ਤਬ ਬਜਟ ਕਿਸ ਲਿਏ ਹੋਤਾ ਹੈ ਆਲੋਕ ਪੁਰਾਣਿਕ ਕੁਛ ਦਿਨੋਂ ਪਹਲੇ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰਜੀ, ਕੇਂਦ੍ਰੀਯ ਕਰਸ਼ਿ ਮਂਤ੍ਰੀ ਜੋ ਕਹਤੇ ਥੇ, ਉਸਕਾ ਆਸ਼ਯ ਯਹ ਹੋਤਾ ਥਾ ਕਿ ਮਹਂਗਾਈ ਮੇਂ ਹਮਾਰਾ ਹਾਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਂਤਰਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਕਾਰਕ ਜਿਮ੍ਮੇਦਾਰ ਹੈਂ। ਪੇਟ੍ਰੋਲਿਯਮ ਮਿਨਿਸ੍ਟਰ ਬਤਾਤੇ ਥੇ ਕਿ ਅਂਤਰ੍ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਬਾਜਾਰ ਮੇਂ ਕਚ੍ਚਾ ਤੇਲ ਮਹਂਗਾ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ। ਇਸਲਿਏ ਹਮੇਂ ਭੀ ਮਹਂਗਾਈ ਕਰਨੀ ਪਡ़ੇਗੀ। ਹਾਲ ਕੇ ਬਜਟ ਸੇ ਪਹਲੇ ਸਬਸੇ ਬਡ़ੀ ਸਮਸ੍ਯਾ ਰਹੀ ਹੈ ਮਹਂਗਾਈ ਕੀ। ਹਾਲ ਮੇਂ ਪੇਸ਼ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਕੇ  ਮੁਤਾਬਿਕ 2010-11 ਮੇਂ ਨੌ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਕਰੀਬ ਕੀ ਬਢ़ੋਤ੍ਤਰੀ ਹੋਗੀ। ਮਂਦੀ ਸੇ ਉਬਰਨੇ ਮੇਂ ਲਗੀ ਅਰ੍ਥਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਕੀ ਸ੍ਥਿਤਿ ਪਰ ਉਤ੍ਸਾਹਿਤ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੈਕ੍ਸ਼ਣ ਹਾਲਾਂਕਿ ਯਹ ਚਿਂਤਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤ ਕਰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਕੀ ਚੀਜੋਂ ਕੀ ਮਹਂਗਾਈ ਦੂਸਰੇ ਆਇਟਮੋਂ ਤਕ ਭੀ ਜਾ ਸਕਤੀ ਹੈ। ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਮੇਂ ਏਕ ਬਾਤ ਖੁਲੇ ਤੌਰ ਪਰ ਸ੍ਵੀਕਾਰ ਕੀ ਗਯੀ ਹੈ, ਜਿਸਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਕਾ ਆਮ ਉਪਭੋਕ੍ਤਾ ਬਹੁਤ ਦਿਨੋਂ ਸੇ ਜਾਨਤਾ ਹੈ। ਵਹ ਯਹ ਬਾਤ ਹੈ ਕਿ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਮੇਂ ਸਾਫ ਤੌਰ ਪਰ ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ ਕਿ ਥੋਕ ਮੂਲ੍ਯੋਂ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰਿਟੇਲ ਮੂਲ੍ਯ ਦਸ ਗੁਨਾ ਜ੍ਯਾਦਾ ਤੇਜੀ ਸੇ ਬਢ़ਤੇ ਹੈਂ। ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਕੀ ਚੀਜੋਂ ਮੇਂ ਥੋਕ ਮੂਲ੍ਯ  ਬਢ़ੋਤ੍ਤਰੀ ਕਰੀਬ ਬੀਸ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਹੈ। ਇਸਕਾ ਦਸ ਗੁਨਾ ਕਿਯਾ ਜਾਯੇ, ਤੋ ਸਾਫ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰੀਬ ਦੋ ਸੌ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਕਾ ਇਜਾਫਾ ਏਕ ਸਾਲ ਕੇ ਅਂਦਰ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਕੀ ਚੀਜੋਂ ਮੇਂ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਸੌ ਕਾ ਮਾਲ ਤੀਨ ਸੌ ਕਾ ਬਿਕ ਰਹਾ ਹੈ। ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਮੇਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਕੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ, "ਦਿਸਂਬਰ 2009 ਸੇ ਖਾਦ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥੋਂ ਕੀ ਕੀਮਤੋਂ ਮੇਂ ਵਰਦ੍ਧਿ ਕੇ ਸਂਕੇਤ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹੈਂ. ਇਸੀ ਕੇ ਸਾਥ ਈਂਧਨ ਕੀ ਕੀਮਤ ਮੇਂ ਵਰਦ੍ਧਿ ਔਰ ਅਨ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਓਂ ਕੇ ਦਾਮ ਪਰ ਅਸਰ ਸੇ ਅਗਲੇ ਕੁਛ ਮਹੀਨੋਂ ਮੇਂ ਮਹਂਗਾਈ ਬਢ़ਨੇ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਚਿਂਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਦੇਖਕਰ ਸਾਫ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਗਠਬਂਧਨ ਕੀ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਪਨੀ  ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਕੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸੇ ਸਾਫ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਹੀਂ ਨ ਕਹੀਂ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧਾ ਗਯਾ ਹੈ। ਯਹ ਭਾਵ ਕਮ ਕੈਸੇ ਹੋਂਗੇ, ਗਰੀਬੋਂ ਕੋ ਇਸ ਸਂਬਂਧ ਮੇਂ ਰਾਹਤ ਕੈਸੇ ਦੀ ਜਾਯੇਗੀ,ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਮੌਨ ਹੈ। ਪਰ ਮਹਂਗਾਈ ਕੇ ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਕੋ ਲੇਕਰ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਮੌਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਮੇਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੀ ਗਈ ਹੈ ਪਹਲੇ ਸੇ ਬਢ़ ਰਹੀ ਮਹਂਗਾਈ ਅਗਲੇ ਕੁਛ ਮਹੀਨੋਂ ਮੇਂ ਔਰ ਬਢ़ ਸਕਤੀ ਹੈ. ਇਸ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਮੇਂ ਖਾਦ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥੋਂ ਕੀ ਪ੍ਰਬਂਧਨ ਨੀਤਿਯੋਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਪਰ ਚੀਨੀ ਜੈਸੀ ਖਾਦ੍ਯ ਸਾਮਗ੍ਰੀ ਕੇ ਬਢ़ਤੇ ਦਾਮ ਕੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀ ਗਯੀ ਹੈ। ਯਹ ਆਸ਼ਂਕਾ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਸਾਮਨੇ ਆ ਗਯੀ, ਜਬ ਬਜਟ 2010 ਨੇ ਪੇਟ੍ਰੋਲ ਡੀਜਲ ਕੇ  ਭਾਵ ਬਢ़ਾ ਦਿਯੇ ਔਰ ਏਕ੍ਸਾਇਜ ਬਢ़ਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਤਮਾਮ ਕਂਪਨਿਯੋਂ ਕੇ ਯੇ ਬਯਾਨ ਆ ਗਯੇ ਕਿ ਵੇ ਅਪਨੀ ਕੀਮਤੋਂ ਮੇਂ ਬਢ़ੋਤ੍ਤਰੀ ਕਰੇਂਗੀ। ਯੂਂ ਬਜਟ ਨੇ ਕੁਛ ਕਰ ਛੂਟੇਂ ਭੀ ਹੈਂ। ਪਰ ਯਹ ਕਰ ਛੂਟੇਂ ਸਿਰ੍ਫ ਉਚ੍ਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕੇ ਕਰਦਾਤਾਓਂ ਕੋ ਮਿਲੇਂਗੀ,ਜਬਕਿ ਮਹਂਗਾਈ ਮੇਂ ਭਾਵ ਬਢ़ੇਂਗੇ ਸਬਕੇ ਲਿਏ। ਯਾਨੀ ਰਾਹਤ ਕੁਛ ਕੋ, ਪਰ ਕਸ਼੍ਟ ਸਬਕੋ। ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਭਾਰਤ ਕੇ ਲਿਏ ਯੇ ਪੂਰੀ ਤਰਹ ਸੇ ਸਂਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਸਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦਸ ਯਾ ਉਸਸੇ ਅਧਿਕ ਹੋ ਜਾਏ ਔਰ ਵਹ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਮੇਂ ਦੁਨਿਯਾ ਕੀ ਸਬਸੇ ਤੇਜ़ ਗਤਿ ਸੇ ਬਢ़ਨੇ ਵਾਲੀ ਅਰ੍ਥਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਬਨ ਸਕਤੀ ਹੈ." ਔਰ ਯਹ ਸਬ ਤੇਜੀ ਇਸਕੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਕਹਤਾ ਹੈ  ਕਿ 2009-10 ਮੇਂ ਖੇਤੀ ਔਰ ਉਸਸੇ ਜੁਡ़ੀ ਗਤਿਵਿਧਿਯੋਂ ਮੇਂ ਦਸ਼ਮਲਵ ਦੋ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਕੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰ੍ਜ ਕੀ ਗਯੀ ਹੈ। ਬਜਟ ਨੇ ਕਰਸ਼ਿ ਵਿਕਾਸ ਕੇ ਲਿਏ 400 ਕਰੋਡ़ ਰੁਪਯੇ ਕਾ ਆਂਕਡ़ਾ ਰਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਂਕਡ़ੇ ਸੇ ਕਰਸ਼ਿ ਕੀ ਬੇਹਤਰੀ ਹੋ ਪਾਯੇਗੀ, ਇਸਮੇਂ ਸਿਵਾਯ ਸਂਦੇਹ ਕੋ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਿਯਾ ਜਾ ਸਕਤਾ। ਅਰ੍ਥਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਕੇ ਏਕ ਮਹਤ੍ਵਪੂਰ੍ਣ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਕੀ ਦੁਰ੍ਗਤਿ ਕੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਕੀ ਤੇਜੀ ਕੇ ਅਨੁਮਾਨ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਮੇਂ ਬਦਸ੍ਤੂਰ ਹੈਂ। ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਮੇਂ ਏਕ ਬਾਤ ਸਾਫ ਤੌਰ ਪਰ ਉਭਰਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਖਾਨੇ ਪੀਨੇ ਕੀ ਚੀਜੋਂ ਕੀ ਮਹਂਗਾਈ ਕੋ ਚਿਂਤਾਜਨਕ ਜਰੁਰ ਮਾਨਤੀ ਹੈ। ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਯਹ ਫੂਡ ਕੂਪਨੋਂ ਕੇ ਜਰਿਯੇ ਗਰੀਬ  ਪਰਿਵਾਰੋਂ ਕੋ ਸੀਧੇ ਤੌਰ ਪਰ ਖਾਦ੍ਯ ਅਨੁਦਾਨ ਦੇਨੇ ਕਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵ ਕਰਤਾ ਹੈ।