Eg har tenkt å begynne i den delen av Irak som det står best til i, i nord, i dei kurdiske områda. Vi hadde også eit møte i komiteen her for nokre dagar sia med ein representant for sjølvstyreregjeringa der. Det blei heilt klart slått fast at sjølv der er arbeidsløyse, kriminalitet og terror eit stort problem, også eit stort problem for demokrati, nettopp fordi det er grunnlaget for å få til eit sivilt styre – å få til oppslutning om politiske myndigheiter. Ein slit også i det området med ein forsoningsprosess, ein har faktisk 274 massegraver rundt om i Irak som ein driv på med å identifisere. Det viser kva for ein enorm prosess Irak skal igjennom på sikt. Dei kurdiske områda var dei som leid mest under Saddam, men på grunn av flyforbodssoner og andre tiltak klarte ein i dei kurdiske områda å byggje lokalt sjølvstyre. Dette gjer at desse områda nord i Irak er dei som fungerer best, ut frå mål om demokrati, sikkerheit og økonomisk utvikling i dag. Ein tredjedel av Irak er altså på god veg til å bidra i eit framtidig Irak fordi dei har styrt sjølve, og fordi ein har respektert kurdarane sine behov. Kva er det som vil verke i Irak? Eg trur at det å identifisere ein opposisjon er viktig. Vi hadde tidlegare i haust eit besøk av ei dame som var minister for menneskerettar i Irak i Allawi-regjeringa, som ein sjølvsagt kan seie mykje om, men ho hadde vore i opposisjon i 20 år, i Paris. Ein hadde altså lagt til rette for at ein i Paris kunne drive politisk arbeid, politisk opposisjon mot Saddam Hussein. Det er jo ein annan del av politikken her i landet at vi må passe på at vi gjev nok fristad, anten det er på Åndalsnes eller i Oslo, nettopp for at folk frå ulike land kan drive ein sunn, seriøs opposisjonspolitikk, mot det regimet dei er imot. Eg trur det er verkeleg preventivt i forhold til terrorisme, for dersom folk får gode moglegheiter til å drive politisk arbeid, slepp ein å få valdelege måtar å jobbe politisk på. Eg trur også det er viktig å få fram truverdige løysingar i Irak, fordi mykje av skepsisen dreier seg nettopp om dei som spør: Er det eigentleg ressursane Vesten er ute etter i Irak? Det er ingen tvil om at det er stor skepsis i den samanhengen. Så vil eg seie ein gong til at arbeid, dette med å få i gang næringslivet, er viktig. Det ser vi i veldig mange land. Vi ser det ikkje minst i fattige land, der det nesten er umogleg å få tidlegare soldatar til å kaste automatgeværet og byte det ut med jordbruksreiskap. Her er det mykje å gjere, og det er det som er dei sivile åtgjerdene i desse forholda. Så har eg lyst til å sitere litt frå det som foregår i debatten i USA, for der blir det diskutert veldig ope. Det seiest jo direkte i USA at ein i Irak er på veg mot ulike variantar av islamittisk styre, i sentrum og i sør, og at Irak sjølvsagt er prega av ei veldig svak sentralmakt og forvalting til fordel for milits- og regionbasert makt, altså krigsherrar som styrer. Situasjonen er også prega av faren for at kurdarane, nettopp for å bevare det dei har oppnådd, kan finne på å trekkje seg endå lenger unna. Ein kan risikere at Irak oppnår status som ein såkalla «failing state». Den skepsisen mot det USA gjer i Irak, er jo òg sterk i debatten i USA. Det kjem til uttrykk på mange måtar. Det seiest f.eks. at USA ikkje greier å kvitte seg med desse omgrepa og dei meiningane som kjem fram i debatten om USAs okkupasjon, at ein trur at USA ikkje kjem til å forlate Irak, og at dei vil ha permanente basar i landet, og at USA på den eine eller den andre måten vil sikre seg Irak sin nasjonalrikdom. Ein må jo få fram reell politikk, politiske resultat, som kan drive tilbake desse påstandane i praksis. Her vil eg også åtvare mot eit eventuelt norsk handelssamkvem, nettopp fordi mange trur at det vi frå Vesten si side er ute etter, er olja. Så vil eg til slutt seie at vi også i Noreg bør tore å ta innover oss at dette er ein debatt om kva som er rolla til den einaste supermakta i verda. Kva for utanrikspolitiske strategiar kan vi rekne med at USA har? Og kva kan vi forvente av dei framover? Det vi ser no, er at FN blir sidestilt. Det er foreslått ein ny doktrine om forkjøp. Vi ser også at atomparaplyplanane ikkje er lagde til sides.