Gurindam Pambukaan
Jumat, 20 September 2013
KABA UMBUIK MUDO: Bapadoman kapado kaba Umbuik Mudo
Disusun dan Ditulih: Musra Dahrizal Katik jo Mangkuto
bagian 1
Sabalun gurindam pambukaan, nan banamo Dayang Daini/Minangkabau nan sarancaknyo anak randai masuak dari lua ka dalam galanggang jo balabek silek, walau buliah juo babarih sajo sambia batapuak tangan. Satibo di dalam galanggang mambuek sambah silek sasuai jo silek nan ado, mungkin juo bisa disambia-an sambah ka panonton untuak ampek suduik. Sudah tu baru mulai gurindam pambuka-an.
Gurindam Pambukaan
Ampun baribu kali ampun
Rila jo maaf dikandak-i
Rundiang jo langkah kok nyo ragu
Nan mananti urang panyantun
Kami nan datang bagadang hati
Itu nan tuah di pangulu
Di ... randai disusun
Di dalam kota/kab…
Di... sasaran kami
Sapuluah jari kami susun
Pado panonton nan basamo
Randai dimulai hanyo lai
Keterangan
Kato-kato untuak gurindam Dayang Daini nan di ateh ko, tadiri dari duobaleh barih, tabagi pulo dari ampek kalompok. Ciek kalompok tadiri pulo dari tigo barih, kasadonyo tu buliah diganti atau dituka samo sakali jo nan ado ditampek sasaran kito surang-surang, atau dituka jo nan diajaan guru di sasaran kito. Kalau nan iko ka dipakai, mako pado titiak-titiak nan ado tu ditambah jo namo nagari namo kota atau kabupaten, baru kudian namo jorong tampek sasaran kito barandai. Kalau gurindam Dayang Daini ko alah salasai dilaguan, mako sasudah gurindam Dayang Daini, anak randai dibao tagak dek tukang gore untuak mambuek legaran, kalau bisa sambia manampak-an langkah silek. Sasudah anak randai duduak, barulah masuak sapatah kato atau sakapua siriah. Di bawah ko, kito mambuek-an pangkanyo sajo, tambahannyo tasarah kapado palatiah randai di daerah kito surang-surang, atau buliah juo diganti samo sakali, ijan tapaku kapado nan alah diagiahan contohnyo, dek adaik salingka nagari.
Sapatah Kato/Sakapua Siriah
Assalamu’alaiku wr. Wb.
Mano panonton nan basamo
Iyolah datuak jo pangulu
Sarato alim jo ulama
Baiak pun manti jo pandito
Langkok sagalo cadiak pandai
Nan mudo arih budiman
Hulu balang pagaran kokoh
Bundo kanduang samo di dalam
Dalam saruan kami juo
Gadang indak tasabuik gala
Ketek indak taimbau namo
Dilingkuang sambah kasadonyo
…tambah nan katuju…
………………………………...
Hap...Tah ...Tih…
Sasudah sapatah kato/sakapua siriah, anak randai dibao tagak dek tukang gore jo galombang/balabek silek. Kutiko anak randai alah bajalan dalam legaran baru disambuang jo gurindam legaran nan partamo, biasonyo simarantang namo lagunyo, buliah nan randah atau nan agak tinggi, nan baujo mamulainyo.
Gurindam Legaran 1
Nan akiraik kasalamonyo
Sipaek iman tahan dayoan
Warih dek datuak nan baduo
Dimintak sunyi nan basamo
Nak kami bukak pakabaran
Iyo ka diri Umbuik Mudo
Umbuik Mudo kami curaikan
Jo diri Puti Galang Banyak
Anak rang ranah Kampuang Aua
Pado wakatu maso itu
Tunbuah pikiran dek mandehnyo
Takana anak nan lah gadang
Dek si Umbuik bak cando ragu
Bujang diimbau dek mandehnyo
Sadang bahandai jo babincang
Ap…Tah...Tih...
Keterangan
Sabalun anak randai nan balegaran duduak, mandeh jo ayah si Umbuik Mudo alah masuak ka dalam legaran. Untuak si Umbuik Mudo kalau inyo sato bamain dalam legaran, inyo tagak sasudah diimbau dek mandehnyo, buliah dianta jo tapuak tangan sajo, kalau Umbuik Mudo indak sato main dalam legaran, Umbuik Mudo tatap barado dilua legaran, mako sasudah diimbau dek mandehnyo baru masuak ka dalam. Untuak mampasingkek wakatu, Umbuik Mudo alah siap di tapi legaran, untuak ma-antanyo masuak caronyo tatap samo, buliah jo tapuak tangan sajo kalau wakatu singkek, buliah juo jo galombang silek kalau wakatu cukuik panjang, sudah tu baru bakato-kato.
Mandeh Umbuik Mudo (1-1)
Nak kanduang si Umbuik Mudo
Ubek jariah palarai damam
Anak kamari sakutiko
Kami nak barang dikatoan
Umbuik Mudo (2-1)
Manolah mandeh kanduang ambo
Sarato ayah kanduang diri
Apokoh sabab karanonyo
Ambo diimbau musim kini
Ampun baribu kali ampun
Barilah maaf badan ambo
Jari sapuluah ambo susun
Kato bana disabuik juo
Dek ayah cubo bari tarang
Nak jan ambo bahati ragu
Hati di dalam naknyo sanang
Nak tampak jalan bakeh lalu
Rundiang tasarah pado ayah.
Ayah Umbuik Mudo ( 3-1)
Nak kanduang si Umbuik Mudo
Mangkonyo anak kami imbau
Ado dek kami nan takana
Siang lah jadi angan-angan
Lah malam tak namuah lupo
Bak duri di dalam dagiang
Bak tulang dalam rakuangan
Kini taraso-raso juo
Danga dek Buyuang ayah tarangan
Buyuang kan dapek mampacamin
Aluran badan diri ayah
Liek pandangi lah dek anak
Ayah baransua tuo juo
Kok tuo lah bak tuo pisang
Mananti tabangan tibo
Kok mati ayah dek takadia
Ajalullah bilangan sampai
Dunia baraliah ka akiraik
Taganang aia panalakin
Tasirah tanah pangalian
Samalam maik dalam kubua
Ayah diupek urang juo
Sayang ka Buyuang alun sampai
Itulah sabab karanonyo
Mangko anak diimbau bana
Jan Buyuang tagamang isuak
Sapaningga ayah kok pai
Jan geneang karano budi
Jan cacek karano laku
Budi ditanai jo kurenah
Langkah dibidiak jo ilimu
Nan ilimu kito di Minang
Adaiknyo anam parakaro
Partamo cupak usali
Kaduo cupak buatan
Katigo kato pusako
Kaampek kato mupakaik
Kalimo kato daulu batapati
Kaanam kato kudian kato bacari
Di dalam adaik nan anam
Iyolah tabagi ampek
Partamo adaik dipakai
Nan kaduo cupak diisi
Katigo limbago nan dituang
Kalau (ki) to bilang nan kaampek
Jalan nan pasa nan baturuik
Labuah nan goloang nan batampuah
Suri tarantang nan batanun
Aia taganang nan basauak
Sabuah lai anak kanduang
Adaiknyo anak laki-laki
Di dalam alam Minangkabau
Iyo bana bak kato urang
Niniak mamak di pintu utang
Kamanakan di pintu baia
Mati ayah bakalang anak
Mati anak bakalang budi
Pambangkik batang tarandam
Panjapuik piutang lamo
Paapuih malu di kaniang
Panapiak mato padang
Ka panantang mato hari
Ka palawan dunia urang
Itunyo pasan dari ayah
Ba-apo pikiran Buyuang
Lahia jo batin nak jan guyah
Pataguah iman nak kanduang
Bapaham Buyuang tantang itu.
