Innepolitisch isch d Schwiiz sit 1959 von ere Konkordanz zwüsche de füehrende Parteie prägt, wo sich in der sogenannte Zauberformle bi der Verdeilig vo de Bundesrootssitz manifestiert het. Die Konkordanz isch noch em Ändi vom Chalte Chrieg 1989 und em Ufstiig vo der rächtskonservative Schwiizerische Volkspartei (SVP) in e Krise groote, wo 2003 zur Sprängig vo der Zauberformle gfüehrt het. In der Nochchriegszit isch s Verdraue vo der Bevölkerig in d Behörde immer wider dur politischi Affäre und Skandal uf Prob gstellt worde, so 1964 dur d Mirage-Affäre und 1989 durch dr Ficheskandal oder 1990 dur d Ufdeckig vo der P-26. D Stimmbürger hai 1949 der Bundesroot nit gloo, mit em Vollmachteregimes witer z mache, und s fakultative Referendum isch au uf die dringlige Bundesbeschlüss usdehnt worde. D Krise wäge der separatistische Bewegig im Bärner Jura isch 1979 uf demokratischi Art dur d Gründig vom Kanton Jura glöst worde. Die internationali Jugendbewegig het 1968 (→ 68-Bewegig) und 1980 (→ Jugendunruehe in der Schwiiz) vor allem z Züri zu Usenandersetzige zwüsche Jugendlige und de Behörde und zum Deil bluetige Krawall gfüehrt. Politisch und gsellschaftlig si die alten Elite abglöst worde und die Geistig Landesverdeidigung het ihri Leitrolle verlore, gliichzitig isch aber au e konservativi Gegebewegig in de bürgerlige Parteie entstande. E markanti gsellschaftspolitischi Usenandersetzig het s in däm Zsämmehang 1989 gee bi der Abstimmig über d Abschaffig vo der Schwiizer Armee («Armeeabschaffigsinitiative»), wo vo der Gruppe für e Schwiiz ohni Armee (GSoA) initiiert worden isch. D Politik, d Behörde und d Armee hai sich stark gmacht drfür, d Armee z bhalte, aber 35,6 Prozänt vo de Stimmberächtigte hai doch für d Initiative gstimmt. D Kontroverse um d Armee und d Folge vo der Fichenaffäre hai s ändgültige Ändi vo der Geistige Landesverdeidigung bedütet.