Dette er inga enkel sak, og det burde det heller ikkje vere for nokon. Flytevest styrkjer sikkerheita til sjøs og reddar liv. Difor ønskjer vi at fleire skal bruke det. Likevel lèt for mange flytevesten liggje i båten – det er eit tungt argument for å påby det. Ein representant frå Arbeidarpartiet sa frå Stortingets talarstol at dersom eit påbod kan redde berre eitt liv, da er det verdt det. Men skal verkeleg Stortinget gjennomføre alle tiltak som kan hindre ulykker eller dødeleg sjukdom? Kva slags samfunn får vi da? Da ville ikkje berre flytevest ha vore påbode; det ville også f.eks. sykkelhjelm. I 2011 omkom tolv syklistar i Noreg, åtte av dei brukte ikkje hjelm, og to av dei kunne ha redda livet dersom dei hadde gjort det. Vi veit at solarium aukar sjansen for hud- og føflekkreft. Vi veit at røyking og alkohol drep. Vi veit at ekstremsport tar liv – berre i fjor døydde fire norske basehopparar. Dersom det handla om å bruke loven for å redde eitt liv, er det eit veldig stort tal på sikkerheitstiltak, forbod og påbod vi burde ha innført. Med ein heilt konsekvent politikk for tryggleik ville flytevest og sykkelhjelm ha vore påbode for alle. Røyking, brennevin, solarium, basehopping ville ha vore forbode. Dersom du tente deg ein sigarett i hagen, sykla til nærbutikken utan hjelm eller sette deg i seilbåten utan flytevest, ville det ha vore politiets plikt å straffe deg, ikkje fordi du skada andre, men fordi du braut ein regel som var laga for å beskytte deg mot deg sjølv. Kvar påske går folk i fjellet utan tilstrekkeleg utstyr eller kunnskapar, nokon forulykkar kvart år, men eg har ikkje høyrt om nokon som har føreslått å forby det, og ingen ville ha antyda at det ikkje å gå inn for å forby det, er å bere eit personleg ansvar for at desse menneska forulykkar. Det er ikkje slik i dag at alt som er farleg eller skadeleg, er forbode – ikkje eingong alt som er dumt, er det. Slik bør det heller ikkje vere. Dersom nokon sit i ei lita snekke og har lyst til å sole seg på heile kroppen, bør dei i kraft av si eiga fornuft få lov til det. Eit påbod blir særleg pussig dersom dei som sit i nemnde snekke, skal vere pålagde ved lov å ha på seg ein redningsvest, mens ein skjergardsjeep på over åtte meter skal få suse forbi i høg fart med ein rusa førar, ein mann over 40, utan at loven seier noko om det. Det er den praktiske konsekvensen av forslaget frå Arbeidarpartiet. Som SV-ar er eg for ein sterk offentleg sektor, eg er for ein effektiv og sterk stat, og eg er for lovar som ofte er strenge, som beskyttar alle, uavhengig av bakgrunn, uavhengig av klasse og uavhengig av kjønn. Men det er ikkje ein del av mi ideologiske overtyding at folk ikkje skal ha ansvar for seg sjølv; tvert imot meiner eg at fellesskap, reguleringar og det å dele er bra for alle, nettopp fordi det gjev folk ein større fridom til å leve sitt eige liv og ei større moglegheit til å ta vare på seg sjølv. Eg meiner difor vi bør vere svært varsame med å innføre forbod og påbod i spørsmål som handlar om kva enkeltmennesket gjer med seg sjølv og sitt eige liv. Men når min fridom set grensar for andre sin fridom, stiller saka seg annleis. Difor er eg for røykeloven, men imot å forby tobakk. Eg er for flytevest, men eg synest ikkje det skal vere politiets oppgåve å bøteleggje eit vakse menneske utan flytevest ein varm sommardag. Vi kan ikkje forby alt vi ikkje liker – akkurat den setninga har også høyresida brukt til det keisame gjennom tiår – men høyresidas parti går i bresjen for forbod mot det dei ikkje liker. Tiggeforbodet er det verste eksemplet. I staden for å løyse fattigdomsproblemet skal dei fattige jagast. Det er ein forkasteleg form for sosial renovasjon – tilnærminga til kvinneundertrykking og klesplagg som burka og niqab er det same. Framstegspartiet ivrar for forbod. Eg meiner at ei prinsipiell tilnærming til desse spørsmåla er å vere konsekvent skeptisk til å bytte fridom mot sikkerheit og like skeptisk til å setje grensar for den enkeltes fridom, med mindre det er nødvendig for å sikre andres. Den makta Stortinget har, skal ikkje brukast til å regulere bort dumskap eller eitkvart personleg ansvar. Eg tar med dette opp forslaget frå SV.