سلامه موسى
['Samsam22', 'Ghaly', 'GhalyBot', 'Raafat', 'Ramsis II', 'MenoBot', 'Esperfulmo', 'SPQRobin', 'Eskandarany', 'Meno25', 'Luckas-bot', 'MystBot', 'WikitanvirBot', 'El Gaafary', 'Ahmed aldola', 'ArthurBot', 'Thijs!bot', 'CommonsDelinker', 'أشواق الجبوري', '86.96.226.16', 'Maysara', 'Budelberger', 'ChuispastonBot', 'ماء الغيث', 'LucienBOT']
سلامه موسى سلامه موسى اتولد فى الزقازيق فبراير حوالى سنة اتوفى فى القاهره اغسطس سنة كان صحفي ومصلح ومفكر مصرى وطنى من اكبر المفكرين المصريين فى نص القرن العشرين الأولانى من رواد مدرسة الفكر الوطنى المصريه رأس تحرير مجلات الهلال المجلة الجديدة اتلمذ على افكاره عدد كبير من الكتاب المصريين من أشهرهم نجيب محفوظ بدايته اتعلم الفيلسوف سلامه موسى القانون والاقتصاد فى لندن وكان معروف بحبه للثقافه العصريه وبدعوته للأفكار الاشتراكيه كان له دور كبير فى نشر التنوير والتوعيه العلميه والثقافيه فى مصر واتأثر بأفكاره مفكرين كتاب مصريين كتار زى أديب مصر نجيب محفوظ اللى نشر له سلامه موسى سنة أول رواياته عبث الأقدار سلامه موسى كان ليه كفاح ثقافى سياسى اقتصادى كان بيحلم بنهضه مصريه نادى بتصنيع الموتور فى مصر عشان تتقدم مصر فى صناعة الماكينات فتح المصانع سلامه موسى كان واحد من المثقفين والمفكرين المصريين زى أحمد لطفى السيد وأحمد أمين اللى طالبو بتبسيط كتابة وقواعد اللغه العربيه والاعتراف بالكلام المصرى بصفته اللغه المصريه الحديثه وله فى الموضوع ده كتاب اسمه البلاغة العصرية واللغة العربية ألف سلامه موسى حوالى كتاب غير مقالاته فى الجرانيل والمجلات مؤلفاته لسه رايجه بتعتبر من اهم المؤلفات اللى اتكتبت فى مصر بتحتاج اعادة قرايه نشاته الخديوى عباس زار مدرسة سلامه موسى ففصلوا بدل للتلامذه اتولد سلامه موسى فى الزقازيق سنة فى عيله قبطيه مسيحيه وكان أصغر اخواته وليه أخ واحد وأربع اخوات بنات ولما اتولد عملوله خرم حلق فى ودنه عشان يمنع عنه العين والحسد اكمن الناس حاتفتكره بنت ودى عاده فى الأرياف أبوه كان موظف بيشتغل رئيس تحريرات مديرية الشرقيه بمهية سبعه جنيه ونص فى الشهر واتوفى وسلامه لسه ماكملش سنتين وساب وراه أكتر من ميت فدان وأمه سمت سنة موت أبوه سنه سوده وفضلت معلقه بدلته وقميصه أبو ياقه منشيه على الحيطه والزقازيق أياميها كات لسه بلد جديده وكل عيلاتها كانو من حتت تانيه وعيلة سلامه موسى اسمها عيلة العفى وكات اصل من البياضيه اللى تبع مديرية اسيوط بس فرع منها هاجر على الزقازيق أيام محمد على قضى سلامه موسى طفولته فى بيت منطوى ومقفل ماحدش غير العمام والخيلان كانو بيخشوه وده أثر على نفسيته وخلاه يطلع منطوى بتاع كتب مالهوش فى القعده على القهاوى عيى سلامه موسى وهو صغير وجايز جاتله ملاريا وكات امه بتقعد جنبه تصلى له وكات بتديه لخدام عندهم اسمه عطيه كان بيشيله ياخده يتبرك له عند مقام ولى مسلم اسمه ابو عامر بين سنة ظهر وباء الكوليرا فى الزقازيق والناس اتخضت وشاف سلامه موسى النعوش فى الشوارع طالعه ورا بعضيها كات القريه اللى عايش فيها سلامه موسى بتاع ساعه الحمار للزقازيق وأياميها كان لسه مفيش مدارس فى الزقازيق فدخلوه الكتاب وكات أخته بتوديه وتجيبه وفضل قاعد مده طويله مايعرفش يفك الخط وكل اللى اتعلمه فى الكتاب كات شوية صلاوات وأدعيه زي دعا للعدرا اسمه نعظمك يا أم النور وفضل الحال ده لحد ماعملم فى الزقازيق جمعيه خيريه قبطيه فدخلوه فيها يتعلم وحبتين وراحوا فاتحين المدرسه الأميريه فدخلوه فيها وكان عمره ساعتها بتاع حداشر سنه بس كان معاه فى الفصل تلامذه عندهم عشرين سنه وكان أياميها تلامذة المدرسه بيلبسوا جلاليب لغاية ما الخديوى عباس زار المدرسه فخدوا من كل واحد بتاع تلاتين قرش وعملولهم بدل بيضا ومن يومتها مارجعوش للجلاليب تانى سلامه موسى ماتهناش فى المدرسه اكمن المدرسين كانو بيعذبوا ويهينوا التلامذه وكات المدارس أياميها عامله زى الثكنات كل اللى كانو بيهتموا بيه فيها كان النظام والطاعه وبيقول سلامه موسى ان مدرسين الابتدائي كانو مصريين وكانوا بيعاملوا التلامذه أحسن من المدرسين الانجليز اللى كانو بيذلوا التلامذه وبيتغطرسوا عليهم فى المدارس الثانويه وكانوا بيعاقبوا التلامذه على اقل غلطه وكات السنه الدراسيه تعدى من غير ما التلامذه يعرف لحد اسم المدرس الانجليزى اللى طالع فيها لكن فى أجازة الصيف كان سلامه موسى بيتهنا بعيشته فى الأرياف وكان بيقضى الصيف فى السمر واللعب ونزول الترعه وركوب الحصنه مع عيال قريته وبيوصف سلامه موسى عيشة الأرياف اياميها بانها كات كويسه من الناحيه الصحيه وماكانش فيه أمراض زى البلهارسيا والانكلستوما اللى انتشرت بعد كده بسبب تشبع التربه بالميه بسبب مشاريع الرى اللى عملها الانجليز اللى كانو مستعمرين البلد وحولوا مصر لمزرعة قطن وبيوصف سلامه موسى حالة المجتمع القبطى فى الزقازيق أياميها بانه كان مسيطر عليه تجمد دينى وكات الستات مسلمين ومسيحيين ببيلبسوا البراقع وماكانوش بيخالطم الرجاله وكان طبو حد ينادى واحده باسمها فى الشارع دخوله المدرسه الخديويه فى القاهره سلامه موسى خد شهادة الابتدائية