Umbuik Mudo (4-1)
Mandanga pitua dari ayah
Padoman hiduik tiok hari
Sabarih indak ka diubah
Di simpan dalam runggo hati
Siang diambiak ka patungkek
Malam diambiak ka pakalang
Disimpai dikabek arek
Kapadoman malam jo siang
Kalau di badan diri ambo
Batimbang bumi jo langik
Bakumpa luluak jo karang
Kiamaik dunia nan piatu
Caia narako katujuahnyo
Ambo nan indak ragu lai
Ndak kalupo siang jo malam
Alah ka sanang hati ayah
Ayah Umbuik Mudo (5-1)
Nak kanduang sibiran tulang
Palengah ibu jo bapo
Sanang hati bukan kapalang
Pangaja ayah batarimo
Sabuah lai anak kanduang
Nan takana-kana dek ayah
Dek rang minang suko marantau
Kok Buyuang karantau isuak
Garih nasib siapo tau
Ibati budi katajua
Sayangi paham ka tagadai
Langkah jan salelo kaki
Mahawai jan sapanjang tangan
Ingek awa kanalah akia
Hiduik di dunia ndak kalamo
Rago mananti pajanjian
Salangkah kaki balangkahan
Lah salangkah dunia nan tingga
Sakali angok diangok-an
Sa-angok akiraik kito jalang
Bogo dipikia walau indak
Ajalullah katibo juo
Danga di Buyuang bunyi pantun
Pancaringek di tapi aia
Lah mati mangko babuah
Lauik sati rantau batuah
Alah kajaleh tu dek Buyuang
Mandeh Umbuik Mudo (6-1)
Kok hanyo rundiangan ayah tadi
Ka tukuak tambahnyo dari mandeh
Bapadok hiduik di nagari
Kito jan urang pandang leceh
Nak kanduang si Umbuik Mudo
Kalau lah mandeh bapambari
Buyuang kan alun bausaho
Jalehan karajo kini-kini
Rundiangan ayah lah didanga
Kok nan adaik iyolah laku
Nan pusako iyolah kato
Kalau tapakai nan baitu
Kito tapuji salamonyo
Dibuek nan lamak di awak
Nan katuju pulo dek urang
Asah bakisa tampek tagak
Kito tasisiah samo gadang
Marangkuah tunggua ka dado
Rangkuahlah ka badan awak
Timbang ka badan urang lain
Kok nan kalamak di awak sajo
Nan diurang sagalo indak
Kito bacacek lahia batin
Kini baitu hanyo lai
Ka Buyuang rundiang disarahan
Piliah karajo nan katuju
Nak asah buek bapandangi
Bialah kami mamikia-an
Usah bak cando urang ragu
Apo pikiran anak kanduang
Umbuik Mudo (7-1)
Rundiang talayang tantang alua
Bapikia ambolah ragu
Rumik bedo raso malulua
Mamiliah karajo nan katuju
Sabab baitu kato ambo
Manuruik pikiran ambo surang
Kalau ka jadi rang ka sawah
Sayang ka pangkua jo tambilang
Nan bancah tanami baniah
Kolam dibuek di nan lakuang
Nan kareh buek ka ladang
Pabanyak itiak jo ayam
Pagapuak jawi jo kabau
Dapek marancah tangah sawah
Kokoh jo alaik jo pakakeh
Tau dimakan mato bajak
Tau disingka nan bapiuah
Babadan batulang kuaik
Indak katalok tu dek ambo
Kalau ka jadi rang panggaleh
Lah jaleh bapokok banyak
Panuruik pakan katujuahnyo
Nan tau jo labo rugi
Jaleh harago turun naiak
Pandai manahan angek dingin
Bagarak bareh di Piaman
Awak lah tau haragonyo
Walau bak mano pasakitan
Indak karusak rumah tanggo
Liek pandangi lah dek mandeh
Di dalam koto nagari ko
Gak surang ndak ado rang mangaleh
Sabab tapacik dek rang kayo
Kok ambo jadi dubalang
Nan tagak di pintu mati
Kabenteang dusun jo taratak
Kapaga koto jo nagari
Manjago urang lalu linteh
Siang lalok malam bajago
Nan pandai lalok sadang tagak
Bisa makan sadang balari
Karih tacabuik musuah tibo
Padang ta-ayun lawan datang
Nak aman koroang jo kampuang
Kalau diagak jo pikiran
Indak nan talok ciek juo
Ka ayah jo mandeh disarahan
Apo karajo untuak ambo
Ma-alum mandeh tantang itu.
