Im 7. Johrhundert het Schbarta Messenie,  und denn Südarkadie und Deil vo dr Argolis eroberet und s Land and d Schbartiate und Periöke verdeilt. D Iiwohner si zu Helote worde. Schbarta isch die schderkscht Macht under alle griechische Schdaate gsi. So hai si im Perserchrieg (480-479) d Füehrig vo alle griechische Chreft gha und d Perser under em Xerxes I. si uf Land bi de Thermopyle in Griechland iigfalle und au d Schlacht bi Artemision hai die wiit schderkere Perser gwunne. Dr schbartanisch König Leonidas isch bi dr Verdeidigung umcho. Dr Themistokles het aber ä grosse Deil vo dr Persische Flotte bi Salamis vernichtet und dr Xerxes het sich nach Asie zruggzoge und d Armee under em Mardonios in Thessalie zrugggloh. Im Johr druf (479) isch die persisch Armee bi Plataia zum ä groosse Deil vernichtet worde. Dr schbartanisch König Leotychides het die übrigbliibene persische Schiff bi Mykale uberrascht, wo si uf em Land gsi si, und zerschdört. Non es Johr hai d Grieche zsämme kämpft gege d Perser und 478 underem Schbartaner Pausanias Byzantion iignoh, aber denn hai sich d Schbartaner zruggzoge und d Athener und die ionische Grieche sich sälber überloh, und die hai dr attisch-delischi Seebund gründet (477). Vo do a si Schbarta und Athen Rivale gsi für d Hegemonie z Griecheland. Im attische Seebund het Schbarta dr Peloponnesisch Bund gegenüber gschdellt. Im Peloponnesische Chrieg (431-404) het dr Peloponnesisch Bund Athen besiigt, und Schbarta het si Hegemonie über Griecheland chönne verschterke.