بايراغين اورتاسينداكى گونش "گوج" و" آيدينليق"ى٫ آيريجا "تبريز"ى٫ تمثيل ائده ر. بيرله شميش آذربايجان'ين ابدى پايتاختى تبريز حاققيندا م. جلال الدين رومى بئله دئميش: "تبريز گونشى قارشيسيندا باشينى يئره قوى٫ چونكو او صنمه سجده٫ ايمانين لاپ اؤزودور. (1)    "آيدينليق"ى تمثيل ائده ن شوعاعلارين اون ايكى دنه  اولماسى٫ آذرى تورك ميللتينين ميللى مذهبى دييه بيله جه ييميز اون ايكى ايماملى شيعيلييين موتصوويفه قولونون توركى دالى اولان "قيزيلباشليق"ى (علوى و يا اهل-ى حقى) تمثيل ائده ر. آذربايجانلى فيلوسوف م. ف. آخوندوف تورك-آذربايجان قاجار دؤولتينين رسمى قزئتته سى اولان روزنامه ملت سنيه ايران´ين اؤز آمبلئمى اولاراق سئچدييى تئهران´ين مسجيد-ى شاه سمبولو حاققيندا كيريتيكا قزئتينين ١٨٦٦-١-٢٥ تاريخينده بئله يازير: "....قزئتينيزده ايران´ين سمبولو اولاراق چاپ ائتدييينيز مسجيد رسمينى اويغون گؤرموره م. ....سنه... صفوى شاهلارينى  خاطيرلادان .... بير سمبولو تاپمانى لازيم گؤروره م٫ ميثال اولاراق قيزيل قوماشدان دوزه لميش اون ايكى ديليملى تاج فيگورو كيمى...." (2)    اورتاداكى آلوولار آذربايجان´ين "اودلار يوردو" اولدوغونو و بوتون اورتا شرقده بير مشعل كيمى يانديغينى و ايشيق ساچديغينى تمثيل ائده ر. اوچ آلوو ايسه عرب ايشغالچيلارينا قارشى باىبك رهبرلييينده "قيزيل ايين"٫ شاه ايسماعيل ختايى رهبرلييينده "قيزيلباش" و فارس پهلوى شووئنيسمينه قارشى "آذربايجان ميللى حؤكومتى" حركتلرينى تمثيل ائده ر.    ايران بايراغينين توركى-آذربايجانلى اولوشو حاققيندا    توركى غزنه ليلر بايراقلارى اوزه رينده آسلان٫ هوماى قوشو و قافلان كيمى حئيوان شكيللرى وار ايدى. سولطان محمود قارا زمين اوزه رينده آى٫ سولطان مسعود قارا زمين اوزه رينده آسلان٫ محمود اوغلو محممد٬ قارا زمين اوزه رينده آلتين هوما قوشو٫ دوغان شاه ايسه قافلان رسمى ايشله تميشدير. باشقا غزنه ليلرده ده قارا و بعضن ياشيل و يا قيرميزى بايراق اوزه رينده آسلان و يا قافلان رسمى نقش ائديليبدير.    توركمن سلجوقلولار بايراقلاريندا آسلان٫ قافلان٫ اژدرها ايله آى  هيلالى ايشله ديلميشدير. آتابك محممد پهلوان قيرميزى زمين٫ سولطان سنجر قارا زمين اوزه ره٫ توغرول اوغلو آسلان و كؤرپه آسلان اژدها فيگورلارى ايشله تميشلر.    گونش و آسلانين بيرليكده ايشله ديلمه سى قونيا سلجوقلولاريندان سولطان كئيخوسروو غيياث الددين پوللاريندا چاپ ائديلميشدير. (فارس شاعيرى فيردووسى بئله دئميشدير: "توركلرين آيى يوكسه لدييى زامان٫ ايران´ين گونشيندن ضرر گؤره جكدير." سلجوقلولارين فارس تاثيرى آلتيندا اولدوقلارى بيلينير.)    توركى غزنه ليلر و توركمن سلجوقلولاردان چوخ ساييدا آسلانلى  بايراق و پول (ميثال اولاراق آرغون خان'ين ١٣ اونجو يوز ايلدن قالان پول) قاليبدير. علاءالدين آرسلان زامانيندا آسلان و سيمورغ قوشو فيگورلارى بيرليكده ايشله ديلميشدير.    توركى خارزمشاهلارين قارا بايراغى اوزه رينده آى٫ موغول چنگيز خان بايراغى ايسه آغ دوققوز اينك قويروغوندان اولوشموشدور.    موسلمان اولموش موغول حؤكمدارلارى بايراقلاريندا گونش و آسلان بيرليكده٫ تئيمورلولار بايراغيندا ايسه نهنگ و آى هيلالى بيرليكده نقش ائديلميشدير. توركله شميش موغول ائلخانلى شاهلارينين بايراغى آغ رنگينده ايدى.  بوتون بو موددتده آسلان باشى فيگورونا دا راستلانير.    