Mit syne Diskussionsthese vo 1517 het der Martin Luther 'zrügg zùm Aute ù Wahre' wöue, d.h. e Reformation yfüehre, ù ds Chrischtetùm vo der Späätantyke wöue widerbeläbe in ere Renaissance, das gseht men a syne theologysche Forderyge, won äär uf ds (späätantyke) Nöye Teschtamänt abschtützt ùn ùf 4 'Eley' konzäntryert: