Wat heeft er gewerkt in een afnemende pluraliteit van nationale en globaliserende rechtsstelsels?
Sinds haar oprichting heeft de EU geopereerd in een steeds groter wordend aantal nationale en globaliserende rechtsstelsels. Dit betekende dat zowel het Europese Hof van Justitie als de hoogste nationale rechtbanken principes moesten ontwikkelen om wetsconflicten tussen verschillende systemen op te lossen. Binnen de EU zelf is het Hof van Justitie van mening dat als het EU-recht in strijd is met een bepaling van nationaal recht, het EU-recht voorrang heeft. In de eerste grote zaak in 1964, Costa v ENEL, een Milanese advocaat en voormalig aandeelhouder van een energiebedrijf, genaamd Costa, weigerde zijn elektriciteitsrekening aan Enel te betalen, als protest tegen de nationalisatie van de Italiaanse energiebedrijven. Hij beweerde dat de Italiaanse nationalisatiewet in strijd was met het Verdrag van Rome, en verzocht om een verwijzing naar zowel het Italiaanse Constitutionele Hof als het Hof van Justitie op grond van artikel 267 van het VWEU. Omdat de nationalisatiewet van 1962 was en het verdrag van kracht was vanaf 1958,  had Costa geen aanspraak. Het Hof van Justitie oordeelde daarentegen dat uiteindelijk het Verdrag van Rome de energienationalisatie op geen enkele manier verhinderde, en hoe dan ook, volgens de Verdragsbepalingen had alleen de Commissie een claim kunnen indienen, niet de heer Costa. In beginsel had de heer Costa echter het recht aan te voeren dat het Verdrag in strijd was met het nationale recht, en de rechtbank zou zijn verzoek tot verwijzing moeten beoordelen als er geen beroep tegen zijn beslissing zou worden ingesteld. Het Hof van Justitie herhaalde zijn standpunt in Van Gend en Loos en zei dat de lidstaten "zij het binnen beperkte sferen, hun soevereine rechten hebben beperkt en een rechtsstelsel hebben gecreëerd dat zowel op hun onderdanen als op henzelf van toepassing is" op basis van "wederkerigheid". . Het EU-recht zou "niet terzijde worden geschoven door nationale wettelijke bepalingen, hoe deze ook geformuleerd zijn... zonder dat de rechtsgrondslag van de gemeenschap zelf in twijfel wordt getrokken". Dit betekende dat elke "latere eenzijdige handeling" van de lidstaat niet van toepassing was. Evenzo beweerde een bedrijf, Simmenthal SpA, in Amministrazione delle Finanze v Simmenthal SpA dat een vergoeding voor de volksgezondheidsinspectie krachtens een Italiaanse wet van 1970 voor de invoer van rundvlees uit Frankrijk naar Italië in strijd was met twee verordeningen uit 1964 en 1968. het beginsel van voorrang van het Gemeenschapsrecht", aldus het Hof van Justitie, "maken de "rechtstreeks toepasselijke maatregelen van de instellingen" (zoals de verordeningen in de zaak) "automatisch elke strijdige bepaling van het huidige nationale recht buiten toepassing". Dit was nodig om een "overeenkomstige ontkenning" van "verdragsverplichtingen die onvoorwaardelijk en onherroepelijk door de lidstaten zijn aangegaan" te voorkomen, die "de fundamenten van de" EU in gevaar zou kunnen brengen. Maar ondanks de opvattingen van het Hof van Justitie hebben de nationale rechtbanken van de lidstaten dezelfde analyse niet geaccepteerd.