Guyyaan isaa Kamisa ganama falaqqisni Aduu guyyicha labsitee sa’aatiin sadirraa gara afuriitti saffisaa jira. Nuubiyyaan uumamaanuu bareedduu waan taateef, akka dubartoota zabanaa kosmootiksii garaagaraatiin of kuuluuf sa’aatii guddaa hin balleessitu. Yeroon isiin fudhattu haguma taphattoonni Pirimeerliigii Inginaandi tapha jalqabuuf Fiishkaa Abbaa murtii eeggatan qofaadha. Kamisa ganamaan kaatee haadhaaf abbaa isii eeyyamsiiftee fira bira gara baadiyyaatti qajeeluuf karoorfattee kaate. Waardiyyoota mooraa isaanii marsanii eegan kana osoo xiyyeeffattee hinilaalin gara mirgaatiin gara baha Biiftuutti qajeeltee Buufata konkolaataa Magaala Sandaafaatti fuula qajeelfatte. Yeroo kana namoonni fageenyarraa isii hordofan duuba isii yeroo deeman haadha aangoo gaardii VIP hedduun sochootu fakkeesseeraan. Akkuma buufata konkolaataa geetteen, konkolaataa nama guuttatee gara ganda Roggee Abbuutti qajeeluuf qophii isaa xumurate argattee seente. Buufata konkolaataarraa konkolaataa gara Ganda baadiyyaa Roggee Abbuutti yaabbattee imala eegalte. Namoonni duuba isii hordofaa turan konkolaataa gara Roggeetti deemu yaabbachuu isii ilaalanii erga addaan baafataniin booda biraa deebi’an. Konkolaatichi gara baadiyyaatti ariitiisaa dabaleera. Nuubiyyaan achi geettee fira isii kan baadiyyaa nagaa gaafattee reef boqotte. Dargaggeeyyiin adamoo osoo hin adamsin guddatan Nuubiyyaa arginaan hiikkaan adamoo kan itti mul’ate fakkaata; dursummaa Tolaatiin waan hunda caalaa isii adamsuun faayida-qabeessa ta’ee kan itti mul’ate dargaggoon kunniin waan hamaa tokko itti yaadaniiru. Tolaan hiriyoota isaa waliin Nuubiyyaa ijaan gaggeessee eessa akka deemtu hunda adda baafatee gara manasaatti gale. Waan yaadanii irratti waliigalaniin kana kan isaaf dhiyeessan hiriyoota isaati. Tolaan yaada hiriyoota isaa kana itti toluu dhabus Nuubiyyaan harka isaatii akka hin baaneef yaadni hiriyoota isaa kun gaarii ta’ee itti mul’atee isa biratti sagalee guutuun fudhatama argate. Dhimmichi ni milkaa’aaf taanaan waan durayyuu fedhiif hawwii guddaan barbaadaa ture harkatti galfata waan ta’eef, gammachuu cimaatu itti dhagahame. Yeroo Nuubiyyaa waliin harka walirra kaayatanii Magaala Sandaafaa keessa asiif achi garmaaman; yeroo bosona dukkanaawaa cal jedhee sagaleen tokkoyyuu keessaa hindhagahamne keessa waliin taa’anii sagaleen, kolfaaf taphni isaanii qofti keessaa baroodu; yeroo morma isii akka morma Gaalaatti dheeratu san jala seenee, Rifeensa isii dhukkisa lallaafaa kunuunsa bare san jala dhokatee, hafuura isii kan uumamaa isa urgooftuu nam-tolchee FOGG tuffachiisu saniin bashannanu. Yeroo gateettii isaanii lamaan qullaa walitti irkisanii qarqarri guntuta Nuubiyyaa qara Eboo caalu fakkaatu sun guntuta isaa waraanee qaamni isaa fedhii isiitiin guutamee fedhii hurku; yeroo lamaan isaaniituu abdiin guutamanii ija ijarra dabareen wal dhungatanii deebi’anii walitti seeqatan; yeroo Nuubiyyaa waliin laga Awaash irra markabaan imalaa ija keessa wal ilaalaa deeman, suur-sagalee bareedaa isa Wellee Doktora kabajaa Artist Alii Birraa… “…Awaash nama hinceesisu Yaanni hiriyaa nama hinteessisu…!” jedhuun dabaalamanii bashannan, sammuu isaa keessatti yaadannoo hinbanne ta’ee hafu san yaadaan gara fuulduraatti deemee suuresse. Yaada hawwiifi fedhii isaa Nuubiyyaa waliin qooddachuuf qabu hundisaa akka ogeessi fakkii harki Aartii Shaambal Lammaa Guyyaa kaasuun wal-fakkaatu san sammuun isaa fidee itti agarsiise. Yaada, hawwii, fedhii humna guutuu kan jaalalaa saniifi abjuu; abjuu keessaayyuu abjuu bareedduu gaabbii cimaa itti kaaftu. Abjuu guyyaan hirriibaaf mugiinsa tokko malee itti dhufe kana sammuun isaa keessummeessuuf dirqama fudhate. Dirqama jaalala gar-tokkee; kan gaafii malee deebiif abbaa kanaa dhabe. Gubata garaa jaalalaa kan kophaa isaatti jaalalli hoo’aan sun onneef sombasaa guggubee ciincessu; gubata deeggarsa hinqabneefi kan Nuubiyyaanis beettee hubatteefii irraa qoodachuu hindandeenne. Jaalala humna qabu, isa yaadaaf fedhii nam-tokkee; Jaalala namni tokko qofti dheebotee hoongeen beelaa itti hammaatee, kophaa hamuummatu. Abbaan Nuubiyyaa obbo Gammachuun deemuu Nuubiyyaa arguu dhabus, iddoon isiin deemte fira isaaf isii bira waan ta’eef hin aarre. Garuummoo osoo hin turin daftee osoo galtee gammadaa ture. Abbaa fi haati Nuubiyyaa mucayyoo isaanii waan jaalataniif ija isaanii duraa akka dhabamtu tasumayyuu hin fedhan. Osoma garaan isaan hin dandeenne obsumaan cal’isuu filatanii haga isiin dhuftutti obsaan of ukkaamsanii taa’uu filatan. Dargaggeeyyiin Nuubiyyaa adamsaa turan hundisaaniituu mala malatanii gara ganda Roggee Abbuutti imaluuf karoorsanii waa hundaan itti qophaa’aniiru. Nuubiyyaan achuma bultee ganamaan kaatee galuuf murteeffatteetti. Ganamni obboroo sun ija banatee dukkana halkanii san moo’atee, ifa Aduutiin bariisise. Dargaggeeyyiin hojii hojjatan karoorsanii waliif kennanii bulan; ganama saniin ka’anii gara hojii isaaniitti imala jalqaban. Saffisaan hurufa baadiyyaa san keessa shokoksaa tokko malee qaxxisuun deemsa isaanii itti fufan. Gargar faffaca’anii iddoo isaanii qabatanii gamaaf gamana yeroo mimil’atan waan lola Itiyoo-Tigraayirratti gara tokko goranii hirmaachuuf kiyyeeffatan fakkaatu. Waan waa eeganis ni fakkaatu. Waan waa eegan qofa osoo hintaane waan lolaaf bahanii diina isaaniitti dhukaasuuf Daannoo(mishigii) qabatanis fakkaataniiru. Nuubiyyaan ganamaan kaatee daftee gara mana haadhaaf abbaa isiitti galuuf qoqophoofti. Isiin akka dubartoota warra kaanii of qaqqabdee kosmootiksii garaagaraatiin of kuuluuf yeroo guddaa hin fixxu waan ta’eef, daqiiqaan 5(shan) itti guddata. Bishaan qulqulluu fuula isiitti faffacaafattee, rifeensa isii dhukkisa san harka isiitiin sisirreeffattee xumurtee yeroo deemsaaf kaatu “Jedhaakaa Akkoo! nagaatti naaf oolaa; yeroo biraa deebi’ee dhufaa!” jettee Akkoo gara haadha isiitti nagaa dhaamattee bahuuf qajeelte. “Tole dhalakoo karaa nagayaa naaf gali. Garuummoo osoo ciree hin nyaatin deemuu keetti aaree jira!” jetteen Akkoon isii. Isiinis “Rakkoon qabu ganamaan nyaachuu waan hin jaalanneefi; dhiifama guddaa Akkoo!” jetteen. “Maal taate Nuubiikoo? Koottuutii Aannanuma isii kanas ta’u dhugii garaakee qabbaneeffadhuu deemi” jedhaniin. “Tole Akkoo!” jettee Aannanicha fudhattee dhugde. Aannanicha afaanirraa fudhattee “Ooh Akkoo, dhuguma garaa nama qabbaneessa. Hoo’umee atis tana congisi!” jettee sesseeqataa gara Akkayootti qabde. Akkoon isiis “Maali kun duutuun? Nyaachuus dhuguus hindandeettuu? Callisii atumti keessaa unimee!” jedhaniin. Isiinis “Akka harka kiyyarraa dhugdu barbaadeetii bar Akkoo!” “Tolekaa erga jettee!” jedhanii harka isii irraa Aannanicha dhugan. Erga Aannanicha dhugdee akkoo isiis obaaftee booda “Akkoo guyyaa biraa nan deebi’aa jedhaakaa nagaatti!” jettee deemuuf kaate. Akkoonis, “Tole dafii nagayaan naa gali!” jetteenii gaggeessite. Isiinis nagaa itti dhaamattee karaa konkolaataa fuuldura isii fageenyarratti ilaalaa deemsa itti fufte. Dargaggeeyyiin Sandaafarraa isii hordofaa turan daandii isiin gara karaa konkolaataatti geessu bira gahuuf qabattee