Bangso turk
Bangso Turk adola rumpun gadang atau gabuangan kalompok etnis nan mahuni wilayah sabalah utara, tangah, jo barat Eurasia dan babahaso Turki nan tadiri dari banyak dialek.[9] Istilah Turk marepresentasian sabuah ethnolinguistik jo linguistik nan gadang maliputi babagai masyarakaik sarupo Kazakh, Uzbek, Kyrgyz, Uyghur, Azerbaijani, Turkmen, Turki, jo nan lain juo marujuak pado masyarakaik nan hanyo tasiso dalam sejarah sarupo Xiongnu, Kipchaks, Avar Eurasia, Bulgar, Hun, Seljuk, Khazar, Ottoman dan Timurid.[9][10][11]
Sabagian gadang urang Turk mamiliki asa usua dari Asia Tengah, yaitu Pagunuangan Altai dan bahasa Turk alah manyeba luweh lewat migrasi jo invasi.Kini ko Bangsa Turk taseba di Asia Tengah Semenanjung Anatolia, wilayah Balkan, Padang Siberia jo Eropa Timur. Arti kato Turk iolah palinduang kapalo, namun dapek juo barasa dari kato Tur nan marupokan cucu Nabi Nuh. Istilah Turk marujuak pado suku atau masyarakaik Turk nan labiah spesifik, yaitu Bangso Turki nan mandiami nagori Turki, Nan marupokan anggota bangso Turk nan populasinyo gadang.
Kini ko, tadapek 6 Nagori Turk berdaulat, yaitu Turki, Azerbaijan, Kazakhstan, Kirgizstan, Turkmenistan & Uzbekistan. Tadapek juo daerah sub-nasional nan dihuni dek Bangso Turk sarupo Tatarstan, Bashkortostan, Chuvashia, Sakha, Karachay-Cherkessia, Kabardino-Balkaria, Khakassia & Tuva di Rusia, Gagauzia di Moldovo, Krimea di Ukraina juo Xinjiang di Cino. Kazakhstan marupokan nagori bangso Turk nan paliang luweh wilayahnyo, sadangkan Turki marupokan nagori Turk jo populasi nan tabanyak.
Bahaso[suntiang | suntiang sumber]
Penyebaran[suntiang | suntiang sumber]
Bahaso bangso Turk marupokan rumpun bahaso dari sakitar 30 bahaso, digunoan di wilayah nan luweh mulai dari Eropa Timur jo Mediterania, hinggo Siberia jo Manchuria sampai ka Timur Tangah. Sakitar 170 juta urang mamiliki bahaso Turki sabagai bahaso ibu inyo.[12] Tambahannyo 20 juta urang mangecek bahaso Turki sabagai bahaso kaduonyo. Bahaso Turki jo jumlah pangecek paliang gadang iolah urang Turki, atau urang Turki Anatolia, nan tamasuak kadalam 40% dari sadoalah pangecek bahaso Turki.[13] Labiah dari sapartigo etnis bangso Turk iolah urang Turki, nan sabagian gadang tingga di wilayah nan sabananyo dulunyo wilayah nan didominasi Dinasti Usmaniyah, di Eropa Selatan jo Timur sarato Asia Barat; sarato di Eropa Barat, Australia jo Amerika sabagai akibek dari imigrasi Siso urang Turki tapusek di Asia Tangah, Rusia, Kaukasus, Cino jo Irak Utara.
Rumpun bahaso Turki sacaro tradisional dianggok sabagai bagian dari rumpun bahaso Altai nan diusulan.[14]
Alfabet[suntiang | suntiang sumber]
Alfabet bahaso Turki adolah kumpulan alfabet nan takaik jo huruf (sabalumnyo dikenal sabagai rune), nan digunoan untuak manulih sabagian gadang bahaso Turki. Prasasti dalam huruf Turki ditamuan di Mongolia. Sabagian gadang Prasasti nan diawetkan batanggal antaro abad ka-8 jo ka-10 Masehi.
