرنسا كمل نشاطه الشعرى بقى معروف عنه انه عاشق للحريه إن لسانه زى الكرباج دخوله السجن سجن الباستيل اتسجن فيه ڤولتير اياميها فى سنة ڤولتير كتب قصيده اسمها ريجينت régent سخر فيها من فيليب دوق اورليان philippe orléans اللى كان بيتلقب ريجينت فإنتشرت من غير ما حد يعرف مين اللى كتبها كتب فى اخر ابياتها كل المصايب دى انا شفتها مع انى لسه ما كملتش عشرين سنه ڤولتير كان عنده وقتها تلاته عشرين سنه لكن تمويهه اذا كان هو اللى كتبها فعل مادخلش على السلطات فإتقبض عليه اتسجن من غير محاكمه فى الباستيل فضل مسجون فيه لغاية سنة بعد ماقضى فيه حداشر شهر هو معتقل كتب مسودة الملحمه اللى سماها المعاهدة بعدين غير اسمهال لاهنرياد la henriade كتب تراجيدية أوديب œdipe اللى اشتهرت من وقت خروجه من السجن بقى بيستخدم اسم ڤولتير لما طلع ڤولتير من السجن حاول ولى العرش انه يرضيه يطيب بخاطره بعد اللى جراله فإداله فلوس لكن ڤولتير مقبلهاش قاله لا يا سيدى انا بأشكر سموكم لإنكم امنتم اكلى بس أرجوكم ما تهتموش بسكنى تانى ڤولتير كمل نشاطه الادبى بعد ما طلع من السجن فى سنة عرض تراجيجيا اوديب فى المسرح نجحت نجاح كبيرو انتشرت كلماته كهنتكم مش اللى الجهله فاكرينه فتصديقنا ليهم هو أساس علمهم ملحمة لاهنرياد قال ڤولتير انه كتبها لهنرى الرابع كانت عن حصار باريس سنة لكن فى الحقيقه الملحمه ناقشت التعصب الدينى الصراعات الاجتماعيه السياسه الفرنساويه طبعة من لاهنريادا انتشر كلام ڤولتير ذاع صيته بقت مقتطفات من قصيدة المعاهدة بتتقرى فى الصالونات اتفتحت له ابواب بيوت قصور الأوساط المثقفه فزار روان rouen نزل فى قصر شاتو دو فو château de vaux بتاع عيلة فيلار villars هناك وقع فى غرام الماريشاله مدام دى بيرنيريه madame de bernières مرات صاحب القصر لكن مالقاش تجاوب منها فسافر مع مدام روبلموند madame de rupelmonde على هولندا بروكسيل هناك قابل جان باتيست روسو jean baptiste rousseau لكن اختلفوا مع بعض للأبد عرض مسرحية ماريامن mariamne نجحت نجاح كبير ابتدت الفلوس تجرى فى ايديه لكن فى سنة اتصاب بالجدرى هو مقيم فى قصر ميزون château de maison عند واحد من النبلا عيى جدا كان حايموت فيها فساب القصر لكن بعد ما مشى قامت حريقه كبيره فى الجناح اللى كان نازل فيه فى القصر اتدمر باللى فيه فى سنة حصلت بينه بين الشفالييه دو روهان chevalier de rohan خناقه كبيره قرر دو روهان انه ينتقم منه فإستدرجه لكمين طلع عليه خدامينه فضربوه جامد بالعصيان حس ڤولتير بإهانه كبيره فطلب من الشفالييه انه يبارزه لكن النبيل رفض انه يبارز مجرد شاعر من سنةة الشعب حاول ڤولتير انه يطالب بالعداله لكن ماحدش سأل فيه مالقاش من السلطات غير دخلير المذله فإتوعد انه مش حايسب حقه وانه حاينتقم فقبضوا عليه رموه تانى فى سجن الباستيل بعد كام اسبوع قالوا له انهم ممكن يطلعوه من السجن بشرط انه يمشى مش من باريس بس