‘Sirni Soolaarii’ (Sirni Aduu) gaalaaksii ‘Milkway’ jedhamu keessa jira. Waantotni biiftuutti marsan hunduu sirna soolaarii kana keessatti argamu. Sirna soolaarii kana keessatti aduun qofaa ishee guddina harka 99(99%) qabatti. Pilaanitootni saglanuu fi asteroidootni ammoo walitti ida’amanii haraka 1(1%) qofa qabatu. Pilaanetootni sirna aduu keenya keessa hin jirre ‘pilaanetoota sira aduun alaa’ (exoplanet) jedhamanii beekamu. Dhiyeenya kana kanneen argamaa jiranis warruma ‘exopilanet’ jedhaman kanaa dha. Kanneen sirna aduu keessa jiran hundi isaanii oorbiitii dhuunfaa isaaniirra aduutti marsu. Pilaanitootni akka ofirras ta’e aduutti marsaniif sababa kan ta’e, humna harkisaa kan centerpital force (Fc) jedhamuudha. Humni kun humna isa waantotni marfaman, akka gara keessoo wiirtuu isaaniitti, akkasumas ofii isaaniirra akka galagalan(naanna’an) dandeessisuu dha. Faallaan humna centerpital force (Fc) jedhamu ammoo humna harkisaa isa Centerfugal Force (Fg) jedhamuu dha. humni kun ammoo humna kallattii alaatti harkisuu dha. Humna senterpiitaalii (centerpital force) jedhamu shallaguuf foormulaa armaan gadiitti fayyadamna:- Fc= mac = m v2 r (Fc= humna senterpiitaalii; m =hanga waanta naanna’uu; ac= guula senterpiitaalii; v2= skuweerii saffisa waanta naanna’uu; r = fageenya wiirtuu) bakka bu’u. Haaluma walfakkaatuun, pilaanitootni hundi aduutti marsuuf sochii garaa garaa lama taasisu. Inni jaqabaa altokko ofirra galagaluuf yoo ta’u, inni lammataa oorbiitii isaaniirra aduutti marsanii xumuruu dha. Ofirra galagaluufis ta’e oorbiitiirra naanna’uuf yeroo garaa garaa itti fudhata. Kunis guddinaa fi fageenya pilaanitootni aduu irraa qaban irratti hunda’a. Fakkeenyaaf lafti altokko ofirra galagaluuf sa’atii 24 itti fudhata. Halkaniifi guyyaan kan uumamus bifuma kanani. Kanaaf yoo Ameerikaan halkan ta’e Afirikaan ammoo guyyaa ta’a. Lafti oorbiitii isheerra aduutti naannoftee xumuruuf guyyaa 365 fi sa’atii 6 itti fudhata. Waqtiileen gannaa fi bonaa kan uumamanis sababuma kanaani. Kunis sababa yeroo lafti adeemsa aduutti marsuu gootu bantiin ishee kaabaa fi kibbaa darabeen aduu irraa siqu ykn dhiyaatuufi. Haala kanatu ho’i aduu lafarratti yeroo yerootti akka jijjiiramu taasisa. Yoo kibbaa kan roobu ta’e kaabni ammoo bona akka ta’u taasisa jechuu dha. Jiini(addeessi)aduutti osoo hin taane pilaanetootatti naannofti. Pilaanitootni muraasni ji’a hedduu qabu, kanneen ji’a hin qabnes ni jiru. Fakkeenyaaf Jupiter ji’a 79 kan qabu yoo ta’u, lafti garuu ji’a tokko qofa qabdi. Jiini(addeessi) lafaatti marsuuf baatii tokkoo isheetti fudhata. Haala kanaan bakki oolmaa ishee bakka lamatti qoodama. Walakkaa baatii aduu fi lafa gidduu yoo turte, kan hafe ammoo lafaa duuba dhokatti. Jiini halkan ifa kennuuf guyyaa guyyaa aduu irraa ifa kuufachuu qabdi. Kanaa fuu qaama ji’aa keessaa bakka ifa aduu argatu qofatu halkan nutti mul’ata. Jiini yeroo garaa garaatti bocni ishee jijiiramee mul’atu sababuma kanaani dha. 