Anaafi Jaagamaanis guyyaa tokko akkuma tasaa osoo magaala Yaa’a Bal’oo keessa deemnuu, intala hojjettuu mootummaa taate tokko waliin wal barre. Ishiinis erga yunivarsiitiitii baatee hojiitti qacaramtee waggaa tokko kan hincaalle akka ta’e nu taphachiifte. Yeroo baay’ee gara waajjira mana hojii ishiitti si’a deemtus, si’a galtus qofaa deemti. Hedduu waan nama Booranaatti madaqxe hinfakkaattu. Dubbii buddeenaa ta’ee carraan hojii waan ishii fideef malee, naannoo bakka dhaloota ishii irraa fagaattee deemtee hinbeektu_ gaafa yunivarsiitii Finfinnee deemte malee. Intalli kunis maqaan ishii Warqee Kitilaa jedhamti. Kan dhalattee guddattes, godina Lixa Shawaa bosona Cillimoon achi , naannoo Ginda Barat jedhamutti. Erga wal barrees yeroo tokko tokko walitti adeemuu jalqabneerra. Jaagamaanis mucaa Amboo ta’ullee, dhufaatiin maatii abbaa isaa Ginda Barat akka ta’e ishiitti hime. Warqeenis nama naannoo ishii argachuu ishiitiif baay’ee gammadde. Namni yeroo hedduu lafa deemetti, hojiinis haa ta’u daldalaan, nama naannoo bakka dhaloota isaatti akka gammadu kan godhu garuu maal akka ta’e anaaf gaaffii deebii hinqabnedha. Ati achii dhufte. Innis achii dhufe. Isheen asii dhufte. Ani iddoo akkasiin dhufe, jedhanii wal gaafachuunis ta’e wal baruun 135 barbaachisaa ta’ullee, namummaafi eenyummaa nama tokkoo ibsuufis ta’e baruuf garuu haala lafa naannoo namni tokko keessatti dhalatee guddate malee, lafti yookaan bakki itti dhalatan hidhata hinqabu. Waan fedhes ta’u, Warqeen har’a nama naannoo ishii argatte, “waliin galle malee du’een argama” jette. Nuyis tole jennee duukaa ishii galle. Shaayee nuuf dhaabdee, mana keessa oliif gad kurkurte. “Warqee….. kottu taa’i malee…… maal hojjechaa jirtaa?” jedhe Jaagamaan. “Lakkii…. homaa miti. Jedhaa… taphadhaa” jette. Cilee shaayee irratti nuuf dhaabaa jirtu alatti gad baastee, waan nyaatamu hojjechuu jalqabde. Gidduumatti oldeebiteeti, “mukooftanimoo Jaagamaa….” jette. “Lakkii…… taphataa jirraam” jedhe. “Mee hagan waa hojjedhutti aalbamii isin afeeruu?” jetteeti, aalbamii suuraa mataa dura siree ishiitii luqqistee nu jala keesse. Anaafi Jaagamaanis fuula jalqabaa irraa kaasee yaada qalbiin suuraa aalbamii Warqee daaw’achuutti kaane. Suurris gosuma gosaan toora galee nam’eera. Jalqabarratti suuraa ijoollummaa ishiitti maatii waliin kaateettu daawwanne. Takka osoo jabbilee yaastuu, takka osoo taphattuu, takka osoo haadha ishii dhungattuu kan ishiin kaateettu malalchiifanne. Ani osoon du’eyyuu suuraa ittiin naaf boo’anillee kan maatiinkoo argatan natti hinfakkaatu. Guyyaan itti suuraa ka’es hin yaadadhu. Baadiyaa keenyas namni suuraa kaasu 136 dhufee hinbeeku. Itti aanees, isa yeroo dargagummaa barattuu mana barumsaa sadarkaa lammaffaa turte, kan hiriyyoota ishii waliin kaateettu suuraa hedduu daawwanne. Isa gaafa wal gaggeessaa xumura qormaata kutaa kudha lammaffaa dabalatee. Gara dhumaattis, suuraa hedduu babbareedan kan magaalaa Finfinnee bakka adda addaatti hiriyyoota ishii waliin kaateettu ilaalle. Osuma suuraa ishii kan gaafa eebba ishii kaateettu daaw’annuu, suuraa baay’ee bareedu tokko kan dallaa horsiisa leencaa naannoo kiiloo jahaatti argamuutti ka’aniiran hedduu mararsiifanne. Hiriyyoonni ishii hundis ilkaan cabbii fakkaatee ala jira. Kaan hidhii sararee, kaan nyaara kuullatee, hunduu abaaboo birraa caalaa ifu. Keessaa garuu tokko faara baddee duuba isaanii ijaajjiti. Fuulli ishiis sirriitti adda hinbaafamu. Ammas fuula aalbamii tokko garagalchinee yeroo suuraa biraa ilaallu, intalli faara gubdee duuba dhaabataa turte sun, suuraa isa lammaffaa irratti fuuladuraa ifatti mul’atti. Ishiinis Kuluulee jaalalleekoo ishii onneenkoo baroota dheeraaf dhiiga boossuuf turte. Anis amanuu hindandeenye. Oljedhee ijakoo irraa haxaawwadheen ammas itti deebi’ee sirriitti ija qalbiin ilaale. Osoo ishii ta’uus, ta’uu dhabuus, adda hinbaasiin dafqi bobaa jala na yaa’e. Aalbamii takka dalgan qabe, takka ol qabe, takka gad qabeen, miilaa haga mataatti ilaale. Sirni hargansuukoo humnaa ol dabale. Dhiignikoo onnee keessatti wal mudde. Afuura baasee deeffachuun natti ulfaate. Taa’een ija babaase. “Dabarsi malee Jaawwaraa… hunda isaa ilaalla” jedhe Jaagamaan. Fuula aalbamii suuraa kanaa garagalchuun ajjeesee of awwaaluu natti fakkaate. Dafqi fuularra na xuruure. 137 “Maali Jaawwee ….. maal taate?” jedhe Jaagamaan. Akka rifachuus ta’e. Lakkii…… homaa hintaane. Mee Warqee waami jedheen akka ofirratti rom’uu ta’e. “Maali Jaawwaraa….. in si dhukkubaay? sirrii ta’aa hinjirtu bar…” jedhe. Warqeenis sagalee jabaa yeroo dhageessu, “maal taatani Jaagamaa” jettee alaa olseente. Mee as kottu Warqee…… shamarran waliin suuraa kaatan kun ijoollee eessaati? jedheen gaaffe. “Isaan kami?” jettee, aalbamii suuraa anaafi Jaagamaan gidduu keenyatti qabannee daawwataa jirrutti gad jette. “Ihii…… ijoolleen kun hiriyyootakoo yunivarsiitii Finfinneetti waliin dabarsinedha. Kunoo har’a buddeenni gargar nu mancaase, osoo hedduu wal jaalannuu” jette. Ammas tokko tokkoo suuraa isaaniitti quba qabdeeti, “kun mucaa Shaashamanneeti, maqaan ishii Suutumee Horaa jedhamti. Kun immoo mucaa Dambi Doollooti, maqaan ishii Leemmanee Wagii jedhamti. Ishiin kokkofaltuun kun immoo mucaa Jimmaati, Raabiyaa Abbaagissaa jedhamti. Ishiin nyaara guurteettu kun immoo mucaa Finca’aati, Kuluulee Yaadii jedhamti” jettee, osoo ishiin maqaa Kuluulee afaan irraa hinfixatiin, buusaan qaamakoo hundi damma bishaan seente na ta’e. Dubbachuus hindandeenye. “Intala kana jechuun, hiriyyootakoo