Aia angek di tanah data
Dalam kecamatan sapuluah koto
Jikok di ingek jo dikana bana
Elok diansua mancaritokannyo
Aia Angek Jo kayu Tanduak
Koto Nan Gadang jo Kapalo Koto
Jampang ko gadang anak isuak
Curitokan juo malah ka cucu kito
Baraja-raja mambuek pantun Lo Mak Anan kini lai Lan, tasarah lah biko sasuai atau pun indak kato urang nan labiah pandai, nan pantiang bana, rima jo lagu nyo lai sarupo. Inyo biko mah Lan, takana-kana kudian lo dek Mak Anan, Lan. Kiro-kiro duo baleh taun nan lampau, Mamak parnah pai jo rombongan panaliti Unand nan di Padang tu Lan a. Pai mangawan kan liau-liau tu ka babagai-bagai nagari nan ado di Sumatra Barat ko. Wakatu itu, liau andak mancari, baa bana curito asa jo usua masiang-masiang kampuang jo nagari ko banamo sarupo iko kini. Makonyo sabalun lupa Mamak nio mangabarinyo ka waang Lan supanyo waang bisa lo mancuritokannyo ka bakeh anak jo cucu ang bisuak kok batanyo mareka tu he. Karano banyak lo tadanga dek Mamak kini guru-guru nan ma aja Budaya Alam Minangkabau atau BAM nan indak parnah kuliah di Jurusan Minang asa ka manyabuik sajo inyo tantang asa sarato usua nagari ko. Nan parah e bana, kutiko Anak Mak Anan nan Gadang, bacurito tantang limo puluah koto, lamak sajo guru e manyabuik limo puluh koto ko barasa dari lima puluh kuota, kuota nan limo puluah. Kecek e ka mambali paket internet lah awak, mako ado pulo kuota bagai. Indak ka mangka kalang wak mandangan e dek Ang tu Lan, kalau manarangkan indak jo ilimu e ka anak-anak.
Makonyo sadang lai badan sihaik pangana tabukak ko, Mamak cubo juo mancaritoan e ciek-ciek sasuai jo hasia panalitian dosen unand Padang tu. Kini ko Mak Anan nio mancuritokan tantang curito asa usua namo nagari jo kampuang atau jorong dan koto nan ado di sakitaran Alam Minangkabau ko. Curito mamak dapek an dari hasia panalitian dosen dari Unand padang nan Mamak parnah pai jo liau-liau tu kababagai nagari nan ado di sakitaran Minangkabau khususnyo nagari-nagari nan masuak ka dalam daerah Propinsi Sumatra Barat, karano kalau awak bicaro Minangkabau, sacaro adaik akan laweh wilayah jo sabarannyo. Makonyo curito ko nan ado di Sumatra Barat Sajo.
Curito partamo dari Amir bagala Sutan Bagindo baumua 71 tahun. Liau bacurito ka Ivan Adilla dosen di Jurusan Sastra Indonesia FIB Unand. Ungku Amir ko tacataik wakatu itu sabagai salah surang patugeh ni Nagari Aia Angek. Baliau bacurito tantang carito asa usua namo nagari Aia Angek nan talatak di Luhak Tanah Data, Ungku Amir tingga di Koto Nan Gadang Aia Angek. Biko curito Liau, tantang asa jo usua Aia Angek ka Pak Ivan.
Daulu.. Daulu sakali ado babarapo niniak kito nan turun dari Pariangan bajalan turun dari Pariangan ka arah nagari kito ko. Mungkin dek karano urang lah batambah rami juo, mako baniak lah niniak kito tu untuak mampalaweh wilayah tampek tingga. Dek Lamo-lambek bajalan, mako sampailah niniak kito ko di sabuah tampek nan ado duo lubuak nan aia nyo angek. Mako tampek liau-liau mandapek an sumber aia tu diagiah namo aia angek inggo kini.
Niniak nan datang partamo sakali ka Aia Angek tu adolah niniak kito dari suku Koto, sasudah nagari batambah rami juo mako tampek mulo-mulo nan dijadikan tampek tingga jo bamukim dinamokanlah tampek tu Koto Nan Gadangaratinyo bana ditampek ko lah niniak suku koto nan partamo Tingga di Aia Angek. Nan partamo ko biasonyo kalau di anak disabuik jo anak nan gadang, makonyo tampek partamo rang suku koto tingga juo disabuik jo Koto Nan Gadang di daerah Aia Angek ko.
Dek panduduak samakin rami, umaik samakin banyak juo, mako indak cukuik lah tampek di koto nan gadang untuak bamukim lai, mako ado sabagian niniak ko nan pai ka arah ateh koto nan gadang, mambuek kampuang liau di situ, dibarilah kampuang tu namo Kapalo koto sabagai sabutan untuka rang koto nan tingga di ateh atau di Kapalo nagari.
Samantarao ado juo di antaro niniak ko nan pai ka daerah rimbo nan banyak batang kayu. Batang kayu nan bawarna hitam dan manyarupui tanduak warnanyo. Kayu ko digunoan dek niniak rang koto untuak ka pambuek rumah jo bahan untuak sulaman. Mako daerah nan ado kayu manyarupoi tanduak tu sampai kini banamo Kayu tanduak.
Sabagaian niniak nan lain, niniak kito rang Koto batamu jo surang tuo nan punyo kandang Kabau dari sampia, di sinan liau-liau ko mambuek pamukiman baru pulo , digaiah namo lah tampaik tu jo namo kadang sampia. Masih banyak tampaik-tampaik nan lain nan di sabuik dek Unggu amir kutiko itu, ado kabun gadang namonyo, ado luak, ado simpang dan ado pulo pandam. Tapi kampuang-kampuang tu alah manjadi bagian dari kampuang nan lain na lah disabuik dek Ungku Amir wakatu itu.
min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn