اين سال، سال «عزّت و افتخار حسينى» است. اين عزّت، چگونه عزّتى است؟ اين افتخار، افتخار به چيست؟ آن كسى كه حركت حسين‌بن‌على عليه‌السّلام را بشناسد، مى‌داند كه اين عزّت، چگونه عزّتى است. از سه بُعد و با سه ديدگاه، اين نهضت عظيم حسينى را كه در تاريخ اين‌طور ماندگار شده است، مى‌شود نگاه كرد. در هر سه بُعد، آنچه كه بيش از همه چشم را خيره مى‌كند، احساس عزّت و سربلندى و افتخار است.    يك بُعد، مبارزه‌ى حق در مقابل باطلِ مقتدر است كه امام حسين عليه‌السّلام و حركت انقلابى و اصلاحىِ او  چنين كرد. يك بُعد ديگر، تجسّم معنويت و اخلاق در نهضت حسين‌بن‌على است. در اين نهضت عرصه‌ى مبارزه‌اى وجود دارد كه غير از جنبه‌ى اجتماعى و سياسى و حركت انقلابى و مبارزه‌ى علنىِ حق و باطل است و آن، نفس و باطن انسانهاست. آن‌جايى كه ضعفها، طمعها، حقارتها، شهوتها و هواهاى نفسانى در وجود انسان، او را از برداشتن گامهاى بلند باز مى‌دارد، يك صحنه‌ى جنگ است؛ آن هم جنگى بسيار دشوارتر. آن‌جايى كه مردان و زنان مؤمن و فداكار پشت سر حسين‌بن‌على عليه‌السّلام راه مى‌افتند؛ دنيا و مافيها، لذّتها و زيباييهاى دنيا، در مقابلِ  احساس وظيفه از چشم آنها مى‌افتد؛ انسانهايى كه معنويتِ مجسّم و متبلور در باطنشان، بر جنود شيطانى - همان جنود عقل و جنود جهلى كه در روايات ما هست - غلبه پيدا كرد و به عنوان يك عدّه انسان نمونه، والا و بزرگ، در تاريخ ماندگار شدند. بُعد سوم كه بيشتر در بين مردم رايج است، فجايع، مصيبتها، غصّه‌ها، غمها و خونِ‌دلهاى عاشوراست؛ ليكن در همين صحنه‌ى سوم، باز هم عزّت و افتخار هست. كسانى كه اهل نظر و فكر و تأمّلند، بايد هر سه بُعد را دنبال كنند.    در آن بُعدِ اوّل كه امام حسين عليه‌السّلام يك حركت انقلابى به راه  انداخت، مظهر عزّت و افتخار بود. نقطه‌ى مقابلِ حسين‌بن‌على چه كسى بود؟ آن حكومت ظالمِ فاسدِ بدكاره‌اى بود كه «يعمل فى عباداللَّه بالاثم و العدوان». نمودار اصلى اين بود كه در جامعه‌اى كه زير قدرت او بود، با بندگان خدا و انسانها با ستم، عدوان، غرور، تكبّر، خودخواهى و خودپرستى رفتار مى‌كرد؛ اين خصوصيت عمده‌ى آن حكومت بود. چيزى كه برايشان مطرح نبود، معنويت و رعايت حقوق انسانها بود. حكومت اسلامى را به همان حكومت طاغوتى كه قبل از اسلام و در دورانهاى مختلف در دنيا وجود داشته است، تبديل كرده بودند. در صورتى كه  بارزترين خصيصه‌ى نظام اسلامى، حكومت است؛ برجسته‌ترين بخشهاى آن جامعه‌ى ايده‌آلى كه اسلام مى‌خواهد ترتيب دهد، شكل و نوع حكومت و رفتار حاكم است.    به تعبير بزرگان آن روز، امامت را به سلطنت تبديل كرده بودند. امامت يعنى پيشوايىِ قافله‌ى دين و دنيا. در قافله‌اى كه همه به يك سمت و هدف والا در حركتند، يك نفر بقيه را راهنمايى مى‌كند و اگر كسى گم شود، دست او را مى‌گيرد و برمى‌گرداند؛ اگر كسى خسته شود، او را به ادامه‌ى راه تشويق مى‌كند؛ اگر كسى پايش مجروح شود، پاى او را مى‌بندد و كمك معنوى و مادّى به همه  مى‌رساند. اين در اصطلاح اسلامى اسمش امام - امام هدايت - است و سلطنت نقطه‌ى مقابل اين است. سلطنتِ به معناى پادشاهىِ موروثى، فقط يك نوعِ از سلطنت است. لذا بعضى سلاطين در دنيا هستند كه اسمشان سلطان