لكن من فرنسا بحالها فوافق طلعوه هاجر على انجلترا فى اغسطس فى انجلترا نسخه من رسايل من انجلترا بعد المشاكل اللى حصلتله سجنه فى الباستيل اختار ڤولتير انجلترا كمنفى ليه فراح عليها فى اغسطس من انجلترا كتب جواب لصاحبه نيكولا كلاود تيريو nicolas claude thieriot قاله فيه عن انجلترا انا عارف انها بلد بتحترم فيها الفنون بتتكافىء إن فيها فروق بين الطبقات لكن من غير ما تكون فيه فروق بين الناس بإستمدح الفوارق اللى بيفرضها فضل كل واحد منهم البلد دى الناس بتفكر فيها بحريه بنبل من غير ما يردعهم خوف دنىء لو انا اتبعت هوايا حأستقر فيها من غير ماتكون عندى رغبه فى حاجه غير انى اتعلم ازاى أفكر مشكلة ڤولتير كانت احواله الماليه لكن رغم كده قدر يتغلب على المشكله دى عاش فى لندن لحد سنة اقامته الجبريه فى انجلترا كان ليها اثر كبير على حياته على ترسيخ افكاره ده بيظهر فى جواباته لتيريو مدام بونيير قدر ڤولتير يتأقلم على العيشه فى انجلترا يستعيد توازنه بسرعه حسن الانجليزى بتاعه بقى كمان بيكتب بيه بيدرس بيه افكار نيوتن newton فى الطبيعه الفلسفه نظريات بيكون bacon لوك locke مسرحيات شيكسبير shakespeare ميلتون milton درادن dryden غيرهم بقى بيختلط بالأوساط الثقافيه الحره اللى بتؤمن بالفكر المفتوح المنطلق فوق كده اتمعن ڤولتير فى النظام السياسى اللى بيدير انجلترا فى نظمها التجاريه البنكيه ازاى انجلترا بتتمتع بحريه كبيره حلم باليوم اللى يقدر فيه يشن حرب على الافكار الغلط الموجوده فى فرنسا عشان تبقى على الأقل زى انجلترا قصيدة المعاهده كانت فيه نسخه منها سريه مشوهه اتطبعت سنة ڤولتير هو فى انجلترا نشر لاهنرياد سنة كتب ليها مقدمه بالانجليزى عن الشعر الملحمى ابتدا ڤولتير يجمع مواضيع يكتب مسودات تراجيديات بالاسلوب الشكيسبيرى لكن على الذوق الفرنساوى تاريخ شارل الاتناشر histoire de charles xii وثايق رسايل فلسفيه أو رسايل من انجلترا lettres philosophiques ou lettres anglaises اللى مدح فيها مزايا انجلترا لما تتقارن بفرنسا لكن اهم اعماله ما ظهرتش الا بعد ما رجع فرنسا استخبى فى شاتو دى سيرى château de cirey لغاية ما اتسمح له بالعيشه فى فرنسا ڤولتير رجع فرنسا سنة فى اتمثلت له تراجيديا بروتس brutus فى اريفيل ériphyle زايير zaïre اللى استقبلهم الرأى العام استقبال كبير فى المعبد الذوق le temple du goût اللى خلقته له معجبين عدوين فى كتابه تاريخ شارل الاتناشر اللى عمل ضجه كبيره فى شاتو دى سيرى ايميلى دو شات بعديه سراية دى سيرى ڤولتير ادرك اهمية الفلوس بالنسبه للى ما اتولدش من طبقة النبلا فإتجه لجمع الفلوس عن طريق المضاربات التجاريه نجح وقدر يلم ثروه معتبره لكن نجاحه فى كل الميادين خلق له حساد مهاترات ادبيه نزاعات كانت بتخليه يفقد اعصابه لكن لما حس انه بقى قادر على انه يقول رأيه بكل صراحه بعلو صوته شجع نشر الرسايل الفلسفيه أو الرسايل الانجليزية