Dubbiin ganamuma borsaa barruuleekoo na fannisiise, har’as ana duukaa bu’ee bo’ichaaf gaddaan na hordofa. Silaa namni waan halle biraa dheessuu danda’ullee, waan lama baqachuu akka hindandeenye ifaadha. Lafa haga fedhe fagaatees haa deemu, dachee kana lakkisees pilaanetii biraatti haa ce’uu, namni kamuu yaada mataa ofii isaafi waaqayyo uumaa isaa jalaa hinba’u. Namni jalaa ba’uuf yaalus dhumni isaa maraatummaa yookaan du’a ta’a_ yoo itti araarame malee. Namni mataa ofii yookaan waaqa uumaa ofiin waldhabe, dheessuurra araaramuu osoo filate lafa kufee ka’uu yookaan deebi’ee jiraachuu danda’a. Anis yaada mataakoo yookaan waaqa uumaakoo osoo hintaane, dunkaana gabroomfataa eenyummaa sabaa ukkaamsuuf, sirna bulchiinsaa dhalattuu karaatti gogsee sanyii namaa aramaa nyaachisu kana dheessuuf jecha geeraraan qajeele_ osoon fuulakoorra imimmaan lolaasuu. Yoon argadhes nyaadhee, yoon dhabes mudhiikoo hidhadhee, deemsa guyyaa lamaa booda osuman lagarraa lagatti darbuu, Jaree biyya mimmixaa jala darbeen bosona maangoofi shonkoraa magaalaa Baakkootti ba’e. Qamaleef bosonuu maangoof shonkoraa keessa burraaqan malee namni na arges hinjiru. Takka shonkoraa, takkammoo maangoo gad cireen itti hafuura deeffadhe. Guyyaa lamaan tokko 110 shonkoraa keessa ciiseen halkaniif guyyaa cuunfe_ sukkaara na hingaafatiinaa malee. Maddiinis na xunxunuu barbaade. Mogoleenis humna argatee jajjabaate. Humna shonkoraaf maangoo galaa naqadheen ammas ba’ee qajeele. Garam akkan deemaa jiru garuu adda hinbaafanne. Ta’us, dubbiin gorsaaf seenaa obbo Saaqqataa waa’ee Harargeefi Baalee natti himee ture, garaa keessa na jirti. Uummata dhiira, nyaphaaf fira akka qamadiif ingirdaadaatti addaan fo’e kana qunnamuun akka humna naaf ta’u amaneera. Lixa Oromiyaa, magaalaa Baakkoo irraa gara Baha Oromiyaatti deemuun filannoo humna argachuuf dhabuu natti fakkaate. Humna dhabuurra humna argachuu wayya jedheen Baakkoo keessaa ba’ee imalakoo itti fufe. Karaa namni irra deemu osoo hintaane, daandii bineensaa qabadheen, Geedoof Gudariin qaxxaamureen, Waddeessa keessa darbee bosona Cillimootti ba’e. Gara torbaan lamaafis jaldeessaaf weennii waliin Baddeessaaf Goosuu bosona Cillimoorratti wal saamne. Nama caalaa bineensa waliin jiraachuun waan baay’ateef, namatti siquurra bineensatti siquutu na boqochiisuu jalqabe; namatti baqadhees miidhama godaannisa jiilaa qaba. Mana alagaatti baqachuun galaana nama nyaachisee amma fayyaa, amma du’aa akka nama baachisus ta’e, achiin dhadhaa asiin summii akka nama nyaachisu argeera. Galanni gooftaa uumaaf haata’u. Kan dachee lafa Oromiyaa irratti na uume. Beela’ees waan nyaatamu barbaacha mana namaa irra hinjoorre. Dheebodhees bishaan barbaacha gandarra hinkaanne_ ergan Cillimoon seenee. Baddeessaaf Goosuu, Goraaf Agamsa funaaneen dabaqaa oola. Bishaanis, taliilli dhagaa keessaa burqitu garanaaf garasiin gadi fincaa’u. Yoon barbaade nan dhuga, yoon barbaade ittiin dhiqadha. 