deemtu keessa hurufa hurufa jala riphanii dhufaatii isii eegaa turan. Akkuma isiin isaan cinaa geetteen “Fii..x” gochuun walitti fiissan. Hundisaanii yeroosanitti waamicha san dhagahanii dhufuun Nuubiyyaatti marsanii sochii isii daangessuuf yaalan. Gaafa guyyaa 2/2/2013 ganamarraa tilmaamaan sa’aatii 4:00 ni ta’a. Ija rifaatuutiin gamaaf gamana mimil’ataa “Maal… maal taatan ijoo?” jettee deebii isaanii eeggatte. Isaan keessaa gurbaan magaalli qal’aan reef karoora furdinaaf borci-tiraanisfoormeshinii waggoota dheeraa qabate tokko “Hin dhiphatin Bareedduukoo, homaa hin taatu!” jedhee itti siiqee harka irra kaayachuuf shaakala taasise. Harkasaa ofirraa darbattee “Achi narraa siqaa osoo isin hin salphisin!” jennaan “Ahahaha…. Akkamitti nu salphifta? Nuti kan salphannu yoo ati nu harkaa baatee mana haadhaaf abbaa keetti nu harkaa galte qofa!” jedheen Mucichi. “Akkanumaan hin dhama’inaa karaa koorraa goraa amma nan deemaa!” jettee deemuuf kaanaan mucichi qabeen. Nuubiyyaan ofirraa darbannaan “Ani bade Tolaa!” jedhee harkasaa waan guddinaa soodduu fakkaatu saniin kaballaa gurratti duuche. Gurri isii daqiiqaa muraasaaf dhageettii irraa walaba ta’ee hafe. Dammaqiinsa horattee, isiinis gurra jaamsuuf yoo qophooftu, inni kuun harka isii qabee dhaabe. Harka isaanii irraa baafachuuf tattaafattus humnaa ol itti ta’an. Yeroo kana Nuubiyyaan iyya naaf birmadhaa boo’ichaan makameen “Uu…uu…uu…uu…” jettee Mandara san hunda iyyaan kan too’atte. Too’atte jechi jedhu iyya isii san naa ibsa natti hin fakkaatu. Kanaafuu ni shororkeessite ka jedhu kun hoo naa ibsaa laata? Dachee walitti dhiphiste yoo jedhes waan arbeesse natti hin fakkaatu! Yeroma san heddummatanii Nuubiyyaa lafaa ol saamanii mataatti ol baatan. Isiinis osoo harkaa bahuuf wixxifattuu humnaan moo’achuun qabatanii qajeelan. Tattaaffii isii kana keessa Qeerricha isa gara mataa isii qabate san itti hiixachuun, cifaa harka isii kan cifaa Qeerransaa tuffachiisu saniin fuulasaa hunda boconcortee waliin geette. Sekondii muraasa keessatti fuulli mucichaa tottorobbaayee Siree dhiirri leexaan irra ciisee ka’e fakkaate. Qeensi isii magaazii caalaa qara qabu sun fuula mucichaa fuuqaa fakkeessus, mucichi ciniinnateetuma harka hin kennuufii dide. Mucaa isii luka isii lamaan gaadi’ee qabate sanis, akkuma Harreen utaaltee qoffee keessa wal dhiittutti, dhiiticha humna qabuun achi ofirraa diriirsite. Mucichi akkuma sangaa garaa quufee biyyee booratuutti daaraa booratee ka’ee, of too’atuun lafarraa utaalee ka’e. Akkuma ka’een lukkeen qaqal’oo Nuubiyyaa san sirritti duudhata jabeessee qabate. Miila isii san qabatee akka miilli isii humna dhabuuf sarbaa isii gara jilbaa olii tomtommatee si’a heddu rurrukute. Rukuttaatti dabalee aarii itti bahachuuf sarbaa isii irra deddeebiin quqummuunshe(qiqimmiide). Iyya duraanuu itti jirtu san jabeessitee haga laagaan isii baqaquu gahutti naannicha macheessuun booressite. Akkoon Nuubiyyaafi ollaan isaaniis iyyi kan maalii akka ta’e adda baafachuuf gara iddichaa achi fiffiigan. Obboleessi haadha Nuubiyyaatis isaanuma duuba fiige. Wal fudhatanii birmannaa iyyichaatiif haa fiigan malee dhimmichi maal akka ta’e adda baafatanii beekuu hindandeenne. Iyyi nama iyyuu ittuma jabaataa dhufnaan, haguma achi gahaniif karaan itti dheeratee miilli lafa isaan hanqatte. Ammas inuma fiigu; fiigicha hindhaabne. Garuu lallaafanii hargansuun dadhabbiif harka kennuu isaaniif labse. Tabba, qilee, sulula, mukkeen walitti tuucha’an isa baadiyyaa san keessa qaxxaamuranii birmannaaf ariifatan. 