Juru Baso
(Sipangka)
Disabuik musim
panambai, dikana musim dahulu, maso di Pariangan Padang Panjang. Bukik banamo
Maropalam, di dalam luhak Tanah Data. Di galanggang nan barajok, di medan nan
bapaneh. Di sinan lah duduak Datuak Katumanggungan jo Datuak Parpatih Nan
Sabatang langkok jo Basa Ampek Balai, sarato Niniak jo Mamak, Alim jo Ulama jo
Tuanku. Mancari kato nan sapakaik rundingan nan saiyo, iyo di alam Minangkabau.
Bulek nak buliah digolongkan, picak nak buliah dilayangkan. Jikok bulek indak
basuduik, picak lah tantu indak basandiang, sasuai jo kaidah, “al adatu la yanfashilu bissyar’i,
assyar’ila yanfashilu bil ‘adati, walau kanat munfashilan kanat
bathilan”. adaik indak batikai dengan syara, baitu pulo sabaliaknyo. Kalau
ado patikaian, hukumnyo batal. Adopun adaik Minangkabau; badasarkan cupak
nan duo jo kato nan ampek.
Duo kato dari Datuak Katumanggungan, duo kato dari
Datuak Parpatih Nan Sabatang. Adopun cupak nan duo; partamo cupak
usali, nan kaduo cupak buatan. Nan dikatokan cupak
usali; nan sakundi-kundinyo, nan sabantiang tali bajak, kupang jo ameh
langkok pulo. Dibasuah baabih aia, dikikih baabih basi. Indak lakang karano
paneh, indak lapuak karano hujan, dibubuik ndak layua, diansak ndak mati. Nan
dikatokan cupak buatan; buatan Niniak jo Mamak sarato urang cadiak
pandai. Sapakaik mangkoknyo namuah, saiyo mangko manjadi, manjadi padoman di
nan banyak. Nan dikatokan kato nan ampek; duo kato dari Datuak
Katumangguangan; partamo kato pusako, kaduo kato
hakikaik. Nan dikatokan kato pusako; nan indak dapek dianjak,
indak buliah dipaliang. Jikok dianjak kato nantun; ditahan lukah di
banda, ditahan dibangkik-bangkik. Kalau dirusak kato nan bana, ubek jadi
panyakik. Ibaraiknyo, tambun batu, balimbek putiah di dalamnyo. Aratinyo
samo jo sumpah kawi; ka ateh indak bapucuak ka bawah indak baurek, di
tangah-tangah digiriak kumbang. Di dunia kito sangsaro, di akhiraik mandapek
azab. Nan dikatokan kato hakikat; nan bahadist badalil, bakieh
baijma’, adaik nan basandi syara’, syara’ basandi kitabullah. Kok
lai tapakai nan baitu, di dunia kito salamaik, di akhirat mandapek syafa’ah.
Duo kato nan barasal dari Datuak Parpatih Nan Sabatang; partamo kato
dahulu, kaduo kato kamudian.
Nan dikatokan kato dahulu; kato Panghulu
nan sabananyo, satitiak namuah jadi lawuik, sakapa namuah jadi gunuang. Ka suri
tauladan kain, ka cupak tauladan batuang, iyo di anak kamanakan, manjadi undang
di Panghulu. Bakato manuju bana, bajalan manuju bateh, bana di adaik jo pusako,
batehnyo hadist jo dalil. Nan dikatokan kato kamudian; yaitu kato
nan bacari, manuruik kato sapakaik, sarato rundingan nan saiyo. Batapatan
nan jo itu, takana pulo kami jo anak-kaminakan kami, sasuai pulo jo pituah
Angku: Ramo-ramo si Kumbang Janti, Katik Endah pulang bakudo. Patah
tumbuah hilang baganti, pusako tatap di nan punyo (gala pusako).
Anak itiak anak angso, dibari batali aka. Jikok ketek dibari namo, lah gadang
tantu dibari gala (gala mudo). Di ketek kaminakan kami ko
banamo......., dan kini sapakaik kami bari gala....... Mintak dibaokan ka
labuah nan golong, ka pasa nan rami dek Angku basamo-samo mah.
Kritik dan Sarannya silakan
min_Latn ace_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn zsm_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn ind_Latn