keessaa nama akkasii argee hinbeeku. Waggaa afur guutuu guyyaa tokko ilkaan ishii saaqxee hinbeektu. Guyyaa tokko tokko immoo gad 138 baatee deebiteema olgaltee boo’icha irqinfatti. Maal akka ishiin gadditu hinbeeku. Yeroo hedduu karaa baay’ee yaaleen dadhabe, maal akka ishiin gadditu baruuf. Garuu yeroo gara dhumaa eebbifamuu jala geenye, hiriyyaa ishiin ijoollummaatii kaastee yeroo jalqabaaf jaalatte tokko du’aaf jiraan isaa osoo hinbeekamiin akka lafa buuteen isaa wallaalame xiqqoo natti himtee ture. Baay’ee na gaddisiisti. Erga eebbifamnee gargar baanees, eessatti akka hojii argatte quba hinqabu. Garuu hiriyyootakoo keessaa akka ishii kanaa kan garaa na nyaatu hinjiru” jettee, waa’ee eenyummaa Kuluulee bara barnoota yunivarsiitii Finfinnee osoo hinbeekiin gurra keessa na buuste. “Ishiin qarqaraa kun immoo mucaa Qobbooti, Seenaa Toofiq jedhamti” jette. Hiriyyoota ishii shanan kana maqaa isaanii nutti himtee raawwattee si’a ol jettee ija keessa nulaaltu, anaan lubbuun na keessaa ba’uuf mormatti na rakkatteetti. Mogoleen na mudhukaa’e. Jaagamaaf Warqeen lachuu hedduu rifatani. As na qabanii, achi na qabani. Qoricha na tuqe wallaalani. Dafqi hillee lamaaniin xuruuru qaama na tortorse. Mana yaalaa si geessina jedhanii, asiif achiin bobaa jala na qabanii qajeelan. Erga xiqqoo na deemsisaniin booda afuurrikoo natti deebi’uu jalqabe. Lakkisaa….. dhukkubnikoo yaalaa fayyaa hinbarbaachisu. Deebisaa manatti na galchaa jedheen sagalee xiqqoo dhageessise. Gaaddisa mukaa tokko jala na ciibsani. “Maali Jaawwee…….. maal taate…. Haadhookoo…. osuma nagaa deemtuu, maal mari’anneeti bakkeetti na gatuuf kaata?” jedheeti Jaagamaan imimmaan roobse. Jaagamaa ……sin gatu. Hinboo’iin. Kottu harkakoo na qabii ol na kaasi. Fayyaan jira, jedheen ciniinnadhee ka’ee oldhaabachuu yaale. Akka gatantaruu ta’een Jaagamaatti 139 hirkadhee ka’ee ijaajje. Xiqqoo afuurri natti deebi’e. Anis of jajjabeessuun yaale. Yeroo Jaagamaan uffata isaa baasee ittiin qilleensa natti afarsu xiqqoo natti fure. Jaagamaa…… osoo hinsee’iin na moo’ate malee obsuuf yaaleen ture. Intalli hiriyyaa Warqee Kuluulee jedhamtu sun, hiriyyaakoo ishii ani kanaan dura waa’ee ishii sitti himedha. Kanaafan sammuukoo wallaaluu barbaade malee waan biraaf miti. Dhiisi hinjeeqamiin, tasgabbaa’i. Amma fayyaan jira jedheen of danda’ee dhaabachuuf carraaqe. Warqee dubbiin bitaa gale. Jaagamaa garuu gaggabdookoo caalaa rifachiise. “Dhugaa waaqaa jechaa jirtamoo…. Jaawwee” jedhe. Eeyyeen …… dhugumakoon siin jechaa jira. Amma waan biraa dhiisiiti, akkamittiin akkan Kuluulee arguu danda’u Warqee wajjin mala naaf barbaadaan jedhe. Innis waan baay’ee Warqee qorate. Ishiinis seenaa jireenyaa bara barnootaa yunivarsiitii Finfinnee keessatti