آذربايجانلى آغ قويونلو دؤولتى بايراقلاريندا آغ قويون و گونش٫ آذربايجانلى قاراقويونلو دؤولتى بايراقلاريندا ايسه قارا قويون و گونش رسيملرى اولوبدور.    آذربايجانلى صفوى دؤولتى زامانيندا آسلان و گونش فيگورلارى چوخ يايقينلاشيبدير. تورك قيرال شاه ايسماعيل'ين دده سى شئيخ جونئيد٫ گونشلى آسلانى منيمسه ميشدير. بو بايراقلاردا ايشله ديله ن آسلان تانري'نين آسلانى حضرت على´نى٫ قيليج ايسه ذوالفقارى تمثيل ائتمك ده دير. (صفويلر و داها سونرا ايقتيدارا گله  ن افشارلارلا قاجارلار اون ايكى ايماملى شيعه لييين موتصوويفه قولونون توركى يورومو اولان قيزيلباشليق مذهبينده ايديلر. بوگون قيزيلباشييه مذهبينين قالينتيلارينا ايران´دا اهل حق٫ توركييه ده ايسه علوى دئييلير.)    آذربايجان قيزيلباش صفوى شاهلاريندان ساده جه شاه ايسماعيل´ين بايراق و پوللاريندا گونش - آسلان رسمى يوخدور. اونون زامانيندا ياشيل زمين اوزه ره آيلى علملر ايشله ديلميشدير.    تورك-آذربايجان افشار قيرالى ناديرشاه زامانيندا گونش٫ آسلان و ذوالفقار قيليجى اوچ قيرميزى٫ آغ و گؤى٫ بعضن ده  قيرميزى٫ گؤى٫ آغ و سارى شريدلردن اولوشان زمين اوزه رينده نقش ائديلميشدير.    ياشيل٫ قيرميزى و آغ شريدلريندن تشكيل تاپان بوگونكو ايران بايراغينين ايشله ديلمه سى قيرال ناديرشاه زامانيندان باشلاييبدير. بو بايراقدا ياشيل رنگ ايسلام و اون ايكى ايماملى شيعيلييين موقددس رنگيدير. قيرميزى ايسه توركمن سلجوقلو بايراغى رنگيندن آلينيبدير.    آذربايجانلى قاجار قيرالى آغا محممدخان زامانيندا الينده قيلينج اولان آسلان فيگورو ايشله ديلميشدير. آذربايجانلى قاجارلار و اونلاردان قاباقكى آذربايجان شاهلارى آسلانى  حضرت على´نين لقبى اولاراق گؤردوكلرى اوچون پوللاريندا "اسدالله (تانرينين آسلانى)" چاپ ائتديريبلر.    مشهور آلمان شاعيرى گوته نين شرق-غرب آدلى ديوانيندا فارسجا بير شئعر واردير. بو شئعرى ايرانين ١٨٠٩ دا اينگيلتره سفيرى و داها سونرا ١٨٢٤ ده آذربايجانلى قيرال فتحعليشاه قاجار'ين خاريجى ايشلر ناظيرى حاج ميرزه حسن خان شيرازى ائلچى اؤزو ايله آپارديغى بايراق اوزه رينده يازديرميشدى: "تورك فتحعلى شاه عالمى آيدينلادان جمشيد'دير٫ ايران اؤلكه سينين حاكيمى٫ عالمى ايشيقلانديران گونشدير. ايران آسلانلارين يوواسى٫  ايران شاهى ايسه گونشدير. بونا گؤره ده آسلان - گونش دارا'نين بايراغى اوزه رينه نقش ائديليبدير." (3)    آذربايجانلى قيرال ناصرالدين شاه قاجار٫ آسلان- گونشى ايران دؤولتينين رسمى آمبلئمى ائله ميشدير. ملك الشعرا صبورى ناصرالدين شاه حاققيندا بئله دئميشدير: " اگر ابدى دؤولتين سمبولو آسلان ايسه٫ داليندا هامينين گؤردويو بير گونش واردير. او تورك اوغلو كى بو آمبلئمى باشليغينا تاخيبدير٫ اوزو گونش اولان بير آسلاندير." (4)    ايران مشروطيت بايراغينى ميللييتجه تورك اولان مشيرالدوله تبريزى طرراحليق  ائتميشدير. اونون بايراغيندا قيرميزى مشروطييت حركتينى٫ آغ باريش سئوه رلييى٫ ياشيل ١٢ ايماملى شيعه لييى و ايسلامى٫ آسلان قورخمازليغى٫ گونش گوجو٫ شوعاعلارى آيديليغى و قيلينج اؤلكه نى مودافيعه نى تمثيل ائده ر.    فارس پهلوى ديكتاتورلوغوندا گونشين آدام شكلينده رسم ائديلمه سى ياساقلانيب و بايراغا پهلوى تاجى علاوه ائديليبدير.    فارس ايسلام جومهورييتى اورتاداكى فيگورلارى گؤتوره رك يئرينه آللاه عيباره سينى و شريدلر آراسيندا الله اكبر يازيلارينى يئرله شديريبدير.