Akkuuma armaan olitti ibsame, lafti galaaksii Milkway jedhamu keessaa bakka Sirna Soolaarii (solar system) jedhamutti argamti13. Fageenyi gaalaaksota garaa garaa lama gidduutti argamus kan ajaa’ibaati. Gaalaaksii hunda jiran keessaa kan gaalaaksii keenyatti baay’ee dhiyaatee argamu gaalaaksii’Androomeedaa’ jedhamu qofa. Sanuu fageenya bara ifaa(ly) miliyoona 2.5 ta’uni. Moggaasni maqaa gaalaaksii Androomeedaa jedhamu kun namoota Itoophiyaatiin kan moggaafame ta’uu isaa ragaan tokko tokko ni’ibsa. Ta’us akkuma beekamu namootni biyya Itoophiyaa durii tokko tokko qorannoo hawaas, amantaa wajjin walitti hidhuu yaalu. Qorannoo hawaa irratti Itoophiyaanotaan geggeeffamaa turan, saay’insii fakkaatanis, irra jireessaan amantaa wajjin walitti hidhata qabu. Kanaaf jecha saayinsiin Itoophiyaa akka madda amansiisaatti astroonotaan hin fudhatamu. Kanas jecha ‘mythodology’ jedhuun waamu. Akka astroonoomerootni (astronomers) hawaa qoratan ibsanitti, gaalaalaaksotni hundi tokkoon tokkoon isaanii urjiilee miliyoonaa hanga triliyoonaatti lakkaawaman of keessaatti qabatu. Fakkeenyaaf gaalaaksiin baayyee xiqqaa (dwarf) jedhamu, urjilee miliyoona100 (108) ol ta’an kan of keessaa qabu yoo ta’u, gaalaaksiin guddaa (giant) jedhamu ammoo urjilee hanga triliyoona100 (1014) ofkeessatti qabata. Wiirtuu gaalaksota baay’ee keessatti bakki gurraacha holqa fakkaatu (Balack hole) ni mul’ata. Bakki kun akkuma urjilee guddina ajaa’ibsiisaa qaba. Fakkeenyaaf‘Black Hole’ kan lafa si’a miyoona 30 caalu ni jira. Bakki holqa gurraacha jedhamu kun waantota hunda ofitt harkisuu danda’a. Gurraacha’un isaas sababa, waantota xixiqoo kanneen akka ifaa (electromagnetic waves) hunda ofitti harkisuun dhidhima galchuu danda’uu fi dha. Guddina waantota hawaa keessa jiranii shallaguuf yeroo baay’ee guddina aduutiin walbira qabnee madaalla. Urjiileen gaalaaksota garaa garaa keessatti argaman baay’een daran aduu caalu. Haala kanaan gaalaaksii tokko hagam guddina daran ajaa’ibsiisaa ta’e akka qabu tilmaamuun nama hin dhibu. Aduun urjii qofaa ishee sirna soolaarii keessatti argamtuu dha. Sirni soolaarii kunis gaalaaksii ‘Milkway’ jedhamu keessa jira. Sirna soolaarii kana keessatti aduun qofaa ishee guddina harka 99(99%) qabatti. Pilaanitootni saglanuu fi asteroidootni ammoo walitti ida’amanii haraka 1(1%) qofa qabatu. Aduun lafatti dhiyeenya waan qabduuf, gudattee namatti mul’atti. Garuu urjiilee kanneen biroo bay’ee caalaa xiqqoo dha. Ta’us guddini aduu kan lafaa si’a miliyoona 1.3 caalee argama. Kanumaarraa kan ka’e qorattootni guddina waantota hawaa keessa jiranii kan aduun waliin madaalanii nutti himu. Akkuma beekamu waantota boca geengoo qaban (cercle) ta’an, qabee(volume) isaanii, safaruuf fageenya wiirtuu isaaniitiin fayyadamna. Haaluma kanaan Aduun wiirtuu (radius) =695,700km dheeratu qabdi. Qabee shallaguuf foormulaa v=4πr3/3 jedhu fayyadamna.Shallaggii kanaan Qabeen Aduu (Sun’s Volume)=1.4 X1018 Km3 ta’a. Urjilee baay’een wiirtuu aduun qabdu si’a hedduu ta’een caalu. Qabeen isaaniis akkasuma daran aduu kan caaluu dha. Urjileen aduu caaluun beekaman muraasni:- 