waliin dabarsaniin ala, eebbifamtee gara biyyaatti galuu ishii malee kana darbee waan ishiin beektu akka hinjirre itti himte. Jaagamaanis waan godhuuf waan jedhu dhabee yaadaan baay’ee jeeqame. Tirannee manatti deebinee waan baay’ee taphanne. Waan baay’ees mala furmaataa marii’anne. Anaafi Jaagamaanis guboo sochii fincila diddaa gabrummaa saba Oromoo jabeessinee luka lamaan lafa ejjechiisnee dhaabuuf adda baanee akka hafuu hinqabne irratti walii galle. Warqeefi Jaagamaanis, haalakoo erga hubatanii booda, deemee akkan Kuluulee barbaaddachuu qabu murteessani. Anis, Jaagamaa… jaalalleekoo barbaadee yoon argadhe, akeekakoof akeekakee kan ta’e tokkummaa saba Oromoo cimsuufi birmadummaa gonfachuu keessatti humna dabalataa 140 godhadheen deebi’ee garakee dhufa. Yoommoo osuman barbaaduu osoo jaalalleekoo hinargatiin aduun natti dhiite, adaraakee akkuma dubbannetti jabaadhuu guboo fincila diddaa gabrummaa saba Oromoo kana bakkaan ga’i, siidaa yaadannoo gootota bilisummaaf hobba’aniis tolchii dhaabi jedheen imimmaankoo lolaasaa biraa qajeele.Warqeenis qarshii hamma ta’e naaf kennite. Lachuu na eebbisanii, suuraa hiriyyoota Warqee, kan Kuluuleen keessa jirtu kana naaf kennanii, imimmaan cobsaa na gaggeessani. “Yoo waaqayyo jedhe jaalalleekee argattee gaaftokko akka deebinee wal agarru abdii guddaan qaba. Jedhii Jaawweekoo ……… karaan dugda handaaqqoo siif haa ta’u” jedhee, irqinfataa na biraa deebi’e, Jaagamaan. Anis konkolaataa Finfinnee koreen Bulee Horaa keessa qaxxaamuree, Diillaa, Hawaasaa, Shaashamannee, Baatuu, Maqii, Botee, Moojoo jedhee osuman magaalota lakkaa’uu, deemsa guyyaa lamaa booda Finfinnee ga’e. Bulees, barii lafaa ka’een konkolaataa koree galgala keessa naannoo sa’atii 9:30tti magaalaa Finca’aa ga’e. Magaala keessa deemeen abbaa Kuluulee_ mana Obbo Yaadii, iyyaafachuutti ka’e. Guyyaa lama sadii iyyaafadheen nama beekna jedhu dhabe. Gaafa guyyaa afraffaa waajjira mana hojii mootummaa magaalaa Finca’aa keessa jiru irra naanna’een Obbo Yaadii iyyaafachuutti ka’e. Ani kanaan dura gaaftokkoof illee magaalaa Finca’aa deemee hinbeeku. Osuman waajjira irra jooruu jaarsa maanguddoo tokkottan ba’e. Abbaa….. mana hojii kana keessa namni Obbo Yaadii jedhamu jiraay? jedheen gaaffe. 141 “Yaadii eenyuu jedhama?” jedhanii gaaffii ani dhagahee hinbeekne as garakootti deebisani. Maqaa abbaa isaanii illee hinbeeku. Garuu maqaan intala isaanii Kuluulee jedhamti jedheen itti hime. “Ahaa….. ahaa….. abbaa Kuluulee jechuun Yaadii Oljirraatikaa…… ishii intalli isaa yeroo tokko digirii eebbifamtedha mitii? Innoo waajjirri isaa as miti. Gubbana waajjira qonnaa keessa ture. Garuu, erga biyya kanaa jijjiiramee biyya biraatti galee waggaa lama afeera mitii?” jedhan. Eessatti jijjiiraman? jedheen ammas gaaffii itti dabale. Osoo imimmaan ijatti na guutee jiruu. “Lakkii…. garamitti akka jijjiiramellee hinbeeku. Mee dhaqii namoota waahiloota isaa durii waajjira isaa seenii gaafadhu” naan jedhan. Anis gara waajjira qonnaa Aanaa Abbay Coomman deemee yeroon iyyaafadhu, gara Gimbiitti jijjiiramuu isaanii dhagahe. Ammas abdii kutadhee hinteenye. Qarshii na harkatti hafte qabadheen kottee na baasi jedhe_ gara Gimbiitti. Finca’aatii ka’een Waayyuuf Gooban keessa darbee, Jaarsoo cinaatti dhiiseen karaa Geedoo goree, karaan waggoota torba dura miilaan yeroo ji’ootaan lakkaa’amu irra deeme, har’a konkolaataatiin darbeen guyyaa tokkotti Naqamtee ga’e. Karaa Shaambuu yoon gore jarri biyyaa na baasan sun qircaakoo hiratu jedheen sodaadhe malee, karaan achiin dhiyaata ture. Buufata konkolaataa magaalaa Naqamtee seenee osuma keessa hindeemiin, konkolaataa xiqqoon (minibus) tokko “Gimbii…..Gimbii….. Najjoo Gimbii….. Gimbii Najjoo…….. nama tokko qofaan kan 142 hir’ate. Nama ariifateeru……. Kan dafee qaqqabuu barbaadu” jedhee iyyee waame_ gargaaraan konkolaachisaa. Anis ‘xoph’ jedheen keessa bu’e. Durumaanuu iddoo nama tokkoo qofaatu hafeera waan ta’eef ba’uuf waan ariifate fakkaata. Konkolaachisichis kaasetta sirba Abbitoo Kabbadaa keessa nuuf galchee imaltoota bohaarsaa ba’ee qajeele. Haroo Sorgaa dabarree yeroo irraa gadee Diggaa qabannu, Abbitoon geerarsa kololaasuutti ka’e. “ Ilaalaamet yaa hiriyyaa Geerar geerar naan jedhaa Ani maalan geeraraa Anoo yaadan yeedalaa Namni yaada yeedaluu Akkamiin haa geeraruu Namni geeraree hinquufnee Goodaa biyyakoo jiraa Geerarii maal na gonfuu Goota garaatu hinobsuu Wallaallaan natti kolfuu Beeka maalan wallaalaa Deegaa allaatiitu awwaalaa 143 Akaawwiin midhaaniiree Beelofnaan nyaanne malee Haati ormaa gaariidhaaree Rakkannaan teenye malee Aayyookoo yaa sindidee Baga duuti si didee Harmee luuccaan wal maraa Akka muujjaa balbalaa Abbaakoo nyaara kaabbaa Si faarsus maalan gaabbaa Durattoo jabanakee Balbalaan si waamanii Boroodhaan sitti himatuu Ammammoo jabanakoo 144 Tokkoffaa na waamanii Lammaffaa in na ifatuu. Haadhakoo yaa suutumee Yommuu hirribni si qabee Teessee hinmugiini ciisii Yommuu garaan si nahee Natu maqaa si dhahee Deessee hinabaariin dhiisii Gurraaleef jedheen malee Maafan tulluu naanna’aa Booree birmaduuf malee Maafan lubbuutti haasa’aa Irraangadeen arreedaa Yaa gufuu nan dhahiinii Haadhaaf ilmoon ajjeesee Yaa cubbuu na hinga’iinii Rukuttaan ulee geeshee 145 Dirra namaa balleessaa Jechi nama gadheedhaa Biyyaa nama fageessaa Surree naannessan hidhaa Incitaa hin yaadda’iinii Tulluus naanna’een galaa Indu’aa hin yaadda’iinii Aayyookoo yaa aayyuleekoo Kutaakee dachaa fo’ii Yoon galeef ittiin koortaa Yoon du’es ittiin