WAI VAKAVITI Fijian Medicine SCIENTIA EST POTENTIA 2 1 Foreword An extended project of WAI VAKAVITI (Tabani Vosa Kei Na ITOVO Vakaviti Tabacakacaka Itaukei, March 1992) This task is initiated for knowledge propagation and conservation of Fijian Medicine. It is from this book and day to day collected knowledge that further combination of herbal medicine will be attempted for a broader spectrum and focussed medicinal care. Later versions will be coming later hopefully containing plants pictures and measurements together with their botanical names if that is possible. www.mobdelta.yolasite.com The following was involved in this project Mr.Meli Tupua Mr. Joeli Tupua Ms. Nai Laisa Tanioria Mr. Ropate Matalau Mr. Meli Nayakalou Mr. Eroni Takape Mr. Apisai Camaitoga Mr. Marika Camaitoga Mr. Maika Tupua Mr. Jone Karitakia 3 2 Table of Contents 1 FOREWORD ............................................................................................................................................. 2 2 TABLE OF CONTENTS ............................................................................................................................... 3 3 ALSA/VIDIKOSO ....................................................................................................................................... 7 4 BATABATĀ ............................................................................................................................................... 7 5 BATI [MOSI] ........................................................................................................................................... 7 6 BAUBAU .................................................................................................................................................. 8 7 BEKA ........................................................................................................................................................ 8 8 BILOCU .................................................................................................................................................... 8 9 BŌ ........................................................................................................................................................... 8 10 BŌDRĀ .................................................................................................................................................... 9 11 CAVUKA ................................................................................................................................................... 9 12 CEGUOCA / CEGULEKA / CENO / CEGUDJI ............................................................................................. 10 13 NI TAVA NA ICEGU NI GONE .................................................................................................................. 10 14 CIKA ....................................................................................................................................................... 10 15 COKA (QASE) ......................................................................................................................................... 10 16 COKA (GONE/DRAMI) ............................................................................................................................ 11 17 COKADRA .............................................................................................................................................. 11 18 COKA MULO NI KETE ............................................................................................................................. 11 19 CUQA ..................................................................................................................................................... 11 20 CUQA LAKOVATA KEI NA KATAKATA ..................................................................................................... 12 21 CURUMI TEVORO .................................................................................................................................. 12 22 DA/ KULAKULA ...................................................................................................................................... 12 23 DALIGA .................................................................................................................................................. 12 24 DAVUIBUCO (MOSI) .............................................................................................................................. 12 25 DEQI ...................................................................................................................................................... 13 26 DIDIVARA .............................................................................................................................................. 13 27 DOGAI ................................................................................................................................................... 13 28 DRAMI ................................................................................................................................................... 13 29 DRANUMI/REWA .................................................................................................................................. 13 30 DRIMI .................................................................................................................................................... 13 31 DROMODROMO SE BURACIMI .............................................................................................................. 13 32 DURU (MOSI) ......................................................................................................................................... 13 33 GAGA (VAKABIBI, GAGA ENA IKA) ......................................................................................................... 14 4 34 GAGA NA YAGO (KE MAVOA) ................................................................................................................ 14 35 GATA LEKA ............................................................................................................................................ 14 36 GOGO .................................................................................................................................................... 14 37 KACI YALO ............................................................................................................................................. 14 38 KAKACA NI YAVA ................................................................................................................................... 14 39 KAKADRĀ .............................................................................................................................................. 14 40 KANA CALA ............................................................................................................................................ 15 41 KANA LUA .............................................................................................................................................. 15 42 KARA ..................................................................................................................................................... 15 43 KASI NI KATONIGONE ............................................................................................................................ 15 44 KASIQARILEWE (SASALA) ....................................................................................................................... 15 45 KASIQARISUI ......................................................................................................................................... 15 46 KASITABU/KASIMAGAMAGA ................................................................................................................. 16 47 KASIVITI DRA ........................................................................................................................................ 16 48 KAVUKENA ............................................................................................................................................ 16 49 KATI GAGA NI PI .................................................................................................................................... 16 50 KATI NI CIKINOVU .................................................................................................................................. 16 51 KENISA NI SUCU .................................................................................................................................... 16 52 KETE (MOSI) .......................................................................................................................................... 17 53 KETELEVU (ME GUNUVI ME LAILAI KINA NA KETE) ................................................................................ 17 54 KOLO/ROKO .......................................................................................................................................... 17 55 KUBE ..................................................................................................................................................... 18 56 ME TAROVI NA KUBE ............................................................................................................................. 18 57 KUITA .................................................................................................................................................... 18 58 KUITA CURUMONA ................................................................................................................................ 18 59 KUITA QURUMONA ............................................................................................................................... 18 60 KUITA TIKIDUA ...................................................................................................................................... 19 61 KUNE CA ................................................................................................................................................ 19 62 LAMEA ................................................................................................................................................... 19 63 LATILATI ................................................................................................................................................ 20 64 LAUTA NA KABOA (IKA) ......................................................................................................................... 20 65 LEVULEVU .............................................................................................................................................. 20 66 LUARAKI DRA ........................................................................................................................................ 20 67 MACAKE ................................................................................................................................................ 21 68 MACAKERUA ......................................................................................................................................... 21 5 69 MATA (MAVOA) .................................................................................................................................... 21 70 MATA-NI-IKA ......................................................................................................................................... 21 71 MATA-NI-OSE ........................................................................................................................................ 21 72 MATE NI GACAGACA (TB-TUBERCULOSIS) ............................................................................................. 22 73 MATE NI IVI / MATE NI SOLO / KARA ..................................................................................................... 22 74 MATE NI SUKA ....................................................................................................................................... 22 75 MATE NI UTO ........................................................................................................................................ 22 76 MATENIVULA (ME RAWA NI LAKO VINAKA) ......................................................................................... 23 77 MATETAKA (TADOKA) ........................................................................................................................... 23 78 MAUVU NI DAVUIBUCO ........................................................................................................................ 23 79 MAU NI KETE LAKO VATA KEI NA KATAKATA ......................................................................................... 24 80 MAUVU NI KATO NI GONE ..................................................................................................................... 24 81 MAVOA (MAVOA VOU) ......................................................................................................................... 