Us em Drissigjöhrige Chrieg, wo Mitteleuropa vo 1618 bis 1648 verwüestet het, het sich d Eidgenosseschaft grösstedeils chönne uusehalte. Nume die Drei Bünd si vo de Habsburger und de Franzose, wo dört um d Alpepäss kämpft hai, verwüestet worde und im Birsegg, won em Fürstbistum Basel ghört het, hai d Schwede brandgschatzt. Es hät aber au andersch chönne cho. D Zürcher und d Bärner si scho churz drvoo gsi, mit Schwede e Bündnis abzschliesse, und die katholischen Ort hai mit Spanie verhandlet. Das alles isch aber dank dr schwedische Niiderlag bi Nördlinge 1634 zu nüt cho, und so isch e Bürgerchrieg und d Iimischig vo de usländische Mächt in dr Schwiiz verhinderet worde. Im Defensionale vo Wil, der ersten eidgenössische Wehrverfassig, hai die XIII Ort 1647 schliesslig die bewaffneti Neutralität beschlosse. Im Westfälische Friide im Johr druf, wo Europa neu gordnet het, isch d Eidgenosseschaft us em Dütsche Riich entloo worde.