32 ـ از خطرناكترين طبقه هاى اين عصر, ظهور زنادقه بود. زنادقه طبقه متجدد و تحصيل كرده آن عصر بودند. كه با زبان هاى زنده آن روز ـ سريانى, فارسى,  هندى و... ـ آشنا بودند. زنادقه و دهريينى از قبيل ابن ابى العوجإ, ابوشاكر ديصانى و حتى ابن مقفع وجود داشتند كه با آن حضرت به محاجه برخاستند. احتجاجات بسيار مفصل و طولانى كه در اين زمينه باقى است به راستى اعجاب آور است. (توحيد مفضل) در اثر يك مباحثه با يك نفر دهرى مسلك و رجوع مفضل به امام صادق(ع) پديد آمده است.