Makan Sumpah
Carito si Samiak jo si Mayin
Padang Ekspres • Minggu, 15/04/2012 12:03 WIB • (*) • 186 klik
Sajak samulo pulang ka kampuang, niat si Mayin sangek mulie. Inyo ka manyusun nagari nan lah pacah-pacah ulah adonyo kapalo desa. Kini inyo lah duduak tapiliah jadi anggota Dewan Perwakilan Anak Nagari. Lah duo maso Mayin jadi dewan kampuang. Tapi alun ado nan nampak hasia kakok karajonyo dek urang rami.
“Lah sandek kamari bedo Miak,” kecek Mayin mangaluah ka Samiak konco areknyo, sasudah sumbayang insya di surau lurah.
“Apo mukasuk kawan? Apo nan sandek? Apo pulo nan bedo?,” tanyo Samiak manarawang.
“Lah samo sajo sawah jo pumatang. Ladang indak bamintalak do lai,” kecek Mayin sambia maansua bajalan ka labuah sampik.
“Alun tabayang dek waden lai kanti. Aa tu nan kanti katokan. Tenggih bana istilah kanti mah,” tanyo Samiak mangarinyik an kaniang di tangah jalan kalam.
“Niniak mamak, angku palo, cadiak pandai sarato bundo kanduang, lah kasadonyo nak mamakai pitih kas nagari. Baa pulo ka mambangun kalau takah iko taruih manaruih,” kecek Mayin jo suaru malasia.
Samiak, nan maso ketek layi rajin baguru adat, mulai manangkok, “Baa takah tu bana kini kawan?,” tanyo Samiak kutiko lah ampia tibo di simpang jalan gadang.
“Bia di nagari, bia di negara lah samo sajo panyakik, nampak dek waden. Kalau dipikia sadonyo, bisa-bisa awak tenggen dibueknyo Miak. Sabab lah ka sadonyo urang indak bamalu. Caliak dek waang, tukang angkek, guru-guru honor, urang bapangkek, malah urang bajubah bagai, sadonyo mintak naiak an upah jo gaji,” kecek Mayin.
“Pa biya sajolah Yin. Suko ati nyo lah. Urang tu bak kato inyo lah. Nan kini waden mandanga kaba di lapau simpang, masyarakat manyasa mamiliah waang jadi anggota dewan,” kecek Samiak sambia baganjua bajalan mandaului Mayin.
“Ehhhh Miak, tunggu lu. Waang sudah maagiah bola tangguang ka waden, langsuang sajo payi. Aaa kecek urang tadanga dek waang? Manga juo waden lai...?,” tanyo Mayin jo suaro agak kareh.
‘“Kato urang waang ndak manapati janji!,” kecek Samiak.
“Janji nan maa, cubolah sabuk an. Sangko waden alah salasai sadonyo. Janji-janji apo juo lai. Banyak bana etongan pareman ko mah, kanai tangan beko lai,” jawek Mayin mulai naiak darah.
“Dulu waang ka mamerai an uang sikola. Sudah tu ka maubek nan sakik. Kini banyak nan paralu dibiayia dek anak sikola. Banyak pulo walimurid nan sakik. Waang anok-anok sajo. Ba itu kecek urang kampuang,” kato Samiak.
“Pakaro uang sikola. Lah jaleh SPP indak mambayia. Pakaro baubek, sia nan sakik datanglah ka waden nak den ubek,” jawek Mayin makin dareh.
“Indak SPP nan dikaluahan dek walimurid do kawan. Tapi uang inyak itu, nan dimintak walikelas parintah kapalo sikola. Ado uang iyuran receh, namonyo gedus: gerakan duo ratus. Nyatonyo dimintak ka murid limoratuh sahari. Tapi kalau diagiah limoratuh, guru-guru mangecek anak anak tu pilik. Beko dicatatnyo. Kalau ado nan mambayia tigo ribo dicatatnyo pulo di buku nan lain. Ba itu kecek urang,” kato Samiak.
“Kok itu, iyo waden indak tawu do. Itu galeh palo sikola tu mah, bia sajolah. Bilo lo lai ka nyo kaokan silek taralak tu. Nan lain apo lai Miak?,” tanyo Mayin.
“Nan lain, kato urang tu, ado pulo guru nan mambuek diktat bahan aja. Diktat tu dijuanyo ka murid. Tapi haragonyo lai ndak maha bana do, saharago upah poto kopi jo manjilid tambah ujuang labo setek,” kecek Samiak.