111 Osoo namni hubatee nalaalu jiraate kolfa du’a ture. Ergan bosona Cillimootti galee rifeensa mataakoof qeensa miilaakoo malee kan fala dhabe hinjiru. Fuulli wullee dhadhaa abidda bira fanniffame na fakkaateera. Qomnis Leenca kormaa na ta’e. Bosona nyaataaf dhugaatiin badhaadhe kana keessa turuun, kaayyoo seexaakoo na dagachiisee, osoo waahila humna naaf ta’u hinargatiin akkan qofaa bineensa waliin jiraadhu na taasisa jedheen shakke. Cillimo keessaa ba’ee osuman jooree jaawwaruu, Gincii duuba darbeen magaalaa Kilbeetti ba’e. Namuma jiraataa naannoo fakkaadheen magaala xiqqoo kana keessa oliif gadi sosocho’e. Mucaan ijisaa barbadaa abiddaa fakkaatu tokko, kan qaamaan hamma arbaa ga’u fuuladuraan natti dhufe. Anis calliseen itti adeeme. “Obboleessoo……” jedhe akkuma na bira ga’een. Eenyuun jechaa jirta? Anaan jechaa jirtaa……. jedheen ija keessa isa ilaale. “Eeyyee….. siin jechaan jira. Dhiifama waliin…….. waa sigaafadha jedheeni….. Magaala kanaa mana obbo Taabor beektaa? Yoo beekta ta’e natti himta jedheeni” naan jedhe. Lakkii….. anoo hinbeeku jedheen bira darbe. Duubatti na duukaa deebi’eeti, “manni daabboo naannoo kana jiraa?” jedhe. Lakkii…… ani magaala kana keessa hinbeeku jedheen itti garagalee dhaabadhe. Jecha inni, mana daabboo jedhee na gaafates garaakoo na nyaatteetti. Nama biyya fagootii dhufee rakkataa jirudha tayinnaa jedheen shakke. Waa gochuufii yoon baadhellee beela’ee waanan argeeruufi. Osoo ani 112 waa’ee mana daabboo deddeebisee sammuu keessa of naannessuu, ammas xiqqoo natti siqe. “Waajjira poolisiihoo naannoo kanatti argiteettaa?” jedhe. Baay’een nahe. Innis fuulakoo ilaalee baay’ee rifate. Ani poolisii ana hordofaa jiru se’een, hedduu of bir’adhe. Duubakoof fuuldurakoo morma yaaseen mil’adhe. Innis homaa dubbachuu didee, akka of bir’achuu ta’e. “Maal obboleessoo? Magaala kana keessa rakkoon jiraay? Waan rifatte fakkaatta” jedhe. Silaa “nama harree badde barbaadu gurratu ‘kurum kurum’ jedha” jedhama. Lakkii….. waa’ee rakkoo magaala kanaa waanan beeku hinqabu. Yoo jiraatemmoo deemtee furuu dandeessa, ani poolisii miti jedheen biraa qajeele. Mucaan magaala Kilbee keessa naanna’ee mana obbo Taabor iyyaafatu kunis, manneetii barnootaa magaalaa Amboo keessatti fincilli diddaa gabrummaa dhuka’ee, gabroomfataaf barataan Oromoo dhiiga wal boorrachiisaa waan tureef, isatu gurmuu barataa fincila diddaa gabrummaa saba Oromoo qindeesse jedhamee du’aaf barbaadama. Innis ajjeechaa kana baqadha, fira isaa sabboonaa oromoo magaalaa Kilbee keessa jiraatu, kan gaafa gammachuuf gaddaa iyyaafatee hinbeekne, har’a gaafa lubbuu of oolchuu jooree barbaadaa jira. Bara kana keessa akka nama mukarra ciisuutti yeroo hunda of ilaaluun laga riqicha hinqabne nama ceesisa inni jedhamus tokko kana natti fakkaata. 