Luka 6
Yesu Bo Ɔlon Gɛkɛ Kyoolasɛ So
1Gɛkɛ kyoolasɛ gɛko mɔ, Yesu mɔ‑rɛ mɔ-akasɛbo mɔ mɛ kya kpe gɛtɛɛko, ne mɛ baa loo awayu ndɔɔ nko dɔ. Mɛ naa awayu mɔ dɔ mɛ kya kpe mɔ, mɔ-akasɛbo mɔ mɛ yii gɛsɛ mɛ kya kyadɛ awayu mɔ, mɛ kya fɔlɔgɛ mɛ kya wɛ. 2Farasii gikpen mɔ dɔ ako mɛ wu mɔmɔ gɛnen mɔ, mɛ taasɛ mɔmɔ yɛɛ, "Fɛ kya kyadɛ awayu adɛ faa, fɛ mɛŋ nyi yɛɛ gɛsun ne fɛ kya wɔra aye-gɛkɛ kyoolasɛ dɔ faa? Aye-nbara giŋ kya sa ɔkpa gɛnen." 3Ne Yesu gi lɛɛ gɛnɔ sa ɔmɔ yɛɛ, "Fɛ nyi yɛɛ iŋ dɛ ɔkpa gɛnen faa mɔ, imɔso fɛŋ ti kalɛ Wura Deefidi mɔ‑rɛ mɔ-nanboana ilaa Wurubuaarɛ agyɛbi mɔ dɔ kerɛ? Mɛ ŋmarasɛ nno yɛɛ owi ɔko dɔ mɔ, akon a dɛ Deefidi mɔ‑rɛ mɔ-nanboana. 4Imɔso ɔ loo Wurubuaarɛ ɔson panpan dɔ kpaa puru bodobodo ɔbono asa mɛ kyu bara Wurubuaarɛ mɔ. Naafo aye-nbara mɔ giŋ kya sa ɔkpa yɛɛ fo nyamesɛ giyan foꞌ nyɛ gyi gɛnen bodobodo ɔbono, gɛnen mɔ, Gyuda awura asunbi alɛɛbo wolɛ. Wura Deefidi mɔ gi gyi bodobodo mɔ iko ne o kyu iko kee sa mɔ-nanboana mɔ." 5Imɔso Yesu gi lɛɛ gɛsɛ sa mɔmɔ yɛɛ, "Me, anyamesɛ pɛwu mɔmɔ-daa mɔ, n bo ɔlon dabɔlɛ gɛkɛ kyoolasɛ mɔ so."
6Gɛkɛ kyoolasɛ gɛko kee mɔ, Yesu gi kpe mɔmɔ Gyuda awura gikyangbon giko dɔ, ne ɔ kpaa nyiile asa ilaa. Ɔnyen ɔko bo nno, mɔ-gibaa gyisɛ gi wuꞌ. 7Gyuda awura nbara aŋmarasɛbo ako de Farasii gikpen mɔ dɔ ako mɛ kya laarɛ ɔkpa ɔbono so mɛ laa nyɛ kyu Yesu wɔra nbɛlɛ dɔ. Imɔso mɛ kya dii mɔ de mɛꞌ kerɛ yɛɛ ɔ laa kyɛ ɔnyen mɔ gɛkɛ kyoolasɛ gɛbono? Nengyene ɔ kyɛ mɔ mɔ, mɛ laa kyu imɔ yɛɛ Yesu gi tɔrɔ nbara wɔra gɛsun gɛkɛ kyoolasɛ. 8Yesu gi bii mɔmɔ-nwɔnsa dɔ. Gɛnen so mɔ, ɔ tɔgɛ sa ɔnyen mɔ yɛɛ, "Koso yelɛ de foꞌ naa ba ansi dɔ gɛrɛ." Gɛsintin mɔ, ɔnyen mɔ gi koso naa kpaa yelɛ asa mɔ ansi dɔ. 9Nfono mɔ Yesu gi taasɛ ɔmɔ yɛɛ, "Nnɛ ne Wurubuaarɛ nbara gi kya nyiile aye yɛɛ aꞌ wɔra gɛkɛ kyoolasɛ? Aꞌ wɔra idɛnsɛ abɛɛ aꞌ wɔra ilaa nyɛnyɛn? Aꞌ sɔɔ abara nkpa abɛɛ aꞌ mɔɔ abara daa?" 10Ɔ kerɛ asa mɔ dɔ pɛwu gyanꞌ ne ɔ tɔgɛ sa ɔnyen mɔ yɛɛ, "Tengɛ fo-gibaa mɔ." Gɛsintin mɔ, ɔ tengɛ gimɔ, ne gibaa mɔ gi kii kyingi. 