boossaa Inbade inbade jedhuu Eessa abbaakoottan badaa Qilxuun qirixe malee Mil’uun miliqe malee” jedhee gaafa Abbitoon geeraru, waan ta’e tokko garaatii na ka’e. Anis haalonni tokko tokko jaalalleekoo irraa fageessee, akka nama biyya hinqabnee joorsee na jaawwarsus “qilxuun 146 qirixe malee mil’uun miliqe malee” jedhee kan inni geerare, jaalalleekoo deebi’ee arguuf abdii na keessatti coologe deebisee lubbuu itti hore. Gochaan jooruuf jaawwaruu ani biyyarra naanna’aa tures, mil’uu hacuuccaa miliquuf akka ta’e ofduuba deebi’ee yaadeen ragaa ofiif ba’ee, of jajjabeesse. Yeroo kana egaa irraangadee Diggaa xumurree, magaalaa Arjoo Guddattuu dabarree bishaan laga Dhidheessaarra geenyeerra. Anis qalamakoo baaseen Mil’uu Miliquu jedhee waanan keessa darbe hunda barreessuu eegale_ konkolaatichuma keessatti mata dureen seenaa jaalalaa jireenyakoo waaqa biraa karaa Abbitoo naaf kenname. Joogir keessa darbee, gaara Abbaa Seenaa sabbata haadhaa fakkaatu, isa dur leenciif gafarsi keessa burraaqu har’a lafa jaldeessi basha’u ta’e qaxxaamureen gara Gimbiitti finxiriire. Gimbiis ga’ee konkolaataa irraa bu’e. Gimbiin magaalaa guddaa, daldalli bunaa Afraasaa hanga Birraatti, Bonaa hanga Gannaatti keessatti gaggeeffamudha. Akka magaalaa xixiqqoo, nama tokko iyyaafattee argachuun carraan isaa baay’ee dhiphaadha. Osuma olii gad deemee takka Kuluulee, takka abbaa Kuluulee_ Obbo Yaadii, iyyaafadhuu qarshii Warqeef Jaagamaan naaf kennan na harkaa baddu baate. Dubbiinis yeroo hunda qe’eef waajjira irra jooree Kuluuleef Obbo Yaadii iyyaafachuu irraa gara waan qoonqoo barbaaduutti hiramte. Silaa maal baradhee eebbifameeraayiin hojii nama baratee hojjedha, deemeen hojii guyyaa hojjechuutti ka’e. Gaafa boqonnaakoo immoo suuraa Kuluuleef hiriyyoota ishii qabadheen magaala keessa jooree iyyaafachuutti ka’e. Gaafii karaa Caancoo, gaafii karaa Gabaa Maalifuu, gaafii karaa safara maaramii, gaafii immoo 147 kara laga Somboo naanna’een iyyaafadha. Kaan suuraa na harkaa fuudhanii ilaalanii…….. “lakkii hinbeeknu” jedhanii natti deebisu. Kaan immoo suuraa na harkaa fuudhanii, na duraa fiigu. Akkuma daa’imaa na boossisu. “Maal mucaa joonja’aan kun. Nama barbaadanii arguun ulfaataa akka ta’e hinbeekuu. Isayyuu kan barmeeqaa iyyaafataa…. Yeroo darbes as karaa laga Gafaree deemee, dargaggoota konkolaataa miican gaafachaa ture” jedhanii muka qoosaa na taasisu. Magaalaa Gimbii keessattis Abbaa footoo jedhanii maqaa maatiinkoo hinbeekne naaf baasani. Namni magaala keessa deemu hedduun yeroo daandii irratti na argu, Abbaa footoo na jedha. Akkuma ‘qoraaliyoo’ ganamaa hanga galgalaa jooruunis mogolee na laaffifte. Hojii guyyaa kana sirriitti hojjechuufis humni na keessatti dhumaa deeme. Namichi to’ataa hojjettoota guyyaas, “ati hojii hindandeessu, waan qabdu fudhuu ba’i” jedhee, morma qabee hojii keessaa gad na darbate. Namni hojjetee galii argatu gaafa dhabu yookaan hatuu yookiis daandii irraa hambaa namaa funaanaa jiraachuun filannoo isaan gurguddoodha. Anis irree ittiin hatani miti, mogolee ittiin hojjedhullee waanan dhabeef, hatee jiraachuu filannookoo hingoodhanne. Kanaafuu, daandiirra oolanii buluun tokkicha filannoo jireenyakoo naaf ta’e. Akkanumaan gaafii lafa gabaa keessa, gaafii buufata konkolaataa keessa naanna’een mi’a imaltootaa gateettiitti baadhee lama buluu eegale. Garuu guyyaa tokkollee suuraa Kuluulee harkakootii baasee hinbeeku. Deemus qabadhee, ciisus ammadheen oolee bula. Feestaalii pilaastikaa itti mareen baadhee olii gad deema. Kuluuleenis isa yeroo dur torban torbaniin Mandiidhaa dhuftee Gimbiitti boqonnaa dabarsaa turte, yeroo ammaa kana ji’atti altokko dhufuun illee hedduu ishiitti ulfaateera. Akkanumaan daandii magaalaa Gimbii keessatti Ganna dooluu roobaa keessa, Bona qaanqee qorraaf aduutiin waadamee fuullikoof dhaqnikoo bifa biraa biqilche. Kuluulee kan jaalala yeroo xiqqoof waliin unanne miti, haatikoof abbaankoo kan dhalchanii na guddisan illee osoo na argan ana baruu danda’u kan jedhu amantaa hinqabu. Guyyaa tokko, yeroon isaa jala bultii ayyaana waggaa ture. Namni baay’een ayyaana maatii isaa biratti baasuuf, kaan gad kaan ol kaata. Konkolaataan tokkos Asoosaa irraa dhufee buufata konkolaataa Gimbii seene. Anis akkuma amalakoo, mi’a baatamu barbaacha fiigeen bira dhaqe. Konkolaataa irra ba’een mi’a imaltootaa gad buuse. Namoonni hunduu konkolaataa keessaa gad yaa’an. “Obboleessoo…… nama mi’a baatu na waamimee….” jetteeti intalli tokko namoota buufata konkolaataa keessaa imaltoota keessumsiisan gaafatte. Keessummeessaan sunis, “miinikee kami?” jedhe. “Kunoo kana” jette, mi’a dooniyaa tokko guutuu. “Abbaa footoo…… Kottu abbaa footoo….” jedheeti, hamma intalittiin haati mi’aa borsaa ishii konkolaataa keessaa fudhattutti, mi’a kana fuudhee mataarra na kaa’e. Anis baadheen qajeele. Intalli haati mi’aas duubakoo deemtee, “asiin gori, achi maqi, gadi gori” jetti hamma mana maatii ishii bira geenyutti. Anis feestaalii suuraa Kuluulee baatu kana dhukakoo keessa kaawwadheen mi’a kana baadhee deemaa ture. Osuma deemnuu akka tasaa ta’ee feestaaliin suuraa baatu kun, osoo 149 ani hinargiin dhukakoo keessaa lafa bu’a. intalittiin haati mi’aa kunis, ana duuba waan deemaa turteef waa gatteetta naan hinjenne, callisteema fuutee manaan geesse. Yeroo mana geenyee qarshii humnakoo kan ani mi’a baadhee dhufe naaf kaffaluuf jecha feestaaliikoo lafaa argite waliin natti fiddu, itti siqeen harka itti hiixadhe. Jalqaba fuula ishii caalaa feestaaliikoo suuraa baatu harka