Erscht, wu dr Atlantik entstanden isch un Pangaea im Jura allmeh in Kontinänt usenader ghejt isch, sin di wältwyte Meeresstremige unterbroche wore un dr wältwyt Uusglyych vu dr Klimazone isch uusblibe. Des losst sich an dr Johresring vu versteineretem Holz feschtstelle. Geg em Änd vu dr Chryyde zue het s zem erschte Mol Johreszyte gee mit Chaltzone im Norde un Side vu dr Ärd, wel s kei globale Tämperaturuusglyych me gee het.