سنة بس مش معروف كان عمره أياميها قد ايه بالظبط اكمن اياميها ماكانش لسه فيه تسجيل مواليد وحاجات من دى وكل اللى خدوا شهادة الابتدائيه فى كل مصر سنتها كانو بتاع تلتميت أو ربعميت تلميذ وفى كل مصر ماكانش فيه غير تلت مدارس ثانويه فى القاهرة واسكندريه بيتسلط عليها الانجليز ومدويرنها بطريقة ثكنات العسكر راح سلامه موسى على القاهره ودخل المدرسه الخديويه اللى كان ناظرها راجل انجليزى اسمه شارمان كان بيتلذذ ويتفنن فى تعذيب التلاميذ المصريين هو والمدرسين الانجليز وكان شارمان ده مكروه من التلاميذ لدرجة ان سلامه موسى بيقول ان كل اللى كانو تلاميذ فى المدرسه الخديويه اكيد فرحوا لما شافوا اسم شارمان ده فى لستة اللى غرقوا فى باخره فى أواخر الحرب العالميه الاولى قعد سلامه موسى تلت سنين عذاب وبهدله فى المدرسه الخديويه واتخلف فى الدراسه اكمن كمان عينه جالها مرض وعملوله فيها عمليتين فى القاهره شاف سلامه موسى الأتوموبيل لاول مره فى حياته وكان فيه ترماى بس ماكانش فى كل حته فالناس كانو لسه برضه بيركبوا الحمير وكان السقا لسه موجود بيودى الميه للبيوت فى القربه صورة lordcromer jpg تصغير px لورد كرومر المندوب السامى البريطانى وقت حادثة دنشواى في الأيام دى كان فيه حاجتين شاغلين المجتمع المصرى الاحتلال الانجليزى وحركة قاسم امين بتاعة تحرير المرأه وكان الحزب الوطنى هو اللى قايم باكبر جهد فى موضوع مواجهة الاحتلال الانجليزى وده حزب كانو عملوه بتسليط الخديوى عباس سنة شوية شبان متنورين ووطنيين وهما مصطفى كامل أحمد لطفى السيد ومحمد فريد ومحمد عثمان ولبيب محرم وسعيد الشيمى وكان جرنالهم اللواء بيناقش الموضوع بشجاعه وبيطالب بطلوع الانجليز من مصر وكانوا الشبان بيحبوه وبيقروه وكان فيه ويا اللواء جرنالين تانيين كانو بيتقروا أياميها واحد اسمه المؤيد وده كان جرنال اللى بيحبوا الخديوى عباس زى التراكوه والمحافظين المصريين المقطم وده كان فى صف الانجليز وبيقراه الموظفين وفى سنة حصلت حادثة دنشواى وهاج الحزب الوطنى ومصطفى كامل وانقلبت الدنيا على كرومر المندوب السامى البريطانى فى مصر فشالته بريطانيا بعد ما حست انه حايتسببلها فى مشاكل فى مصر وكرومر ده كان راجل استعمارى كبير أخد تربيته السياسيه فى الهند وهو اللى حول مصر لعزبة قطن وحارب التصنيع فى مصر فى الجو ده عاش سلامه موسى فى القاهره وزعل جدا وجاتله قهره من اللى حصل للفلاحين فى دنشواى ولما أصدروا الحكم عليهم اتصدت نفسه الأكل كام يوم وحس بكره كبير للانجليز المستعمرين المعتدين على مصر بس اللى حصل فى مصر بعد كده خلاه يحس ان الوجدان الوطنى للمصريين بقى له مكان فى مصر وان الشعب المصرى كله بمسلمينه واقباطه بقم ايد واحده ضد المستعمر وكان سلامه موسى طبعا بيحب القرايا والتعلم وكان بيقرا الجرانيل ومجلات المقتطف بتاعة يعقوب صروف الجامعة والكتب اللى كان بيلاقيها بس أياميها ماكانش فيه مجلات اسبوعيه والوضع فضل على كده لغاية سنة لما أصدر هو بنفسه اول مجله اسبوعية فى مصر وكان اسمها مجلة المستقبل تكوين أول وجدانه الفكري اتحمس سلامه موسى لنظرية التطور بتاعة داروين في القاهرة اتعرف سلامه موسى على مجلة المقتطف مجلة الجامعة الأولانيه كات مجلة بتهتم بنظرية التطور بتاعة داروين اللى شدت اهتمام سلامه موسى وبقى متحمس لها وبيقول سلامه موسى ان مجلة المقتطف دى اثرت على طريقه تفكيره واديته النزعة العلمية اللى قعدت وياه طول حياته وطريقته المختزله فى الكتابه اللى مافهاش تزاويق ومط كلام مالهوش لزمه ومن مجلة الجامعة اتعرف سلامه موسى على الأدب الغربى وانفتحت له دنيا براح كات لسه جديده عليه وعلى مصر اللى كان كل المتاح فيها وقتها أدب السلطه والعقائد والتقاليد وبس وكات الناس فاكره ان الأدب ده عباره عن قواعد بيان وبلاغه واجترار لموروثات من الأجداد تتحفظ وتتصم زى ماهى من غير تفكير أو ابداع على عكس الأدب الأوروبى اللى كان أدب عقل وكفاح ضد الموروثات الجامده والاستبداد العقائدى والتخاريف والغيبيات ودى الحاجات اللى كات كابسه على مصر أياميها ومخمله فكر الناس ومجمداه طبعا الكلام ده كان فى بداية القرن العشرين ولسه ماكانش طلع فى مصر كتاب القصه والروايات والدراما المصريين اللى عملوا نقله كبيره فى الأدب المصرى المعاصر بلغة بسيطه وحوارات بالمصرى قريبة من الناس زى نجيب محفوظ وتوفيق الحكيم يوسف ادريس يوسف السباعي غيرهم كتير ماكنش حد يحلم بيهم زمنها وأياميها طلعت كمان كتابات أحمد لطفي السيد فى الجرانيل وأخد معظم المصريين مسلمين ومسيحيين صفه فى دعوته ان مصر للمصريين وبس وان المصري لازم يكون انتمائه الاولانى والاخير لمصر وثقافتها مش لحد تاني زائد مطالبته بتبسيط لغة الكتابه فى مصر بدرجه تأربها من اللغه اللى بيتكلمها المصريين فى عيشيتهم ومعاملاتهم اليوميه مصر أصل الحضارة الحضارة اختراع مصرى قديم اشتغل سلامه موسى كام شهر فى جرنال اللواء بتاع الحزب الوطنى واتمرن على الكتابه الجرناليه وعرف شويه حاجات بتخص وضع مصر الداخلى وبعدين سابها وسافر بالخلفيه دى على فرنسا فى سنة وعمره سنه وعدى على تركيا وشاف الدوله العثمانليه وهى بتنازع فى أخر أيامها وشاف موكب السلطان عبد