11Gɛnɔɔbono Yesu gi kyɛ ɔnyen mɔ gɛkɛ kyoolasɛ mɔ so mɔ, nbara aŋmarasɛbo mɔ de Farasii awura mɔ mɛ keda mɔ ginyadon, ne mɛ lii kpe mɛ kya ŋminde ilaa ibono mɛ laa kyu wɔra Yesu mɔ.
Yesu Gi Dalaa Ne Ɔ Lɛɛ Mɔ-Isɔɔ Gudu Anyɔ
12Gɛnen owi ɔbono mɔ Yesu gi dii kpe gibii giko so ɔꞌ kpaa dalaa, ne ɔ dalaa sa Wurubuaarɛ gɛnen‑n kalaadɛ. 13Gɛdɛ gɛ kɛ mɔ, ɔ terɛ mɔ-akasɛbo mɔ ba mɔ asɛ ne ɔ lɛɛ mɔmɔ dɔ asa gudu anyɔ, ne ɔ yela ɔmɔ ginyen yɛɛ mɔ-isɔɔ. 14Gɛnen asa gudu anyɔ mɔ ne n gyɛ
Simon ɔbono Yesu gi yela mɔ ginyen nyɔsɛ yɛɛ Piita mɔ,
de Simon mɔ-tedɛ Andiru,
Gyeemesi de Gyɔn,
Filipo de Batolomiyu,
15Matiyu de Tomaasɛ,
Gyeemesi, Alefayo mɔ-bi,
de Simon ɔbono mɛ kya terɛ mɔ yɛɛ Ɔbono Ɔŋ Kya Kyule Mɔ-Ɔsowolɛ So mɔ,
de Gyudasɛ, Gyeemesi mɔ-tedɛ,
16de Gyudasɛ Isikaayɔtɛ ɔbono gɛmara gɛmara ɔ fɛ Yesu sa Yesu akyobo mɔ.
Yesu Kya Nyiile Asa Wurubuaarɛ Ilaa Ne Ɔ Kya Kyɛ Alɔbo
17Yesu gi lɛɛ mɔ-isɔɔ mɔ gɛnen mɔ, mɔ‑rɛ mɔmɔ mɛ kpelegɛ lii gibii mɔ so ba gitaga giko dɔ. Mɛ fo gitaga mɔ dɔ mɔ, mɛ tu sakpii belɛ yelɛ ɔ gyoo Yesu. Mɔ-akasɛbo mɔ sakyɔ mɛ bo nno. Asa abono mɛ lii nten kpɛi-kpɛi mɔ sakyɔ kee mɛ bo sakpii mɔ dɔ. Asa sakyɔ mɛ lii Gyudiya isowolɛ so, Gyɛrusalem ɔsowolɛ so, de isowolɛ ibono i bo apoo gɛnɔ gɛnɔ ne i sindi Taya de Sidon isowolɛ so mɔ. 18Mɛ ba de mɛꞌ baa nu Yesu ilaa tɔgɛsɛ de mɛꞌ nyɛ ɔꞌ kyɛ mɔmɔ-alɔtɔ. Abono ilaa nyɛnyɛn oduduu kpɛi-kpɛi i kya nyala mɔmɔ mɔ kee mɛ ba, ne Yesu gi kosorɛ ilaa nyɛnyɛn oduduu mɔ lii mɔmɔ so ne mɛ nyɛ mɔmɔ-nyoro. 19Sakpii mɔ dɔ nyamesɛ kamaasɛ kya laarɛ ɔkpa ɔbono so ɔ laa nyɛ de oꞌ yii Yesu mɔ. I kya nyiile yɛɛ ɔkamaasɛ ɔbono o yii Yesu mɔ, ɔlon ɔko kya lii Yesu dɔ kpaa kyɛ kaasɛ mɔ.
Abono Mɛ Gyɛ Amudɛnsɛbo
20Yesu yelɛ ɔ kerɛ mɔ-akasɛbo mɔ, ne ɔ tɔgɛ sa mɔmɔ yɛɛ,
"Amudɛnsɛbo ne n gyɛ fɛye abono fɛ gyɛ ayenbo mɔ.
Wurubuaarɛ gɛwuragyi dɔ akyenabi a gyɛ fɛye-lɛɛ.
21Amudɛnsɛbo ne n gyɛ fɛye abono akon a kya mɔɔ fɛye nperɛ faa mɔ.
Wurubuaarɛ laa yɛgɛ fɛ laa gyi kaabo.
Amudɛnsɛbo ne n gyɛ fɛye abono fɛ dɛ ginsikyu dɔ nperɛ mɔ.
Wurubuaarɛ laa yɛgɛ fɛ laa baa ŋmasɛ.
22Fɛye abono kyu lii me, anyamesɛ pɛwu mɔmɔ-daa mɔ so ne
asa mɛ laa kyo fɛye,
ne mɛ maŋ yɛgɛ fɛꞌ saarɛ mɔmɔ dɔ, mɛ laa saalɛ fɛye,
ne mɛ laa kpa fɛye-giso yɛɛ fɛ gyɛ asa nyɛnyɛn mɔ,
fɛ gyɛ amudɛnsɛbo.
23I ba gɛnen mɔ, fɛꞌ yɛgɛ iꞌ wɔra fɛye ɔkon de fɛꞌ kyaa.
I kya nyiile yɛɛ Wurubuaarɛ ntɛɛla belɛ gi dɛ gi sa fɛye Wurubuaarɛ dɔ.
Fafaanan kee ne fɛye-akyobo mɔmɔ-naanaana mɔ mɛ kyu wɔra Wurubuaarɛ ikalan atɔgɛbo mɔ baa kyon mɔ.
Abono Mɛ Mɛŋ Gyɛ Amudɛnsɛbo
24Ne fɛye abono fɛ gyɛ aterenbi awura nperɛ faa mɔ,
fɛye laako.
Fɛye berɛ, fɛ ti nyɛ fɛye-lɛɛ nkyoola ne.
Fɛye abono fɛ kya nyɛ fɛ kya gyi fɛ kya kaabo nperɛ faa mɔ,
fɛye laako.
Akon a laa baa mɔɔ fɛye.
25Fɛye abono fɛ kya ŋmasɛ nperɛ faa mɔ,
fɛye laako.
Fɛ laa suiili de fɛꞌ ŋɛ gɛnɔ saawo.
26Dedaa mɔ Wurubuaarɛ ikalan atɔgɛbo ako
mɛ taa Wurubuaarɛ ikalan mɔ yɛgɛ
san tɔgɛ daa mɔmɔ gbaa-gbaa lɛɛ gɛwɔnsa dɔ ilaa sa asa,
ne fɛye-naanaana mɛ yen mɔmɔ.
Fɛye abono asa pɛwu mɛ laa yen fɛye gɛnen kee mɔ,
fɛye laako.