بطريقه سريه اتنشرت له ملاحظات على تأملات باسكال de pascal notamment اتجهت الشكوك لڤولتير انه هو اللى حرض على الاحتجاج على معاملة الكنيسه لجثمان ادرين لوكوفرور adrienne lecouvreur اللى حرمتها الكنيسه إكمنها كانت ممثلة انتشرت الوشايات الدسايس ضده اتحول كتابه الرسايل الفلسفية للمحاكمه قدام محكمة باريس اتحكم عليه بالحرق اتقبض على جور صاحب المكتبه اللى كانت بتبيعه اترمى فى سجن الباستيل خرجت اصوات تطالب بالقبض على ڤولتير عيلة دى شات بعديه du chatelier الارستقراطيه كانت بتملك فى سيرى cirey على حدود مقاطعة لورين سرايه معروف بـ سراية سيرى château de cirey ڤولتير كان على علاقه بالماركيزه ايميلى دو شات بعديه émilie du châtelet اللى كانت معجبه بيه فقرر فى انه يروح يعيش معاها فى السرايا عشان يحتمى بيها بعيلتها من السلطات ايميلى دى شات بعديه كانت من صغرها بتثقف نفسها اتعلمت اللغه اللاتينى كانت مياله للرياضيات الميتافيزقيا ما بعد الطبيعه وصفها ڤولتير بإنها كانت حصيفة الرأى ست ذوق شغوفه بالتعلم وصفها فى جواب لدردنال انها بالنسبه له اكتر من أب أخ ابن ايميلى راحت عاشت فى السرايا اللى كانت قديمه متهدمه لما وصل ڤولتير ساهم بمبالغ لترميمها توضيبها فبقى فيها جناين جميله اتوضبت المكتبه الواسعه معمل الطبيعيات صاله اللوحات الفنيه الأود اللى كانت مخصصه للعلما الادبا الاصحاب اللى بيعدوا على السرايا من وقت للتانى عاش ڤولتير مع الماركيزه جوزها فى أمان أو شبه أمان من غير ما حاجه تزعجه او تقلق راحته لكن فى سنة شن عدد من صحابه القدام هجوم عليه بخصوص مؤلفاته رسالةلأورانى épitre uranie محب المجتمع كان من ضمنهم الأب ديفونين ڤولتير كان بيعمل كمان ابحاث طبيعيه فى معمل القصر لكن ما اتخلاش عن ميوله الادبيه فكتب مبادىء فلسفة نيوتين éléments de la philosophie de newton الزير alzire ميروب la mérope كوميديا الطفل المفقود enfant prodigue كتب عذراء اوريان la pucelle orléans فى تسع اناشيد ساخره بس لمجرد المتعه مش عشان النشر لكن سمح للصحاب بإستنساخها فنشروها اتسببت له فى مضايقات رجوعه باريس فردريك التانى ملك بروسيا مدام دى بومبادور عاش ڤولتير فى قصر سيرى مع خليلته الماركيزه ايميلى دو شات بعديه ست سنين تقريبا متواصلين لكن فى الفتره دى عمل شوية سفريات كان منها سفره لهولندا سنة فىسنة مسيو مدام شاتليه سافروا بروكسيل بسبب استدعائهم للمحكمه بخصوص قضايا مهمه سافر معاهم ڤولتير من بروكسيل سافر على كليف kleve فى المانيا عشان يزور فردريك التانى ملك بروسيا friedrich ii de prusse اللى كان بيراسله من سنة بعد ما زار ڤولتير المانيا مارجعش على سيرى لكن راح على باريس اللى لقاها بتعج بالكتاب المتحاسدين المتصارعين بالمنافقين من محترفين السياسه برجال البلاط اللى ما بيتكسفوش من عمل اى حاجه المره دى وضع ڤولتير كان اتغير بقى عنده حاجات بتحميه من السلطات لو ان الملك نفسه ماكانش يحبه فى عرض تراجيديا التعصب أو محمد النبى le fanatisme ou mahomet le prophete التراجيديا دى كان كتبها سنة اتعرضت اول مره فى ليل lille فى ابريل هى تراجيديا من خمس فصول بتناقش التعصب الدينى ڤولتير ذكر ان المسرحيه مش تاريخيه لكن بتناقش بس التعصب الدينى بيقول المؤرخ الفرنساوى بيير ميلزا pierre milza ان من الجايز ان ڤولتير كان بيقصد مهاجمة التعصب المسيحى الكاتوليكى لكن اتجنب المواجهه عشان الكنيسه ما تعاقبهوش سواء صح أو غلط ڤولتير على اى حال كان بينادى بالتسامح بيحارب التعصب الدينى فى أى دين السلطات كانت على علم بعلاقة ڤولتير بفردريك التانى حاولت الجهات العليا انها تستفيد من الموضوع فبعتوه سنة على برلين فى مأموريه دبلوماسيه ما نجحش فيها ڤولتير كمان كان تحت حماية مدام دى بومبادور madame de pompadour اللى كانت من اقوى الشخصيات فى فرنسا اياميها كان ڤولتير بيزورها من وقت للتانى فى سرايتها فى ايتيول étiolles كمان كانت ليه علاقات بـ لويزا دو بوربون دوقه مين louise de bourbon duchesse du maine كان بيزورها هى كمان فى سرايتها فى سو sceaux كانت ليه علاقات بـ الماركيز دارجنسون marquis argenson الملك ستانيسلاس ليزينسكى دوق اللورين stanislas leszczyński duc de lorraine ڤولتير كان فى حماية النبلا الكبار دول بيهم كمان عليت مقاديره فإتعين فى وظيفة مؤرخ فرنسا رشح نفسه للانضمام للاكاديميه الفرنساويه académie française لكن طلبه اترفض اول مره لكن انتخب سنة رغم معارضة اللى سماهم طغمة الكهنوت فبقى من نبلا الحاشيه الملكيه كتب قصيده مجد فيها النظام الملكى بعد معركة فونتوا bataille de fontenoy كل حاجه كانت ماشيه تمام مع ڤولتير لكن لسانه اللاذع انتقاداته المره سرعة غضبه عداءه المنهجى للمسيحيه زود عدد عدوينه اللى اتكتلوا ضده ڤولتير اتغاظ من المعارضه اللى اتجهت لتراجيديته سميراميس sémiramis هاج عليه هاجمه الشاعر التراجيدى كريبون crébillon وصلت الحرب ضد ڤولتير لدرجة انه اتزعم ان كتاب ليه مش هو اللى كتبه انتقاله لبرلين قصر لونيفيل ڤولتير على ترابيزة الملك فردريك التانى ڤولتير رجع على سيرى بعدين راح على لوينيفيل lunéville الموجود فيها بلاط الملك ستانيسلاس بعدين راح على كومرسى اللى كانت بتمثل فيها مدام دو شات بعديه ادوار فى مسرحيات هزليه فى اواخر استقر فى لونيفيل لكن فى الغضون دى كانت مدام دو شات بعديه وقعت فى غرام الشاعر الشاب سان لامبير saint lambert حبلت منه خلفت عيل ماتت فى سبتمبر بعد الولاده وفاة مدام دو شانت بعديه كان صدمه كبيره على ڤولتير سان لامبير جوزها اسودت الدنيا فى عين ڤولتير اللى كان بيحب مدام دى شانت بعديه جدا فرجع على باريس سكن مع مارى لويز ميجنو marie louise mignot اللى كانت بتتلقب مدام دنى madame denis مدام دينى كانت بنت اخته كاترين ميجنو catherine mignot سكن ڤولتير معاها فى نفس البيت اللى كان سكن فيه مع مدام دو شانت بعديه لكن حس بعدم الاطمئنان من الجو المعادى ليه فى باريس فقرر انه يروح يعيش فى برلين عند صاحبه الملك فردريك التانى فردريك التانى وقت ماكان لسه ولى عهد بروسيا كان ابتدا يراسل ڤولتير فى جواباته الاولانيه كان بيتكلم بإعجاب كبير بڤولتير كان بيسمى نفسه تلميذه كان بيوريه اشعار نصوص ادبيه كتبها بيطلب منه يراجعها يصححهاله اتطورت المراسلات وبقت بتشمل المواضيع الميتافيزيقيه فردريك كان بيؤمن بالجبريه على عكس ڤولتير اللى كان لسه اياميها بيحاول ينقذ مبدأ حرية الاراده التقليدى الامير فريدريك كان بيتظاهر بإنه بيعتنق اكتر المبادىء السياسيه التحرريه الاخلاقيه لدرجة انه ألف كتاب ضد كتاب الأمير بتاع ميكافيلى فند فيه افكار ميكافيلى بخصوص فكرة السيطره بالقوه الغش الخداع طلب من ڤولتير انه يهتم بالكتاب ينشره اترجاه انه لما يقعد على عرش بروسيا يبقى ملك يروحله برلين عشان يشتغل معاه فردريك اتنصب ملك على بروسيا سنة راح ڤولتير زاره انبهر بكلامه افكاره جدا بعد الزياره دى حصلت مقابلات تانيه فى سنة حاولت السلطات فى فرنسا انها تستفيد من علاقة ڤولتير بفردريك فبعتته على برلين فى مهمه دبلوماسيه فى كل مفابله كان فردريك بيلح على ڤولتير انه لازم ييجى يعيش عنده فى برلين ينضم للطايفة الصغيره اللى بتضم مفكرين متحررين من الأديان التقليديه لكن ڤولتير ماكانش عايز يسيب مدام دو شات بعديه يروح يعيش بعيد عنها لما اتوفت مدام دو شات بعديه اببتدا يفكر انه يسيب فرنسا يروح يعيش عند الملك فردريك فى برلين عشان يقدر يتمتع بالتفكير الحر الكلام الكتابه على مزاجه وصل فواتير برلين فى يوليه استقبل استقبال كبير امن وسام عظيم انعم عليه فردريك بمرتب ضخم بقى من خاصته فى امكانه يتكلم بحريه يقول ينكت زى ما هو عايز كل شغلانته كانت انه يصحح ينقح كتابات الملك فردريك الشعريه الادبيه مشى الموضوع على كده طلب ڤولتير من مدام ينى انها تروح تعيش معاه فى برلين اللا اوضاعه مع البلاط الفرنساوى ضاع منه لقب وصيف الملك لكن الحال مادامش على كده ففى ظرف سنتين اكتشف ڤولتير انه اتخدع فى فردريك انه مش زى ما اتصور انه على عكس ما كان بيقول فى الحقيقه ملك بيؤمن بالقوه السيطره مبدأه هو الغايه تبرر الوسيله اللى قال عنه ميكافيللى فى أول ديسمبر كتب ڤولتير لمدام دينى يقولها ان كل اللى بيفكر فيه دلوقتى هو انه يهرب بشرف انه ناوى يدون قاموس صغير بيستعملوه الملوك اللى عندهم يا صاحبى يعنى يا عبدى يا صاحبى العزيز يعنى انا مش مهتم بيك خالص انا حا أسعدك يعنى حابقى استعملك لما احتاج لك اتعشى معايا الليله يعنى حامسخرك الليله لينكات خارجيه رسالة التسامح لڤولتير تصنيف فلاسفه فرنساويين تصنيف فلاسفة عصر التنوير تصنيف كتاب فرنساويين تصنيف مؤرخين فرنساويين تصنيف مواليد تصنيف وفيات تصنيف شعرا فرنساويين تصنيف مدفونين فى البانتيون تصنيف باريسيين تصنيف ماسونيين