24 82 MAVOA (YALOKA NI MATA) .................................................................................................................. 24 83 MILAMILA/KAROKARO .......................................................................................................................... 24 84 MILAMILA (YAGODRA VAKA YALEWA NA GONE) .................................................................................. 24 85 MISUQA/MICUQA ................................................................................................................................. 25 86 MOMOSI NI ISEMA NI YAGO, NA UA, NA SUI KEI NA VICIKO. ................................................................ 25 87 MULO NI KETE ....................................................................................................................................... 25 88 OCA ....................................................................................................................................................... 25 89 QACO NA KETE ...................................................................................................................................... 25 90 QARANIDALIGA (MOSI) ......................................................................................................................... 25 91 QIOVUKI/QITAVUKI ............................................................................................................................... 26 92 QURUVOU ............................................................................................................................................. 26 93 RABERABE ............................................................................................................................................. 26 94 RAMUSU ............................................................................................................................................... 27 95 ROKO TU I KETE ..................................................................................................................................... 27 96 SARESARE MOSI .................................................................................................................................... 27 97 SARESARE (MOSI NA YASANA I MAWI) ................................................................................................. 27 98 SARESARE (MAVOA) ............................................................................................................................. 28 99 SASALA .................................................................................................................................................. 28 100 SAU ................................................................................................................................................... 28 101 SAVASAVA NI KETE ............................................................................................................................ 28 102 SEILA ................................................................................................................................................. 28 103 SICINIMATANAITUBA\SICINIWAWA .................................................................................................. 29 6 104 SICINITUIKETE\SICINIILOMA .............................................................................................................. 29 105 SOSO ................................................................................................................................................. 29 106 SUCU ................................................................................................................................................. 30 106.1 SUSU-BACA (KEVAKA E BATABATĀ O KOYA E TAUVA) ................................................................................... 30 106.2 SUCU-GAGA ........................................................................................................................................ 30 106.3 SUCU-MACA ....................................................................................................................................... 30 107 SUSUNU ............................................................................................................................................ 30 108 TADOKA NI TINANIGONE/MATETAKA BIBI ........................................................................................ 30 109 TARATARA ......................................................................................................................................... 31 110 TATUKU ............................................................................................................................................. 31 111 TILOTILO ............................................................................................................................................ 31 111.1 TILOTILO (MOSI) .................................................................................................................................. 31 111.2 TILOTILO (TADOLA) .............................................................................................................................. 31 112 TUBUNIDRA ...................................................................................................................................... 31 113 TURUVI DRA BALAVU ........................................................................................................................ 32 114 UCU (BOICA) ...................................................................................................................................... 32 115 ULU (MOSI) ....................................................................................................................................... 32 116 VAKASUCU ........................................................................................................................................ 32 117 VALELAILAI (SEGA NI LAKO VINAKA) ................................................................................................. 32 118 VU ..................................................................................................................................................... 32 119 VUCE NI LIGA(BACA RAQA) ............................................................................................................... 33 120 VUKAVUKA ........................................................................................................................................ 33 121 WAI NI MARAMA .............................................................................................................................. 33 122 WAI NI TAGANE ................................................................................................................................. 33 123 WAI NI VAKALUVENI ......................................................................................................................... 33 124 WAQAQA TU I KETE ........................................................................................................................... 33 125 YALANI .............................................................................................................................................. 33 126 YALOKA NI MATA(MOSI) ................................................................................................................... 34 127 YATE KABI ......................................................................................................................................... 34 128 YAVA(ME KAKACA)............................................................................................................................ 34 129 YACA NI KAU E VEIVANUA ................................................................................................................. 35 130 INDEX ................................................................................................................................................ 51 7 3 ALSA/VIDIKOSO 1. Me yawalu na drau ni koukou, wādamu, tokatolu [koya e sala ], wāvotī, wāsovivi, gasau, lolokula[vasili] botebotekoro, totōdro, ilokolokonigata, vusoi vinaka, gunuvi. Gunu ni bera na moce kei na gauna o yadra kina. 2. Me mamai na drau ni losilosi, tiloma na wai kei na drauna. 4 BATABATĀ Droga, savu na ucu, kavakava se droga na domo. 1. Me vusoi vakasosoko na drau ni botebotekoro, totōdro,batimadramadra,rorogo.Gunuvi ni vakarau na katalau kei na gauna o vakarau moce.Gunuvi tiko me bogiva. Kena tabu na vuaka, lolo. 2. Me rau saqa vata na drau ni sāsāqilu kei na drau ni yaro, gunuvi ni sa liliwa. Levu ga ni nomu gunuva na kena vinaka. Gunuva tiko na wai oqo me vula dua 3. Mera veiveisa na dra ni sovu ni wādamu, sovu ni wāvotī,tukitukiyadre. Na kena levu na kena vinaka. Bosoki sara vakavinaka, sova yani kina dua na bilo waikatakata, biutu. Gunuvi ni se katakata vakarauta. Guvava vakatolu se vakava qai biu laivi. E rawa ni laugunu ga na wai ke sega na tukitukiyadre 4. Me kari na tolo ni moamoa, wādamu, qakawa, vuloni, vusoi, qai gunuvi tiko me bogiva .. Kena tabu..Niu, kakanadamu 5. Kari na toloni uci wādamu davo i qele, bovo, yalu,tarawaumeirakakā; vuloni, vusoi, gunuvi. 6. Musu mai e 4 se 6 na tolo ni wāvula, me tautauvata na kedra balavu, tuki, vakawaikatakata, lau gunu me vaka na ti koya me se katakata toka ga me sa gunuvi]. 7. Kari na tolo ni yalu kasei, beti na drau ni molikarokaro kei na drau ni uci vakawaikatakata qai gunuvi. 8. Me vusoi na drau ni lobau/kovekove kei na drau ni kalabuci damu, me vakarauta ga na kena wai gunuvi ke sega na kalabuci damu e rawa ni vusoi wale ga na lobau 9. Me musumusu na tolo ni yalu, me tautauvata na kedra balavu, ra veiveisa. Me vakayagataki ga na tolo ni yalu e kabi e vunikau kua ni vakayagataki o koya e lili. Me qai tuki na yalu, vuloni gunuvi. Na levu ga ni kena gunuvi na kena vinaka. 10. Me beti mai na drau ni vono kei na drau ni yaro. Mai saqa vata, gunuvi ni sa liliwa 5 BATI [mosi] 1. Kari na tolo ni sacasaca vusoi ena wai katakata tabua. Kubukubu kina. 2. Keli mai na waka ni weleti, sava vinaka tuki qai vaka wai katakata, ni sa katakata toka qai kubukubu kina. 3. Me tuki na sore ni vutuwai, vaka wai katakata qai vakadewa kubukubu ena kena wai. Nanuma mo kua ni tiloma na kena wai ni gaga. 4. Vusoi na drauni botebotekoro ena dua na bilo kava, sova kina na wai katakata kuvuya kina na loma ni gusumu, ceruma cake (dalaga na gusumu). 5. Tuki na waka ni masawe qai mamai. 8 6 BAUBAU Mataqali mate e qai bauta se kuria na mate tale e so, nanumi ni vakatevoro se vakavanua – lutu na yago, veilecayaki na vakasama. 1. Cavu mai na waka ni madirini ( se witiwiti), Ke walu na waka ni moli, me walu tale ga na sacasaca, tautauvata na kedra balavu. Kari qai tavuloni, gunuvi. Gunu tiko me bogi va, qai biu kina beseni kuvui ena drau ni sinu gaga se sinu ni baravi , drau ni duva sala kei na drau ni vulokaka. Kua ni vaka wai katakata. Tavu e rua na vatu, qai biu ina beseni ni kuvui, kuvui kina. Ni kuvui oti, qai sili waitui. Ke sega na waitui, sili waidranu vaka masima. 2. Me kari na tolo ni nokonoko kei na sacasaca, vuloni, gunuvi. Me tabu katalautaki. 3. Kari vakatautauvata na tolo ni uci kei na sinu, vuloni, gunuvi me bogi va. Ni vusoi oti, lobaka na vulo, boboraki kina na yago – ulu, kirikiri, serena. 7 BEKA Bō e toka e kirikiriwada-vaka toka na luve ni beka e kube vei tinana. 1. Me kosokoso na drau ni kura kei na drau ni vulokaka, vakawaiwai, qai toka ena buka me vakatakata. Yamoci kina na beka. 2. Musumusu vakalalai na drau ni kura, vakasigani, vakawaiwai, me qai dau yamo kina na beka. 3. Musu mai na tolo ni yalu, karia tani na kulina I sau karia me matailalai vinaka, vakaturuma kina na waidroka buluta buluta kina na mavoa. 4. Kuli ni vudi katakata, me vakaravaci ena mata ni beka. 8 BILOCU mosi na vure ni tinanigone malumalumu, so e vuce na ketena. Kainaki ni vuna ni se muloni tu na dra ena katonigone. Ni se bukete tu, dau utura na qanibilo I matadravu mera vakatobuicu tu, ni kena dodonu me dau vakatadraicaketaki 1. Tuki na tolo ni dēnimanā, vakawaikatakata, gunuvi ni sa batabatā. 9 BŌ mataqali matevuce ni kuli, vutu, vakamatana, nana. Ni se qai tubu mai na bō 1. Me musu I rua na vua ni roketeniviti, yacaraka ena matanibo. 2. Mamai vata na totōdro kei na drau ni losilosi, wali kina na bō se vucetu. 9 Ni sa tubu toka na bō 1. Beti mai na drau ni bulatawamudu,rara, ovi kina na bō . 2. Kau mai na drau ni rokete, rara, qili, ovi kina na bō 3. Raragi na drau ni bulatawamudu, ovi kina na bō . Ni sa vuce, ia se kaukauwa na bō 1. Me tuki vata na totōdro kei na drau ni losilosi, buli kina na bō . 2. Me beti mai na sovuni onolulu, ra veiveisa, mamai/tuki, walia kina na bō . Ke sega ni vakamatana na bō 1. Me 20 na sovusovu ni drau ni senitōa, mamai se tuki, bulu kina na bō . Ni sa kasabura na bō , malumu na matana 1. Me mamai na drau ni senitōa, qai bulu kina Ni sa kasabura na bō 1. Me raragi na drau ni rokete/boro, qai ovi kina 2. Beti na drau ni bele sovusovu, rara, ovi kina. 3. Me tuki na senitōa kei na suka, bulu ena mata ni bō me lako tani mai na nana. Qo me caka me I vakamoce Iwali ni bō 1. Me mamai ruarua na drau ni totōdro kei na drau ni losilosi, lumu kina na bō e vuce tu. Ia ke sa nana tu na mata ni bō , me mamai na drau ni senitōa me bulu tu kina na matana. Ke sa kasabura na bō , me qai dua na drau ni boro se bele me qai ovi kina na matana. 