در حدود نيمه سده نخست در درون كشورهاى اسلامى براى كسانى كه مى خواستند به اسلام خدمت نمايند تنها مبارزه با دستگاه خلافت بود و ساير جبهه ها هنوز پديد نيامده بود و  اگر هم وجود داشت هنوز آن چنان اهميتى نيافته بود. حوادث عالم و اسلام همه مربوط به دستگاه خلافت بود و مردم در سادگى سده نخست مى زيستند. اما بعدها اين جبهه ها متعدد شد كه مهمترين آنها جبهه هاى علمى, فكرى و اعتقادى بود. يك نهضت علمى و فكرى و فرهنگى عظيم در ميان مسلمانان آغاز شد.