Kuluuleenis, erga gaafa haadha ishiitti himtee, keessi ishii isa dur caalaa jeeqame. Rakkooshee kana furuuf haati ishii ga’ee isaan taphatanis tokkollee hinturre. Garuu haati ishii, Kuluulee caalaa aariidhaan fuula badaa dhufani. Abbaan Kuluulees jinnii mana sana keessa seene wallaalani. Olseenanis, gad ba’anis akkuma nama maraatee ofitti gumgumaa deemu. Osoo yaadni maatii kanaa callee kirriin citte ta’ee jiruu, qormaanni Kuluuleen qoramtee eegaa turte dhufe. Ishiinis qormaaticha darbitee gara yunivarsiitii Finfinneetti ramadamte. Yeroon waamichaas ga’ee gara yunivarsiitii deemte. Barnoota yunivarsiitiis erga calqabdee guyyaan bubbuleera. Erga gaafa mooraa yunivarsiitii seentees, alatti baatee gaaftokko shaayee dhugdee hinbeektu. Yunivarsiitiin isheen itti barattus mooraa/kaampaasii kiiloo jahaa ture. Yeroo baay’ee kan ishiin itti boqottus, mana dubbisa kitaabaatti. Akkuma aadaa barattoota yunivarsiitii keessaa baraa dhufteen, yeroo tokko tokko mana ciisichaa (dormitory) keessaa gad baatee, bakkee teessee waan hunda taajjabuu jalqabde. Barattoonni yunivarsiitii hedduunis, yeroo baay’ee kaan mana dubbisaa turee, kaan bashannana magaala turee, kaan muraasni immoo waan bishaan biqilaa kana jaamboo tokko lama fudhatee yeroo deebi’u, naannoo halkan sa’atii 131 sadii eegalee, shamarriif dhiirri lama lama ta’anii, naannoo yeroo durii galma mooticha Haayilasillaasee ture cinaa, kan yeroo ammaa ‘Bag Taraa’ jedhamutti wal qaxxaamuru. Hunduu karuma karaasaa afaan keessa wal xuuxaa, gara naannoo ‘kiisiing puul’ jedhamuutti basha’u. Tokko gararraa, tokko gajjallaa, tokko cinaa taa’anii bishaan akka burqaa waaqatti danfu marsanii jaalala waliif lolaasu. Kuluuleenis yeroo hedduu qofaashee duuba duuba deemtee, ija ija keessa ilaalaa ta’ii ta’u taajjabdi. Hiriyyaa akkasitti yunivarsiitii keessa waliin bashannantu dhabuun ishiis yeroo hedduu sammuu ishee dhiphisa. Yeroo mara gaafa akka tasaa gad baatee barattoota naannoo dirree dhungoo (kissing pool) jedhamu bashannanan kana agartu, ol iddoo ciisicha (doormii) ishiitti deebitee golga ishii (tension box) jala galtee imimmaan harcaafti. Kuluuleen bareedina yookaan bifa hiriyyaa ishiif argus hindhabne. Garuu, garaa ana Jaawwaraa irraanfatee nama garbiraa kajeelu dhabde. Kan ishii boossisus, hiriyyaa waliin bashannantu dhabuu qofa osoo hintaane, hiriyyaa ishii akka lubbuutti jaalattu kana argitee waliin bashannanuuf illee abdii isheen fuulduratti qabdu dukkana roobaa waan itti ta’eefi. Akkanumaan osoo hiriyyaa lama ta’anii deeman ilaaltee boossuu, turtii waggaa afurii keessatti osoo guyyaa tokko hingammadiin barnoota yunivarsiitii Finfinnee xumurte. Gaafa ishiin eebbifamtus barattoonni shamarraa hiriyyoota ishii hedduun, ija maatii eeggatee kan abaaboo diimaa hinfudhanne hinturre. Hunduu fuulli ilkaan fakkaata. Kuluuleen garuu abaaboo lama kan haatiifi abbaan ishii biyya irraa dhufanii kennaniifii qofa baattee suura ka’aa turte malee, dargaggeessi abaaboo diimaa itti hiixate hinturre. 132 Gaafa Kuluuleen eebbifamtee galtus, qe’een maatii Kuluuleefaa mana cidhaa fakkaata. Ollaan dallaa mana isaanii keessa akka kannisa waabee wal qaxxaamuru waan ajaa’ibaati. Kaan asii cooma mura, kaan achii booka una. Hunduu ol utaalee gad utaalee ingisheef emmoolee sirba. Ollaan gamaa gamanaa walitti yaa’ee, booka isaa quufee geerarsatti ka’e. Asii dura bu’e, achii jalaa qabani, kuun abbaa faarse, kuun haadha faarse, kuun biyya faarse, kuun hiriyyaa abaare, kuun waaqa komate. Kaanis keessa gugatee quuqqaa garaa isaa ofirraa diddigse. Yeroo geeraranis, namni hunduu ‘xis ximbis’ hinjedhu. Callisee geerarsa dhiiraa dhaggeeffata. Kuluuleen garuu geerarsa kana dhaggeeffattee xumuruu hindandeenye. Geerarsi namoota quuqqaa qaban tokko tokkoo, namuma quuqqaa hinqabneyyuu garaa booressa. Osoo kunis dhufee, sunis dhufee itti marmee harka fuudhuu, ‘tuf’ jettee gola seente. Gola ciisicha ishii waggaa afran kana bo’ichaan keessaa baate, har’as osoo namni gammachuu eebba ishii dhiichisuu bo’ichaan itti seente. “Jaawweekoo……. Maaloo……. Maal ta’a yoo bineensi si nyaate waa natti dhaame. Injirtamoo duuteetta laata? Maal qaba osoo waaqayyo gaafa gammachuukoo kana altakkaa qofaaf na biraan si baase. Moo gammachuukootu siif gammachuu miti? Maaf na gubda jaalalleekoo… kunoo eebbifameen jira, waadaa naaf galte maalirra keesseree? Maaf gara na ilaalchiftaa…… sin eegamoo sin darba laata….” jettee gadda anaan ofbiraa dhabuutiin waaqayyotti boosse, gola ciisicha ishii keessa jilbeeffattee. Kuluuleen bara dhufee darbu gaddaan haguugamte. Dubartiin akka dhiiraa, har’a gaafa bu’aa dhama’a ishii waggaa dheeraa 133 gaachanaaf faacha digirii baattee galtus, sammuun ishii furmaata boqonnaa hinarganne. Dhiichisni gammachuu eebbifamuu ishiis xumurame. Kuluuleen kaleessaaf dheengadda barattuu jedhamaa turtes hafe. Hojjettuu mootummaas taatee godina Lixa Wallaggaa, aanaa Mana Sibuu magaalaa Mandiitti qacaramte. Magaalaan Mandiis biyya jiraachuuf filataman keessaa ishii tokkodha. Sabboonummaattis ta’e qabeenyaan mudaa hinqabdu. Maatiin Kuluulees jijjiirraa hojiidhaan magaalaa Finca’aa irraa gara magaalaa Gimbiitti galan. Kuluuleenis yeroo hedduu Jimaata galgalaa hanga Dilbataatti guyyaa boqonnaa ishii maatii ishii bira Gimbiitti dabarsiti. Garuu hamma ammaatti iyyuu yaada ishii hinjijjiirranne. Mandii bakka hojii ishiittis, Gimbii bakka jireenya maatii ishiittis waa’ee hiriyyaa biraa qabachuu gaaftokkollee yaaddee hinbeektu. 