الحميد وسلامه موسى كان بيطلع له معاش من أبوه بتاع تلاتين جنيه فى الشهر وده كان مبلغ معتبر أياميها خلاه حر نفسه مش محتاج لوظيفه شاف سلامه موسى فرنسا المتنورة واتعرف على أدبائها وكتابها وشاف الست الفرنساويه الحره الصريحه وافتكر حال الستات فى مصر وعشيتهم ورا البراقع البيضه بعقول وفى بيوت متخدره وبيقول سلامه موسى انه لغاية الوقت ده كان عمره ماكلم ست مصريه اكمن الاختلاط كان طبعا من المحرمات اياميها وانه حس ان كرامته الوطنيه مجروحه ومهدره بسبب وضع الستات فى مصر ورجع سلامه موسى مصر بعد سنه بعد ما اتعلم فرنساوى واتعرف على الأحزاب السياسيه والاشتراكيه اللى كان بيروج ليها الاشتراكيين فى جرنال الأومانيتيه ولقى مصر بتطور وظهر فيها جرنال الجريدة بتاع حزب الأمه وده كان حزب بيروج للوطنيه المصريه ولقى كمان فيه واحده ست اسمها ملك حفنى ناصف بتكتب فى الجرانيل باسم باحثة البادية وشاف الأنسه نبويه موسى خدت شهادة البكالوريا غصبعن دنلوب مستشار وزارة المعارف اللى ماكانش موافق عل الموضوع ولقى مظاهرات بتطالب بخروج الانجليز أول حاجه عملها أول ما رجع مصر راح على شركة كوك وحجز رحله للصعيد والأقصر عشان يتفرج على أمجاد مصر واللى خلاه يعمل كده انه لما كان فى اوروبا لقى الناس مهتمه بتاريخ مصر وبتسأله عن الموضوع بصفته مصرى بس أياميها تاريخ مصر كان مغيب عن المصريين لان الانجليز المحتلين البلد كانو طبعا مش عايزين المصريين يعرفوا ان بلدهم سادت الدنيا لان ده أكيد حايخليهم يفتخروا بتاريخهم وبلدهم ويقولوا عاوزين الاستقلال وبيقول سلامه موسى انه من يوميها وهو بيهتم بثقافة وتاريخ مصر الفرعونيه وده اللى خلاه يألف كتاب مصر أصل الحضارة اللى نشره سنة وقال فى مقدمته اننا الاول من السلالة مصريون يجرى فى عروقنا الدم الذى كان يجرى فى جدودنا قبل خمسة آلاف سنة واللغة لم تنقطع بيننا وبين عصور الفراعنة لأنها لاتزال حية فى الكنائس المصرية وأما السياسة والاجتماع والفنون فانها جميعا تعود فى الأصول والأسس الى مصر القديمة علشان الحضارة اختراع مصرى قديم وكمل وكما لكل فرد شخصيته التى تتألف من تراثه البيولوجى والاجتماعى كذلك لكل أمة شخصيتها التى تتألف من تاريخها وتراثها الثقافى والاجتماعى علشان كده لا يمكننا أن ننظر الى الأمة الا باعتبار ما ليها من وحدة التاريخ سفره انجلترا برنارد شو قعد سلامه موسى فى مصر شهرين وسافر على لندن وأياميها بقى ماكنش فيه باسبورتات وتعقيدات وكات الناس بتسافر وبتتنقل من بلد لبلد على كيفها وركب سلامه موسى باخره كات جيه من الهند ورايحه على انجلترا وكان عليها موظفين انجليز راجعين من الهند وحس سلامه موسى بالوحده فى سفريته دى لان الانجليز كانو مقاطعينه وبيتغطرسوا عليه لانهم كانو متعودين يعاملوا الهنود والشرقيين بالطريقه دى بس لقى شوية هنود مركونين زيه واتسلى معاهم وهما بيتفرجوا على اللى سماه الاستغراض الامبراطورى وبعد ما وصل لندن راح يدرس القانون عشان ياخدله شهاده بس مل من دراسة القانون الانجليزى وبالذات القوانين بتاعة مشاكل التجاره البحريه فساب الدراسه وفى لندن حط سلامه موسى هدف لنفسه وهو محاربة الاستعمار الانجليزى ومحاربة الرجعيين المصريين اللى بيعارضوا العلم ومساواة المرأه وبيروجوا للغيبيات والجهالات ودخل سلامه موسى الجمعيه الفابيه ودى كات جمعيه بتروج للاشتراكيه عند الطبقه المتوسطه والطبقه الغنيه فى انجلترا وكان بيتزعمها جورج برنارد شو هـ ولز وعن طريق الجمعيه دى قدر يتعرف على الأدب الأوروبى والأدب الروسى والتطورات اللى كات بتحصل أياميها بالنسبه للمجتمع والاقتصاد والدين أفكار برنارد شو بالذات أثرت على تفكير سلامه موسى اللى بيقول تأثرت كثيرا ببرنارد شو أمضيت من حياتى نحو أربعين سنه وأنا اتعلم على يدى ده الحكيم وكات لندن وقت مازارها سلامه موس فى ثوره على العصر الفكتورى المتحفظ واتعرف سلامه موسى كمان على جمعية العقليين ودى كات جمعيه بتطبع مؤلفات علميه مبسطه ودخل كليات بتدرس المصرولوجيا والبيولوجيا والاقتصاد وواظب سلامه موسى على زيارة المتحف البريطانى المليان بأثار من مصر وفيه مكتبه كبيره جذبته فبقى يروح يقرا فيها واتضح له ان الستات فى انجلترا بيتمتعوا بحريه اكبر من الستات الفرنسويات وكات أياميها الحركه النسويه عامله عمايلها فى انجلترا والستات كانو بيطلعوا فى مظاهرات يملوا بيها الشوارع ويطالبوا بحقوقهم وبيشتبكوا مع البوليس وهو فى لندن فى سنة كتب سلامه موسى مقاله اسمها مقدمة السوبرمان وبعتها لجرجى زيدان فى مصر فنشرها له فى مجلته الهلال بعد ما شال منها شوية كلام جرىء والمقاله دى حطها سلامه موسى فى كتابه اليوم والغد اللى نشره سنة بعد مازود عليها شوية كلام رجوعه مصر هـ ولز سماه سلامه موسى الأب الروحى للعالم الجديد رجع سلامه موسى مصر بتجربته فى اوروبا مليان حماس وشوق لنشر النور والعلم ومكافحة الجهالات فى كل حته فيها رجع متأثر بنظرية التطور بتاعة داروين بس بمعناها الرحب مش مجرد التطور البيولوجى وبس التطور فى كل حاجه فى الثقافه فى المجتمع فى الأدب فى اللغه وفى كل حاجه فى الدنيا متعلقه بعيشة الانسان وكتب سلامه موسى فى مجلة البلاغ سلسلة مقالات عن نظرية التطور وجمعها بعد كده فى كتاب اسمه نظرية التطور وأصل الانسان وكان بيقصد فيه زى ما بيقول مكافحة الغيبيات الشائعة وفى الاقتصاد أثرت عليه أفكار كارل ماركس وتحليلاته الاقتصاديه والاجتماعيه وبيقول سلامه موسى الاتنين دول داروين وماركس الاتنين قد غرس فى رأسى مركبات ذهنية وجعلنى أنظر الى الدنيا والى الأحياء فى استغراض علمى وتحليل اقتصادى وسيكلوجى كتابات هـ ولز وتبشيره بان العالم حايتغير فى نظمه وأخلاقه لان الماكينه حاتخليه يبقى زى قريه كبيره الناس فيها سواسيه متفاهمين وبيتكلموا بنفس اللغه وبيمارسوا نفس الثقافه كمان أثرت على نظرة سلامه موسى للدنيا وسلامه موسى بيسمى ولز الأب الروحى للعالم الجديد بس بيقول عنه ان أثره عليه كان نفسى أكتر منه ذهنى درامة بيت الدمية بتاعة النرويجى هنريك ابسن اللى ناقش فيها وضع الستات فى البيت والمجتمع وان الست لازم تتحرر من سيطرة الراجل ومتبقاش زى مجرد عروسه لعبه فى البيت أثرت كمان على سلامه موسى وادته شحنه ذهنيه يكافح بيها وضع الستات المتخلف فى مصر أياميها وعن ابسن بيقول سلامه موسى كان وقعه فى نفسى كبيرا اكبر مما كان فى نفوس قرائه الأوروبيين وذلك لأنه كان يجدد فى مجتمع كنت أعده أنا جديدا بالمقارنة الى مجتمعنا المصرى الجامد فوق دول طبعا كان برنارد شو والاشتراكيه اللى كان بيروج ليها فى اوروبا واللى عجبت سلامه موسى واتهوس بيها وكتب عنها فى مصر واداها اسم الاجتماعيه قوم يامصرى ثورة سعد زغلول اتزعم ثورة right فى سنة ابتدى سلامه موسى ينشر مجله اسبوعيه اسمها المستقبل ودى كات أول مره فى مصر تطلع فيها مجله اسبوعيه وكمان كات أول مجله فى مصر تطلع فيها صوره لـطه حسين اللى كان أياميها ثاير على حالة التجمد الدينى وقعد ينشر فيها لغاية ماقامت الحرب العالميه الأولى فطلبوه الانجليز فى ادارة المطبوعات وهددوه بانه حايتشحور فى معتقل لو ماسمكرش المجله لان كان فيها افكار اشتراكيه ومقالات عصريه ماكاتش على مزاجهم وبعد ماقفلها وارتاحوا من كلامه ندهت عليه مى زياده وقالت له انه ممكن يحرر جرنال المحروسه اللى كان أبوها بينشره وماكانش ماشى فوافق وقعد يحرره كام شهر لغاية ما طهق من رقابة ادارة المطبوعات فساب الجرنال وراح عاش فى الريف يقرا ويستطلع لغاية الحرب ما خلصت وشاف أياميها الانجليز بيقبضوا على الفلاحين ويربطوهم بحبال ويرحلوهم على فلسطين يحاربوا وهما مالهمش لا فى التور ولا فى الطحين وأكترهم راحوا ومارجعوش فى سنة اتوفت امه اللى كات عايشه وياه ففضل قاعد فى الريف لغاية ما مل فاشتغل مدرس عشان يعلم الناس ويقضى وقته وقعد عل الحال ده لغاية ماقامت ثورة فراح واخد نفسه وتنه رايح على القاهره عشان يبقى جنب الأحداث وعشان يشوف له جرنال يشتغل فيه وينشر فيه أفكاره اللى بتحارب التخلف والطغيان وبيحكى سلامه موسى انه لما طلب تصريح السفر للقاهره بص له الموظف الانجليزى وعينه مولعه شرار وقاله أستكلال هه وصل سلامه موسى القاهره لقاها مقلوبه والاضرابات والمظاهرات شغاله ولقى المصريين شايلين الهلال والصليب فوق روسهم والقساوسه بيخطبوا فى الأزهر والستات طالعين فى مسيرات وبيشيلوا البراقع والحبرات من على وشوشهم بعد ما عششت عليها قرون يوميها اتفق المصريين مسلمين واقباط رجاله وستات موظفين وفلاحين على ان مصر دى بلدهم كلهم أمه مصريه واحده لازم تعيش حره من المستعمرين الخواجات والرجعيين المحليين اللى بيروجوا لثقافه متخلفه ماتمتش لمصر بصله ودخلتها خلسه وفضلت قاعده على قلبها لما سافر سلامه موسى اوروبا ماكنش يعرف فى مصر الا مسرح سلامه حجازى لكن فى ثورة ظهر مسرح الشعب المصرى أوبرتات سيد درويش بكلام الفلاحين والصنايعيه وغنت مصر معاه قوم يا مصرى الأمه المصريه اياميها وعت بنفسها وبعد ما اشتغل سلامه موسى له كام يوم مدرس فى مدرسة التوفيق بقى محرر فى مجلة الهلال ومجلة البلاغ وكون مع كام واحد من صحابه المثقفين المتحمسين للنهضة والتغيير الحزب الاشتراكى بس الحزب ماعمرش بعد ما انفصل عنه واحد اسمه حسن العرابى مع شوية شبان وسابهم وسافر على اسكندريه وكون حزب شيوعى حسن العرابى ده سافر بعد كده اوروبا وراحت الحكومه وهو بره ساحبه منه الجنسيه وماعرفش يرجع مصر تانى وده كان السبب اللى خلى سلامه موسى مايروحش اوروبا تانى اكمنه كان خايف يسافر يقوموا ساحبين منه الجنسيه ومايقدرش يرجع مصر تانى سلامه موسى بيقول أفكار الاشتراكيه اللى كان بيكرها المستعمرين الانجليز فى كل حته وأفكار حزب الوفد فى مصر بتاع سعد زغلول احمد لطفى السيد مكرم عبيد كات متفقه مع بعض بخصوص الاستقلال كفاحه السياسى كتب سلامه موسى للمهاتما غاندى فى الهند فى سنة عمل سلامه موسى جمعيه سماها المصرى للمصرى ودى كات جمعيه بتطالب بمقاطعة بضايع الانجليز وكان وكيل الجمعيه أحمد حسين رئيس جماعة مصر الفتاه ومع ان الناس اتحمست للفكره وايدتها لكن باظت لان حكومة اسماعيل صدقى باشا حاربت الجمعيه لغاية ماخلصت عليها وكتب سلامه موسى للمهاتما غاندى فى الهند اللى كان هو كمان بيكافح الانجليز والتخلف هناك بطرق زى دى وطلب منه يبعت له كتب عن حركة الغزل والنسيج اللى كان عاملها فى الهند والالات اللى بيستخدمها الفلاحين الهنود فما