“Kok itu lah biaso tu mah. Dima pulo anak-anak kamancari bahan aja surang. Untuang layi amuah guru tu mambuek poto kopi. Ijan sadonyo dicakarawi iduk urang. Bia sajolah. Nan ma nan kamanambah pancarian kalau lai ado jalannyo bia sajolah, “ jawek Mayin takah urang partai mambela kawan.
Pakaro masyarakat banyak nan sakik baa? Kecek waang dulu ka waang ubek. Maa nyo janji waang tu?,” tagiah Samiak.
“Sia nan sakik. Molah waden ubek,” jawek Mayin.
“Maa lo bisa waang maubek, waang indak mantari bagai do mah!,” kecek Samiak.
“Waden maubek hanyo mancaliak muko urang sajo. Waden tawu apo sakiknyo. Waden agiah manto-manto limau kapeh karambia mudo, tambah talua ayam manisan labah, alah salasai mah,” jawek Mayin pasti takah ahli apoteker.
Samiak manggelang geleang mandanga tutua jawek lapeh, kawan nyo tu. “Kini waden tanyo ka waang apo panyakik waden ? Cubo jawek kok yo dukun waang?,” tanyo Samiak mauji.
“Waang sakik kan pareh. Aratinyo makin patang makin dareh. Makan sacupak bareh. Karajo indah jaleh. Arato pusako bisa tandeh,,” jawek Mayin.
“Apo tu ka ubeknyo? Lai pandai waang mancarian ramuan?,” tanyo Samiak.
“Ubeknyo, kabau baranak jawih manyusu. Aratinyo piliah sajo dek waang apo nan katuju,” jawek Mayin takah urang sambah manyambah.
“Apo pantang ubek waden ?,” tanyo Samiak.
“Pantang ubek waang, jua bali karak tampuruang. Aratinyo, kalau mambali piti ijan digantauang. Sudah tu pamatang di tapi ayia, kalau ba utang capek mambayia,” jawek Mayin manyindia.
“Iyo lah cadiak waang sajak manjadi anggota dewan ko mah,” kecek Samiak mamuji kawannyo tu. “Dari ma waang mandapek ilemu sabanyak tu,” tambah Samiak.
“Waden banyak mambaco di pustaka nagari. Kapatang ko waden mambaco buku parjuangan,” jawek Mayin.
“Apo isinyo tu kawan?,” tanyo Samiak.
“Dulu ruponyo pamarentah dibantu dek rakyat mambali duo buah kapa tabang. Nan ciek sawulawah namonyo dibalian dek urang Aceh. Nan ciek layi namonyo afroanson dibalian dek urang Minang,” jawek Mayin.
‘Agak ati waang, baa mako amuah rakyat baiyua mambalian kapa tabang tu?,” tanyo Samiak.
“Daulu urang mamarentah tu sabana jujur. Makonyo apo sajo disabuknyo ka rakyat. Langsuang ditanggapi masyarakat. Indak ado piti pambali kapa tabang, dibukaknyo dek amai-amai kaluang jo subangnyo,” kecek Mayin.
“Kini baa nampaknyo Yin?,” tanyo Samiak.
“Kini lah runyam kawan. Aaa sajo nan dibuek dek pamarentah ko, langsuang dicuragai dek mukhaluak nagari ko. Tamasuak waang. Rajin bana mampatutuakan waden dakek nan rami di lapau simpang,” jawek Mayin.
“Indaaaak kawan..Waden hanyo mangatokan ka urang-urang, banyak proposal nan waang buek tapi ndak jaleh payi pitinyo. Dulu kecek waang untuak mambangun surau ado dana aspirasi. Sudah tu lah anaiang sajo. Waden ka waang bantu pulo modal mangaleh ketek-ketek, waang agiah duo kali, kini lah aniang pulo. Itu sajonyo nan waden sabuk an ka urang kampaung,” kecek Samiak takah urang ndak basalah.
“Itu namonyo waang asuang pitanah,” pinteh Mayin tarabo.
“Waang makan sumpah....!,” baleh Samiak sakanainyo.
“Kalera waang, ...kawan hantu waang mah...Diagiah piti waang sanang. Lah sandek iyuran waang mangarengkang, tumbuang,” rutok Mayin sambia marantang tangan andak manampa Samiak. Ruponyo Samiak lah lanyok dalam kalam sambia galak-galak ketek........
Dikarang dek: Ampera Salim
[ Red/Redaksi_ILS ]
min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn