Sungai
Sungai, Sei, atau Batang Aia adolah aliran aia nan gadang jo mamanjang nan mangalia sacaro taruih manaruih dari hulu (sumber) ko hilia (muaro)
Sungai juo ado nan ado di bawah tanah nan disabuik underground river. Misalnyo sungai bawah tanah di goa hang soon dong di Vietnam, sungai bawah tanah di Yucatan Meksiko, sungai bawah tanah di goa pindul Filipina
Pado babarapo kasus, sabuah sungai sacaro sadarano mangalia marasok ka dalam tanah sabalun manamukan badan aia lainnyo. Jo malalui sungai marupokan caro nan biaso bagi aia hujan nan turun di darek untuak mangalia ka lauik atau tampuangan aia nan gadang sarupo danau. Sungai tadiri dari babarapo bagian, bamulo dari mato aia nan mangalia ka anak sungai. Babarapo anak sungai akan bagabuang untuak mambantuak sungai utamo. Aliran aia biasonyo babatehan jo saluran batabing di sabalah suok jo kida. Pangujuang sungai di mano sungai batamu lauik disabuik muaro sungai.
Sungai marupokan salah satu bagian dari siklus hidrologi. Aia dalam sungai umumnyo takumpua dari presipitasi, co hujan, ambun, mato aia, limpehan bawah tanah, jo di babarapo nagara tatantu aia sungai juo barasa dari lelehan es / salju. Salain aia, sungai juo mangalirkan sedimen jo polutan.
Utamonyo manfaat sabuah sungai adolah untuak irigasi patanian, bahan baku aia minum, sabagai saluran pambuangan aia hujan jo aia limbah, bahkan sabananyo potensial untuak dijadikan objek wisata sungai. Di Indonesia kini ado 5.950 daerah aliran sungai (DAS).
Jinih sungai[suntiang | suntiang sumber]
Sungai manuruik jumlah aianyo dibedakan :
- sungai permanen - iyolah sungai nan debit aianyo sapanjang taun relatif tetap. Contoh sungai jinih ko adolah sungai Kapuas, Kahayan, Barito, jo Mahakam di Kalimantan. Sungai Musi jo Indragiri di Sumatera.
- sungai periodik - iyolah sungai nan pado wakatu musim hujan aianyo banyak, sadangkan pado musim kemarau aianyo saketek. Contoh sungai jinih ko banyak tadapek di pulau Jawa misalnyo sungai Bengawan Solo, jo sungai Opak di Jawa Tangah. Sungai Progo jo sungai Code di Daerah Istimewa Yogyakarta sarato sungai Brantas di Jawa Timur.
- sungai intermittent atau sungai episodik - iyolah sungai nan mangaliakan aianyo pado musim pangujan, sadangkan pado musim kamarau aianyo kariang. Contoh sungai jinih ko adolah sungai Kalada di pulau Sumba jo sungai Batanghari di Sumatera
- sungai ephemeral - iyolah sungai nan ado aianyo hanyo pado wakatu musim hujan. Pado hakekaiknyo sungai jinih ko hampia samo jo jinih episodik, hanyo sajo pado musim hujan sungai jinih ko aianyo alun tantu banyak.
Sungai manuruik genetiknyo dibedakan :
- sungai konsekwen iyolah sungai nan arah alianyo saarah jo kamiriangan lereang
- sungai subsekwen iyolah sungai nan alia aianyo tagak luruih jo sungai konsekwen
- sungai obsekwen iyolah anak sungai subsekwen nan alianyo balawanan arah jo sungai konsekwen
- sungai insekwen iyolah sungai nan alianyo indak taratur atau tarikek dek lereang daratan
- sungai resekwen iyolah anak sungai subsekwen nan alianyo saarah jo sungai konsekwen
- sungai andesen iyolah sungai nan kakuatan erosi ka dalamnyo mampu mangimbangi pangangkatan sungai lapisan batuan nan dilalui
- sungai anaklinal iyolah sungai nan arah alianyo mangalami parubahan karano indak talok mangimbangi pangangkatan batuan
Manurik sumber aianyo :
- sungai hujan iyolah sungai nan barasa dari aia hujan, sungai ko banyak dijumpoi di Pulau Jawa jo kawasan Nusa Tenggara
- sungai gletser iyolah sungai nan barasa dari malelehnyo es, sungai ko banyak dijumpoi di nagara nan baiklim dingin umpamonyo Sungai Gangga di India dan Sungai Phein di Jerman
- sungai campuran iyolah sungai nan barasa dari aia hujan jo lelehan es, dapek dijumpoi di Papua contohnyo Sungai Digul jo Sungai Memberano
Istilah sungai dalam bahaso-bahaso daerah[suntiang | suntiang sumber]
Sungai disabuik dalam baragam istilah di Indonesia:
- Krueng (Bahaso Aceh)
- Binanga (Bahaso Batak)
- Aek, Air, Aie, Batang, atau Sei (Bahaso Melayu)
- Way (bahasa Lampung)
- Batang Banyu (Bahaso Banjar)
- Batang, Danum (Bahaso Ngaju)
- Walungan, Susukan (Bahaso Sunda)
- Bengawan, Kali (Bahaso Jawa)
- Tukad (dibaca /ʈukad/, Bahaso Bali)
- Kokok (Bahaso Sasak)
- Salo/Salu (Bahaso Bugih-Makassar)
Rujuakan[suntiang | suntiang sumber]
Caliak Pulo[suntiang | suntiang sumber]
Pautan lua[suntiang | suntiang sumber]
- Media tantang Sungai di Wikimedia Commons
min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn bjn_Latn min_Latn sun_Latn min_Latn ban_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn