Jechi ‘Astiroonoomii’ jedhu, jecha Afaan Girikii irraa kan fudhatame ta’ee, saayinsii waa’ee waantoota lafaa olittii hawaa keessa faca’anii aragmanii (gaalaaksii, urjiilee, pilaanitootaa fi ji’a) kan qoratuu dha. Gumaacha Astroonoomiin dhala namaaf gumaache keessaa tokko namootni ‘dhaha‘(calander)tti fayyadamanii yeroo lakkaa’uu akka danda’an gochuu isaati. Biyyoonni addunyaa jiruu fi jireenya isaanii gaggeessuu keessatti dhaha hin gargaaramne hin jiran. Kanas biyyoonni tokko tokko kalaqanii, gariin ammoo, kan biyyoonni biroo kalaqan gargaaramuuni. Akka seenaan dhaha addunyaa himutti, dhahi bu’aa yaalii namoota :- 