2. Me veiveisa na sovu ni onolulu (4, 6 se 8) mamai, wali kina na bō . Tabu: waiwai 10 Bōdrā Na kena dau mosi na kete ni sa rui sivia na batabatā. Kilai ni dau tabaki sobu na vicovico se na vureda qai kidakida se vutucegucegu toka. 1. Beti mai na drau ni verevere, sava vinaka, vusoi, gunuvi. 11 Cavuka 1. Vusoi na drau ni tokatolu, gunivi vakatolu ena dua na siga, me tarova na cavuka. 10 2. Tuki na vativati, vusoi, gunuvi. Kena sosoko me vakaturumi I qara ni daliga. 3. Me tuki na vuso ni niudamu I loma qai gunuvi na kena wai. 12 Ceguoca / Ceguleka / Ceno / Cegudji Mataqali mate ni yatevuso kei na kena itui leka, kalu na Icegu, salavata kei na vu veitarataravi. 1. Musumusu na drauni weleti, bala ena wai kerekere, vakābātabātatāka vusoya, qai dau gunuva tu. 2. Tuki na drau ni sāsāqilu vakawai, saqa, tawaitavaya, gunuva nitutubu na icegu se vu kerekere 3. Yaca na cagolaya, loba kina na moli boboki lalai, vuloni, gunuvi 4. Tuki na waka ni molikaro vuloni, vakawai ena wai ni molikaro qai gunuvi 5. Vusoi ena wai katakata na drau ni caucauniyavi, gunuvi. 6. Yaca na vua ni kura vakarara, tauvuloni, vakawai katakata vakarauta ga, gunuvi vakatolu ena dua na siga. 7. Mera veisasa na drau ni wāyaka, veisaumaki na drauna, vusoi vakasosoko gunuvi. 8. Me vusoi na drau ni caucau ena wai batabatā, gunuvi. 9. Cavu mai na waka ni vadra, karitaki vinaka e sau, qai tuki, vakawai katakata tabua, gunuvi. 10. Wadru mai vakalevu na drau ni verevere, saqa vinaka sara, tawaitavaya, gunuva ni bera na kana, bera na moce, o na garova na kakana. 11. Me kari na waka ni wī (kau) kei na waka ni koka (yalewa) damudamu, tauvuloni, gunuvi. 13 Ni tava na icegu ni gone 1. Sava vinaka na waka ni vorovoroisivi kei na tolonavulavula (kua na drauna), tuki, vusoi, ena wai katakata vakarauta, gunuvi. 14 Cika Matedewa, mate ni yaloka ni mata. Dau wādadamu, vakadēmilamila, qai dau vutu ni dau tauvi keda. Dau dredre na noda rai ni sa dau vavaku tu na deni mata. 1. Na ti liliwa, me tavoi ena mataka lailai 2. Saqa na drau ni vutuwai, vakabatabata, mo qai veirayaki kina 3. Me voci na tavioka, yaca na lewena, loba na kena waime qai vakadewataki vinaka, qai sui kina na mata. Ni o sui oti ga, mo moce sara. 4. Me dresudresulaki na drau ni dilo ena loma ni dua na beseni waidroka, vusovusoraki vinaka qai vakadewataki, oti mo qai rai kina. 5. Loba na sucu ni tinanigone ena dua na sepuni, qai sova ena mata e cika tiko. Bobo toka mada me lima se tini na miniti. Vinaka tale ga mo sui ena gauna o vakarau moce kina. 15 Coka (QASE) Mate ni kete, vutu se moli, waicala sara na da, veka wasoma. 1. Vusoi vakasosoko na drau ni wābosucu kei na drau ni quawa, gunuva. Wai kilai levu. 11 2. Me veisa e 8 se 10 na vuso malumu ni drau ni quawa, veisaumaki. Cavu mai na drau ni totōdro kei na wakana, me veisa tale ga, veisaumaki, vivi vata qai mamai, me tilomi na wai kei na kosakosa me gunuvi vakatolu se sivia ena dua na siga, na kena levu ga ne kena gunuvi na kena vinaka. 3. Me lose sara vakasosoko na drau ni wābosucu ena dua na bilo kava, gunuvi. 4. Betia mai e 8 na drau ni totōdro kei na 7 na drau ni losilosi, mamai, tiloma kena wai, būraka laivi na kosana. 5. Me tavu na lewe ni yaka, mamai, tilomi na kena sosoko, būraka laivi na kena kosakosa. 16 Coka (GONE/DRAMI) 1. Tuki e va na drau ni drala, kari tale ga na tolona, qai vuloni vata, vusoi ena waibuta, gunuva. 2. Saqa na raisi, me vakawailevu. Ni sa kerekere, vakadewataka na wai ni raisi. Tawai tavaya, biu toka ena kato ni waililiwa. Me qai soli vua na gone ena nona gauna ni kana me sosomitaka na sucu. Me soli tiko ga me yacova ni sa vinaka na nona vakavalelailai, rawa ni siga vica ga se vakamacawa na kena gunuvi toka. 17 Cokadra Mataqali mate dewa vakarerevaki, tauva na kete, rara, vutu, coka, vekataki na dra. 1. Me ratou veiveisa na drau ni quawa. Drau ni totōdro, kei na drau ni losilosi, mamai. Tiloma na kena wai, būraki laivi na kena kosana. 2. Saqa kece na drau ni quawa, drau ni yasiniwa, kei na drau ni mole, gunuvi. 3. Me tavu na lewe ni yaka, qai mamai, tiloma na kena sosoko, būraka laivi na kena kosakosa. 4. Ratou sava vinaka na drau ni losilosi, drau ni wī kei na totōdro, vusoi vakasosoko, gunuvi. 5. Cavu mai na drauna kei na waka ni wābosucu, sava vinaka, vusoraki qai gunuvi. 6. Kari na tolo ni mulomulo, vuni dawadamu, vuni uto kei na drau ni qua. Me saqa kece na kau oqori qai gunuvi. 18 Coka mulo ni kete 1. Me rau vusoi vata sara vakasosoko na drau ni senitōa kei na drau ni kalabuci damu, gunuvi. Na levu ga ni kena gunuvi na kena vinaka. 19 Cuqa Mate dau tauva vakalevu na gone ni katakata sivia na yagodra, kidakida, civedre na mata, rawa ni yali sara na loaloa ni mata se na yaloyalo turaga, sega ni kilai yalona, e so e rawa ni tasogo na icegu. 1. Qili na drau ni latiniviti (matailailai), gunuvi. 2. Qili na drau ni tamole, gunuvi. 3. Tuki na waka ni cevuga (damu), tauvoloni qai gunuvi. Kena tabu: Vuaka 12 4. Qili na totōdro, totowīwī, drau ni yaqoyaqona , drau ni kaukarisiga kei na drau ni tomole, vakawai vakalailai, gunuvi. 5. Veiveisa (3, 3 se 4, 4) na sovu ni drau ni molikaro, biuta I vurena ena vanua e cegucegu toka mai, tabaka toka. 20 Cuqa lakovata kei na katakata 1. Me qili na drau ni lataniviti (matailailai), gunuvi 2. Beti mai na drau ni tomole, loba, gunuva. 21 Curumi tevoro Curumi koya na yalo velavela, vosavosa kaikaila, sega ni kilai yalona 1. Vuloni ena vuloniniu na drau ni lobau, vusoi, gunuvi. Oti me qai lili se taqa toka e cake me kua ni dua e ulubaleta. Me bogivataki. 22 Da/ kulakula Karokaro matailailai, robota na yago, wādadamu, vakabatibati, vakawai, vakabibi gone dramidrami. 1. Qili na drau ni cōdrā kei na batimadramadra, qai wali kina na yago. 2. Tuki vakamalua na drau ni losilosi, livi kina vakalailai na waiwai niu me qai tatavitaki kina na yago ni gone. Kena tabu: liwavi cagi se cilava na siga, me yacova ni oti na wādadamu. 3. Vusoi vata na drau ni wāvotī, drau ni sovivi, kei na drau ni batimadramdra, gunu vakawasomao tinanigone ke se sucu tiko o gone, gunu tale ga o gone, dua na itaki ni ti. Kosakosa me qiliraki e so ena yago ni gone ni sisili, kena vo me qili tale me sui kina na matanikaro. 23 Daliga 1. Qili na drau ni botebotekoro, sui kina na daliga. 2. Tuki na drauna ni daliganirapete (mother in laws tongue), vakatakata, sui kina na daliga. 3. Dua na drauni yamenilaione balavu, raragi ena buka, loba, sui na daligana ni se katakata toka, davoca na daligana. 4. Me qili na drau ni tamole, dua na itaki ni ti na kena wai, waki vata kei na dua na itaki ni ti na waiwai, vakatakata vakalailai, vakaturuma in a daliga e mosi, vuki me drodro tani mai. 24 Davuibuco (mosi) 1. Vusoi se lose vakasokosoko na drau ni botebotenikoro kei na drau ni wābosucu, gunuvi. Ena vakaoti na mosi kei na katakata davuibuco. 13 25 Deqi 1. Me beti mai na drau ni latiniviti, totōdro, botebotekoro kei na drau ni uci, me tautauvata na levu ni draunikau kece, vusoi ena wai tunumaka, gunuvi wasoma me vaka na wainigunu. 26 Didivara 1. Me kari voleka sara I vuna na batilotu ni niudamu, loba mai na kena wai I qara ni daligana. 27 Dogai 1. Me kari na tolo ni wākokona e qara I matanisiga, tauvuloni, vusoi ena waikatakata, gunu ni bera na kana. 28 Drami Mataqali mate ni gone, vu vakalevu mai na gunu se kana ka kamikamica vakalevu. 1. Kari mai na tolo ni wī kei na tolo ni maqo, vuloni, vusoi. 2. Kari na tolo ni dawadamu, vica na drau ni quawa, qai sova ena beseni e sa biu tu kina na dawadamu. 29 Dranumi/Rewa 1. Musumusu vakamatalailai na drau ni vasaniviti, vakawaiwai ena waiwai sinu me iwali. 30 Drimi 1. Me kosokoso na drau ni duvaniviti, vakasigani, biu ena bilo se sasa waiwai, me qai dau lumutu tu. 2. Kosokoso na drau ni kura, waki vata kei na waiwai sinusinu, lumuti me vaka na rewa. 31 Dromodromo se Buracimi Na mate oqo e dau vakademilamila, dromodromo na yaloka ni mata kei na yago, maca tale ga na wai ni yago, kiro na mata. 1. Me tuki na bulu ni niudamu se niu rerega, loba na kena wai, gunuvi. 2. Beti na drau ni gasauniga, vusoi ena waibatabata, gunuvi. 3. Kari na tolo ni wī , vakawaikatakata qai gunuvi. (tovolei oti, ena mana) 4. Me kari na tolo ni drala kei na tolo ni mulomulo, vuloni, vusoi, gunuvi tiko me yacova ni bogiva. Otiveisau, kari vou tale na wai. Qori me gunuvi tiko me yacova ni sa oti na dromodromo. 5. Me tuki na kuli ni maqo dina se maqoniviti, vusoi, vakawai vakalailai, gunuvi. 32 Duru (mosi) Mosi na duru ni sa curuma sivia na batabatā. 14 1. Me vusoi vakalevu na drau ni denivuaka, gunuvi. 2. Me raragi ne drau ni kura, ovici e duru me rawa ni curuma vinaka na katakata. 33 Gaga (vakabibi, gaga ena ika) 1. 7 Na drau ni Wābitebite, (wasea irua, vakayagataka na yasana imatau), drau ni Co bulabula, drau ni botebotekoro, drau ni denivuka, drau ni losilosi. Vusoi vata ka gunuvi. 34 Gaga Na yago (ke mavoa) Me beti mai na drauni vulokaka, botebotekoro kei na drau ni molikaro. Kuvui kina na vanua e mavoa, sigani eso na draunikau, ovici kina na mavoa, vadretitaka. 35 Gata Leka Mate ni kete, mosi kaukaua, lualua; nanumi ni mate vakatevoro. 1. Uto ni jaina (leka). Boboraki ka gunuvi na kena wai. 36 Gogo Medra wai na gone nira sega ni kaukauwa vinaka (gogo, ceguoca, sega ni kana kei na so tale). 1. Me sava, tuki vinaka na waka ni vorovorosivi, vakawaikatakata ka gunuvi. 37 Kaci Yalo Kevaka edua e vaka e yali tu na yalona. 1. Me kari na loma ni soni, vusoi vinaka qai gunuvi. 38 Kakaca ni yava 1. Kau mai na drega ni uto, boro ena vanua e kakaca. 39 Kakadrā Me dau wādadāmu tu na yaloka ni mata. 1. Me qili na drau ni tomole, vakaturumi ga vakadua, kua ni sui vakasivia ni sa rui katikati. 2. Qili na drau ni botebotekoro, sui kina na mata 3. Tuki na tolo ni gasau gonegone, loba, sui kina na mata. 15 40 Kana Cala 1. Kari na tolo ni nokonoko matua, vuloni, vusoi, vakalailai sara na kena wai, walia kina na gadro kei na vūnibati. 2. Tuki na waka ni cōboi, vakawai vakalailai, vusoi, gunuvi. 41 Kana Lua 1. Beti mai na sovusovu ni quawa kei na drau ni mōlau. Rau vusoi vata gunuvi. 42 Kara Mate ni kuli ni yago, vu ni sega ni dau sili vinaka 1. Dresudresu na drau ni seremaia drokadroka ka biu ena waiwai mei ilumu ni oti na sili 2. Vusoraki e 12 na drau ni seremaia ena dua na beseni ni vuluvulu, tavulon me gunuvi ena mata kei na yakavi (O 1 kei 2 erau rawa ni caka vata oqo e i wali kaukauwa duadua ni voleka ni mate ni kuli kecega) 3. Yacaraki ena mata ni kara na drau ni kadrala gonegone me yacova ni sa wadradra. 43 Kasi ni Katonigone Kari vata na tolo ni mōlau yalewa kei na mōlautagane, lose qai gunuvi 44 Kasiqarilewe (Sasala) Me kari na kuli ni bua ni viti, vakavulo/tavuloni, lose me gunuvi me luti talega. 45 Kasiqarisui Na mate oqo e kasi ni suitū, yala I deteda. Dau vutu culacula, ka da dau māsa kina, rawa ni vaka lekā na yava. 1. Kari tani na wakatu ni soni e sau, qai kari mai na kena e loma, tuki, lose, gunuvi. 2. Me kari na kuli ni bovo, dawasere, yalu, kavika, salato kei na tarawaumeirakakā. Vuloni vata na totōdro, vusoi, gunuvi vakarua ena dua na siga ni se bera na katalau kei na vakayakavi. 3. Me tuki na waka ni dēnimanā, vuloni, vusoi ena wai katakata tabua. Gunuva ni bera ni o kana e veisiga. Kena Tabu: Dalo ni vuci, ti, kakana damudamu kece, ika, masima, me yacova e bogi va. 16 46 Kasitabu/Kasimagamaga Kasi ni duvu, vuce, vutu, qai tete, e dau yacovi ira na marama. Dau vakilai ena gauni ni tiko bibi, se ena gauna sa yaco oti kina na vakasucu. Dau mosi na dibi, lai yacova sara ni dredre na cavu ya Me kari na tolo ni salato kei na tolo ni yaro e qara ina matanisiga, vuloi, gunuvi. Rawa ni vakayagataki na wai batabatā se waikatakata. Me gunuvi vaka rua ena vei siga ni bera na kana. KENA TABU: Na masima ena gauna o gunuva tiko kina na wai. 47 KASIVITI DRA 1 Tuki vata na kuli ni vua ni kura, vuloni, vusoni, gunu vaka tolu ena dua na siga. KENA TABU: ika 2 Kau mai na ota vulu kei na ota damu, tukitukilaki vakavinaka, vusoi,gunuvi. 3 Tuki na waka ni cevuga damu,vuloni, vusoi gunuvi. KENA TABU: kua na kana vuaka. 48 KAVUKENA (wai ni marama era vakasucu ra qai tadoka se ra tautauvimate) 1 Me kari na vuni qai damudamu kei na vuni yaro, vuloni, vusoi, gunuvi. Oti e bogi lima me qai lai vakacirimi na kena kosakosa e wai. KENA TABU: Masima 49 KATI GAGA NI PI 1. Me mimici na soso qai boro kina na vanua e laukati 50 Kati ni Cikinovu 1. Me boroi na vanua e lau kati ena varasa ena kena gauna tolotolo sara 51 KENISA NI SUCU 1. Kari na tolo ni vakarubenidavui kei na tolo ni yaqoyaqona ni viti, vakavulotaka, vusoi ena waidroka, gunuvi ena vei mataka kei na veiyakavi me yacova ni bogi va. Ke sa waivulala, me kari vou tale mai me gunuvi. Kenai Wali: a. Me kosokoso sara vakamatailalai na drau ni vakarubenidavui kei na drau ni qiqila, qai saqa mate. Me katakata no vakarauta me qai mai vakatabaki kina na sucu ena veigauna kece e vakayagataki kina. Na kena tabaki ga vakalevu na kena vinaka. 17 b. Me kosokoso sara vakamatailalai na drau ni vakarubenidavui kei na drau ni sāsāqilu, qai saqa mate. Me katakata no vakarauta me qai mai vakatabaki kina na sucu ena veigauna kece e vakayagataki kina. 52 KETE (mosi) 1. Rau saqa vata na drau ni quawa kei na ginger, gunuva. Ena gaga ia ena savata na kete, vakamalumutaka na vutu. 2. Vusoi vakasosoko na drau ni botebotekoro, gunivi. 