In de Ort mit starcher Presänz schwätze es zwüsche 87% (Müstair) un 93% (Ramosch) jede Daag. Am Mittagsdisch wird vo 68% (Müstair) bis 72% (Lumbrein & Ramosch) numme Romanisch gschwätzt, 14% (Lumbrein) bis 19% (Ramosch) schwätze Romanisch un Dütsch, un numme Dütsch schwätze z Lumbrein 14%, z Ramosch 6% un s Müstair niemer. Mit Dütsch isch meischt Schwyzerdütsch gmeint, z Müstair wird in vile gmischtsproochige Familie aber au Tiroler Dialäkt gschwätzt. In de Zaale zur Paarsprooch un de Sprooch zwüsche Eltre un Chinder isch d Verdeilig äänlig. Unter de Jugendliche isch d Sprooch zwüsche Gschwischter bi 87% vo de Befroogte numme Romanisch gsi; bi 13% Romanisch un Dütsch. Im Fründeschreis schwätze 57% numme Romanisch un 32% Romanisch un Dütsch. Di sproochlichi Aapassig vo Zuezogene verlauft je nooch Ort unterschidli: z Ramosch un Müstair hen 7 vo 9 Zuezogeni mindeschtens e gueti aktivi Kompetenz erreicht, z Lumbrein dergege niemer. Passiv, also als verstandeni Sprooch, hen es dergege alli Zuezogeni erworbe. Au wenn in denne Ortschafte d Zuezogeni bereit sin, Romanisch z lehre, hen si vilmool nit gnue Kontakt mit de Sprooch, z.B wyl sich d Romane sproochlig aapasse. Z Müstair gälte Südtiroler/Inne als erfolgrycheri Romanischlerner wie Dütschschwiizer. In denne Ortschafte wird uff Zuezogeni vilmool vo zwei Syte Drugg ussgiebt, Romanisch z lehre: vo romanischsproochige Familieaaghörige oder de Chinder, un vo de örtliche Gmeinschaft, wyl sich s gsellschaftlichi un politischi Läbe uff Romanisch abspiilt. Vo de Yyheimische wird de Zuezogene meischt e gwüssi Zit zuegstande, wo mer sich ene sproochlig aapasst, nooch dere Zit cha mer ohni Romanischkenntniss in de Regel nit am gsellschaftliche Läbe teilnee. Uff d Froog nooch de Wichtigkeit vo Sproochkenntniss, gsänne zwüsche 58% (Lumbrein) un 81% (Ramosch) vo de Befroogte Romanischkenntniss als sehr wichtig aa, Standarddütsch wird vo 69% (Lumbrein) bis 81% (Müstair) als sehr wichtig aagluegt, un Schwyzerdütsch vo 51% (Ramosch un Müstair) bis 62% (Lumbrein). Usserdäm bezeichne 85% vo de Befroogte s Romanisch als die Sprooch, wo si am liebschte schwätze.