Mandeh Umbuik Mudo (8-1)
Kalau lah itu nan tacinto
Ka kami rundiang disarahan
Antah kok angan mandeh sajo
Nak kanduang cubo simak-an
Cari pusako nan tak habih
Pakai-an nan tak kalapuak
Talago nan tak namuah panuah
Bulak-an nan tak namuah kariang
Diaru mangkonyo janiah
Dilalah ka pucuak bulek
Nak basuo jo urek tunggang
Kalilah kaurek tunggang
Nak basuo jo pucuak bulek
Itu nan patuik Buyuang cari
Buyuang oi pailah mangaji
Dilahia silek nan ang tuntuik
Dibatin carilah ilimu
Samo dicari kaduonyo
Tuntuik ilimu sajak ketek
Dari kini sasai untuang
Sasa kudian tak paguno.
Umbuik Mudo (9-1)
Walau kok indak mandeh suruah
Lah itu juo nan diangan
Bogo lun sampai ambo rangkuah
Lah raso di tapak tangan
Ambo danga kato mandeh tadi
Duo jo diri ayah kanduang
Adok kabadan diri ambo
Pikiran baiak nan lah tumbuah
Mupahum kokoh nan lah timbua
Pado wakatu iko kini
Kutiko pikiran suni
Indak dibimbang jo nan lain
Kalau pikiran hati ambo
Lah tigo tahun sampai kini
Tunjuak sakik kalingkiang damam
Jari manih tagamang-gamang
Haram nan lain buah angan
Niaek baguru nan tabayang
Kini baitu hanyo lai
Mamintak ambo ka mandeh
Bakandak ka ayah kanduang
Kato sapatah tando suko
Rundiang sabuah tando rila
Lapeh lah ba-a badan ambo
Baguru silek jo mangaji
Ayah Umbuik Mudo (10-1)
Manolah Buyuang Umbuik Mudo
Nak kanduang sibiran tulang
Kalau lah itu nan tacinto
Kami nan indak kamalarang
Kok hanyo itu nan diangan
Kapado kami baduo
Anak mamintak karila-an
Lai ka buliah nan dicinto
Kami lapeh jo hati suci
Elok kini Buyuang bajalan
Baolah baka sacukuiknyo
Untuang basuo nan dicari
Jo doa kami mairiang-an
Kito bacarai kini nangko
Hap…Tah ...Tih …
...Lanjut ke bagian 2
Diposkan oleh Nasrul Azwar di 17.13
KATEGORI: KABAMINANG
Langganan: Poskan Komentar (Atom)
bjn_Latn ind_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn bjn_Latn bjn_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn ind_Latn ind_Latn min_Latn min_Latn ind_Latn min_Latn min_Latn taq_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn unk lus_Latn min_Latn bjn_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn bos_Latn ind_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn bjn_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn ind_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn zsm_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn ind_Latn jav_Latn min_Latn min_Latn pap_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn taq_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn zsm_Latn min_Latn min_Latn sun_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn sun_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn sun_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn war_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn bjn_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn ban_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn min_Latn lus_Latn ind_Latn min_Latn bug_Latn ind_Latn