3. Beti mai na drau ni quawa, drau ni totōdro kei na botebotekoro, losei sara vakavinaka, gunuvi. 53 KETELEVU (me gunuvi me lailai kina na kete) 1. Me rau vusoi ena wai batabatā na drau ni wāyaka kei na drau ni kaile, gunuvi. 54 KOLO/ROKO Dua na mataqali mate e vuna ni sa rui levu na batabatā. Dau mosi se keke na daku, dau rawa sara ni lai sogota nai cegu. 1. Me tuki na tolo ni yalu. Lose toni tu ena wai, tauvuloni, qai gunuvi. 2. Kari na waka ni molikaro, kei na yalu, vusoi, gunuvi. 3. Sava vinaka na yalu kei na wakatu ni uto , kari, gunivi. 4. Kari na tolo ni vevedu kei na tolo ni buaniviti, vuloni qai gunuvi. KENA TABU: Yaqona 5. Kari na tolo ni nokonoko, vakawaikatakata tabua, vusoi, gunuvi. 6. Me musu mai e dua na tolo ni yalu, qai musui va vakatautauvata. Tuki kece, vakawaikatakata tabua, gunuvi. Na levu ga ni lena gunuvi na kena vinaka. 7. Me kari na waka ni molikaro, waka ni uto kei na tolo ni yalu, vusoi, gunuvi. 18 55 KUBE Dredre ni lutu se lutu vakavo mai tuba na kato ni gone ena gauna ni vakasucu. 1. Me tuki na koukou, vusoi vata kei na drau ni wālai, gunuvi vakarua se tolu ena dua na siga me yacova ni sa lutu na katonigone 56 ME TAROVI NA KUBE 1. Vusoi na drau ni wālai me wainigunu tu ni se qai vula 7, 8, 9 na bukete (me kua ni dredre na vakasucu, me kua ni viviga na domonigone nonai vicovico) 57 KUITA Vutu na ulu ni cabe na siga, ruru/malumu/seavu tale ena sigalevu 1. Ratou waki vata na drau ni bovo, drau ni qatima kei na drau ni yaqoyaqona ni viti, vuloni, vusoi, gunuvi ni sa lutu vinaka na kakana. 2. Mamai vata na drau ni yaro kei na drau ni jaina, vakaturuma na qara ni ucu se daliga, ia ni sa turu oti, me irivaki sara tiko. 58 KUITA CURUMONA Mataqali kuita masā, wādrēdrē na usouso ni domo, lualua. 1. Qilia na drau ni rogomī, tauvuloni ena isulu, sui na qaraniucu 59 KUITA QURUMONA Mosi kaukauwa na ulu, buwawa na mata ena gauna ni ualevu se dromu na matanisiga. 1. Me tuki na kuli ni molikaro, vusoi qai gunuvi. 2. Me rau bosoi vata na drau ni wādamu kei na drau ni yaqoyaqona. 3. Kari na kuli ni moamoa kei na bovo vuloni, vusoi. 4. Kari na tolo ni wī kei na bovo, vuloni, vusoi. 5. Me mamai vata na drau ni yaro kei na drau ni jaina, vakaturumi e qaraniucu se qaranidaliga, oti me qai irivaki. 19 6. Me kari na tolo ni kalabuci damu, waki vata kei na waiwai niu, vakaturumi e qaranidaliga kei na qaraniucu. 7. Tuki na kuli ni makosoi, vuloni, vusoi 8. Me qili na drau ni danidani qai sui kina na qaraniucu. 9. Me qili na drau ni tavola qai sui kina na qaraniucu 60 KUITA TIKIDUA Mosi kaukauwa na ulu ni dau cila na matanisiga, ruru/malumu ni tu donu na matanisiga. 1. Beti na drau ni tamole damu, qili, vakatirimi na kena wai e qaraniucu me qai ceguvi vakarua se vakatolu. Nai sui oqo me vakayagataki ga ena veimataka. Ena vakilai ni na katia cake na qaraniucu. 2. Me mamai na drau ni madirini, vulona enai sulu mamare, qai loba na kena wai, qai cerumi cake. 61 KUNE CA 1. Kari na tolo ni waleaqiō, vuloni, gunuvi. 62 LAMEA Na kena dau tutubu na yame kei na gadro dau tauvi ira vakabibi na gone, bubuta, boicā na loma, savu talega na weli. Vei ira na gone, era na tagitagi nira katakata, sega talega ni ra garova na kakana. 1. Kau mai na drau ni vulokaka, veisa qai veisaumaki. Vei ira na gone me vakalailai ga, na qase me vakalevu. Me vivi qai mamai, tilomi na wai kei na kena kosakosa. 2. Beti na drau ni kalabuci damu, sava vinaka, qili, sui kina na lamea. 3. Yaca na vuani kura, vakawai vakalalai, sui kina na lamea. 4. Kari na tolo ni koka (rawa ni gunu kina na gone kei na qase), vusoi, gunuvi. 5. Me ratou tuki e walu na sovu ni koukou, walu na drauni mōlautagane kei na walu na drau ni kaukarisiga qai tauvuloni (kua I vakawai) boboki na kena wai ena dua nai taki ni ti, me qai sui kina na yame. 20 6. Me ratou tuki vata na drauni yaro, drauni kura kei na vuani kura. Vakawai ena waikatakata tabua, gunuvi. 7. Me beti mai vakalevu na drau ni quawa malumu, vusoi, gunuvi. 63 LATILATI 1. Me mamai na titi ni dogo, tilo na wai, biuta tani na kosana. 2. Me mamai na tamole ni viti, gunuvi na kena wai, qai biu tani na kosakosa. 64 LAUTA NA KABOA (ika) 1. Nomu qaqalo e laukata mo terega kina na yaya vakamarama. Ena mudu na vutuu, na sega talega ni na curuma na gaga. 65 LEVULEVU 1. Saniva mai na wābosucu, cōvuka, covidra kei na botebotekoro, tawana ena beseni levu se kuro levu. Vusoya matua me yacova ni sa sosoko vinaka. Vakadewataka kina tavaya lelevu. Katona vinatu tu. Gunuva e 1 na bilo levu ni o yadra, 1 na bilo levu ni o vakarau davo. Gunu oti ga, mo davo ka moce lutu sara. Vakawasoma ona na tadra. Nanuma mo masulaka na nomu taoqota na vuremu, vakurekuretaka matua. Dua na bilo levu qai gole sara yani ki saula. Vakarau moce me vakarautaki, waqara na sitovu vakalailaitaka na kena Igu. Laiva na katakata me curumi iko yani. Yaga vaka levu na yavalata na yago I wai, mo qalo nunu ka teketeke vakaukauwa me tadre vinaka na yago tuki vinaka na uto ka yavala kina nai sema ni yago, me wasoma taki na kena vaka yacori na vakaukauyago oqo me lutu kina na yago ka bulabula kina na uto. 66 LUARAKI DRA 1. Seisei na drau ni vasili ni viti damu (matailailai se lolokula, vakawaikatakata, me qai dau gunuvi wasoma. 21 67 MACAKE Na macake e vu mai ena kena lau kana vaka sivia na na kakana kamikamica. Dau tauvi ira vakalevu na gone. Dau vulavula na yame, vakavuna me boicā na loma. Ra sega ni taleitaka na kana, qai dromodromo kata na nodra suasua. 1. Qili na drau ni kavika, kari na tolona, yaca na cagolaya, vusoi qai gunuvi. 2. Tuki se yaca na cagolaya, tavuloni ka vusoi ena wai katakata tabua qai gunuvi. 3. Vakarikaria mada na tolo ni wī , qai karia mai nakena e tiko e loma, tavulona, vusoi ena wai katakata, gunuvi 4. Yaca na cagolaya, tuki na na drau ni tavola, me rau qai vusoi vata ena waidroka, gunuvi 5. Kari na tolo ni maqo dina qara I matanisiga, vuloni, gunuvi me bogi va. 6. Sava vinaka na totowīwī, sovusovu ni drau ni quawa, kei na drau ni kavika, mera qai mai usoraki ena dia ni sepuni me yacova ni sa vakawai. Vakaturuma ena turuturu ni waimai na paipo, qai lobka ena dua na isepuni. Ke Sinai vakarua na sepuni, san a daumaka sara. 7. Me qili na drau ni kavika, kari tale na tolona. Rau qai waki vata, vusoi ena wai batabatā, gunuvi. 8. Me beti mai drau ni kavika kei na drau ni mōlau, sava vinaka, tuki qai vusoi vata kei na wai. Qo e dau yaga sara vei ira na gone ke tabukatalautaki. 9. Me beti mai na drau ni tavola, vusoi ena wai batabatā, me tabukatalautaki. 10. Kari na tolo ni maqo dina, vakawaikatakata, vusoi, gunuvi ni se bera na kana. 68 MACAKERUA 1. Me rau qili na drau ni seuvaci kei na drau ni botebotekoro, qai sui kina na yaya vakayalewa. 69 MATA (mavoa) 1. Mamai se tuki na drau ni yalu, kena wai me qai sui kina na mata. 2. Beti na drau ni dilo, sava vinaka, vusovusoraki ena loma ni dua na beseni ena sova tu kina na wai droka. Oqo mena na sava kina na mata. 70 MATA-NI-IKA 1. Musu na tolo ni yalu, karia tani na kulina I sau, qai katia na kena e loma me matailalai, vakaturuma vakalalai kina na waidroka, qai kina buluta kina na mataniika. 71 MATA-NI-OSE Mataqali karokaro matailelevu, se dua na mavoa makawa, dau toka ena yava kei na liga, dau sega ni mavo, mamaca dredre, rairai vaka na drakulu e daku ni ose. Rairai o koya beka e vakatokai kina me mata-ni-ose. 1. Qili na drau ni wābosucu, sui kina na matana, vesu ena isulu savasava. 22 2. Qili na drau ni lata ni viti (drau I lalai), sui kina na mata ni mavoa. 3. Vakararagi na drau ni bulatawamudu, loba na kena wai ena mata ni mavoa. 4. Qili na drau ni kaukamea, sui ena mata ni mavoa, bulu/ botani kina na mata ni mavoa , vadreti. 72 Mate NI GACAGACA (TB-tuberculosis) Tibi ni yatevuso. O koya e tauva e dau lila, lutu na yago, kasivi taki se lua taki na dra vusovusoa, vu maca. 1. Mamai na drau ni sinu (baravi), gunuvi na kena wai. 73 MATE NI IVI / MATE NI SOLO / KARA 1. Tuki na tolo ni cōvatu, yacaraki ena mata ni solo se kara. 74 MATE NI SUKA 1. Vusoi vata kece na drau ni nuqanuqa, wābi kei na drau ni mōlau tagane, gunuvi Kena Tabu: kakana vaka sorena me siga va. 2. Kari na kuli ni kavika kei na kuli ni mulomulo, vuloni, vusoi, gunivi. 3. Cecegi mai na kuli ni mulomulo, kari laivi na kulina I tuba. Tuki vakamatailalai, saqa. Biuta kina e 2 na itaki ni ti, lase tavu ni cakau (o koya e dau ibena). Vakadewataka, gunuva e 1.5 na itaki ni oti na kana. 4. Keli mai na waka ni soni , tuki qai losea vata na yaqona waicala gunuva tiko. 5. Kari na waka ni soni, loba me isui ni mavoa ni mate-ni-suka sega ni maca rawa tiko. 6. Kari mai na kuli ni nokonoko, 1 na itaki ni ti na yaqona. Me vakarauta toka ga na wai me losei kina na kuli ni nokonoko kei na yaqona, vusoi, gunuvi. 7. Me ra kari na kuli ni dawasere kuli ni lolō (damu se vula) kei na kuli ni wī kau. Ra dui oloolo mera tautauvata na kedra lelevu yadua na kuli ni kau, vusoi ena wai dranu. Nida gunuva oti, eda na suasua wasoma, so ena coka sara. 8. Lose na drau ni wābosucu ena wai katakata, gunuva wasoma. 9. Yaca na lewe ni cagolaya, lose ena wai katakata, gunu wasoma. 10. Me tuki na waka kei na tolo ni wacece, vusoi na drauna, gunuvi. 11. Me beti mai na vusovuso ni drau ni quawa, sava vinaka. Vusoi, gunuvi. Qo e vinaka me wainigunu ena vei siga. Gauna ga o via gunu kina, gunva. 75 MATE NI UTO 1. Kari na kuli ni sagale, qai vusoi ena wai batabatā, gunuvi. 23 2. Me kari na kuli ni makosoi, vuloni, ena waikatakata, gunu ni sa via batabatā, gunu tiko me yacova ni sa waicala. 3. Me tuki na drauna kei na tolo ni wacece, biuta tani na sena kei na vuana, vakawai vakarauta, saqa, gunuvi. E wai tale ga ni paralase, wamalai, tubunidra, mateniūto, kei na mate ni suka. 76 MATENIVULA (me rawa ni lako vinaka) 1. Beti mai na drau ni senitōa damu, vauvau, bele kei na kalabuci, vusoi sara vakavinaka me weliwelia, vakawai, gunuvi. 77 MATETAKA (Tadoka) Mate veitakavi, dewa totolo, sega ni macala na vuna – savu na ucu, droga na domo, katakata na yago. 1. Drau ni molikarokaro, drau ni uci, drau ni botebotekoro, drau ni vulokaka. Bosobosoraki ena loma ni beseni, sova yani na wai katakata me i kuvui. 2. Drau ni vativati kei na drau ni kosipeli me qai saqa se vusoi vakasosoko sara gunuvi. 3. Wābosucu, vativati,totōdro, botebotekoro. Me tuki se vusoi vata na wābosucu, vativati, totōdro kei na botebotekoro, vakalailai na waikatakata, kuria na waibuta. 4. Me tuki na kuli ni dabī, saqa gunuvi ni se katakata toka 5. Beti mai na drau ni vevedu, vusoi, vakawaikatakata tabua, gunuvi. 78 Mauvu ni davuibuco Mate ni kete, curumi cagi, vakabibi me cere – vakavu masā, derekona vakawasoma, vailecayaki na kete. 1. Me druti mai na totowīwī, sava vinaka, qai qili a vakadewadewa ena i sulu mamare savasava. Gone dramidrami: 1⁄2 na i taki ni ti. Gone yabaki 1: dua na itaki ni ti, Gone yabaki 2 lako cake: rua se levu cake. 2. Me beti mai na drau ni rogā, drauni ni vorovoroisivi kei na drau ni mōlautagane, musumusu se kosokoso, vusoi ka gunuvi. 3. Me ra ya walu na drau ni wāvotī, vuso ni gasau\lico ni gasau, vusoi, gunuvi. 4. Me cebe tani na drau ni kaveti ni jaina vakayagataki na drauna. Biu tani na drauna sa madu, sava vinaka na kena vo, vakawai vakalailai ka qai vusoi sara vaka sosoko, gunivi ena gauna ni via gunu. Ena mana na wai ke gunuvi vakawasoma. 5. Beti mai e vica na vua ni kura, tuki vakamatailalai, kari mai na tolo ni bovo kei na tolo ni boiboidā. Ratou vuloni vata kece, vusoi ena wai katakata tabua, gunuvi ena mataka lailai ni se lala na kete. 24 Ona vakila ni na malumalumu na yagomu. Qori e vakaraitaka ni sa mana na wai. Ena mana sara vakalevu ke gunuvi vakawasoma. 79 Mau ni kete lako vata kei na katakata 1. Druti mai vakalevu na drau ni totowīwī, qili, vakadewataki, gunuvi. Wiliwili ni yabaki, wiliwili ni taki ni ti. 2. Beti mai na drau ni botebotekoro, qili, lobaka ena i taki, vagunuva na gone, quā na kena kosakosa ena yaqona. 80 Mauvu ni kato ni gone 1. Drau ni molikaro se drau ni molitaiti, mera veiveisa, me ya 2 se 4, se 6, 8 etc. Me lose qai gunuvi. 81 Mavoa (mavoa vou) 1. Kari na kuli ni kuluva bulu kina na mavoa vadreti 2. Qili na drau ni wābosucu kei na drau ni botebotekoro, sui kina na mata ni mavoa, qo ena tarova tale ga na dra a vakamamacataka. 3. Me musu mai na tolo ni yalu, Karia tani na kulina i sau, qai karia me matailalai vinaka na kena e loma, vakaturuma vakalailai kina na waidroka, qai buluta kina na mavoa. 82 Mavoa (yaloka ni mata) 1. Qili na wābosucu ka sui kina na mata, 2. Musumusulaki se vusovusoraki na drau ni dilo e loma ni beseni, qai o rai kina. 3. Mamai na drau ni yaro, sui kina na yaloka ni mata. 4. Me mamai se tuki na drau ni yalu, na kena wai me sui kina na yaloka ni mata. 83 Milamila/Karokaro 1. Bosoraki na drau ni seremaia, biuta ena beseni se vokete ni sisili, sova kina na waikatakata, vakabatabata sili kina ena yakavi kei na mataka. 2. Vakararagi na drau ni bulatawamudu, loba na kena wai ena mata ni karokaro. 3. Qili na drau ni pasī, qai qusiraka ena vanua milamila. 4. Me kari na tolo ni buavula, vakasigani, waki vata kei na waiwai ni niu qai lumu kina e veisiga ni sili oti ena yakavi. 5. Qiliraki na drau ni totōdro, loba ina milamila se mavoa lalai. 6. Kari na tolo ni yalu, sigani me mamaca vinaka, vakasinusinu, walia na karokaro/milamila. 