1802 si die französische Druppe abzoge und es isch zum ene churze Bürgerchrieg («Stäcklichrieg») zwüsche de Unitarier, wo für e Zentralstaat noch französischem Vorbild iidräte si, und de Föderaliste, wo de Kantön meh Autonomii hai welle verschaffe und wo wenigstens e Deil von ene die alte Kantön und s Ancien Régime het welle widerherstelle. D Unitarier hai wäge de stark verwurzlete föderale Draditione wenig Understützig vo der Bevölkerig übercho und hai dr Chrieg verlore. Erst wo dr Napoléon Bonaparte 1803 iigriffe het, isch d Schwiiz wider zur Rueh cho. Er het die politischi Elite vo der Schweiz z Paris an der Helvetische Consulta versammlet und het von ere e neui, föderalistischi Verfassig lo usarbeite, won er de Schwiizer as Mediationsakte präsentiert het. Si isch e Kompromiss gsi zwüsche däm, wo d Unitarier hai welle verdeidige, und däm, wo d Föderaliste hai welle iifüehre. D Sälbständigkeit vo de Kantön isch wider sterker worde, und der Eiheitsstaat isch zum Staatebund worde. Die «Schwiizerischi Eidgenosseschaft», so der neu offizielli Staatsname, het noch der Mediationsakte XIX Kantön gha, und deren ihri Verfassige si au in der Mediationsakte enthalte gsi und hai de Kantön grossi Freiheite in dr Gstaltig vo ihrem politische Läbe glo. Die XIII alte Kantön si wider härgstellt worde. Neu drzue cho si d Kantön Sanggalle, Aargau, Thurgau, Tessin und Waadt. S Wallis isch wäge der strategische Bedütig vom Simplonpass für Frankriich zerst en unabhängigi Republik worde und denn isch s 1810 vo Frankriich anektiert worde.