نيست، اما باطنشان تسلّط و زورگويى بر انسانهاست. هر كس و در هر دوره‌اى از تاريخ - اسم او هرچه مى‌خواهد باشد - وقتى به ملت خود يا به ملتهاى ديگر زور بگويد، اين سلطنت است. اين‌كه رئيس جمهور يك دولتى - كه در همه‌ى زمانها، دولتهاى مستكبر بوده‌اند و امروز مظهر آن، امريكاست - به خود حق بدهد كه بدون هيچ استحقاق اخلاقى، علمى و  حقوقى، منافع خود و كمپانيهاى پشتيبان خود را بر منافع ميليونها انسان ترجيح دهد و براى ملتهاى دنيا تكليف معيّن كند، اين سلطنت است؛ حالا اسمش سلطان باشد يا نباشد!    در دوران امام حسين عليه‌السّلام امامت اسلامى را به چنين چيزى تبديل كرده بودند: «يعمل فى عباداللَّه بالاثم والعدوان». امام حسين عليه‌السّلام در مقابل چنين وضعيتى مبارزه مى‌كرد. مبارزه‌ى او بيان كردن، روشنگرى، هدايت و مشخّص كردن مرز بين حقّ و باطل - چه در زمان يزيد و چه قبل از او - بود. منتها آنچه در زمان يزيد پيش آمد و اضافه شد، اين بود كه  آن پيشواى ظلم و گمراهى و ضلالت، توقّع داشت كه اين امام هدايت پاى حكومت او را امضاء كند؛ «بيعت» يعنى اين. مى‌خواست امام حسين عليه‌السّلام را مجبور كند به جاى اين‌كه مردم را ارشاد و هدايت فرمايد و گمراهى آن حكومت ظالم را براى آنان تشريح نمايد، بيايد حكومت آن ظالم را امضا و تأييد هم بكند! قيام امام حسين عليه‌السّلام از اين‌جا شروع شد. اگر چنين توقّع بى‌جا و ابلهانه‌اى از سوى حكومت يزيد نمى‌شد، ممكن بود امام حسين همچون زمان معاويه و ائمّه‌ى بزرگوارِ بعد از خود، پرچم هدايت را برمى‌افراشت؛ مردم را ارشاد و هدايت  مى‌كرد و حقايق را مى‌گفت. منتها او بر اثر جهالت و تكبّر و دورى از همه‌ى فضايل و معنويات انسانى يك قدم بالاتر گذاشت و توقع كرد كه امام حسين عليه‌السّلام پاى اين سيه‌نامه‌ى تبديل امامت اسلامى به سلطنت طاغوتى را امضاء كند؛ يعنى بيعت كند. امام حسين فرمود «مثلى لا يبايع مثله»؛ حسين چنين امضايى نمى‌كند. امام حسين عليه‌السّلام بايد تا ابد به عنوان پرچم حق باقى بماند؛ پرچم حق نمى‌تواند در صف باطل قرار گيرد و رنگ باطل بپذيرد. اين بود كه امام حسين عليه‌السّلام فرمود: «هيهات منّا الذّلّة(4)». حركت امام حسين، حركت عزّت  بود؛ يعنى عزّت حق، عزّت دين، عزّت امامت و عزّت آن راهى كه پيغمبر ارائه كرده بود. امام حسين عليه‌السّلام مظهر عزّت بود و چون ايستاد، پس مايه‌ى فخر و مباهات هم بود. اين عزّت و افتخار حسينى است. يك وقت كسى حرفى را مى‌زند، حرف را زده و مقصود را گفته است، اما پاى آن حرف نمى‌ايستد و عقب‌نشينى مى‌كند؛ اين ديگر نمى‌تواند افتخار كند. افتخار متعلّق به آن انسان، ملت و جماعتى است كه پاى حرفشان بايستند و نگذارند پرچمى را كه آنها بلند كرده‌اند، توفانها از بين ببرد و بخواباند. امام حسين عليه‌السّلام اين پرچم را محكم نگه  داشت و تا پاى شهادتِ عزيزان و اسارتِ حرم شريفش ايستاد. عزّت و افتخار در بُعد يك حركت انقلابى اين است.    