7. Cebecebe vakamatailalai na drau ni vulokaka, vakawaiwai, tawai tavaya me qai nona ilumu tu. 84 Milamila (yagodra vaka yalewa na gone) 1. Sava vinaka na drau ni rogomī, 4 na drau ni tavola, qili me qai sui kina. 25 85 Misuqa/Micuqa Mate ni salanimī, vakabibi vei ira na qase, dredre na mi, vutu tale ga. 1. Vusoi na drau ni lāwere kei na waka ni vadra, gunuvi. 2. Beti mai na drau ni gasaunigā, vusoi, gunuvi. Na kena gunuvi ga vakalevu na kena mamada na mate. 3. Me kari mai na tolo ni ivi kei na tolo ni dawa, vusoi ena wai ni bu ni niudamu ( kua ni tau i qele). Kena tabu: tikovata, masima, kakana kamikamica. 4. Me kari na tolo ni sacasaca (dromodromo matailalai), vusoi vata kei na cōvatu (ni vālagi), vakawai vakalailai, me gunuvi ni sosoko vinaka. 5. Me rau kari vata na tolo ni kaukarisiga kei na tolo ni bovo, vusoi ena waikatakata, gunuvi. 86 Momosi ni isema ni yago, na ua, na sui kei na viciko. 1. Kari na tolo ni tarawau, tavuloni, vusoi, gunuvi. 2. Tuki na kuli ni vevedu, vusoi, gunuvi. 3. Kari na tolo ni ividamu, vuloni, vusoi, gunuvi. 4. Masi na yago se vanua e mosi ena waiwai dilo. (Qo na dilo – kau ni baravi, vuana vaka mapolo) 5. Kau mai na vuso ni gasau, vusoi, gunuvi. 87 Mulo ni kete 1. Mera veiveisa na drau ni mōlau yalewa kei na quawa, mamai, tiloma na kena wai, būraka tani na kena kosakosa. 88 Oca 1. Beti mai e vica sore ni kura, mai vakawai, saqa me yacova ni sa buebue, qai gunuvi. 89 Qaco na kete 1. Me beti mai vakalevu na drau ni vono kei na drau ni yaro, saqa, qai gunuvi. 90 Qaranidaliga (mosi) 1. Me qili na drau ni tamole, rauta ni dua na itaki ni ti na kena wai, waki vata kei na dua na itaki ni ti na waiwai, vakatakata vakalailai, qai vakaturumi ena qara ni daliga e mosi, vakalailai qai vuki me drodrotani mai na wai e vakaturumi yani. 2. Qili na drau ni botebotekoro, qai vaturumi yani na kena wai ena qara ni daliga e mosi tiko. Vuki me sova tani mai na kena wai. E dua na kena icakacaka era dau vakayagataka vakalevu e liu, na vakatagitule se kavilo. Qo me dau vivi vakamomoto na draunikau vakabibi na drau ni tavola se na drau ni maqo. Vivi vakamomoto, 26 gusu i lailai ena dua na muana, tadola na muana e dua, me qai tawani kina na wai e sa qili oti. Qo e rawa ni vakayagataki ena kena sui na daliga. 91 Qiovuki/Qitavuki Tamoi na yava, mavule na isema donumaka na qurulasawa, vuce ni curusese na dra kei na wai ni yago, vutu. 1. Vakatakatā na drau ni vau, se vauleka, ubi kina na vanua e mavoa se tavuki, vesu ena vadreti se ena dua na isulu. Tarova na vuce. 92 Quruvou Mate kainaki ni vuna na cakacaka dole, dabe dole, veiyacovi dole ni se malumalumu o tinanigone; vutu na ulu, turidra balavu, mira se cavuru na drauniulu, wālala na domona, laqa na matana, ceguoca, qai rairai gavu. 1. Saqa vata na drau ni soni kei na drau ni boiboidā, gunuvi. 2. Kari na tolo ni kavika, wī , dawasere, lauci kei na tarawau, tavuloni, vakawaikatakata, gunuvi. 93 Raberabe Mate ni qaqalo ni liga, dau sega ni vakamatana, vuce, qai dau vutucegucegu. Ni sa kacabote, dau boica na kena wai e dau lako mai. 1. Me mamai e ono se walu na sovusovu ni yaqona loa, bulu na matana, vadreti. 2. Me mamai na drau ni deniose, bulu kina na raberabe. 3. Rau qili vata na drau ni botebotekoro kei na totōdro (levu ga ni drauna o vinakata), se rawa ni usoraki ena dua na tolo ni gasau lailai. Dua na ligamu na tolo ni gasau, usoraka me yacova ni sa vakawai, me qai vakaturumi ena mata ni raberabe. 4. Musumusu na drau ni soni ni veikau, biu ena bilo se tavaya, vakawaiwai e wali kina na mata ni mavoa. 5. Kau mai vakalevu na drau ni denivuaka kei na drau ni nuqa, levu ga o rawata. Me tuki vata qai biu ena dua na bilo. Me vakawai ena wai katakata qai sui tiko na vanua e mavoa se vuce tiko se me sava kina. 6. Kau mai na drau ni vulokaka ni baravi kei na drau ni sinu ni baravi, saqa ena waitui se wai vakamasima, ni sa kerekere, raraga yani vakadede ena cawa, ni sa rawa ni tonia, qai toni. O na vakila ni sa nunu, malumu na mosi ni sa curuma na katakata. Oti me qai dua na drau ni baka kei na drau ni sinu me ovi kina na raberabe. Ni yakavi,vakatakatara na draunikau, cakava tale. 7. Beti mai na drau ni denivuaka, drau ni qoqovilawe kei na na drau ni nuqa, kena levu ga ni draunikau oqori na kena vinaka. Me mamai vata kece, biu ena bilo, vakawaikatakata, sui tiko na vanua e mavoa se vuce. 27 94 Ramusu Na ramusu e dau vuna ni dua e lutu, tavulaki, laucoqa se cava tale. E dau ramusu na sui, vakabibi na ligada, yavada, sarisarida kei na dibida. Vai ira na gone, e rawa nira ramusu ke dau levu nodra lutu, se mera dau keveti vakaca. E rawa ni dau katakata, tagi tagi wasoma, qai ra dau moce kidakida. 1. Me tuki na waka ni vadra, qari na tolo ni samaloa, vusoi, gunuvi ena veisiga. 2. Vusoi na drau ni vulokaka damu ena waidroka, gunuvi.Gone: me gunu ena matakalailai kei na yakavi sara, dua ga na itakiniti. Qase: me gunu ena matakalailai kei na yakavi sara, tolu na itakiniti. 3. Me tautauvata na balavu ni titi, ra veiveisa. Ke gone me 10. Ke qase me 16, 20 se sivia. Tuki vinaka na titi, biu ina beseni, sova kina na wainibu ni niudamu (kua ni lututau na niu). Vusoi, vakadewa, qai gunuvi. Ni gunu oti, me kania sara na lewe ni bu. 4. Me kari na tolo ni tarawau kei na tolo ni ivi (ivisere se ividamu), tavuloni, vusoi ena wai katakata toka, gunu ni oti na kana, mataka sigalevu kei na yakavi. 5. Me ovi na vanua e ramusu ena drau ni vau leka, mocera, mataka ena raqosa. 6. Vakasaqara na wai, waiwai kei na Karisini, ni sa boela, tonia kina na drau ni wāvotī, tabaka ina ramusu/qiovuki. 7. Kari na tolo ni vesi kei na tolo ni yaro, tauvuloni, gunuvi. Kena Tabu : Masima me bogi va 8. Kari na waka ni uto, kei na tolo ni mokomoko, drau ni cavutidra (deinideinivuaka), kei na drau ni qatima, ratou vuloni vata kece, vuloni, qai gunuvi. 9. Me vusoi waidroka na drau ni kalabuci damu, gunuvi. Gone: Me dua na itaki ni ti, gunuvi ena mataka lailai kei na yakavi sara. 10. Vusoi vakasosoko na drau ni deniose. 95 Roko Tu I Kete Me vusoi na drau ni kaile gaga kei na drau ni wāsala ena waibatabata. 96 Saresare Mosi 1. Ratou saqa kece na vativati, batimadramadra kei na totōdro gunuvi. 2. Me yarua na drau ni vativati, uci, kei na drau ni yalu, qai tuki, vusoi, gunuvi. 97 Saresare (Mosi na yasana i mawi) 1. Me tuki na drau ni lātoka, kari na tolo ni mulomulo, Ratou vuloni vata kece, gunuvi. Na wai oqo, e rawa tale ga ni gunuva na gone lalai ke leqa tiko na sarisaridra imawi. Rawa ni vakavuna sara me tauvi ceguoca. Ke so na gone e se sega ni lako rawatu, na wai oqo e dau yaga vakalevu ena na nodra bula. 28 98 Saresare (Mavoa) Beti mai na drau ni yaqoyaqona, lose, gunu. 99 Sasala Mate ni isema ni yago, ua, kei na sui, vuvuca, momosi, wawa. 1. Kari na kuli ni tarawau, vuloni vusoi gunuvi. 2. Tuki na kuli ni vevedu, vusoi, vuloni, gunuvi 3. Kari na tolo ni ivi damu, vuloni, vusoi gunuvi. 4. Vusoi na sovu ni gasau, gunuvi, yaga ke momosi na isema ni yago. 5. Masi na yago ena waiwai dilo, yaga ni momosi na isema ni yago 6. Tuki na waka ni molikaro, vusoi ena waikatakata, gunuvi. 7. Kari na tolo ni bovo, vusoi, gunuvi 100 Sau Mate vuce toka ena sagavure, kirirkiri, se tutu ni daliga, katakata qai malawa dadamu. 1. Beti mai na batimadramadra, totōdro, kei na tamole, vusoi ena wai katakata me qai wase rua, dua na kena veimama me vakawaiwai me wali kina na yago, dua na kena veimama me qai gunuvi. Me veisau ni bogi va, na kena kosakosa me vakacirimi i wai, se me bulu. 101 Savasava ni kete 1. Mera sava vinaka na drau ni wāvotī na drau kei na waka ni wāvotī, drau ni koukou, vulokaka kei na cagolaya kosokoso vakalalai, saqa, gunuvi na kena wai., gunuvi Gone lailai – vula dua ina vula ono: Beti mai vakalevu na drau ni wātuva, me qaqi se tuki me qai tavuloni na kena wai me rauta e rua na itaki ni ti me sisinai. Vula ono-lako-cake: kari na tolo ni boiboidā, vusoi ena wai buta. Me qai tomani tiko ga oqo ena veiya ono na vula. Qase: kari na tolo ni boiboidā, vusoi vata kei na drau ni wāvotī ena waidroka, gunuvi. 2. Kari na tolo ni wī , vusoi, gunuvi. 102 Seila Mate ni yaloka ni mata, dau vulavula siawa qai dau waciriciri toka ena yaloyaloturaga, dau tarova se dau vakadredretaka na rai. 1. Qili na drau ni kavika, sui kina na mata ni vakarau me moce ena yakavi. 2. Kari na kuli wī kau, qai caka ena dua na draunikau, me caka ga vakalailai sui kina na mata. 29 103 Sicinimatanaituba\Siciniwawa Mataqali mate ni wāwā, dau vuce se tekivu mai loma ena wāwā. Ni sa matua, qai dau basika mei tuba. Qo ena kilau ni sa vuce na mua ni wāwā. Na kena mataqali oqo, e rawa ni vuna na kenisā ni wāwā. 1. Kosokoso/musumusu vakamatailalai e walu na sovu ni wāyaka kei na walu na sovu ni gasau, tavuloni, vusoi, gunuvi vakatolu ena dua na siga ni bera na kana. Tabu: yaqona 2. Kari waka ni bovo kei na waka ni boiboidā, vuloni, vusoi, gunuvi. 3. Me mamā o tauvi sicini na drau ni koukou (tagane), qai buluta kina na mata ni sicini ena kena kosakosa. 4. Me mamā o tauvi sicini na drau ni yaro kei na drau ni wālai kei na drau ni waduva ni viti, tiloma na kena wai, buluta na matana ena kosakosa. 5. Kari na tolo ni vorovorokuro, selesele na drauna, vuloni, vusoi, gunuvi. 6. Kari na tolo ni yaro, kosokoso na drauni wābi, vusoi vata, gunuvi. 7. Vakasavasavataka na waka ni kavika, bosoka vata kei sovu ni koukou, vakawai vakalailai, me lako kece mai na wai, gunuva edua na bilo. 8. Tuki se mamai na drau ni tomitomi, gunuva kena wai, na kosakosa me wali kina qai bulu toka na sicini. 9. Me 12 na drau ni losilosi , veinauluyaka, vakatoboicu; dresuka rua i loma donu, yasana imatau mo mamā, tilo na kena wai, yasana imawī, mamā qai buluta kina na mata ni sicini. 10. Vivi e 4 na drau ni ividamu, 4 na drau ni kavika, 4 na drau ni tautau, mamai, tilomi na kena wai, yamoca na sicini ena kena kosakosa. 11. Mamai e 4 na drau ni yaro, 4 na drau ni losilosi kei na 6 na drau ni totōdro, gunuvi na kena wai, kena kosa qai bulu kina na sicini. 12. Me kari na tolo ni yaro vula kei na tolo ni molikana, vusoi vata kei na drau ni denidenivuaka, vuloni qai gunuvi tiko. Na drau ni cicigo se lawati me qai vakararagi me katakata vakalailai, qai botani kina na mata ni sicini. 13. Tuki na drau ni wābi kei na drau ni baka, vusoi qai gunuvi. 14. Lose na drau ni lalakai , gunuva. 15. Kari na drau ni wābitabita, waki vata, vusoi ena waidroka, qai gunuvi. 104 Sicinituikete\Siciniiloma Mataqali mate ni wāwā, tekivu tubu mai e loma ena wāwā, rawa ni vakamoa, kana ga veka, coka sega ni mudu. 1. Me vivi e 8 na drau ni matameiraqiqi, musumusu vakalalai, kari mai na tolo ni bovo tagane, rau qai vuloni vata, vusoi, gunuvi. 105 Soso Bō levu ni domo,daku, kete se taba, vica vata na matana, vutu rawa ni vakamate tamata. 30 1. Mamai na drau ni losilosi, tilo na wai, kua ni liwava na cagi na mata ni soso, kua ni cilava na siga. 2. Musu mai na tolo ni yalu, karia tani na kulina isau, qai karia me matailalai vinaka na kena e loma, vakaturuma kina vakalailai na waidroka, qai buluta kina na soso. 3. Betia mai e 8 na sovuni ni bakaniviti, mamā vinaka, buluta kina na mata ni soso. Veisautaka ke sa mamaca na ibulu. 106 Sucu 106.1 Susu-baca (kevaka e batabatā o koya e tauva) 1. Tuki na drau ni uci kei na drau ni lauci. Me qai wali kina na sucu e baca. 106.2 Sucu-gaga (Ni via dromodromo mai na sucu i tinanigone, vakavuna me lua, a coka o gone) 1. Kari na tolo ni samaloa kei na kuli ni sakula, vakawai, vusoi, gunuvi. 2. Tuki na yaka ni masawe, vusoi gunuvi vakatolu ena dua na siga 3. Kari na tolo ni drala, kari na tolo ni bovo, rau vusoi ena wai ni niudamu/niunimaleyase bai beti sara ga mai. Gunuvi vakatolu ena dua na siga ni bera na kana me yacova ni sa bogi va. Kua ni gunu waidroka. 4. Wai ni bakaniviti. Gunuva vakatolu ena dua na siga. Ke a sa tauvi koya e liu, me gunuva ni bukete tale. 106.3 Sucu-maca 1. Me mamai na drau ni losilosi kei na drau ni mokomoko, vakawai me iwali. Ni na wali oti,ena tauvi koya mai na liliwa, ia ena tō mai na sucu. (laurai ni mana) 107 Susunu Na mate oqo, e dau vuvuce, e bubuta me vaka na kama, qai dau tauva ga vakalevu na daku, sare, qavokavoka kei na mata. Dau vakademilamila, me kua sara ni milai, baleta gauna ga e milai kina ena maca ia e sana maca loa. Me biu tu ga, ni gauna ena loru kina ena mai maca vinaka ga yani, sega ni laurai na mawena. Dau lako vata kei na katakata, ra qai dau tagitagi vakalevu na gone. 1. Ra beti mai na batimadramadra, totōdro kei na botebotekoro, sava vakavinaka qai qili. Vakawai vakalailai, na kena sosoko ga na kena vinaka, me gunu o tauvimate qai wali e yagona na kena kosakosa. 2. Uli na moli boboki lalai me wai-ni-gunu. (Na wai-ni-moli e vakaotia na katakata) Kena tabu: na cagi kei na wai me bogi va. 108 Tadoka ni tinanigone/Matetaka bibi Vuna na cakacaka dole ni se malumalumu, dabe dole. Vusoi vata na drau ni wābī kei na vativati, gunuvi. 31 1. Tuki na waka ni danidani, vusoi, gunuvi. 2. Kari na tolo ni leba, waka ni vadra se bera ni tara qele, waka ni vevedu kei na taba ni bokoi, waki qai bosoki. Ni ratou sa veiwaki vinaka, me qai tavuloni, vusoi qai gunuvi ke vo vakalailai mo qai tavoi kina. Kena levu e gunuvi kena vinaka. Gunu bogi va, rawa ni dua tale na vulo. 3. Me kari na tolo ni vesiwai, mulomulo kei na evuevu,tavuloni,vusoi ena waibatabata se waikatakata, gunuvi. 4. Me kari na tolo ni doidamu, tolo ni yaro kei na tolo ni ividamu, vusoi vata ena waikatakata, gunuvi. 109 Taratara 1. Me vusoi na drau ni rauvula, gunuvi. 110 Tatuku Mataqali mate ni soresore, tasoro na kena itui, lutu na vuana,vuce, dau vutu. 1. Vusoi vata na drau ni sinu kei na kulina, gunuvi. 2. Vusoi na drau ni wākurukuru, qai tavu e dua na uvi me kania. Qai rara eso na drauna, me lumu kina nona itabei (sapota). 3. Losei na drau ni doi, drau ni yaka kei na drau ni sasivi, gunuvi. Kena tabu: kua ni gunu yaqona me vula dua. 111 Tilotilo 111.1 Tilotilo (mosi) 1. Me veiveisa na drau ni botebotekoro, veiqarayaki, mamai a tilomi na kena wai, kaburaki na kosana. 2. Beti mai na drau ni tarawau, sava vinaka, mamai. Tilomi na kena wai, ka būraki laivi na kena kosakosa. 111.2 Tilotilo (tadola) Dau mosi se kavakava na itilotilo, dau vakavuna me dau drēdrē a mosi vakalevu nida tiloma na noda weli, se meda kasivi. 1. Me mamai na totōdro, gunuvi na kena wai, būraki mai na kosakosa. 112 Tubunidra 1. Kari na kuli makosoi, vuloni, vusoi ena waikatakata, gunuvi. 2. Kari na tolo ni buaniviti kei na bovo, vuloni, vusoi gunu ni bera na kana ena veisiga. 3. Kari na tolo ni kura, tolo ni boiboidā, bovo, makosoi qai vusoi vata kei na drau ni wābosucu. 4. Vusoi na drau ni wābosucu, gunuvi wasomā. 5. Kari ni kuli ni doidamu, vuloni, vusoi, gunuvi. 6. Kari na tolo ni bovo kei na kura, vuloni vusoi, gunuvi. 32 7. Kari na tolo ni makosoi, tavola, lauci, yaro, tuki na waka ni vadra se bera ni tara qele, vuloni vata, vusoi, gunuvi. 8. *Kuli ni dabī, kuli ni mulomulo,4 na drau ni cōboi, 4 na drauni moli, (moli ga sa rawa) 9. Tuki na kuli ni dabī, saqa, gunuvi wasoma. 10. Tuki na kuli ni vacea, saqa, gunu wasoma. 11. Vusoi vakalevu na drau ni quawa, gunuvi tu me wai ni veisiga. Na nomu gumatuataka ga na kena vinaka (laurai ni mana) 12. Kari mai na tolo ni dawasere, tolo ni vobo, kei na boiboidā, beti eso na drau ni mōlau. Ra mai biu vata kece, vakawai, saqa. Gunuvi ni sa buta. 113 Turuvi dra balavu 1. Cavu vakalevu na totowīwī (drauna kei na tolona), losea me sosoko sara, gunuva. 114 Ucu (boica) 1. Qili na drau ni botebotekoro se drau ni danidani, sui kina na qaraniucu. Ena yali na iboi. 115 Ulu (mosi) 1. Qili na drau ni danidani, sui kina na qara ni ucu kei na daliga ruarua. Vakaotia na mosi. 2. Mera dreti mai na wāvereilagi, vusoi ena wai katakata tabua, gunuvi. Kevaka o via gunu tale, mera dreti tale mai na wāvereilagi , kua ni vakayagataki tale na kena e sa vusoi oti. 3. Kari na tolo ni uci, rauta toka e rua na idi na kena balavu, tolu na waka ni cōboi. Rau tuki vata, tavuloni me rauta e rua na sepuni, qai sova ena qara ni ucu me qai sagai me cerumi cake, sova na kena vo e qara ni daliga. 116 Vakasucu 1. Vusoi na drau ni senitōa damudamu, gunuvi vakatolu ena dua na siga. Me gunuvi ena macawa ni vakasucu. 2. Vusoi na drau ni bele, gunuvi vakayatolu ena veisiga, ni voleka na vakasucu. 3. Bosoka vata na drau ni senitōa, drau ni bele kei na kalabuci damu, vakawai, gunuva. 4. Tuki na tolo ni walewale, drau ni denivuaka, kei na drau ni wābosucu, vusoi qai gunuvi. Gunuvi tu ena veisiga. 117 Valelailai (sega ni lako vinaka) 1. Me druti mai vakalevu na drau ni senitōa, vusoi ena waidroka qai gunuvi. Ena vakamalumutaka na gaunisala ni valelailai. 118 Vu 1. Mamai na drau ni tomole. (Wai kilai levu). 33 2. Tuki na drau ni quawa, vakasaqara. Ni sa buebue,vakadewataka. (soli) 3. Tuki e rua na tolo ni ginger kei na kei na rua na qaliki,vakawai.Me qai saqa,vakadewa,vakaliwaliwa,tawa i tavaya. 4. Me yarua na i taki ni kana ni laugunu. 5. Yaca na ginger, qai loba yani kina e dua na molikaro. Vakadewataka,gunuva. Rawa ni rua se tolu na i sevuni ni kana ni gunuvi. 6. Me tuki na na drau ni quawa qai saqa. Ni sa buebue, me vakadewataki,gunuvi me vaka na waibuta. 119 Vuce ni Liga(baca raqa) 1. Vesu na liga e na vasili damu ke vuce. 120 Vukavuka 1. Kari na tolo ni sacasaca kei na turaga loaloa(kena veimataqali o kunea rawa), tauvuloni. Me vusoi e na waibuta katakata, gunu vakarua ni bera na katalau, bera na vakayakavi me yacova na bogi va. Veisau, kari vou tale na wai. Kena tabu: Kakana damudamu me vaka na ura,kuka kei na veikakana damudamu vaka oya. 121 Wai ni Marama 1. Me lose na drau ni bele, drau ni totōdro kei na drau ni waromudu, gunuvi. 122 Wai ni Tagane 1. Vusoi na dralakaka, gunuvi. 123 Wai ni Vakaluveni 1. Kuli ni siti, yevuyevu. Me rau gunuva ruarua na veiwatini. 124 Waqaqa tu i Kete 1. Me kari na waka ni dabī, yaro, dawa kei na molikaro, saqa, vakadewataki, me ra gunuva ga na turaga. 125 Yalani 1. Lose vakasosoko na yaqona(waka), gunuva ni se qai vakasucu malumalumu macawa dua se rua. 2. Beti mai vakalevu na drau ni botebotekoro, bosoki vakasosoko, kua ni vakawai, gunuva ni tauvimate ni vula bogi va. 3. Tuki na waka ni niudamu kei na yaqona(waka), vuloni, gunuvi tiko me bogi va. 34 126 Yaloka ni Mata(mosi) 1. Qili na drau ni botebotekoro, sui kina na mata. Me mamai na gasau, tauvuloni qai sui sui kina na mata. 2. Me bosobosoraki e loma ni beseni na drau ni dilo,qai o rai kina. 127 Yate Kabi bovo, samaloa, digidigi. Losei vata kece drauna e na wai batabatā. Kena Tabu: Kana katakata 128 Yava(me kakaca) 1. Lauta na tolo se taba ni uto,takivi na kena dra,sova e na vanua e kakaca tu. Dau levu na wai au dau kaburaka yani,e dau sega ni tukuni yani se me dau gunuvi vakavica e na dua na siga,se me gumatuataki se sega. Ia eda kila vinaka sara,ni meda wai vakaviti,na noda gumatuataka ga na kena yaga,e na lai yali sara tale ga na mate. 35 129 YACA NI KAU E VEIVANUA 1. baka (vunikau tubu levu,vua damudamu lalai), yayawa,savirewa, bakaniviti, cawa,yacawa, sovirewa 2. bakaniviti (Savatu) ,baka 3. bakaniwai, savurewa, seremaianiwai, savirewa 4. balabala, loulou, youyou 5. balawa (Wainibuka/Ovalau,Bua,Gonedau,Vatulawa) 6. batikalavo (Wainibuka)cogadrogadro 7. batibona (Wainibuka),boiboidā 8. batibone (Naitasiri),boiboidā 9. batikolikoli (Waya,Ba),totowīwī 10. batikunukunu (Wainibuka),totowīwī 11. batimadramadra(tubu lalai,laurai vakalevu e na vei teitei,se e na noda yasa ni vale,se dromodromo,tubu qaseqase.Ni sa matua ga,e mate sara),matuakamate/matuakomate,sanikitu 12. batiwiniwini(Serua),totowīwī. 13. bebe (Serua),totowīwī. 14. bele (dau se,se vaka na se ni vau,mataqali vata na vau kei na senitōa),vauvau,sasau,waci. 15. beta,tanitogavou,caqecaqe,denisipi,sinusinu,coselekaleka. 16. beta /be'a (Wainibuka)lata,lataniviti. 17. betebetekoro(Lau),botebotekoro 18. bitabita(Vuda,Nadroga),wābi 19. bitebite(Vatulele,Kadavu,Lau),wābi 20. bobo(Waya,Vuda,Nadroga,Bua),bovo. 21. boborida(Vanualevuiloma)boiboidā. 22. boiboidā (e kau levu toka,drau babalavu momoto,e se matavulavula,viavia drokadroka.Na kau oqo boica na kena i boi e na siga ,boi kamikamica e na bogi. E rawa ni vakayagataki me buka,e rawa tale ga ni kau ni vale na tolona), buibuita, bonakibure, batibone,batibona, kauda/kaukauda, 'elekeige'i/boborida, burebureda. 23. boiboitā (Nadroga,Serua),boiboidā 24. bonaabulumakau (Gonedau),kaukarasiga 25. bonakibure (Rakiraki),boiboidā 26. bonanabulumakau (Ovalau),kaukarasiga 27. bosucu (Vanualevu),wābosucu 28. botebotekoro (kau lailai ga,vutivutia na drauna kei na tolona,e boi toka na drauna,dau se vulavula),huguvanua,suguvanua,betebetekoro,'adivilivili,usuvanua,sukuvanua,'eve'evedre'a, botebotekoroyalewa 29. botebotekoroyalewa(Kadavu),botebotekoro 30. boti (Yanuca;Serua)koukou 31. botoboto ( Vanualevuicake),tukitukiyadre 32. bovo (sega ni kau levu sara,dromodromo kata na sena,qai vulavula na drauna e kena i sala toka yani),vobo,bobo. 33. bua (kau kilai levu,dau vakayagataki vakalevu me tuitui me salusalu.E dau dui roka tu na sedra,koya e vulavula,damudamu,dromodromo,piqi kei na so tale) 34. buabua/buatoka,xati/kadi 36 35. buabuanisawana (Vanuabalavu), 36. buadromo tv buaniviti 37. buaniviti tv buadromo 38. buatoka (Waya,Vuda)buabua 39. bucago (Serua),cōboi 40. buevu (Waya,Vuda,Nadroga,Vatulele),evuevu 41. buievu (Serua,Yasayasabeqa),evuevu 42. buibuita 43. buevu (Waya,Vuda,Nadroga,Vatulele),evuevu 44. buievu (Serua,Yasayasabeqa),evuevu 45. buibuita (Yasayasavakara),boiboidā 46. bulaidrauna/tubuidrauna (Lau),bulatawamudu 47. bulaitagona (Lakeba,Vanuabalavu)rorogo 48. bulaitamona (Vanualevuicake),rorogo 49. bulatawamudu/kalougata (drau i vavaku,e kau sala me vaka na lata ni viti),tawamudu,cakamana,tuduidakuna,bulaidrauna,tubuidrauna 50. bulibulisivaro (Rewa),wābi 51. burebureda (Vatulawa)boiboidā 52. cabocola (Vatulele)rorogo 53. cabolo (Yasayasabeqa),tukitukiyadre 54. caca (Rakiraki),sacasaca 55. cagola (Lau),caolaya 56. cagolawa,cagolaya 57. cagolawe (Vitiiloma),cagolaya 58. cagolaya (Na cagolaya e vaka na cago se ginger.E tubu lekaleka,drau i babalavu.Dau se moqimoqili,na sena oya qai dau babasika mai kina sena vulavula lalai.Ni sa dau mate na sena,e dau tukuni ni sa matua na cagolaya),cagolawe,cagolawa,cagola,dalasika,dalosika,dani,danidani,drove,ulaulairabici,iulau lairabici 59. layalaya,sago,rubi(yacana beka kina na rubi ni ra dau dreta mai na sena moqimoqili, ra qai dau veisamu se ra veirubi kina),cegwata 60. cakamana (Yasayasa i Ra,Kadavu,Yasayasabeqa,Vanualevuiloma),bulatawamudu 61. caqecaqe (Vanualevuiloma),beta 62. cau (Beqa,Vanualevu,Kadavu),nokonoko 63. caucau (ni yavi) senibogi,vucuniyakavi 64. cavucavudra (Kadavu),kaukaarasiga 65. cavucidra/cavukacidra (Vitiiloma),deniose 66. cawa (Wainibuka),baka 67. cegwata,cagolaya 68. cevucevu (Wainibuka,Ovalau),tukitukiyadre 69. cevugadamu 70. cicigo (Nadroga,Vatulawa),lobau 71. cikawa (Waya,vuda,Gonedau),lobau 72. cobacobaiyadre,tukitukiyadre 73. cobocoboiyadre (Vanualevuiloma),tukitukiyadre 37 74. cobocoboyadre (Vanualevuiloma),tukitukiyadre 75. cōboi,cobona,ocagicagica,rabo,rabue,cowate,bucavu,yagiyagi,bucago,i rabo,cobone,cobona(Ba,Vanualevu,Vatulawa,Lau,Gau),cōboi 76. cobone (Vitiiloma),cōboi 77. cobula (Yasayasabeqa,Kadavu,Magodro,Savatu),rogorogo 78. codenivuaka (Wainibuka),deniose 79. codenivuaka ,vorovoroisivi 80. codra 81. cogadrogadro,kaimoku,omoku,kaumokucolaulau,kaulaulau,olaulau,kalaulau,comocemoce,m ocemoce,cokadrukadru,cokadrokadro,wagadrogadro,waqaroqaro,qaroqaroa,matelevu,'ui'ui ,bainikalavo 82. cokadrokadro (Kadavu,Gonedau),cogadrogadro 83. cokadrukadru (Kadavu,Gonedau),cogadrogadro 84. colaulau (Bua),cogadrogadro 85. comoce (Vatulawa,Savatu),cogadrogadro 86. comocemoce (Vatulawa,Savatu),cogadrogadro 87. coniqaloqalo (Kabara,Vatulele),rorogo 88. cocqaloqalo (Cicia,Ogea,Moce),rorogo 89. corolutu(Ovalau),koukou yalewa 90. coselekaleka (Lau),beta 91. cotuniwaqa (Lomaivitilevu),vorovoroisivi 92. cōvatu (Kadavu,Yasayasabeqa,Nadrau,Vatulawa,Lau),vorovoroisivi 93. covidra/covucidra/covukacidra (Rewa taucoko,Tebara),denime/deniose,denipua'a,denivuaka/deniose,deniose 94. covuka,movukaqoloqololevu,usuusuvanua 95. cowate (Kadavu,Vatulele),cōboi 96. cowaqa (Naigani,Ovalau),vorovoroisivi 97. cowiwi (Vanuabalavu),totowīwī 98. cuvacuva (Levuka,Korovou),koukou 99. dabī,leqileqi,lokoloko,leqi 100. dalasika (Waya,Vuda,Yasayasaira),cagolaya 101. dalice (Vatulele,Vanuabalavu),tavola 102. dalidali (Waya,Nadroga,Yasayasabeqa,Kadavu),danidani 103. daliniwaqa,vorovoroisivi 104. dalosika (Yasayasabeqa),cagolaya 105. damole (Rakiraki,Wainibuka),tomole 106. dani (Lomaivitilevu),cagolaya 107. danidani (Nadrau,Wainibuka),cagolaya 108. danidani,dalidali,daravi 109. darawau (Wainbukaiwai),tarawau 110. dava (Wainibuka),kaukarasiga 111. davarasi,kaurasiga,veida,vida,sevarara,kauravula,sovuirabelo,sovusovu 112. dawa,tawa 113. dawalo (Kadavu,Yasayasabeqa),dawasere 114. dawaloa (Lau),dawasere 38 115. dawamelo (Ovalau),dawasere 116. dawareregwa (Nadroga),dawasere 117. dawarau (Wainibuka i colo),tarawau 118. dawasere (e vaka ga na dawa,e kau tubu levu,dau laukana na vuana,damudamu na qana),dawalo,dawamelo,dawaloa,dawareregwa 119. dēnimanā (e wa sala i veidogo,drau lalai,se vulavula),wadenimana,yalewavuku,denimena 120. denimena (Vanualevuiloma),dēnimanā 121. denime/deniose (so mai Vanualevu),deniose 122. denideniose (Lau),deniose 123. denidenisiga (Lakeba),kaukarasiga 124. deniose( Kau sega ni tubu levu sara, dau vakayagataki na tolona me barasi ni bati),qavenilawe,qavenilawa,qaqavirilawe, tabuturu, tanivore, denivuaka, denidenivuaka,codenivuaka, denipua'a, cavucidra, cavukacidra, tainime, denime, tuiniuvi, tabaturu, denideniose, qativurulau 125. denipua'a (Vatulawa)deniose 126. denisipisipi (Vatulawa),beta 127. denivuaka/deniose (Wainibuka,Lomaiviti),deniose 128. diadia (Vanualevu),gasau 129. dilo/tilo/zilo (tubu vakalevu e veikau,e vakavuana) 130. doidamu,selavo,droidra 131. doidra (Ba,Waya),doidamu 132. dogo,togo 133. do'o ni yabia,vakarubenidavui 134. domole (Waya,Vuda,Nadroga,Serua),tomole 135. domole (Vanualevuiloma,Bua,Yanuca-Serua,Kadavu,Gonedau),tomole 136. drala,rara,drara,segai 137. drala (Nadroga,Vuda,Vatulele,Waya,Bua,Kadavu),vulokaka 138. dralakaka (Lomaivitilevu,Vitiiloma,Lau,Wainibuka)vulokaka 139. dralakuru (Beqa),vulokaka 140. drala tagane (Vuda,Kadavu),vulokaka 141. drara (Wainibuka),drala 142. draubibi (Vanuabalavu,Cicia),wābi 143. drauduga (Gonedau),wābi 144. drauitolu (Ovalau),tokatolu 145. draunimoli 146. draunisiga (Lomaivitilevu),kaukarasiga 147. drautolu (Vanualevuiloma),tokatolu 148. dravi (Vanualevuiloma),danidani 149. dravo (Wainibuka-Ovalau),gasau 150. dredre (Yasayasa i Ra),vevedu 151. dredruma (Vanualevuicake)wavereilagi 152. drega (Gonedau,Vanualevu),vevedu 153. drega (Gonedau),buabua 154. dre'edre'edruma (Vanualevuiloma)wavereilagi 39 155. droiwa (Nadarivatu),sovivi 156. drove ,cagolaya 157. duva(ni viti)/tuva(e kau sala i baravi,drau mata lalai me vaka na drauni baka.Dau vakayagataki vakalevu mei vagaga ni ika),watuvatuva,tuvaravo,tuvaraurau,watuva,waduva,sina 158. evuevuloa,samaloa 159. evuevu(kau ni baravi,vuana dau caka mei taube se nodra mama tu na gone),buevu,buievu,mama 160. fatai (Lau),wavereilagi 161. gasau,gwasau,gosau,dravo,diadia,sina,taba,yavita,vitavita,vita 162. gasu (Cikobia),vevedu 163. giawa (Ba),tomole 164. gosau (Lomaivitilevu),gasau 165. gwali (Waya,Nadroga),sacasaca 166. gwasau (Lomaivitilevu),gasau 167. hahhawira (Vatulele),Tarawaumeirakakā 168. hina (Yasayasaira),gasau 169. huguvanua (Nadroga),botebotekoro 170. iboronidani,kadrala 171. iboronikara,kadrala 172. iboronilafa,kadrala 173. iboronilava,kadrala 174. iboronirava,kadrala 175. iboronivarivari,kadrala 176. iculanimasei,(Vanualevuiloma,Vanualevuicake)verevere 177. ikelekeleituitoga (Vanuabalavu)vorovoroisivi 178. ikubekubeituitoga (Koro),vorovoroisivi 179. ilokolokonigata 180. imasinikaukamea (Vanualevuiloma),kaukamea 181. inokaniwaqa (Vatulele)vorovoroisivi 182. inokanokaniwaqa (Vatulawa),voroisivi 183. irabo (Ba),cōboi 184. irorogo (so na vanua e Tailevu),rorogo 185. isavanibuli ( Beqa) tokatolu 186. isoleisolenibū (Buca),tokatolu 187. ituiniwabubu (Vatulawa),verevere 188. iulaulairabici,cagolaya 189. ivi 190. iviloa,samaloa 191. jilakobuci (Kabara),kalabuci 192. 