«خسرو سينايى» ۲۹ دى ماه سال ۱۳۱۹ در ساري متولد شد و هجده سال بعد در دبيرستان البرز ديپلم گرفت. سينايى فارغ التحصيل آكادمى موسيقى و هنرهاى نمايشى وين اتريش در رشته كارگردانى، فيلمنامه نويسى و كنسرواتواروين در رشته تئورى موسيقى است. در سال ۱۳۴۳ جايزه بهترين نوازنده جوان را در وين دريافت كرده و فيلمسازى را در سال ۱۳۴۵ با فيلم كوتاه «ماهيگيرى» در اتريش آغاز و در پايان با درجه ممتاز در رشته سينما فارغ  التحصيل شد.  يك سال بعد خسرو سينايى در ايران بود. او طى چهار سال - ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۴ - فيلم هاى زيادى را براى «انجمن ملى اوليا و مربيان» ساخت.  از فيلم هاى مهم اين كارگردان مى توان به مرثيه گمشده در سال ،۱۳۴۹ زنده باد ،۱۳۵۹ هيولاى درون ،۱۳۶۲ يار در خانه ،۱۳۶۶ در كوچه هاى عشق ۱۳۷۰ و عروس آتش در سال ۱۳۷۹ اشاره كرد.  او ده ها اثر مستند و كوتاه هم دارد كه هر كدام در جايگاه خود مطرح شده اند. هر چند قرار بود گفت وگوى ما بيش از يك ساعت طول نكشد اما بيش از اين زمان از همه چيز گفتيم و شنيديم.  ***  * بعد از نمايش عروس آتش گفتيد كه از سينماى حرفه اى كنار مى كشيد، به نظر نمى رسد اهل قهر باشيد؟ من هيچ وقت چنين حرفى نزدم. من گفتم با آن چيزى كه به غلط نام سينماى حرفه اى گرفته است، نمى توانم همكارى كنم.  * حتماً دليل محكمى هم داريد؟  بله چون در واقع هميشه گفته مى شد كه چرا فلانى فيلمى براى مخاطب عام نمى سازد كه البته اين يك شايعه غيرصميمى بود. بايد بگويم اولين فيلمى كه خودم تهيه كردم به نام «زنده باد» دقيقاً براى مخاطب عام ساخته شد. البته نه به مفهوم عامه  پسند. در واقع من سينمايى را مى پسندم كه براى مخاطب ايرانى حرفى براى گفتن داشته باشد با حفظ عنصر جذابيت ضمن اين كه بتواند در خارج از ايران هم مطرح شود.  * اگر اشتباه نكنم «زنده باد» به دليل يك سوءتفاهم نتوانست نمايش آن چنانى پيدا كند؟  من «زنده باد» را ۲۷ سال پيش با اين نگاه ساختم كه در عين مستقل بودن خوراك مناسبى به تماشاچى بدهم. اگر آن زمان فيلمم را با نگاهى كه در آن دوران به سينماى حرفه اى معروف بود مى ساختم هيچ مشكلى پيش نمى آمد. آن روز ها نه در مطبوعات و نه در راديو و تلويزيون  تبليغ براى فيلم ها مجاز نبود. مهدى هاشمى و فكر كنم ثريا قاسمى براى اولين بار بود كه فيلم سينمايى بازى مى كردند و براى مردم شناخته شده نبودند. ضمن اينكه درست سه روز پيش از به نمايش درآمدن فيلم، رئيس سنديكاى سينماداران آمد و گفت كه اصلاً نبايد سر در بزنيد. در آن شرايط فيلم اكران شد. از ۸ سينما فكر كنم دو يا سه سينما آن هم در يك يا دو سئانس فيلم را نمايش دادند و گفتند چون سالن پر نمى شود ما اين فيلم را پخش نمى كنيم!  همين فيلم اولين جايزه سينماى پس از انقلاب را در جشنواره «كارلو ويوارى» گرفت.  * فيلم هيولاى درون هم ۲ جايزه اصلى از جشنواره فجر گرفت. اين جايزه مى توانست براى هر كارگردانى نشان روشنى باشد كه مى تواند كارش را ادامه دهد و حتى جايزه بگيرد.  بله فيلم هيولاى درون كه آقاى داوود رشيدى و خانم شهلا ميربختيار در آن بازى مى كردند دو جايزه بهترين كارگردانى و فيلمبردارى را گرفت. اما چه فايده، آن فيلم ۱۳۵ دقيقه اى را در سئانس هاى ۹۰دقيقه اى نمايش دادند. به نظر شما اين نشانه مثبتى است؟ اگر قرار به قهر كردن بود من همان موقع قهر مى كردم اما من هيچوقت با سينما قهر نمى كنم.  زمانى  مركز گسترش سينماى مستند و تجربى آمد و گفت ما به شما لابراتور و استوديو مى دهيم اما از پول خبرى نيست.  * حتماً آقاى آفريده چنين پيشنهادى كرده است. چون بعد از جريان عروس آتش دفاع جانانه اى از شما كرد؟ آقاى آفريده از مردان با فرهنگ اين سرزمين است اما آن زمان مسؤوليت آن مركز با آقاى حسين نژاد بود كه به سفارش آقاى عبدالله اسفنديارى كه مسؤول بخش فرهنگى فارابى بود سبب اصلى اين حركت و كمك به ما شد. نتيجه فيلم «دركوچه هاى عشق» شد كه حتى يك فريم هم بريده نشد. روز اول به آقاى اسفنديارى گفتم  نوع كارم به شكلى است كه اگر كسى بخواهد سليقه اى حرف بزند من دلسرد مى شوم. در جواب پرسيد مى خواهى چه كار كنى؟ گفتم مى خواهيم در اين فيلم بگوييم آبادان خراب شده و بايد درستش كنيم. كوچكترين كنترلى درباره اين فيلم نشد و به ۲۵ جشنواره خارجى رفت و در بخش نگاه ويژه جشنواره كن هم به نمايش درآمد.  * چرا قبل از انقلاب بخصوص در زمانى كه موج نوى سينما در اواخر دهه چهل به راه افتاد فيلم بلند نساختيد؟  من يك اشتباه بزرگ در كارم داشتم. (سپس از آلبوم شخصى اش عكسى را مى آورد كه مرحوم سهراب شهيد  ثالث نوجوانى است كه مو در صورت ندارد و در كنار خسرو سينايى لبخند مى زند) «سهراب شهيد ثالث» كارش را با دستيارى من آغاز كرد. ما با هم در وين امتحان آكادمى فيلم را داديم كه او به علت بيمارى نتوانست كار را تمام كند و به ايران برگشت. روزى او را در تالار سنگلج و در نمايش «آى باكلاه، آى بى كلاه» ديدم. به من گفت مى خواهد در سفارت آلمان يا فرانسه مترجم يا منشى شود. به او پيشنهاد كردم كه در فيلم «آن سوى هياهو» كه براى بچه هاى ناشنواى مدرسه باغچه بان مى ساختم، دستيارم باشد. خوشحال شد. اما آن زمان بايد عضو وزارت فرهنگ و  هنر يا به اصطلاح كارمند آن جا مى شدى تا جزو گروه قرار بگيرى. او را به عنوان دوستم سر صحنه بردم تا دستيارم باشد. حتى در صحنه پايانى با صداى سهراب فيلم تمام مى شود.  * حرف من دقيقاً همين است. انگار مرحوم شهيد ثالث هم به عنوان شاهدى از غيب رسيد. چطور او در آن سال ها توانست، فيلم هايش را بسازد اما شما نتوانستيد؟  من مى توانستم ولى نخواستم. گفتم كه يك اشتباه بزرگ كردم. سهراب را به وزارت فرهنگ معرفى كرديم تا استخدام شود. اسم فيلم «قفس» بود. آقاى رحمتيان فيلمبردارى كرد و من موسيقى فيلم  را نوشتم. شفيعى نامى از وزارتخانه آمد تا فيلم را ببيند و تشخيص دهد، سهراب مى تواند در آن جا استخدام شود يا نه... (سكوت مى كند)  * چرا سكوت كرديد؟ آخر بعضى از دوستان مطبوعاتى خيلى چيزها را جعلى چاپ مى كنند و متأسفانه نسل جوان از آن برداشت مى كند و اين تحريف آن قدر تكرار مى شود تا اثبات شود.  * در همه حرفه ها چنين آدم هايى وجود دارند. از سهراب شهيد ثالث مى گفتيد؟  بله روزى سهراب به من گفت كه چه زمانى مى خواهى فيلم بلند سينمايى ات را بسازى؟من گفتم براى ساخت  يك فيلم سينمايى بلند، آدم بايد تجربه سنى و عمرى زيادى داشته باشد بنابراين خيلى عجله ندارم. فكر مى كنم بين چهل تا پنجاه سالگى اولين فيلمم را بسازم. زمانى كه به پختگى بيشترى رسيده باشم و ترجيح مى دهم هنوز فيلم كوتاه بسازم.  * با اين حساب از فضاى سينماى بلند آن روزها خيلى دور بوده ايد؟  البته توجه داشته باشيد كه در سالى كه فستيوال تهران برگزار مى شد من جوانترين عضو گروه داوران بودم كه فيلم گاو و قيصر در آن حضور داشتند.  * سؤالى كه شايد كمى بى ربط باشد اما دوست داريد از شما  بپرسيم اينكه به عنوان كسى كه سينماى آن دوران را هم به خوبى مى شناسيد، آغاز موج نو در سينماى ايران را با فيلم «گاو» مى دانيد يا «قيصر»؟