Yesu Yɛɛ Aꞌ Laarɛ Aye-Akyobo Ilaa
27Fɛye abono fɛ kya nu me asɛ mɔ berɛ, n kya tɔgɛ mi‑i sa fɛye
yɛɛ fɛꞌ laarɛ fɛye-akyobo ilaa.
Fɛꞌ wɔra gidɛnsɛ sa abono mɛ kya kyo fɛye mɔ.
28Fɛꞌ kolɛ Wurubuaarɛ ayuule sa abono
mɛ kya tɔgɛ nnɔ mɛ kya wɔra fɛye mɔ.
Fɛꞌ dalaa kolɛ Wurubuaarɛ sa abono
mɛ kya wɔra fɛye ilaa nyɛnyɛn mɔ.
29Nengyene ɔko gi da fo-ɔtan gyisɛ so mɔ,
kisee ɔnyɔsɛ mɔ sa mɔ de oꞌ kii da.
Nengyene ɔko gi sɔgɛ fo soso-lɛɛ gɛgbɛ mɔ,
yɛgɛ de oꞌ kyu gɛsɛ-lɛɛ mɔ kee bɔla.
30Ɔkamaasɛ ɔbono ɔ laa kolɛ fo ilaa iko ne fo bo mɔ, sa mɔ.
Nengyene ɔko gi sɔgɛ ilaa ibono i gyɛ fo-lɛɛ mɔ,
gɛŋ tɔgɛ mɔ yɛɛ oꞌ kiiri imɔ sa fo.
31Gɛnɔɔbono fɛ kya laarɛ fɛɛ asa mɛꞌ wɔra sa fɛye mɔ,
fɛꞌ wɔra imɔ ɔnan kee sa asa.
32"Nengyene fɛ kya laarɛ asa abono mɛ kya laarɛ fɛye-ilaa mɔ wolɛ mɔ, nnɛ so ne i kaaborɛ Wurubuaarɛ oꞌ yen fɛye? Ilaa nyɛnyɛn awɔrabo gbaa kee mɛ kya laarɛ asa abono mɛ kya laarɛ ɔmɔ-ilaa mɔ. 33Nengyene fɛ kya wɔra gidɛnsɛ sa daa abono mɛ kya wɔra gidɛnsɛ sa fɛye wolɛ mɔ, nnɛ so ne i kaaborɛ Wurubuaarɛ oꞌ yen fɛye? Ilaa nyɛnyɛn awɔrabo gbaa kee mɛ kya wɔra gɛnen. 34Fɛ kya kyu fɛye-aterenbi kyu paa daa abono fɛ nyi mɔmɔ so yɛɛ ɔkɛ de ɔkaamara mɛ laa taalɛ kii nyɛ ka fɛye mɔ wolɛ mɔ, i kaaborɛ Wurubuaarɛ oꞌ yen fɛye? Kuaa. Ilaa nyɛnyɛn awɔrabo gbaa kee mɛ kya kyu mɔmɔ-aterenbi paa mɔmɔ-nanboana ilaa nyɛnyɛn awɔrabo. I lii fɛɛ mɛ nyi yɛɛ ɔkɛ de ɔkaamara mɛ laa kiiri mɔmɔ-atɔ mɔ bara mɔmɔ. 35Imɔso fɛye abono fɛ gyɛ me-akasɛbo mɔ berɛ, fɛꞌ laarɛ fɛye-akyobo ilaa de fɛꞌ wɔra gidɛnsɛ sa ɔmɔ. Mɛ laa paa fɛye ilaa iko ne fɛ bo mɔ, fɛꞌ sa mɔmɔ de fɛŋ sa fɛꞌ sa gɛwɔnsa yɛɛ mɛꞌ kiiri bara fɛye. Fɛ wɔra gɛnen mɔ, fɛ laa nyɛ ntɛɛla belɛ, ne fɛ laa wɔra Wurubuaarɛ ɔbono ɔ gyɛ Gitɔbelɛ mɔ mɔ-biana. I kya nyiile yɛɛ ɔ bo gidɛnsɛ sa dabɔlɛ ilaa nyɛnyɛn awɔrabo de abono ɔ kya wɔra ilaa dɛnsɛ sa mɔmɔ ne iŋ kya gyi mɔmɔ-ginsi mɔ pɛwu.
Fɛꞌ Su Asa Gitolon
36"Fɛꞌ wɔra gitolon awura fɛɛ fɛye-sɛ gitolon wura Wurubuaarɛ. 37Fɛŋ sa fɛꞌ kerɛ ansi so tɔgɛ yɛɛ fɛye-nanboana ilaa iŋ boran, de Wurubuaarɛ kee ɔ mɛŋꞌ kerɛ fɛye-ilaa ansi so tɔgɛ yɛɛ iŋ boran. Fɛ mɛŋ sa fɛꞌ bun fɛye-nanboana gipuɛɛ de Wurubuaarɛ kee ɔ mɛŋꞌ bun fɛye gipuɛɛ. Fɛꞌ kyu ilaa nyɛnyɛn ibono asa mɛ kya wɔra fɛye mɔ kyu kyɛɛ mɔmɔ, de Wurubuaarɛ kee oꞌ kyu fɛye-ilaa nyɛnyɛn kyɛɛ fɛye. 38Fɛꞌ kyɛɛ ilaa. Fɛ kya kyɛɛ ilaa mɔ, Wurubuaarɛ laa tansi kyɛɛ fɛye ilaa kee. I laa wɔra fɛɛ gɛnɔɔbono mɛ kya kyu mudu dɛnsɛ kyu kaala fɛɛ nnyufo faa. Akaalabo dɛnsɛ mɔ mɛ kya kaala bɔla de mɛꞌ gyigisi de mɛꞌ nyise de iꞌ loo gɛnda abara dɔ de mɛꞌ kii gyɔgɛ too de iꞌ bɔla i kya fuɛ. Mudu ɔbono ɔnan fɛ kyu kaala sa ako mɔ, mɔ-ɔnan kee ne Wurubuaarɛ laa kyu kaala sa fɛye."
Kerɛ Fo-Lɛɛ Ilaa Nyɛnyɛn So Pɛi De Foꞌ Kerɛ Fo Nanbo-Lɛɛ
39Yesu gi da mɔmɔ gikpalɛ gidɛ kee taasɛ yɛɛ, "Gyaatanbo laa taalɛ keda mɔ-nanbo gyaatanbo de oyii de iꞌ kyena? Mɔmɔ anyɔ mɛ maŋ tɔrɔ ɔbɔ dɔ? 40Ilaa ɔkasɛbo maŋ taalɛ don mɔ-onyiilebo. Ɔkasɛbo, mɔ, gi kasɛ ilaa kpaa logɛ mɔ, ɔ laa wɔra daa fɛɛ mɔ-onyiilebo.
41"Menɛ n wɔra so ne fo kya wu fo-nanbo ilaa nyɛnyɛn pii ibono ɔ kya wɔra mɔ ne foŋ kya wu fo-lɛɛ ibelɛbelɛ idɛ? I dɛ daa fɛɛ fo wu gikpara gi bo ɔko ginsi dɔ ne fo maŋ wu yɛɛ gɛgyakpaabi gɛ taa fo-lɛɛ dɔ. 42Nnɛ so ne fo laa tɔgɛ sa fo-nanbo yɛɛ, 'O, me-nanbo, kerɛ, gikpara gi bo fo-ginsi dɔ. Yɛgɛ nꞌ lɛɛ gimɔ sa fo.' --Yɛgɛ gɛgyakpaabi gɛ taa fo-lɛɛ dɔ? O, gikerɛansi anyamesɛ! Fɛꞌ lɛɛ ngyakpaabi nbono gi taa fɛye-lɛɛ ansi dɔ mɔ de fɛꞌ nyɛ wu dɔɔdan kpaa lɛɛ akpara abono a bo fɛye-nanboana lɛɛ ansi abi dɔ mɔ sa mɔmɔ.