'ivi (Vanualevu),tavola 193. Kadi/xati (Vanualevuiloma),buatoka/buabua 194. Kadivilivili,botebotekoro 195. Kadrala (se dromodromo balavu,vaka na kadrala i na sitoa),iboronidani,iboronilava,iboronnirava,iboronikara,iboronilafa,iboronivarivari,bainicagi 40 196. Kadrukadru (Waya),soni 197. Kaihawahawa (Nadroga),yaro 198. Kaile,kwale,kwaile,kale,kele,wakoka 199. Kaimoku (Yasayasaira),cogadrogadro 200. Kainisiga (Serua),kaukarasiga 201. Kajilabuci (Lau),kalabuci 202. Kalabuci (damu) (kau damudamu,tei vakalevu e yasa ni vale),kalebuci,kalakalabuci,kalajibuci,jilakobuci,kalajibuci,kajilabuci,lalabuci,tibuci,kolakolabu ci,sosolevaleva,qaloqalogai 203. Kalajibuci (Lau),kalabuci 204. Kalajibuci (Lau),kalabuci 205. Kalakalabuci (Gau),kalabuci 206. Kalaulau (Lomaivitilevu),cogadrogadro 207. Kale (Bua,Vanualevuiloma),kaile 208. Kalebuci (Kadavu),kalabuci 209. Kalougata/bulatawamudu 210. Karukalewa (Lau),koukouyalewa 211. Kauda (Ovalau),boiboida 212. Kauirasiga (Yasayasabeqa),kaukarasiga 213. Kaukauda (Ovalau),boiboida 214. Kaukamea (kau lailai,drau lailai talega,se lokaloka),selokaloka,seloka,tagiolitia,kauniidia,imasinikaukamea,siviri'i 215. Kaukarasiga (kau lailai sara,vutivutia na drauna,vaka na davarasi),draunisiga,kaunisiga,kaukirasiga,kaurasiga,denideni siga,kainisiga,kauirasiga,dava,bonanabulumakau,,momodi,cavucavudra 216. Kaukirasiga (Lomaivitilevu),kaukarasiga 217. Kaulaulau (Wainbuka),cogadrogadro 218. Kaumoku (Yasayasaira)cogadrogadro 219. Kauniidia (Wainibuka),kaukamea 220. Kaunisiga (Lomaivitilevu)kaukarasiga 221. Kaunivukavuka (Waidina)sacasaca 222. Kaurasiga (Magodro,Vitiiloma),davarasi 223. Kaurasiga (Kadavu,Gau),kaukarasiga 224. Kauyaleyalewa (Ovalau),vevedu 225. Ka'ixa (Vanualevuiloma)qatima 226. Katiqa (Yasayasabeqa,Kadavu),qatima 227. Kaveti,kaveji,kapiji 228. Kavika/kavikadamu/kavikaniviti (e sega ni kau levu sara,e dau laukana na vuana,dau somusomuna tu na drauna),kavikadrisi 229. Kavikabovo (Ovalau),kavikavula 230. Kavikabuco (Vuda),kavikavula 231. Kavikadrisi (Vuda),kavika 232. Kavikavula,kavikabuco,kavikabovo 233. Kavidi (Waya,Ba,Namosi),koukou 234. Kawakawarau (Jubaniwai),yaqoyaqona 41 235. Kadi/xati (Vanualevuiloma),buabua 236. Ka'oyalewa (Vanualevuicake),koukouyalewa 237. Kele (Wainbuka),kaile 238. Koka,togo,togotogo,tea,'o'a' 239. Kotokotokula(Kadavu),lolokula 240. Kokoto (Kadavu),masawe 241. Kolakolabuci (Wainibuka,Ovalau),kalabuci 242. Kori (Namosi),wakori 243. Kosipeli ,tukitukiyadre 244. Kosiveli,tukitukiyadre 245. Koukou,karuka,kavidi,mata,tirau,qato,ocagicagi,cuvacuva,boti,lati,onisi,qa'o'agane,v utimiratu,koukouyalewa/karukalewa,sainibekwa,corocoro,corolotu,qa'omoce,ka'oyalewa 246. Kovekove (Bau,Gau,Bua,Vatulawa),lobau 247. Kuawa,quawa 248. Kulukulu (Lau),lobau 249. Kura (sega ni kau levu sara,vakavuana,yagoyago vinaka,so na gauna dau vaka e vakasomuna/karokaro,lelevu vaka na maqo dina),kuraniviti 250. Kuraniviti (Vuda,Waya),kura 251. Kwaile (Yasayasabeqa,Serua,Lomaiviti),kaile 252. Kwale (Ba,Nadroga,Serua),kaile 253. Kwalukwalu (Naroga,Vatulele,Yasayasabeqa),yalu 254. lalabuci (Vatulawa),kalabuci 255. lata/lataniviti (drau lokaloka lalai,sala)rata/ra'a,solokoto,beta/be'a 256. lati (Serua),koukou 257. lauci (dau tui me cina na vuana,vuana e loaloa),toto,qereqere, 258. lāwere ,qavula,wāvula,qaqavula,wāvulavula,yale,vue,yaleyale 259. layalaya,cagolaya 260. leba (kau lailai toka,sena e kabikabi tu i tolona.Boi vinaka na vuana-lekaleka rivirivi,drau lelevu) 261. leqi (Lau),dabī 262. leqileqi (Yasayasaira,Bua,Vanualevuiloma),dabī 263. leweji (Lau),weleti 264. lobau (kau ni baravi,tubu lailai e veibaleyaki,drokadroka siawa na drauna,se dromodromo kata),cicigo,cikawa,kovekove,kulukulu,malawaji,mamakove,kukulu 265. loci ,sikeci 266. lokoloko (Nadroga),dabī 267. lolohi (Vatulele),losilosi 268. lolokula (vasili damu drau matailalai),tekula,kotokula 269. lolotagane (Vatulawa),losilosi 270. losilosi (sega ni kau levu sara,vakavuana lalai,via vavaku na drauna,drokadroka kata,veiwekani vata kei na baka),niuniu,lolotagane/momozi,lolohi 271. loulou (Serua),balabala 272. lovivatu (Dogoyuki-Vanualevuicake),vorovoroisivi 273. lulawalawa (Vuda,Nadroga),wavereilagi 274. maca (Kadavu),yalu 42 275. madamada (Vuda),sāsāqilu 276. maadirini (kau kilai levu,e vunimoli,dau laugaunu na vuana,vakavotona na tolona). 277. majiave, (so mai Lau),verevere 278. majiavi, (so mai Lau),verevere 279. makosoi,mokosoi 280. makota (Lau),tarawaukeirakakā 281. malawaji (Yasayasabeqa)lobau 282. malawaji (Kadavu),lobau 283. mama (Lau),evuevu 284. mamakove (Vanuabalavu),lobau 285. maoli (Yasayasaira),wī 286. maoli (Muaira kei Vitilevu,Beqa,Kadavu),weleti 287. masawe,yakoto,qai,qolovasili.kokoto 288. mata (Nadroga,Vuda,Magodro),koukou 289. matabulabula (so na vanua e Wainibuka/Ovalau),rorogo 290. matebulabula (Gau,Gonedau),rorogo 291. matelevu (Ovalau),cogadrogadro 292. matiavi (Gau),verevere 293. matuakamate (Lau),batimadramadra 294. matuakomate (Lau),batimadramadra 295. mea boro na toa/mena boro na manu (Vatulele),tukitukiyadre 296. moamoa 297. mocemoce (Vatulawa,Savatu),cogadrogadro 298. mokosoi (Kadavu,Vitilevuiloma,Ovalau,Vatulawa,Vanuabalavu) 299. mōlaudrovili (Ovalau),mōlau/mōlauyalewa 300. mōlautagane (koya e dravia vei rau),qalobogi,mōlauvotivoti 301. mōlau (e vaka ga na i lelevu ni vunikavika na kenai tubutubu.Na drauna e vutivutia,vulavula na kasana,dau vunikau madumadu drēdrē),qalo,mōlaudrovili,mōlauyalewa 302. mōlauvotivotī (Ovalau),mōlautagane 303. mōlauyalewa (Vanualevuiloma), mōlau 304. molikaro 305. momodi (Vatulawa), kaukarasiga 306. momosi (Vatulawa), losilosi 307. movuka, (Vatulawa), covuka 308. mulokaka (Vanuabalavu-lau) vulokaka 309. mulomulo/wiriwiri 310. niuniu (Nadroga, Serua), losilosi 311. niqwa, nuqanuqa 312. nokonoko 313. nuqa, nuqanuqa 314. nuqanuqa 315. ocagicagi (Wailevu), koukou, (Vuda), cōboi 316. olaulau (Ba), cogadrogadro 317. oleti (Vanualevu-i-cake), weleti 43 318. omoku (Yasayasa-i-ra), cogadrogadro 319. onelulu, onolulu 320. onisi (Nadrau), koukou 321. onolulu, onelulu, wanalulu, yaqoyaqona, tokatokaniyaqona 322. ovacia (yasayasa-i-ra), wābosucu 323. ovaova (Yasayasa-vaka-Ra, Ba, Vuda, Waya, Viwa), wābosucu 324. ovatu (Ba, Rakiraki, Vuda, Waya) vorosivisivi 325. qai (Vuda, Vanualevu, Koro, Lau, ) masawe 326. qaloqalogai (Rakiraki) Kalabuci 327. qalo (Vuda, Waya, Yasayasabeqa, Serua, Vatulele), mōlauyalewa 328. qalabogi (Beqa, Serua), mōlautagane 329. qāqāvirilawa (Wainibuka) covidra 330. qaniyaka (Bua), wāyaka 331. qaro (Nadroga, Vatulele, Yanuca, Sērua), nokonoko 332. qati (Vuda), qatima 333. qatiyaka (Bua), wāyaka 334. qatima ( kau lailai tubu wale. Na Qatima ni viti e masamasā na dakuna, ia na qatima ni valagi e dravia. Vakayagataki vakalevu na qatima ni viti me wai), qatī, katiqa, ka'ika. 335. Qativurulau (Dogotuki) deniose 336. Qatotagane (Yaqaga, Druadrua) koukou 337. Qavenilawa/qavenilawe (Yasayasaira), deniose 338. Qāvula (Kadavu), lāwere 339. Qa'o (Vanualevu), koukou 340. qa'omoce (Vanualevuiloma), koukouyalewa 341. qa'o'agane (Gonedau), koukou 342. qereqere (Vuda, Vatulele, Yasayasabeqa), lauci 343. qiqila (Kadavu, Wainibuka, Vitiloma, Gau, Ovalau, Vanualevuiloma), Sāsāqilu 344. qolo (Ba, Magodro, Savatu, Rakiraki, Keiyasi, Navosa, Wainibuka, Vatulele), masawe 345. qoloqololevu (Vuda,Magodro), yaqoyaqona 346. qoriaka, wāyaka 347. rabo (Nadroga), cōboi 348. rabue (Savatu), cōboi 349. rara (Yasayasaira, Gonedau, Macuata), Drala 350. rata/ ra'a (Vanualevuicake), lata/lataniviti 351. rauvula, uci 352. rautolu (Waya, Vanualevuicake), tokatolu 353. ria (Nadroga), verevere 354. rorogo, irorogo, matabulabula, matebulabula, coniqaloqalo, bulaitagona, bulaitamona, cobula, cabocabola, coqaloqalo. 355. Rogomī, uviuvi, waciwaci,tabuakana 356. Rubi, cagolaya 357. Sainibekwa (Lomaivitilevu), uci 358. Sama, samaloa 359. Samala, samaloa 360. Samaloa, iviloa, sama, taqalito, evuevuloa, samsamaloa, samalo, samala 44 361. Sānikītū (Vuda), batimadramadra 362. Sāsaca, sasaca (Wainibuka/Ovalau), sacasaca 363. Sāsāqilu , qiqila, tavolali, madāmada, varuruniyāvou 364. Savirewa (Magodro, Bua, Vatulawa), baka 365. Savirewa (Lau, Vatulawa), Bakaniwai 366. Savurewa (Cicia, Vatulawa) 367. Sāsau (Magodro), Bele 368. Sāsawira (Serua, Wainibuka), tarawaukeirakakā 369. Sauira, tarawaukeirakakā 370. Sawira/hawira (Vuda, Nadroga, Magodro) tarawaukeirakakā 371. Sēgai (Kadavu), kaukamea 372. Sēloka (Kadavu), kaukamea 373. Selokaloka (Beqa) kaukamea 374. Senibogi (Vanualevu), caucau(ni yavi) 375. Senikaute (e so mai Vanualevu), Senitōa 376. Senitō (Nadrau, Wainibuka, so mai Keyasi), senitōa 377. Senitōatoa (Moce), senitōa 378. Seremainiwai, (Wainibuka) bakaniwai 379. Sevarara/kauravula (Lomaivitilevu), davarasi 380. Sieke (Bajiwai, Nadroga), weleti 381. Sikeci (Vanualevu, Lau), lauci 382. Sili (Vuda), soni 383. Sina (Yasayasa I Ra), gasau 384. Sina (Vanualevu I Loma), duva 385. Sinu/sinugaga (e kau ni baravi, dau kau tubu levu, drau vulavula), loca, sota 386. Sinusinu (Vanuabalavu, beta 387. Sirisiri (Nadroga), tītī 388. Siviri'i (Vanualevuiloma) kaukamea 389. Solokoto (Serua), lata/lataniviti 390. Sonī (wā sala vakavotona ni baravi, drau matailalai), sonibeka, sonitagane, sili, kadrukadru 391. Soninibeka (Ovalau), soni 392. Sonitagane (Gau), soni 393. Sosolevalevaa (Savatu), kalabuci 394. Sota (Ba), sinu/sinugaga 395. Sovirewa (Vanualevuicake), baka 396. Sovivi (wā sala, drauna e ibulibuli tu ni yate, dau laukana talega), soviniwā,wāsovivi, droiwā 397. Soviniwā (Vunidawa), sovivi 398. Sovuirabelō (Vatulawa), davarasi 399. Sovusovu (Cicia), davarasi 400. Suguvanua (Serua, Rakiraki, Yasayasabeqa), botebotekoro 401. Sukuvanua (Wainibuka), botebotekoro 402. Susuluka (Magodro), vadra 403. Tabā (Vatulele), gasau 45 404. Tabaturu/tuiniuvi (Kadavu), deniose 405. Tabua I Ra Kalavo, vakarubenidavui 406. Tainimē/denimē (Gonedau, Yaqaga, Tavea, Galoa, Macuata I Wai), deniose 407. Takā (e so mai Lau, Yasayasabeqa), verevere 408. Takwā (Vatulele), verevere 409. Takwala/bovotagane (Vatulele), bovo 410. Tānitogavou (Nadroga), beta 411. Tānivorē (Vatulele), deniose 412. Tamole (Lau, Vanualevuicake, Vatulawa), tomole 413. Taqalito, samaloa 414. Tarawau, tawarau, dawarau, darawau, toarau 415. Tarawauikakā (Vatulawa), Tarawaukeirakakā 416. Tarawaukeicoqe (Kiā), Taraawaukeirakaka 417. Tarawaukeirakakā, Tarawaukeicoqe, tarawaukirakaka, makota, tarawaukeikaka, tarawaunakaka, Tarawaumeirakakā, toaraukeicoqe, tarawauiralewakalou 418. Tarawauiralewakalou (Ovalau), tarawaukeirakakā 419. Tarawaukirakaka (Viti I Loma) tarawaukeirakakā 420. Tarawaumeirakakā , Tararawaukeirakaka 421. Tarawaumerakaka (Kadavu), tarawaukeirakakā 422. Tarawaunakaka (yasayasaibeqa), tarawaukeirakakā 423. Tātāvola (Lau), tāvola 424. Tavioke, tapi, manioke 425. Tavola (kau tubu levu, kau vuata, dau lautuki na vuana m kavoro qai laukana na lewena), tātāvola, jivi, sivi, tivi, 'ivi, dalice 426. Tavolali (Nadroga, Vatulele), sāsaqilu 427. Tavotavo (Tunuloa, Vatulele), yaro 428. Tavovula (Yasayasabeqa), dawa 429. Tawa (Yasayasa I Ra), Dawa 430. Tawamudu (Waya), bulatawamudu 431. Tawarau ( Yasayasa I Ra), tarawau 432. Tea (Koka) 433. Tekitekilakiyadre, tukitukiyadre 434. Tēkula (Lomaivitilevu), lolokula 435. Tibuci (Vuda), kalabuci 436. tīrau (Savatu) koukou 437. tītī, wakanitītī, tiritiri, sirisiri 438. tiritiri (Yasayasaira), tītī 439. tivi/sivi/jivi (Yasayasaira, Rakiraki), Tavola 440. toaraukeicoqe (Gonedau), tarawaukeirakaka 441. tobeniwaqa (Vatulele), vorovorosivi 442. toca (Savatu, Magodro), koka 443. to'arau (Bua, Vanualevuiloma), tarawau 444. tokatolu, tukatolu, vue, rautolu, drautolu, isolesdolenibu, isavanibuli, drautolu) 445. tomole, damole, tamole, giawa, yagiawa 446. tōpoi, tukitukiyadre 46 447. toto (Waya, Nadroga, Serua), lauci 448. totdro 449. totowīwī (Serua), mulomulo 450. totowīwī, wīwī, cowīwī, batiwiniwini, batinukunuku, batikolikoli, bēbē 