اتأخرش غاندى وبعت له على طول كل اللى طلبه ولسلامه موسى كتاب اسمه غاندى والحركه الهنديه ألفه من كترة اعجابه بغاندى وعشان ينقل لمصر افكاره وطرقه اللى كان بيحارب بيها التخلف والاستعمار فى الهند وكتب سلامه موسى انه لازم يكون فيه محل كبير فى نص البلد بيبيع المنتجات المصريه ولما قرا طلعت حرب المقاله دى عجبته ونادى عليه وناقشه فى الموضوع وفكرة سلامه موسى دى كات بذرة المحل اللى اسمه شركة مصر لبيع المصنوعات المصرية نادى سلامه موسى بتصنيع الموتور فى مصر فى النص الاول من القرن العشرين سلامه موسى كمان نادى بتصنيع الموتور فى مصر باعتبارة عماد الصناعه الحديثه لكن للأسف مفيش حد اهتم ده اكمن كفاح سلامه موسى السياسى زى ماهو بيقول كان جزء من كفاحه الاجتماعى والاقتصادى وكفاح سلامه موسى السياسى كان قايم على حاجتين تقوية نخوة المصريين الوطنيه عن طريق تفكيرهم بأجدادهم الفراعنه صناع الحضاره اللى خرجوا البشر من العصر الحجرى لعصر الزراعه سادوا الدنيا بعلومهم وفنونهم ودينهم وعشان كده ألف كتابه مصر أصل الحضارة والحاجه التانيه تفكيرهم بأحمد عرابى الراجل المصرى الوطنى الشجاع اللى وقف ضد الطغيان وعن عرابى ترجم كتاب بلنت اللى اسمه التاريخ السرى للاحتلال البريطانى لمصر ومع الكتابين دول ألف سلامه موسى كمان حرية الفكر وتاريخ أبطالها واتكلم فيه عن كفاح الشعوب عشان تنال حريتها وعزتها حرية العقل فى مصر وطالب فيه بقلم الكاتب الجرىء النزيه لغى قوانين المطبوعات وادارة المطبوعات اللى كانو بيحدوا من حرية الكتاب ونشر المجلات والجرانيل اكمن الرجعى اللى بيروج للتخلف والجهل مايكرهش حاجه قد مايكره الكلمة والفكره الحره وده اللى حصل لما رجع اسماعيل صدقى باشا للوزاره راح مطلع قانون أنيل يكربج بيه الكتاب ويحد بيه من حرية اصدار الجرانيل والمجلات لدرجة انه منع فؤاد سراج الدين اللى كان فى الأصل وزير من اصدار جورنال وبالرغم من كده بيقول سلامه موسى لكن مما يبعث السرور الى نفسى أنى لم أتضعضع ولم أترك المعسكر الوطنى لمكافحة المستبدين والمستعمرين كمان فعل كثير من الأدباء ممن طمسوا النور الذى كان فى قلوبهم وأطفأوا وهج نفوسهم كى يصلوا الى حياة أو مال فانحازوا الى الاستعمار الأجنبى أو الاستبداد الوطنى سلامه موسى عاش فى أواخر القرن والنص الاولانى بتاع القرن العشرين الفتره دى كات فتره مهمه فى تاريخ العالم وكات مليانه تطورات وتبلور أفكار بيوصف سلامه موسى الفتره اللى عاش فيها وبيقول فانى عشت عمرى فيما بين فى عصر انقلابى انفجارى رائع من الاكتشافات والاختراعات والثورات لأنه عصر المعارك التاريخية والصراع الخطير بين مجتمع آفل وبين مجتمع بازغ فى طفولة سلامه موسى ماكانش فيه فى مصر جامعه ولا لحد مدارس وكان الدين متجمد والستات بيلبسوا براقع وعايشين مع رجالتهم فى ظلمات الجهل والتخلف وكات حالة الفلاحين فى القرى كرب واكلهم الفقر والعيا والعيشه فى المدن كات خامله ومستسلمه أياميها كانت أقصى حاجه يفكر فيها الناس ان مصر أحسن ليها تكون تابعه لانجلترا الغربيه ولا تركيا الشرقيه ماحدش كان بيفكر فى ليه ماتبقاش مصر تابعه لثقافتها الخاصه وكان اللى يفكر أو يفتح بقه مطالب بالتجديد زى ماعمل الشيخ محمد عبده بيتبهدل وبتتمسح بيه الأرض وبيطرد من البلد كمان وكانوا يقعدوا يشنعوا عليه ويشوهوا صورته زى ماحصل لمحمد عبده وأحمد عرابى ويكرهوا الناس فيه وكان اللى بيعملوا كده بيعتمدوا على جهل الناس وانتشار الفكر الاستبدادى فى البيوت والمجتمع فى الظروف دى طلع سلامه موسى أحمد لطفى السيد قاسم أمين طه حسين سعد زغلول مكرم عبيد غيرهم كتير كلهم كانو عدوين للمستبدين والرجعيين سفرية سلامه موسى اوروبا خلته يكتشف حاجتين مهمين الأولانيه ان العالم مليان أفكار بيتطور والتانيه ان مصر بلد عظيمه ليها تاريخ طويل غيبه المستعمرين والمستبدين جوه مصر مع ان الناس فى اوروبا عارفين ومهتمين بيه فلما رجع مصر لقى ان من واجبه التعامل على المحورين دول تعريف الناس بتاريخ مصر وبانها أم الحضارة والترويج للأفكار اللى بتعج بيها أوروبا ودول المحورين اللى كل عدوين مصر البرانيين ومروجى الجهالات المحليين ماطاقوهمش تطوير لغة المصريين left كافح سلامه موسى بقلمه عشان يغير ويطور الأوضاع السياسيه والاقتصاديه والاجتماعيه والثقافيه فى مصر كل كتبه ومقالاته بتدور فى الحيز ده وحتى اللغه طالب سلامه موسى بتطويرها لأسباب بسيطه لكن مهمه قالها فى مقدمة وتمهيد كتابه البلاغة العصريه واللغه العربية زى ان تأخرنا اللغوى فى مصر هو سبب من أعظم الأسباب لتأخرنا الاجتماعى منها كمان حين تحرم لغتنا من كلمات الثقافة العصرية تحرم كمان الامة المعيشة العصرية وفوق ده أعظم المؤسسات فى أية أمه هو لغتها لأنها وسيلة تفكيرها ومستودع تراثها من القيم الاجتماعية والعادات الذهنية وفى فصل اللغه والمجتمع بيلفت سلامه موسى النظر لنقطه مهمه جدا وهى ان الكلمه الواحده معناها بيختلف من مكان لمكان حسب البيئه والمجتمع والتاريخ وان اللغه الحيه بتتفاعل مع المجتمع وبتتغير مع تغييره لكن لما تكون اللغه خاصه بفئة اجتماعيه معينه زى الكهان مثل بتتحجر لانها بتبقى بتعبر عن حاجه كات موجوده زمان ومابقتش