Nyamesɛ Laawɔra Ne N Kya Nyiile Mɔ-Gidebi
43-44"Nyamesɛ ilaa wɔrasɛ ne fɛ laa kyu bii mɔ-gisen dɔ ilaa. Oyii ɔbono ɔ bo alanfiya mɔ maŋ taalɛ sɔrɔ abi nyɛnyɛn. Ne oyii ɔbono ɔ kya lɔ mɔ kee maŋ taalɛ sɔrɔ abi dɛnsɛ. Oyii kamaasɛ kee mɔ, mɔ-abi ne mɛ kya kyu bii mɔ. Ɔko maŋ nyɛ mango tɛɛ lii giwii oyii dɔ. Ɔko maŋ nyɛ payaa tɛɛ lii fɔlɔgɛ oyii dɔ. 45Nyamesɛ dɛnsɛ berɛ, ilaa dɛnsɛ ne n bo mɔ-gisen dɔ; ne ilaa dɛnsɛ ne nan lii mɔ-gɛnɔ dɔ. Nyamesɛ nyɛnyɛn mɔ, ilaa nyɛnyɛn ne n bo mɔ-gisen dɔ, ne ilaa nyɛnyɛn ne nan lii mɔ-gɛnɔ dɔ. Ilaa ibono i bo nyamesɛ gisen dɔ mɔ, imɔ ne ɔ kya lɛɛ tɔgɛ."
46Yesu gi taasɛ asa abono mɛ buu mɔ mɔ yɛɛ, "Menɛ n wɔra so ne fɛ kya terɛ me yɛɛ, 'Aye-Wura, Aye-Wura,' yɛgɛ fɛŋ kya wɔra ilaa ibono n kya tɔgɛ fɛye mɔ daa? 47Ɔkamaasɛ ɔbono ɔ ba me asɛ, o nu me-ilaa tɔgɛsɛ, ne ɔ kya wɔra imɔ so ilaa mɔ, nan nyiile fɛye gɛnen nyamesɛ ɔbono oyuduu. 48Kaasɛ mɔ dɛ fɛɛ ɔsɛɛbo ɔbono o yii obu. Ɔ laa yii obu mɔ mɔ, o kuru gɛsɛ ɔpɔɔrɛ mɔ gɛten kpaa tu gifolɛ pɛi ne ɔ too gɛsɛ ɔpɔɔrɛ mɔ gyanꞌ gifolɛ mɔ so. Ɔsɛɛbo mɔ gi ti pɔrɔ obu mɔ ta mɔ, gɛkɛ gɛdɛ mɔ, ɔbon gi bɔla baa da de gɛnen obu mɔ. Nkyu gi da de mɔ gɛnen mɔ, ɔ mɛŋ boori. I lii fɛɛ ɔ pɔrɔ mɔ dɔɔdan gyan gifolɛ so. 49Nyamesɛ ɔbono, mɔ, o nu me-ilaa tɔgɛsɛ, ne ɔ mɛŋ kya wɔra imɔ so ilaa mɔ, kaasɛ mɔ dɛ fɛɛ ɔnyen ɔbono oŋ nyi ɔlaako ne o yii obu gyanꞌ daa giŋɛsii so giyan mɔ. Ɔ mɛŋ kuru gɛsɛ ɔpɔɔrɛ mɔ gɛten. Ɔnyen mɔ gi ti pɔrɔ obu mɔ ta mɔ, gɛkɛ gɛdɛ mɔ, ɔbon gi bɔla baa da de obu mɔ. Ayaa abono so mɔ, obu mɔ gi tɔrɔ daa wurum!"