ਯਹ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵ ਅਮਲੀ ਜਾਮਾ ਕੈਸੇ ਪਹਨੇਗਾ, ਯਹ ਸਵਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਤ੍ਵਪੂਰ੍ਣ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਨ ਕੀ ਦੁਕਾਨੋਂ ਤਰਹ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਭੀ ਭ੍ਰਸ਼੍ਟ ਤਤ੍ਵੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਬਰਬਾਦ ਨ ਹੋ, ਯਹ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਕਿਯਾ ਜਾਨਾ ਚਾਹਿਏ। ਪਰ ਇਸ ਸਂਬਂਧ ਮੇਂ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਕੋਈ ਆਸ਼੍ਵਾਸਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਤਾ। ਕੁਲ ਮਿਲਾਕਰ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਰ੍ਵੇਕ੍ਸ਼ਣ ਔਰ ਬਜਟ ਅਪਨੀ ਜਿਮ੍ਮੇਦਾਰਿਯੋਂ ਕੋ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਔਰ ਗ੍ਲੋਬਲ ਕਾਰਕੋਂ ਪਰ ਡਾਲਤੇ ਹੁਏ ਦਿਖਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਉਸੀ ਕੇ ਅਨੁਰੁਪ ਆਚਰਣ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਦਿਖਤੇ ਹੈਂ। ਯਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਲੋਬਲ ਬਾਜਾਰ ਮੇਂ ਕਚ੍ਚੇ ਤੇਲ ਕੇ ਭਾਵ ਲਗਾਤਾਰ ਬਢ़ ਰਹੇ ਹੈਂ, ਪਰ ਇਸਕੀ  ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ਸਿਰ੍ਫ ਯਹੀ ਹੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਮੇਂ ਭਾਵ ਬਢ़ਾ ਦਿਯੇ ਜਾਯੇਂ, ਤੋ ਫਿਰ ਬਜਟ ਔਰ ਸਰਕਾਰ ਕੀ ਕ੍ਯਾ ਜਰੁਰਰ ਹੈ। ਸਬ ਕੁਛ ਬਾਜਾਰ ਕੋ ਹੀ ਤਯ ਕਰਨਾ ਹੋ, ਤੋ ਬਜਟ ਔਰ ਸਰਕਾਰ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਖਤ੍ਮ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਬਾਜਾਰੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਯੋਂ ਕੇ ਚਲਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋ, ਯਹ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਕਾ ਕਾਮ ਹੈ। ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਵਹ ਕਾਮ ਕਰਤੀ ਹੁਈ ਨਹੀਂ ਦਿਖਤੀ। ਪ੍ਰਣਵ ਮੁਖਰ੍ਜੀ ਸੇ ਉਮ੍ਮੀਦ ਥੀ ਕਿ ਕੁਛ ਨਯੇ ਰਾਸ੍ਤੇ ਨਿਕਾਲੇਂਗੇ। ਵਿਕਾਸ ਕੋ ਪਟਰੀ ਲਾਯੇਂਗੇ, ਬਿਨਾ ਮਹਂਗਾਈ ਕੇ। ਯਹੀ ਚੁਨੌਤੀ ਥੀ। ਇਸ ਚੁਨੌਤੀ ਕੋ ਮੁਖਰ੍ਜੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਯੇ। ਆਨੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਿਕਟ ਮਹਂਗਾਈ ਕੇ ਹੋਨੇ ਵਾਲੇ ਹੈਂ, ਇਸ ਬਜਟ ਕਾ ਯਹੀ ਸਂਦੇਸ਼ ਹੈ। ਯਹੀ ਸਂਦੇਸ਼ ਤੋ  ਬਾਜਾਰ ਸੇ ਆ ਰਹਾ ਹੈ। ਅਗਰ ਬਾਜਾਰ ਔਰ ਬਜਟ ਏਕ ਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਨੇ ਲਗੇ, ਤੋ ਫਿਰ ਬਜਟ ਕਾ ਅਰ੍ਥ ਕ੍ਯਾ ਰਹ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਅਬ ਸਬਸੇ ਬਡ़ਾ ਸਵਾਲ ਇਸ ਬਜਟ ਕੇ ਬਾਦ ਯਹ ਹੈ ਕਿ ਆਖਿਰ ਬਜਟ ਹੋਤਾ ਕਿਸਲਿਏ ਹੈ।