{"word_count": 926, "character_count": 6509}
Pétrone 46,7-8 emi ergo nunc puero aliquot libra rubricata, quia uolo illum ad domusionem aliquid de iure gustare. habet haec res panem. nam litteris satis inquinatus est. quod si resilierit, destinaui illum artificii docere, aut tonstreinum aut praeconem aut certe causidicum, quod illi auferre non possit nisi Orcus. (46.8) ideo illi cotidie clamo: “Primigeni, crede mihi, quicquid discis, tibi discis. uides Phileronem causidicum: si non didicisset, hodie famem a labris non abigeret. modo modo, collo suo circumferebat onera uenalia, nunc etiam aduersus Norbanum se extendit. litterae thesaurum est, et artificium numquam moritur”.Elizabeth A. Meyer, Legitimacy and Law in the Roman World: Tabulae in Roman Belief and Practice, Cambridge 2004.La forme des tablettesLe corpus de L. Caecilius IucundusLes testationesCIL 3340.1HS n(ummum) DXX ob mulum | uenditum [M(arco)] Pomponio | M(arci) l(iberto) Niconi, quam pequniam | in stipulatam [L(uci)] Caecili | Felicis redegisse dicitur | M(arcus) Cerrinius Eup(h)rates. | eam pequniam omnem | quae supra scripta est ‖3 [n]umeratam dixit se | [a]ccepisse M(arcus) Cerrinius M(arci) l(ibertus) | [E]uphrates ab Philadelpho | [C]aecili Felicis ser(uo) | actum Pompeis V K(alendas) Iunias | Druso Caesare | C(aio) Norbano Flacco co(n)s(ulibus).Les chirographaCIL 3340.242 marg. [per]scriptio Trophimo ‖2 L(ucio) Duuio Auito P(ublio) Clodio co(n)s(ulibus) | IIII Idus Decembr(es) | M(arcus) Heluius Catullus scripsi rogatu | Vmbriciae Antiochidis eam | accepisse ab L(ucio) Caecilio Iucundo | HS V̅I̅ CCLII nummos ob | auctionem Trophimi serui | eius mercede minus ‖3 [persolutos(?)] | act(um) [Pom]peis ‖4 M(arci) Helui | Catulli | Melissae Fusci | Fabi Proculi | Vmbricia[e] Antioch(idis) | Catulli ‖5 L(ucio) Duu[io Auito P(ublio) Cl]odio co(n)s(ulibus) | [IIII I]dus Dece(mbres) | M(arcus) Heluiu[s Cat]ullus scripsi | rogatu [Vmbr]iciae eam accepis(se) | ab Iucu[ndo HS n(ummum)] V̅I̅ CCLII ob | auction[em] Trophim(i) serui | eius m[erc]ede min(us) | act(um) Pomp(eis).Le type mixteLes apochae rei publicaeCIL 3340.1422 L(ucio) Albucio Iusto L(ucio) Veranio | Hypsaeo duumuiris iur(e) dic(undo) | Priuatus coloniae seruos | scripsi me accepisse ab | L(ucio) Caecilio Iucundo sester|tios mille sescentos ‖3 quinquaginta duo nummos | ex reliqui(i)s ob fullonica | ante hanc diem, quae | dies fuit pr(idie) Idus Iulias | act(um) Pomp(eis) XVIIII K(alendas) Sept(embres) | A(ulo) Paconio Sabino A(ulo) Petronio co(n)s(ulibus) ‖4 Priuati c(olonorum) c(oloniae) V(eneriae) C(orneliae) | L(uci) Albuci Iusti | M(arco) Stronni Secun(dini) | L(uci) Vera(ni) Phile[…] | Priua(ti) colo[n(orum)] ‖5 Pr(idie) Idus Septem[bres] / solutio re[i] publi(cae) / ob fullonic(a) | ∞ DCL[II] | chi[r]ogr[ap(h)u(m)] Priua[ti] | c(onlonorum) c(oloniae) V(eneriae) C(orneliae) s(erui) | dur[a]tu L(uci) Albuci Iusti | et L(uci) Verani […] | A[…] A(ulo) Paco[nio] c(onsulibus) ‖6 solutio ob fullonica | anni se[c]undi Priuato c(olonorum) c(oloniae) V(eneriae) C(orneliae) s(eruo) | L(ucio) Veranio Hupsaeo L(ucio) Albucio Iusto | d(uum)u(iris) i(ure) d(icundo) | pr(idie) Idus Iulias | A(ulo) Paconio A(ulo) P[etr]onio [co(n)s(ulibus)].Jean Andreau, Les affaires de Monsieur Jucundus, Rome 1974.Les tabulae HerculanensesLe procès de Petronia IustaTHerc. 16 (graphio, pag. 2-3, script. int.)[C. P̣]etronius Telesphorus | scripsi et [ịụ]raui per geniu|m Imperatoris Aug. liberoruṃ|que eius me scire puela | Iusta d(e) q(ua) a(gitur) ex Petronia | Vitale colliberta mea | ingenuam natam esse |  meque cum Petronio | Stephano et Calatoria | Themide exsegisse utị | alimenta recip&#60;e&#62;ret et | ei filiam suam restitu|eret: ex hoc me scire | mulierem Iustam ‖3 d(e) q(ua) [a(gitur) in]genuam | natạ[m] esse ex | Petronia Vitale | q(uae) r(es) a(gitur).THerc. 17 (graphio, pag. 5, script. ext.)[M. Vi]nic[iu]s M. [f.] Proculus scripsi | [et iuraui per -- genium] Imp. Vespasiani | [Caesaris Augusti liberorumqu]e eius mihi | [multis annis domesticitatem fuis]ṣ[ẹ] cum Petro|[nio Stephano marito Calat]oriae Themidis | [et patrono Petroniae] Vitạ[li]s Herculani | [------------------ẹạ] et deside|[---------------]ṃ[ẹ]a de manu uoca|[ṛ----------´---- ibi] me audisse dicen|ṭ[em] P̣ẹ[ṭ]ṛoni[ụm Sṭ]ep̣hanuṃ pr. Idus | [------ de Vital]e “quam noṣ manumissuri | ṣumus [ụ]nam habe[ṃ]us” Ịdụsque postea | eam manụ[mis]sam   [e]x eo me scire | mulierem d.    q.   a.   e[x] P̣etronia Vitale | ingenuam [natam ess]e q.   r.   a.THerc. 20 (graphio, pag. 2-3, script. int.)Tamudius Optatus scripsi iura|uique per genium Imp. Ves|pasiani Caes. Aug. liberorumque | me adfuisse Petroniae Vitali | cum haberet cum Calatoria | Themide de p̣u[e]lla filia | sua, ibi me audisse dicen|tem Stephanu [ṃạṛị]ṭ[um] | Themidis Petroniae | Vitali “quiḍ inuides f[i]|liae, cum eam nos ‖3 filiae loc[o fa]ciamus”: | ex eo me [scire] mulie|rem q. d. a. Petroniae | Vitalis fi[l]iam et | ingenuam esse q. r. a.THerc. 23 (graphio, pag. 2-3, script. int.)Sex. Vibidius Ampliatus scri|psi iurauique per genium | Imperatoris Vespasiani Augus. | liberorumque eius mihi | semper domesticitate fu|isse cum Petronio Ste|p&#60;h&#62;ano et Calatoria The|mide uxsore eius me|que interfuisse ‖3 cum [------ Calatoṛ]iae | The&#60;m&#62;iḍis nọṃ[enc̣ḷạ]tore: ex | eo me scire puellam | libertam Calatoriae The|midis fuisse | q. r. a.THerc. 24 (graphio, pag. 2-3, script. int.)[ - M.̣]ạṃṃius [----] | scripsi rogatu M. Calato|ri Marul&#60;l&#62;i coram [ip]so, | quod is se negaret lite|ras scire, eum iurasse | per genium Imperatoris | Vespasiani Aug. liberorum|que eius ṃe scire puell|am me.c̣ụm Calatoriam | Themidem manumisisse: ‖3 ex ẹ[o] me ṣ[c]irẹ puellam | liberta&#60;m&#62; Calatoriae The|midis esse (uacuum) | q. r. a.Vincenzo Arangio-Ruiz, « IV - Tavolette ercolanesi (il processo di Giusta), Bullettino dell’istituto di diritto romano3 1 [62] (1959), 223-245 = Id., Studi epigrafici e papirologici, Napoli 1974, 552-570.Andrew Wallace-Hadrill, Houses and Society in Pompeii and Herculaneum, Princeton 1994, 175-182.Les tablettes des Sulpicii de MurécineJames N. Adams, «The Latinity of C. Novius Eunus», Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik 82 (1990), 227-247.Giuseppe Camodeca, Tabulae Pompeianae Sulpiciorum (TPSulp.). Edizione critica dell'archivio puteolano dei Sulpicii, Roma 1999.Pierre Flobert, «Le latin des Tablettes de Murécine (Pompéi)», Revue des Études Latines 73 (1995), 138-150 = Id., Grammaire comparée et variétés du latin, Genève 2014, 410-426.