موجوده دلوقتى على الأقل فى مصر وثقافتها المعاصره وعلى كده القيمة الاجتماعيه للكلمه المتحجره عباره عن صفر من المنطلق المنطقى ده بيقول سلامه موسى ان المفروض ان مصر مايكونلهاش لغتين واحده كلاميه عاميه والتانيه كتابيه فصحى لان اللغه الكتابيه فى الحاله دى بتنفصل عن المجتمع وبالتالى بتتجمد ومابتطورش اللغه الحيه اللى بيستخدمها الناس فى المجتمع الحى لازم تكون قادره تطور لان تجميد الكلام والخوف من استعمال كلمات جديده معناه تجميد التفكير السليم وممكن يكون الواحد نبيه جدا والأيكو بتاعه عالى بس نقصاه الكلمات اللى يقدر يعبر بيها اكمنها مش موجوده فى المجتمع اللى عايش فيه فتبقى النتيجه ان نباهته دى على الفاضى لا هو بيستفيد منها ولا المجتمع اللى عايش فيه بيستفيد منه عشان كده سلامه موسى بيقول ان لازم نذكر انه على قدر ارتقاء اللغه ووفرة كلماتها ودقة معانيها يكون الانتفاع بذكاء ولاد الأمه وطبعا الخوف من الكتابه باللغه اللى بيتفاهم بيها المصريين وبيتكلموها مع بعض طول النهار له معنى أوحش من التجميد بس سلامه موسى وضح نقطه مهمه قالها أحمد أمين اللى هو كمان كان بيطالب بتبسيط اللغه النقطه دى ان اضطراب المعانى وعدم فهم المقصود سببه ان المصريين ساعات بيستخدموا كلمات وجمل وردت على مصر من بيئات اجتماعيه وثقافات مش مصريه وطبعا لو عرفنا ان كل كلمه ليها ايحاء عاطفى معين بتعبر عنه ممكن يبان لنا ليه ساعات بيحصل حوار الطرش بين الناس ده لان الكلام اللى دخل مصر بايحائته اللى اتكونت فى مجتمع بعيد عمل ازدواجيه فى المفاهيم وطبعا ممكن كمان تكون الكلمه اتكونت فى مصر أو وردت عليها من بيئة ثقافية متقدمة بس دخل فيها مفهوم من بيئات ثقافية متخلفة شوه معناها الأصلى فبقت الكلمه بتوحى بحاجتين أو أكتر حسب عقلية اللى بيستخدمها أو اللى بيسمعها اللغه النهضه فى كتابه ما هى النهضة بيوضح سلامه موسى ان اللغه هى قاعدة الثقافه وانه مش ممكن ايجاد ثقافه راقيه ومحترمه بلغه جامده عايشه على ألفاظ قديمه وعشان اترقا الثقافه وتطور لازم اللغه قبل كده تطور وألفاظها القديمه تاخد معانى جديده أو تدخلها ألفاظ جديده مستورده أو متصنعه محليا اللغه اللى ما تقدرش تتفاعل مع التطورات والنهضه مثلا زى اللاتينى فى اوروبا زمان بتضر الثقافه وبالتالى بتعيق التقدم الحضارى للمجتمع لان الثقافه بدورها هى قاعدة الحضاره فى العصور الوسطى كان اللاتينى هو لغة اوروبا وكان مرتبط بالدين ان الخروج عن اللاتينى كان بيعتبر كفر وزندقه واضرار بالدين من وجهة نظر المستبدين اللى كانو مسيطرين على ثقافه القهر المنحطه اللى كات سايده وقتها وكانوا بيربطوا اللغه بالدين وبيستبدوا بالناس وبيوجهوا أفكارهم ويحددوا لهم المسموح وغير المسموح باسم الدين والعقيده وفضل الوضع مجمد على الحال ده لغاية ما دخل الأوربيين فى عصر التنوير وابتدت البلاد الأوروبيه تتجه لاستعمال اللغات المحليه العاميه اللى بيتكلم بيها الناس فى حياتهم اليوميه وقدرت انها تتقدم بثقافتها وبالتالى تتحضر وتسود الدنيا بالعلم والمعرفه والغربيين اللي اتفرض عليهم اللاتيني فى عصور الظلام ما قدرش اللاتيني يوحدهم لكن العلم والثقافه المتحضره اللي انبعثوا من لغاتهم القوميه المحليه قدروا يعملوا منهم كيان واحد مختلف اللغات لكن متوحد اقتصادى وسياسى خيم الجهل القهر على عصور الظلام بيقول سلامه موسى عن عصور الظلام فيما بين سنة وسنة استولى الظلام على أوروبا وكان ظلاما حالكا علشان الثقافة كانت وقفا على الرهبان يبحثون جغرافيا العالم الآخر وهم لا يدرون جغرافيا ده العالم ويشرحون للناس كيف لازم يموتوا بدل أن يشرحوا لهم كيفلازمان يعيشوا ويشتبكون فى مشكلات ذهنية أولى بيها أن يبحثها الأطفال وأن يضحكوا منها سلامه موسى كان بيحبذ استعمال الكلمات العلميه وأسامى المخترعات فى الكلام والكتابه زى ماهى أو تعريبها أو تمصيرها مش ترجمتها فكان فى رأيه انه أفيد استعمال كلمات زى انثروپولوچيا بيولوچيا ديموقراطيه وديكتاتوريه راديو جرامافون تليفون اوتوموبيل ترام وغيرها وأياميه كان لسه بقى مفيش ساتالايت تلڤزيون ڤيديو ديجيتال موبايل كومپيوتر لان دى كمان كلمات كوكبيه بتقرب أذهان الناس من بعضها وبتحد من الانعزال والكره وسلامه موسى شاف ان استعمال الحروف اللاتينيه فى كتابة اللغه المصريه زى ما اقترح عبد العزيز فهمى له ميزه تخلى مصر تنط للمستقبل لان دى حروف الحضارة والعلوم المعاصره وحايسهل نقل العلوم الغربيه لمصر من غير حساسيه وتعصب زى ما عملت تركيا اللى بقت سيكولاريه وادت ضهرها للعصر العثمانلى طبعا لازم الأخد فى الاعتبار ان سلامه موسى بينتمى لنص القرن العشرين الأولانى ولسه ماكانش طلع الأدباء والكتاب والصحفيين المصريين اللى كتير منهم اتلمذوا على ايديه وعملوا نقله كبيره فى أساليب الكتابه وطوروها وبسطوا الكلام المكتوب وأياميه كات الكتابات معقده ومليانه بلاغ وبيان وكلام ممطوط يصعب فهمه على الناس العاديين فى مجتمع كان الجهل والأميه سايدينه لكن الحلو انه وغيره أياميها قدر يقول رأيه بحريه ويدخل فى معارك فكريه جامده مع كتاب كان لهم رأى تانى وبينتموا ذهنى لعكس اللى كان هو بينتمى له زى عباس العقاد مصطفى صادق