Naskah kuno Turki indak sarupo naskah tipologi nan lainnyo, indak mamiliki palaeografi nan saragam sarupo misalnyo, rune Gotik nan takenal jo keseragaman bahaso jo paleografinyo nan luar biaso.[15] Alfabet Turki dibagi manjadi ampek kalompok, nan paliang takenal adolah versi Orkhon dari grup Enisei. Aksara Orkhon adolah alfabet nan digunoan dek Göktürks dari abaik ka-8 untuak marekam bahaso Turki Kuno. Nan salanjuiknyo digunoan dek Kekaisaran Uyghur; varian Yenisei diketahui dari prasasti Kirgistan abaik ka-9, jo kamungkinan mampunyoi sepupu di Lembah Talas di Turkestan jo aksaro Hongaria Kuno abaik ka-10. Irk Bitig adolah ciek-cieknyo teks manuskrip langkok nan dikatahui ditulih dalam aksaro Turki Kuno.[16]
Daftar suku Turk[suntiang | suntiang sumber]
- Kelompok Bangso Turk nan ala punah
- Az
- Dingling
- Bulgars
- Esegel
- Barsils
- Alat
- Basmyl
- Onogurs
- Saragurs
- Sabirs
- Shatuo
- Ongud (from Shatuo)
- Göktürks
- Oghuz Turks
- Kanglys
- Khazars
- Kipchaks
- Kurykans
- Kumans
- Pechenegs
- Karluks
- Tiele
- Turgesh
- Tukhsi
- Yenisei Kirghiz
- Chigils
- Toquz Oghuz
- Orkhon Uyghurs
- Yagma
- Nushibi
- Duolu
- Kutrigurs
- Utigurs
- Yabaku
- YuebanKutipan rusak: Tag
indak sah;
rujuakan indak banamo harus ado isi
- Bulaqs
- Xueyantuo
- Torks
- Chorni Klobuky
- Berendei
- Yemeks
- Naimans (partly)
- Keraites (partly)
- Merkits (partly)Kutipan rusak: Tag
indak sah;
rujuakan indak banamo harus ado isi
- Uriankhai (partly)Kutipan rusak: Tag
indak sah;
rujuakan indak banamo harus ado isi
Galeri[suntiang | suntiang sumber]
Para ulama Bashkir dari Bashkortostan menjamu Vladimir Putin
Urang suku Kyrgyz sadang membaco puisi
Panari dari suku Chuvas.
Chaim Hezekiah Medini, Rabi Yahudi dari suku Krimchak
Anak ketek Turkmen jo adiaknyo dari Afganistan
Dukun Tuva
Pamburu dari suku Qashqai dan istrinyo di Iran
Urang-urang Khakas
Gadih Uyghur (RRC)
Etnis Uzbek
Sakalompok padusi tatar di Kaukasus, Rusia
Anak ketek panunggang kudo Karakalpak di Karakalpakstan, Uzbekistan
Anak ketek Turki
Rujuakan[suntiang | suntiang sumber]
- ↑ Ethnic people groups of the Turkic peoples
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html#People Archived 2007-06-12 di Wayback Machine. CIA World Factbook Turkmenistan
- ↑ "CIA World Factbook Afghanistan". Diarsipkan dari versi asli tanggal 2016-07-09. Diakses tanggal 2011-02-12.
- ↑ UNHCR: Census of Afghans in Pakistan
- ↑ "Results / General results of the census / National composition of population". All-Ukrainian Census, 2001. 2001. Diarsipkan dari versi asli tanggal 2010-11-21. Diakses tanggal 2007-08-05.
- ↑ Para Gagauz di delta Sungai Danube, para Chuvash di daerah Volga, dan para Yakut serta beberapa bangsa Turk di Siberia beragama Kristen Ortodoks.
- ↑ Para Tuvan di Siberia dan Uighur Kuning di Provinsi Gansu, Tiongkok beragama Buddha.
- ↑ Para Karaim di Eropa Timur beragama Yahudi.
- ↑ a b Turkic peoples, Encyclopædia Britannica, Online Academic Edition, 2008
- ↑ "Timur Diarsipkan 2008-06-30 di Wayback Machine.", The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition, 2001-05, Columbia University Press.
- ↑ Encyclopaedia Britannica article: Consolidation & expansion of the Indo-Timurids, Online Edition, 2007.
- ↑ Turkic Language family tree entries provide the information on the Turkic-speaking populations and regions.
- ↑ Katzner, Kenneth (March 2002). imprint of Taylor & Languages of the World, Third Edition. Routledge, an Francis Books Ltd. ISBN 978-0-415-25004-7
- ↑ Turkic peoples, Encyclopædia Britannica, Online Academic Edition, 2008
- ↑ Vasiliev D.D. Graphical fund of Turkic runiform writing monuments in Asian areal, M., 1983, p. 44
- ↑ Tekin 1993, p. 1
als_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn hun_Latn kac_Latn nno_Latn nld_Latn gaz_Latn bjn_Latn ltg_Latn bos_Latn pag_Latn tgl_Latn kac_Latn eng_Latn tur_Latn lim_Latn jav_Latn ltg_Latn est_Latn ltg_Latn lua_Latn luo_Latn isl_Latn epo_Latn vie_Latn som_Latn tur_Latn nya_Latn crh_Latn fao_Latn taq_Latn lua_Latn ceb_Latn ewe_Latn war_Latn fij_Latn zsm_Latn min_Latn min_Latn fij_Latn yor_Latn eng_Latn uzn_Latn hun_Latn tur_Latn pag_Latn fra_Latn bjn_Latn min_Latn min_Latn bjn_Latn min_Latn min_Latn min_Latn ind_Latn min_Latn min_Latn ind_Latn min_Latn ace_Latn min_Latn sun_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn eng_Latn zho_Hans ind_Latn eng_Latn eng_Latn ind_Latn ind_Latn ind_Latn eng_Latn ban_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn isl_Latn