451. tovutovulakwa (Serua), tukitukiyadre 452. tabuakana (Ovalau), rogomī 453. tubuidrauna (Lau), bulatawamudu 454. tubuidakuna (Wainibuka), bulatawamudu 455. tuiniuvi/tabaturu (Kadavu), deniose 456. tukatolu, (Vatulele), tokatolu 457. tukitukiyadre, videvideyadre, cegucegu, topoi, botoboto, cobocboiyadre, cobacobaiyadre, cobocoboyadre, kosiveli, tekitekilakiyadre, mea boro na manu, mena boro na toa 458. tuvaraurau/tuvaravo (Kadavu), duva ni viti 459. tuvaravo/tuvaraurau (Kadavu), duva ni viti 460. ulaulairabici (Rewa), cagolaya 461. uci, rauvula, salusalu 462. uruurulagi (Lau), wāvereilagi 463. usuusuvanua (so mai Gau, so mai Lau), covuka 464. usuvanua (Bua), botebotekoro 465. usuusuvanua (Solevu-Bua), botebotekoro 466. uto (Yasawa, Savatu), weleti 467. uto (yacana talega na uto dina, vua mokimkoitika drau lelevu toka) 468. uviuvi (Kabara, Namuka), rogomī 469. vadra, balawa, susuluka 470. vakarubenidavui, va'acere davui 471. Valahiriwai (Vatulele), vutuwai 472. Valasiriwai (Yasayasabeqa, Kadavu), vutuwai 473. Va'acere davui, vakarubenidavui 474. Vuruvuruniyavou (Yasayasabeqa), sāsāqilu 475. Vasa (Serua, Lau), sacasaca 476. Vasea (Rakiraki), mulomulo 477. Vativati ( kau tubu lailai, e dau rawa tale ga ni sala i vunikau. Rawa ni kune e ruku ni vunikau kei na yasa ni vale. Na drauna e basobasoga) 478. Vauvau (Lomaiviti, Yasayasabeqa), bele 479. Veidā/vīdā (Wainibuka), davarasi 480. Velau (Ba, Vuda,Waya), nokonoko 481. Veilawa (Waya), wādamu 482. Verevere (kau sē vulavula, dau tubu ena bati ni veidogo e vanua. Na tabana e lovelove, dau vakayagataki ena lawasua), matiavi, majiavi, majiave taka, takwa, ria, yaria, iculanimasei (dau cula vata na verevere kei na irimasei me kena ivakaukaua), ituituiniwābubu (dau i tui ni ika na bubu na taba ni verevere) 483. Vevedu (kau lekaleka ni veinuku, dau duatani tu na kena isēsē 484. Videvideyadre (Yasayasamoala), tukitukiyadre 485. Viliawa (Savusavu), wādamu 47 486. Vitia (Yasawa), gasau 487. Vitavita (Bua), gasau 488. Vobo (Kadavu, Rakiraki, Wainibuka, Lau), bovo 489. Vorovorosivi, cōtūniwaqa, cōvatu, ōvatu, cōwaqa, ikubekubeituitoga, inokanokaniwaqa, cōdenivuaka, inokaniwaqa, lovivatu, daliniwaqa, tobeniwaqa 490. Vono ( e kau levu toka drau ilalai, e dau tubu kaukau cake yani, ra qai lai sala sobu se damele sobu mai, rawa sara ni tara tale na dela ni qele), yāria 491. Vue (Vuda, e so mai Lau), lāwere 492. Vucuniyakavi (Wainibuka), caucau (ni yavi) 493. Vucunuyakavi, caucau 494. Vulokaka, mulokaka, dralakaka, drala, dralakuru 495. Vatusiriwai, vutuwai 496. Vututiriwai (Lomaivitiloma), vutuwai 497. Vutimirātū, (Lomaivitilevu), koukou 498. Vutumila (Wainibuka), vutuwai 499. Vutuseruwai (Vitilevuiloma), vutuwai 500. Vutuvala (Waya, Ba, Serua, Vanualevuiloma, Lau), vutuwai 501. Vutuvutu (Ovalau), vutuwai 502. Vutuwai (e via vakaga na vutu se na vuturakaraka, e vuailalai a veituitui, dau tubu ena vanualolobo, dau vakayagaraki vakalelevu me bai), vutuvala, vutuvutu, vutusiriwai, vututiriwai, vutuseruwai, vutumila, vutuwāwā, valāsiriwai, valahiriwai, vutubē. 503. Vutuwāwā (Vatulawa), Vutuwai 504. Wābikabika (Waimaro i Wai), wābosucu 505. Wābī (kau dau sala ena tolonikau/delanivatu, drau vavaku, se vulavula lalai), wābībī, wābibi, wabitabita, Wābitebite, bulibulisivaro, bitebite, draubībī, bitabita, drauduga. 506. Wābībī (Ovalau, Galu, Vatulawa), wābosucu 507. Wābibi – 508. Wābikabika (Waimaro I Wai), wābosucu 509. Wābitabita (Serua), Wābī 510. Wābitebite (Beqa), wābī 511. Wābohucu (Vatulele), wābosucu 512. Wābosucu, bosucu, ovacia, ovaova, wābutako, wābikabika, wāovacia, wātaka, wāsamele 513. Wābula (Wainibuka/Ovalau, Kadavu), wāvula 514. Wābutako (Kadavu), wābosucu 515. Waci (Nadroga, Vatulele), bele 516. Waci (Waya), weleti 517. Waciwaci (Wainibuka), rogomī 518. Wādamu (wā sala, drau i lelevu moqimoqili, dau ibena na sovuna), wādududawa, wāliawa, viliawa, wāvatu soloa, wādra, wākoukou, wātukutunidawa 519. Wādamu (Vanualeviicake, Vatulawa), wālai 520. Wādenimanā (Vitiiloma), dēnimanā 521. Wādra (Beqa), wādamu 522. Wādududawa, (Gau, e so mai Lau) wādamu 523. Wāduva (Wainibuka, Ovalau, Verata, Vatulawa), duva ni viti 48 524. Wāgaga (Beqa), wāvotī 525. Wāgadrogadro/wāqaroqaro (Wainbuka), cogadrogadro 526. Wāhahala (Vatulele), wāvotī 527. Wāicibi (Lau), wālai 528. Wāisova (Wainibuka), wālai 529. Wakanitītī (Rewa), tītī 530. Wākoka (Magodro), kaile 531. Wākonokono (Kadavu), wāvotī 532. Wākori (Wainibuka, Rakiraki), wāqiri 533. Wākovukovu (Yanuca), wādamu 534. Wākurukuru Navua, Korovou, Lodoni, Naigani) wālai 535. Wālai (e wā toli i lelevu rivirivi, vuana na icibi, dau laugunu na kena wai ni tāgutuvi na tolona), wātiqiri, wāqiri, wādamu, wācibi, wāsova 536. Wālawa (Wainibuka), wāyaka 537. Wāmila (Vanualevuicake), wāvula 538. Wāmodri (Gonedau), wāvula 539. Wanalulu, onolulu 540. Wāovacia (Yasayasaira-Nadroga, Lomawai, Malolo, Tavua), wābosucu 541. Wāqaroqaro /qaroqaroa/matalevu (Lomaivitilevu) 542. Wāqiri (Nadroga, Vatulele,Serua), wālai 543. Wāyaka, wātikori, kori, wākori 544. Wāriaka (Ba, Nadroga,Rakiraki), wāyaka 545. Waro/ yaro 546. Warovula (e so mai Lau), verevere 547. Warowaro (Lau), yaro 548. Wāsalasala, (Lomaivitilevu), wāvula 549. Wāsalasalavotī (Wainibuka), Wāvotī 550. Wāsāmele (Waidina), wābosucu 551. Wāsasala (Kadavu), wādamu 552. Wāsasala (Yasayasabeqa), wāvula 553. Wāsasalai (Vatulawa), wāvula 554. Wāsikai evu (Nadroga), wāvereilagi 555. Wāsovivi (Beqa, Wainibuka, Ovalau, Gau, Lomaivitilevu), sovivi 556. Wātabua (Matailobau), wābi 557. Wātaka (Kaba), wābosucu 558. Wātavu sola (Namosi), wādamu 559. Wātikori (Waya), wāqiri 560. Wātiqiri (Waya, Vuda, Ba, Vanuakalevuiloma), wālai 561. Wātukumailagi (Wainibuka), Wavereilagi 562. Wātukutukunidawa (Levuka), wādamu 563. Wātuva (Beqa, Rewa, Lau), duva ni viti 564. Wātuvatuva (Magodro), duva ni viti 565. Wāurulagi (Lau), wāvereilagi 566. Wāvereilagi (Wā sala, dau drokadroka se dromodromo na wā oqo, edau vei qaliqali, ra dau dre ma dau lako i teitei se oira na gone mera dau cakava kina na nodra i sala), 49 wāuruilagi, uruurulagi, wātukumailagi, wāvukailagi, lūwalawala/ wāsikaievu, drēdruma/drewedro'adruma, dre'edre'edruma, wāabalolo 567. Wāviliawa (Taveuni, Vanuabalavu) wādamu 568. Wāvotī (wā sala, votivoti na dakuna, sē vulavula), wākonokono, wāhahala, wāgaga, wāsalasalavoti, wāvuti. 569. Wāvukailagi (Serua, Nadroga), wāvereilagi 570. Wāvula, (wā sala me vaka na wāvotī, na drauna e sega ni vutivutia me vakā na wāvotī, e mokimokiti, sē vulavula), wābula, wāsasala, wāsalasala, wāsasalai, wāmila, wāmodri 571. Wāvula (Wainibuka), lāwere 572. Wāvulavula (Nadroga, Vuda, Waya, Yasawa, Gonedau, Vanualevuicake, Vanualevuiloma), lāwere 573. Wāvuti (Ovalau), wāvotī 574. Wāyaka (wā sala ni lomanivanua, drau tolu), yaka, yakayaka, wāriaka, qoriaka, wālawa, qariaka, qatiaka, qaniaka, wamīgeti, wāsara, 575. Weleti, oleti, olete leweji, sieke, wī, māoli, uto, waci 576. Wī (Vunikau tubu levu, dau laukana na vuana, drau balavu toka vakarauta), wikai, wī 'acu, māoli 577. Wī (Vanualevuiloma, Magodro, Vatulele), weleti 578. Wikai (Vatulele), wī 579. Wīwī (Lau), totowīwī 580. Wī 'acu (Vanualevuiloma) wī 581. Yacawa (Rakiraki, Lomaivitilevu, Wainibuka), baka 582. Yagiwa (Savatu) tomole 583. Yagiyagi (Serua, Magodro, Bua), cōboi 584. Yaka (Waya Vuda, Kadavu, Vanualevuicake, Gau, Lau), wāyaka 585. Yākoto (Waya, Nadroga), masawe 586. Yalewavuku (Vanualevuiloma), dēnimanā 587. Yaleyale (Vatulawa), lāwere 588. Yalu (e wā sala i vunikau, drau i lelevu tavatava), walu kwalukwalu, maca 589. Yāria, wālai 590. Yaqonaloa (vākā ga na yagona dina ia e loaloa na kasanā) 591. Yaqonameirasari (Wainibuka), yaqoyaqona 592. Yaqonameiyalo, yaqoyaqona 593. Yaqoyaqona (kau tubu lailai tokaga drokadroka kata na drauna, drokadrokasiawa na dakuna. E vaka ga na yaqona, ia e tubu vakaveitalia, duidui kei na wanilulu), yaqonameirasari, yaqonameiyalo, yaqoyaqonaniviti, kawakawarua 594. Yaqoyaqonaniviti, yaqoyaqona 595. Yararo (Waya, Vuda), yaro 596. Yaria (Vuda Yasawa, Bua), verevere 597. Yaro/waro (kau levu vakarauta ni bāravi, lomani vanua talega. E sē vulavula matailalai i vusona ka vua mokimokiti loaloa), yararo, yarovula, yarokasawa, tavotavo, tavovula, kaihawahawa, warowaro 598. Yarokasawa (Wainibuka), yaro 599. Yarovula (Kiuva, Vatulawa), Yaro 50 600. Yavita gasau 601. Yayawa (Vuda, Nadroga), baka 602. Youyou (Naimasimasi, Serua), balabala 603. 'adivilivili (Vanualevuiloma), botebotekoro 604. 'elekeige'i (Vanualevuiloma), boiboidā 605. 'eve'evedre'a (Dogotuki, Vanualevuiloma), botebotekoro 606. 'o'a (Vanualevu), koka 607. 'ui'ui (Vanualeviicake, Vatulawa), cogadrogadro 51 130 INDEX baka, 26, 29, 35, 36, 39, 41, 44, 49, 50 bakaniviti, 30, 35 batimadramadra, 7, 12, 27, 28, 30, 35, 42, 44 bele, 9, 23, 32, 33, 35, 46, 47 boiboidā, 23, 26, 28, 29, 31, 32, 35, 36, 50 boro, 9, 16, 42, 46 botebotekoro, 7, 12, 13, 14, 17, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 39, 44, 46, 50 bovo, 7, 15, 18, 23, 25, 28, 29, 30, 31, 34, 35, 45, 47 bua ni viti, 15 buaniviti, 17, 31, 36 buavula, 24 bulatawamudu, 9, 22, 24, 36, 40, 45, 46 cagolaya, 10, 21, 22, 28, 36, 37, 39, 41, 43, 46 caucau, 10, 36, 44, 47 cavutidra, 27 cevuga, 11, 16 cevuga damu, 16 cicigo, 29, 36, 41 Co, 14 cōboi, 15, 32, 36, 37, 39, 42, 43, 49 cōdrā, 12 dabī, 23, 32, 33, 37, 41 danidani, 19, 31, 32, 36, 37, 38 dawa, 25, 33, 37, 38, 45 dawadamu, 11, 13 dawasere, 15, 22, 26, 32, 37, 38 denidenivuaka, 29, 38 dēnimanā, 8, 15, 38, 47, 49 deniose, 26, 27, 36, 37, 38, 43, 45, 46 denivuaka, 14, 26, 32, 37, 38 denivuka, 14 digidigi, 34 dilo, 10, 21, 24, 25, 28, 34, 38 dogo, 20, 38 doi, 31 doidamu, 31, 38 drala, 11, 13, 30, 38, 47 dralakaka, 33, 38, 47 duva, 8, 39, 44, 46, 47, 48 gasau, 7, 14, 23, 25, 26, 28, 29, 34, 38, 39, 44, 47, 50 gasauniga, 13 ginger, 17, 33, 36 ilokolokonigata, 7, 39 ivi, 25, 27, 28, 39, 45 ividamu, 25, 27, 29, 31 jaina, 14, 18, 23 kadrala, 15, 39 kaile, 17, 27, 40, 41, 48 kalabuci, 7, 11, 19, 23, 27, 32, 39, 40, 41, 44, 45 kalabuci damu, 7, 19 kaukamea, 22, 39, 40, 44 kaukarisiga, 12, 19, 25 kaveti, 23 kavika, 15, 21, 22, 26, 28, 29, 40 koka, 10, 19, 45, 50 koukou, 7, 18, 19, 28, 29, 35, 37, 40, 41, 42, 43, 45, 47 kovekove, 7, 41 kuluva, 24 kura, 8, 10, 13, 14, 16, 19, 20, 23, 25, 31, 41 lata, 22, 35, 36, 41, 43, 44 lātoka, 27 lawati, 29 lāwere, 25, 41, 43, 47, 49 leba, 31, 41 lobau, 7, 12, 36, 41, 42 lolō, 22 lolokula, 7, 20, 41, 45 losilosi, 7, 8, 9, 11, 12, 14, 29, 30, 41, 42 madirini, 8, 19 makosoi, 19, 23, 31, 32, 42 maqo, 13, 21, 25, 41 maqoniviti, 13 masawe, 7, 30, 41, 42, 43, 49 matameiraqiqi, 29 moamoa, 7, 18, 42 mokomoko, 27, 30 mōlau, 15, 22, 25, 32, 42 mōlautagane, 15, 19, 23, 42, 43 mole, 11 moli boboki lalai, 10, 30 molikana, 29 molikaro, 10, 12, 14, 17, 18, 24, 28, 33, 42 molikarokaro, 7, 23 molitaiti, 24 mulomulo, 11, 13, 22, 27, 31, 32, 42, 46 niudamu, 10, 13, 25, 27, 30, 33 nokonoko, 8, 15, 17, 22, 36, 42, 43, 46 nuqa, 26, 42 nuqanuqa, 22, 42 onolulu, 9, 43, 48 ota damu, 16 ota vulu, 16 pasī, 24 qai damudamu, 16 qakawa, 7 qatima, 18, 27, 40, 43 qiqila, 16, 43, 44 qoqovilawe, 26 quawa, 10, 11, 13, 15, 17, 20, 21, 22, 25, 32, 33, 41 raisi, 11 rauvula, 31, 43, 46 rogā, 23 rogomī, 18, 24, 46, 47 rokete, 9, See Roketeniviti, See Roketeniviti roketeniviti, 8 52 rorogo, 7, 36, 37, 39, 42, 43 sacasaca, 7, 8, 25, 33, 36, 39, 40, 44, 46 sagale, 22 salato, 15, 16 samaloa, 27, 30, 34, 39, 43, 45 sāsāqilu, 7, 10, 17, 42, 46 sasivi, 31 senitōa, 9, 11, 23, 32, 35, 44 seremaia, 15, 24 seuvaci, 21 sinu, 8, 13, 22, 26, 31, 44 siti, 33 soni, 14, 15, 22, 26, 40, 44 soso, 16 sucu ni tinanigone, 10 tamole, 11, 12, 19, 20, 25, 28, 45 tarawau, 25, 26, 27, 28, 31, 37, 38, 45 tarawaumeirakakā, 7, 15 tautau, 29 tavioka, 10 tavola, 19, 21, 24, 25, 32, 37, 39 titi, 20, 27 tokatolu, 7, 9, 38, 39, 43, 45, 46 tomitomi, 29 tomole, 12, 14, 32, 37, 38, 39, 45, 49 totōdro, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 17, 23, 24, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 33 totowīwī, 12, 21, 23, 24, 32, 35, 37, 46, 49 tukitukiyadre, 7, 35, 36, 37, 41, 42, 45, 46 turaga loaloa, 33 uci, 7, 8, 13, 23, 27, 30, 32, 43, 46 uto, 11, 14, 17, 20, 27, 34, 46, 49 uvi, 31 vacea, 32 vadra, 10, 25, 27, 31, 32, 44, 46 vakarubenidavui, 16, 17, 38, 45, 46 varasa, 16 vasili, 7, 20, 33, 41 vativati, 10, 23, 27, 30 vau, 26, 27, 35 vauleka, 26 verevere, 9, 10, 39, 42, 43, 45, 46, 48, 49 vesi, 27 vesiwai, 31 vevedu, 17, 23, 25, 28, 31, 38, 39, 40 vono, 7, 25 vorovoroisivi, 10, 23, 37, 39, 41 vorovorokuro, 29 vorovorosivi, 14, 45 vudi, 8 vulokaka, 8, 14, 19, 23, 24, 26, 27, 28, 38, 42 vutuwai, 7, 10, 46, 47 wābi, 22, 29, 35, 36, 38, 48 wābitabita, 29 Wābitebite, 14 wābosucu, 10, 11, 12, 20, 21, 22, 23, 24, 31, 32, 35, 43, 47, 48 Wābosucu, 23 wacece, 22, 23 wādamu, 7, 18, 46, 47, 48, 49 waiwai niu, 12, 19 wākurukuru, 31 wālai, 18, 29, 47, 48, 49 waleaqiō, 19 walewale, 32 waromudu, 33 wāsala, 27 wāsovivi, 7, 44 wātuva, 28 wāvereilagi, 32, 46, 48, 49 wāvotī, 7, 23, 27, 28, 48, 49 wāvula, 7, 41, 47, 48 wāyaka, 10, 17, 29, 43, 48, 49 weleti, 7, 10, 41, 42, 44, 46, 47, 49 wī, 10, 11, 13, 18, 21, 22, 26, 28, 42, 49 witiwiti, 8 yaka, 11, 30, 31, 49 yalu, 7, 8, 15, 17, 21, 24, 27, 30, 41 yaqona, 22, 24, 26, 29, 31, 33, 49 yaqoyaqona, 12, 16, 18, 28, 40, 43, 49 yaro, 7, 16, 18, 20, 24, 25, 27, 29, 31, 32, 33, 40, 45, 48, 49 yasiniwa, 11 yevuyevu,