ishiirratti argeen naasuudhaan itti ariifadhe. Feestaaliikoo harkaa butadheen ija ishii keessa ilaale. Intalli ba’aa dooniyaa tokko natti feetee ana duuba deemaa dhuftes jaalalleekoo Kuluulee akka taate fuulashee ilaaleen bare. Takkaa qofa ijashee mil’adheen osoo hinbeekiin Kuullee……. jedheen miila ishii jalatti hojjaadhaan diriire. Feestaaliin suuraa Kuluulee baatus ana harkaa darbamee lafa dhahe. Feestaalicha ana harkaa darbamee gama bu’e kaasteeti “uu….uu……” jettee iyyite. Maatiin ishiifi ollaan gad yaa’ani. “Maali….. maal taate?” jedhan. “Mucaa kanatu mi’a naaf baatee dhufee maqaa na waamee lafatti kufe” jette. “Isa kami inni? Maqaa isaa qeesiin haadhahu” jedhanii yeroo lafatti uffatakoo mallattoo yeroo hundaa argan, “boo…… mucaan kun duraanuu du’aarra hinjiru. Atimmoo nama dhabdeeti kana baachifattee dhuftaa? Dhiisaa amma xiqqoo turee ka’a. Innoo yeroo baay’ee magaala keessatti gaggabee kufee xiqqoo turee ka’a. Kun mucaa isa suuraa harkatti baatee magaala keessa joorudha mitii?” jette, dubartiin daldaltuu Gabaa Maalifuu kan ollaa mana Kuluuleefaa jiraattu. “Maayinni harkakee irraa immoo Kuulleekoo….” jedhan haati Kuluulee. 150 “Anoo hinbeeku, isumatu karaatti buuse jennaan qabeefii dhufe malee” jette. “Gati gadi. Maal beekteeti waan xonxamaa kana harkaan qabda? Maal mucaa maraataan kun, maal baatee deemaa?” jedhanii Kuluulee harkaa fuudhani. “Maal xonxee baatee deemaa?” jedhanii quba lamaaniin haguuggaa feestaalii irraa ciran. Yeroo gad baasan suuraa Kuluuleef hiriyyoota Kuluulee yunivarsiitii Finfinneetti waliin baratantu keessa jira. Haati Kuluulee hedduu rifatani. Waan hojii seexanaaf jinnii wahii itti fakkaate. Kuluuleenis…. “maayinnii suurichi aayyoo?” jettee harkaa butte. Si’a suuraa ishii keessatti agartu, wanni hunduu abjuu itti ta’e. Nama fayyaa ta’uu ishii of amanuu dadhabde. Takkaa gogdee dhaabatteeti, waa shakkite. Si’a ani altakkaa Kuullee… jedhee lafatti gombifamu, maqaa ishii dhahuunkoo waa ishiitti raajeera. Gadi jettee bakkan gaggabee awwaara keessa ciisutti ilkaankoo irraa hidhiikoo ol qabdee, mallattoo ilkaankoo kan ishii qofaan dur beektu agarte. Takkaa qofaa….. “anoo badeera hinjiruu….” jettee ol utaaltee lafatti of hiddite. Balbala Kuluuleefaatti iyyi duraan qabbanaa’e deebi’ee abidda saafaa ta’e. Kuluulee lafaa hammaaranii ol kaafnaan afuurri keessaa ba’uuf waan dhiyaate fakkaata. Haati Kuluulee ol manatti deebi’anii funyoo fudhatanii lagatti biriirsani. Namni ollaas kan qabee, kan gad dhiisu wallaale. Iyyi iyya caalee poolisiin burqee dhufe. Ambulaansiinis dhufee Kuluulee fuudhee hospitaala Gimbiitti geessan. Ana jooraa, taltaallaa fira hinqabne lafatti na dhiisanii, ollaan iyya dirmate hunduu gara hospitaalaatti Kuluulee waliin godaanani.