الرافعى اللى رد عليهم سلامه موسى بعلمه رحابة ثقافته العصريه لما حاولوا يقحموا فى الموضوع حاجات مالهاش دعوه لا بعلم ولا بثقافه زى ما حصل مع محمد عبده طه حسين مفكرين غيرهم طالبوا بالتجديد والتغيير وكلمة ثقافه نفسها كلمه دخلها سلامه موسى فى قاموس اللغة فى مصر سلامه موسى الفرعونيه النهضه عند سلامه موسى معناها التطور التقدم لقدام مش الرجوع لورا مع حماسته للحضاره المصريه القديمه عمره ما طالب بالرجوع لعصر الاسلاف تقاليدهم بيقول عن دعوة الملك ابساماتيك لاحياء امجاد مصر بشعار العوده الى القدماء ان الشعار ده كان شعار الافلاس ده لان مصر فى عصر صاحب الشعار كانت أسمى مما كانت ايام خوفو مصر ما كانتش محتاجه للتقهقر على ورا حوالى سنة النهضه عند سلامه موسى كانت الأخد بالعلم الحديث تطوير المجتمع الثقافه التحمس للفرعونيه امجاد مصر القديمه كانت بالنسبه لسلامه موسى مجرد حافز للتقدم النهوض بمصر مش دعوه للرجوع للماضى موقفه من الحكم الملكى ثورة يوليه طالب سلامه موسى بتأميم قناة السويس سنة فى يوليه اتقبض على سلامه موسى اعتقل فى سجن الازبكيه فى زنزانه مضلمه مع المجرمين قطاعين الطرق بتهمة انه بيروج للجمهوريه أو الشيوعيه ليلتها ما قدرش ينام من خشونة اسفلت الزنزانه ففضل صاحى يفكر فى الحريه اللى كان بيتمتع بيها سنة لما كان بيكتب مقالات فى مجلة المستقبل قعد يفتكر الجهد اللى عمله فى الدراسه التأليف يفكر فى العشرين كتاب اللى كان كتبهم لغاية يوميها عشان ينور يعلم شباب مصر يرتفع بيهم لمثاليات القرن العشرين يخرجهم من ظلمات القرون اللى عدت بعدين اتأمل حاله على الاسفلت الخشن ازاى انه ماجمعش فلوس لا لحد اخد الكرامه اللى بيستحقها اللى بيخدم بيخلص فى الخدمه لقى جنبه نص الرغيف هو العشا اللى قررتهوله الحكومه الملكيه المصريه اياميها كجزاء ليه على عمره اللى قضاه فى خدمة مصر قعد يفكر يجتر بألم لغايه الصبح فدخل عليهم راجل بقفه فيها عيش ناوله رغيف منهم للفطار فراح حاطه على النص رغيف اللى اكله بالليل بيقول سلامه موسى بالخصوص ده وهكذا يفعل بنا الاستعمار الاستبداد المتحالفان دى ما كانتش اخر مره يتقبض فيها على سلامه موسى ففى مايو هو عنده ستين سنه قبضت عليه السلطات بتهمة رمى قنبله على مبنى سينما فى القاهره قومه البوليس الساعة تلاته الصبح نقله على القسم اعتقل الصبح اتحول للنيابه للتحقيق معاه بيحكى سلامه موسى ان الاعتقال ده خلاه يفكر يتأمل فى حال مصر سلامه موسى كان تطورى عاشق للحريه وطنى يعشق مصر لأقصى الحدود على قد ما كان بيحب انجلترا النهضه اللى فيها كان بيكره الاستعمار الانجليزى بيعتبره سبب التخلف اللى كان فى مصر اياميه وما كانش بيحب الملك فاروق كان بيعتبره رمز للفساد فى مصر خطر عليه هو نفسه لما قامت ثورة يوليه رحب بيها سلامه موسى كتب كان فساد الحكم قبيل خلع الشقى فاروق قد بلغ أقصاه كانت السراى تستخدم شاءت من الموظفين بالخصوص الجواسيس لتعقب كل اللى يشتبه فى سلوكها نحوها بيضيف كان يوم خلع فاروق يوم التهانى تصل الى عن طريق التليفون بالمصافحه فى الطريق بالزياره لبيتنا حين كنا نقدم الشربات للمهنئين بيعتبر سلامه موسى تأميم قناة السويس اللى هو نفسه طالب بيه كتب عنه سنة قبل ما تقوم الثوره أعظم حاجه عملتها الثوره بعد ما اتخلصت من الملك الاقطاعين الانجليز بيقول وكان أعظم ما قامت به الثوره بعد كده هو الاقدام على تأميم قناة السويس سنة سلامه موسى اتوفى سنة بالتالى مش معروف ايه كان حايكون رأيه فى التطورات اللى حصلت فى مصر فى ستينات القرن العشرين فلسفته ديانته بيعتبر سلامه موسى الفلسفه الدين حاجه واحده ان اللى بيدرس الفلسفه الاديان بروح التعلم بيلاقيهم مندمجين بدرجه كبيره بيقول ان السبب فى ده هو ان مقاييس الدين هى نفسها مقاييس الفلسفه ان قضية الدين هى نفسها قضية الفلسفه اللى هى ازاى نفكر التفكير السليم نعيش عيشه هنيه صحيح الدين بيطالب الانسان بالتسليم الفلسفه بتطالبه بالمنطق لكن الحال مش دايما كده مفيش حدود واضحه بين الاتنين لان ساعات الدين فيه منطق الفلسفه فيها تسليم بيحكى انه وهو صغير شك فى الغيبيات السايده لما كبر شويه الايمان بالغيبيات اتطور عنده للايمان بالقيمه الاجتماعيه للدين الفلسفه لتربية الضمير اللى بتوصل لتغلب القيم البشريه على القيم الاجتماعيه الماديه لما اكتشف نظرية التطور فى شبابه حس ان نظرية التطور بتاخد مكان الدين فى نفسه بيقول سلامه موسى ان الايمان بالغيبيات مش شرط للايمان بالدين لان المعارف العلميه بتدى الانسان نزعات دينيه بيعتبر سلامه موسى ان ضميره الدينى مصدره البوذيه الاسلام المسيحيه الهندوكيه علوم زى السيكولوچيا البيولوچيا التاريخ الانثروپولوچيا العلوم دى علمته مآسى الماضى الحاضر الامل فى المستقبل على الاساس ده زى ما بيقول ديانته موضوعيه منطقيه مش ذاتيه لا عقائديه الكنيسه القبطيه بالنسبه له كنيسه قوميه مصريه بغض النظر عن الدين فهى بتدى احساس تاريخى الدراسه الصح للتاريخ لازم تكون موضوعيه علميه زى دراسة اى علم تانى مش على اساس دينى دراسة تاريخ مصر مابتبقاش موضوعيه لو كانت على اسس دينيه بيقول سلامه موسى انه كان نفسه يألف كتاب عن المسيح لكن ما