مذهب ها و مكتب هايى در اصول دين و فروع دين پيدا شد. در اين شرايط امام صادق(ع) پرچم فرهنگى و علمى اسلام به ويژه شيعيان را برافراشت و در همه صحنه ها پيشگام و پيشرو گرديد. زمان امام(ع) زمانى بود كه  برخورد افكار و آرإ و جنگ عقايد شروع شده بود و ضرورت ايجاب مى كرد كه امام كوشش خود را در اين جبهه قرار دهند و اين گونه شد كه شيعه به عنوان يك مكتب فكرى, علمى و فقهى و اعتقادى درجهان اسلام جا افتاد به نحوى كه ديگر نمى توان اتهامات سياسى به آن بست. اين آثار مولود ايمان و عقيده است و سياست نمى تواند چنين فقه, اخلاق, فلسفه, عرفان, تفسير و ديگر علوم و فنون را پديد آورد. پيشگامى امامان باقر و صادق عليهماالسلام موجب شد تا اسلام راستين پايدار بماند و براى هر زمانى و مكانى و در شرايط پويا و ناايستاى انسان و جامعه برنامه  ها, آموزه ها و گزاره هايى داشته باشد.