در بُعد تبلور معنويت هم همين‌طور است. بارها اين را گفته‌ام كه خيليها به امام حسين عليه‌السّلام مراجعه و او را بر اين ايستادگى ملامت مى‌كردند. آنها مردمان بد و يا كوچكى هم نبودند؛ بعضى جزو بزرگان اسلام بودند؛ اما بد مى‌فهميدند و ضعفهاى بشرى بر آنها غالب شده بود. لذا مى‌خواستند حسين‌بن‌على را هم مغلوب همان ضعفها كنند؛ اما امام حسين عليه‌السّلام صبر كرد و مغلوب نشد و يكايك كسانى كه با امام حسين  بودند، در اين مبارزه‌ى معنوى و درونى پيروز شدند. آن مادرى كه جوان خود را با افتخار و خشنودى به طرف اين ميدان فرستاد؛ آن جوانى كه از لذّات ظاهرى زندگى گذشت و خود را تسليم ميدان جهاد و مبارزه كرد؛ پيرمردانى مثل «حبيب‌بن‌مظاهر» و «مسلم‌بن‌عوسجه» كه از راحتى دوران پيرمردى و بستر گرم و نرم خانه‌ى خودشان گذشتند و سختى را تحمّل كردند؛ آن سردار شجاعى كه در ميان دشمنان جايگاهى داشت - «حُرّبن‌يزيد رياحى» - و از آن جايگاه صرفنظر كرد و به حسين‌بن‌على پيوست، همه در اين مبارزه‌ى باطنى و معنوى پيروز شدند.    آن روز  كسانى كه در مبارزه‌ى معنوى بين فضايل و رذايل اخلاقى پيروز شدند و در صف‌آرايى ميان جنود عقل و جنود جهل توانستند جنود عقل را بر جنود جهل غلبه دهند، عدّه‌ى اندكى بيش نبودند؛ اما پايدارى و اصرار آنها بر استقامت در آن ميدان شرف، موجب شد كه در طول تاريخ، هزاران هزار انسان آن درس را فراگرفتند و همان راه را رفتند. اگر آنها در وجود خودشان فضيلت را بر رذيلت پيروز نمى‌كردند، درخت فضيلت در تاريخ خشك مى‌شد؛ اما آن درخت را آبيارى كردند و شما در زمان خودتان خيليها را ديديد كه در درون خود فضيلت را بر رذيلت پيروز و هواهاى  نفسانى را مقهور احساسات و بينش و تفكّر صحيح دينى و عقلانى كردند. همين پادگان دوكوهه و پادگانهاى ديگر و ميدانهاى جنگ و سرتاسر كشور، شاهد دهها و صدها هزار نفر از آنها بوده است. امروز هم ديگران از شما ياد گرفته‌اند؛ امروز در سرتاسر دنياى اسلام آن كسانى كه حاضرند در درون خود و در صف‌آرايى حقّ و باطل، حق را بر باطل پيروز كنند و غلبه دهند، كم نيستند. پايدارى شما - چه در دوران دفاع مقدّس و چه در بقيه‌ى آزمايشهاى بزرگ اين كشور - اين فضيلتها را در زمانه‌ى ما ثبت كرد. زمانه‌ى ما زمانه‌ى ارتباطات نزديك است؛ اما اين  ارتباطات نزديك هميشه به سود شيطان و شيطنتها نيست؛ به سود معنويتها و اصالتها هم هست. مردم دنيا خيلى چيزها را از شما ياد گرفته‌اند. همين مادرى كه در فلسطين جوان خودش را مى‌بوسد و به طرف ميدان جنگ مى‌فرستد، يك نمونه است. فلسطين سالهاى متمادى، زن و مرد و پير و جوان داشت؛ اما براثر ضعفها و به دليل آن‌كه در ميدان صف‌آرايى معنوى، جنود عقل نمى‌توانست بر جنود جهل پيروز شود، فلسطين دچار ذلّت شد و اين وضعيت برايش پيش آمد و دشمنان بر آن مسلّط شدند. اما امروز وضعيت فلسطين، به گونه‌ى ديگرى است؛ امروز فلسطين به‌پا خاسته  است؛ امروز ملت فلسطين - زن و مرد - در صف‌آرايى معنوى در درون خود توانسته است جانب معنويت را غلبه دهد و پيروز كند؛ و اين ملت پيروز خواهد شد.    در آن صحنه‌ى سوم هم كه صحنه‌ى فاجعه‌آفرينيهاى عاشوراست، آن‌جا هم باز نشانه‌هاى عزّت مشاهده مى‌شود؛ آن‌جا هم سربلندى و افتخار است. اگر چه مصيبت و شهادت است؛ اگرچه شهادت هر يك از جوانان بنى‌هاشم، كودكان، طفلان كوچك و اصحاب كهنسال در اطراف حضرت ابى‌عبداللَّه‌الحسين عليه‌السّلام يك مصيبت و داغ بزرگ است؛ اما هركدام حامل يك جوهره‌ى عزّت و افتخار هم هست.