S Ladinische isch en Reschte vo de romaische Sprache us em Alperuum, won früener wiit verbreitet gsi sind. Öb das en einheitlichi rätotomanischi Ursprach gsi seg, da wird drüber gstritte und under em Name Questione Ladina drüber diskutiert. Sit em 6. Jahrhundert sind Bajuware us em Norde cho und händ di romanisch Sprach zruggdrängt. Mit de Vereinigung vo Italie sind nadisna ali Gebiet, wo mer Ladinisch gredt hät, vo Öschtriich a Italie cho. D Italiener händ im 19. Jahrhundert und au im 20. Jahrhundert faascht immer behauptet, Ladinisch seg en italienische Dialäkt. D Ladiner händ aber immer gseid, das stimmi nöd. Au im Gruber-De Gasperi-Abkomme isch kän Schutz vo de Ladiner vorgse gsi.