قدرش لانه كان عارف ان حا تحصل التباسات بينه بين طايفه من القراء حس انه ممكن يسبب آلام للى سماهم المطمئنين المستقرين اللى مش حايلاقوا طمئنينه يقين فى اللى حايكتبه من واقع الحقيقه لما سلامه موسى كبر بقى بينفر من الغيبيات لأسباب اجتماعيه لانه اعتبر ان الغيبيات حاجه جبريه مافيهاش حرية الماديات يعنى التفكير المادى حر متطور لكن التفكير الغيبى مقيد جامد الانسان بيتحرر بالتفكير المادى بيتقيد بالتفكير الغيبى بيقول سلامه موسى ان كل الكتب المقدسه سيان بالنسبه له انه جنبها بيهتم بكتب كتيره فى الفلسفه الادب حركة البشريه اللى هى عباره عن ديانه بتستبعد الغيبيات بتؤمن بالرقى الانسانى القايم على التطور سلامه موسى كان بينصح الشبان بقراية سيرة السلطان اكبر الهندى اللى حكم فى القرن الستاشر اللى حاول يجمع المسيحيه الاسلام اليهوديه الهندوسيه لكن فشل بيعتبر سلامه موسى انه فشل لانه اعتمد على رجال الدين مش على المدنيين بيقول سلامه موسى اننا لازم ننمو نتطور نعمل جهدنا لاستخلص الحقيقه من المعرفه بطبيعة الحال سلامه موسى المطلع كويس على التاريخ كان ضد الدوله الدينيه الحركات الدينيه فى جواب منه لابنه رءوف اللى كان بيدرس فى انجلترا كتب نجاح من طراز تانى تمثال نهضة مصر من ابداعات محمود مختار سلامه موسى بيعتبر ضمن اكبر مفكرين مصر فى القرن العشرين اتلمذ على افكاره عدد كبير من اهم الكتاب المصريين كافح ضد الجهل الجمود ماقدرتش الاغراءات تغير افكاره فى حياته حس بالاهمال من الدوله فى العصر الملكى اتقاطع بيحكى انه مرت عليه فتره ما كانش بيدخل جيبه غير خمسه جنيه فى الشهر تمن لمقالاته فى مسامرات الجيب اللى كان من ضمنها المقاله اللى طالب فيها بتأميم قناة السويس ما بين سنة اتعود البوليس السرى على خطف كتبه من مكتبة كادموس بحجة انها محرمه سلامه موسى عاش تقريبا على بيع املاكه اللى ورثها عمر وزارة المعارف ما اشترت منه كتاب لا اشتركت فى مجلته المجلة الجديدة الاذاعه المصريه قاطعته على حد قوله كانى مش مصرى ما اخدش جوايز زى غيره من الكتاب اللى كانو بينافقو الدوله رغم كده سلامه موسى بيقول ان نجاحه كان من طراز تانى لانه نجح فى تغيير افكار شباب مصر شجعهم على الاستقلال الشجاعه الاعتماد على العلم الحديث ابتكر لهم اسلوب كتابى عصرى بيسهل الفهم لفت النظر لضرورة استخدام الحروف اللاتينى بدل الحروف العربى زى ما عملت تركيا بعد ما اقتنع ان الاخيره بتعوق ارتقاء مصر العلمى بتحجم ثقافتها بعد ما عدى سلامه موسى سن السبعين لخص افكاره اللى من ضمنها انه بيؤمن بالحقايق عشان كده بيتمسك بالعلم ان هدفه هو تحويل مصر من بلد شرقيه ضعيفه عايشه على التقاليد الباليه لبلد اوروبيه بيزدهر فيها العلم الصناعه استقلال الشخصيه بيقول طارق حجى قارى مؤلفات سلامة موسي النهارده ممكن يفهم ليه كتير متجاهلينه أهم الأسباب دى هو التعصب الدينى عدم القدره على المناقشه العلميه الهاديه مع أفكاره الصادمه للمحافظين زى ايمانه الراسخ بالتفوق الكاسح للحضاره الغربيه ايمانه بنظرية داروين عن تطور الكائنات وعدم تقديره للآداب العربيه اللى بالعكس بيعتقد ان اللغه العربى شريك رئيسى فى تخلف الثقافه العربيه واذا كان المناخ الثقافي المصري مااتحملش برحابة أفكار سلامه موسى وقت نشره لمؤلفاته فمن السهل ان الواحد يأكد النهارده أن أجوائنا الثقافيه الحاليه حايكون رفضها أكتر للصوت الجرىء ده اللى قال للمصريين من حوالى قرن انتوا فى الاولانى الأخر مصريين لازم تتجهوا اوروبا ثقافى معرفى تؤمنوا بالعلم انجازاته تخلصوا عقولكم من الوهم الخرافه تعرفوا ان الآداب العربيه تقريبا شبه فاضيه من الثمار الحضاريه اللى حاتلاقوها بوفره فى اداب الحضاره الغربيه من زمن هوميروس يوريبيدوس اسخيلوس أرستوفانيس فيرجيل لزمن تشالز ديكينز توماس هاردى أوسكار وايلد فيكتور هوجو اناتول فرانس اميل زولا ابسن ألبير كامو سارتر غيرهم من الثمار اليانعه للحضاره الحيه الوحيده النهارده على سطح الارض اتوفى سلامه موسى سنة بعد ما لعب دور تنويرى كبير ساب للمصريين مجموعه كبيره من الكتب المقالات بتدعو كلها للعلم التطور الحريه المساواه center مؤلفاته هؤلاء علمونى شوف لستة الكتاب المصريين فهرست وملحوظات المصادر والمراجع سلامه موسى البلاغة العصرية واللغة العربية المطبعة العصرية القاهرة سلامه موسى تربية سلامه موسى دار الجيل القاهرة سلامه موسى مصر أصل الحضارة المستقبل القاهرة مؤسسة المعارف بيروت سلامه موسى ما هى النهضة سلامه موسى للنشر والتوزيع القاهرة فتحى خليل سلامة موسى وعصر القلق سلامه موسى للنشر والتوزيع القاهرة الموسوعة الثقافية مؤسسة فرانكلين للطباعة والنشر القاهرة نيو يورك لينكات برانيه ليها علاقه بالموضوع طارق حجى سلامة موسي كبير المظاليم فى حياتنا الثقافية باسنت موسى البلاغة العصرية واللغة العربية للراحل سلامة موسى باسنت موسى سلامة موسى وجانب أخر من حياته تصنيف مواليد تصنيف وفيات تصنيف اقباط تصنيف كتاب اقباط تصنيف شراقوه تصنيف ناس من الزقازيق تصنيف سيكولاريين تصنيف كتاب مصريين تصنيف تنويريين تصنيف صحفيين مصريين تصنيف وطنيين مصريين تصنيف ليبراليين مصريين تصنيف مفكرين مصريين