[24] . كاشف الغطاء مى گويد: «كفر را انواع و اقسام فراوانى است: كفرِ انكار به مجرد نفى يا با اثبات ديگرى،  كفرِ شك در غير امور نظرى يا حتى در اين امور هر چند معذور باشد، كفرِ حجودِ زبانى، كفرِ نفاق قلبى، كفر عناد به اين كه بكوشد اصلى از اصول دين را نابود سازد، با اين كه بدان اعتقاد دارد و بدان اذعان مى كند و اين در مورد ربوبيت و نبوت و معاد صادق است و كفر شرك كه فقط در دو مورد نخست وارد است و در مورد سوم تنها بنا به وجهى بعيد صادق است و كفر نعمت و كفر هتك حرمت با گفته يا كارى در مورد خدا يا پيامبر اكرم يا حضرت زهرا يا ائمّه يا ايمان يا قرآن و مانند آن و كفر انكار ضرورى دين از كسى كه در ميان مسلمانان زندگى كرده و  شبهه اى كه مانع يقين او باشد برايش پيش نيامده است و كفر نصب و كفر سبّ هرچند قابل اندراج در موارد پيش گفته است و كفر برائت و كفر ادعا» كشف الغطاء، ص59.  [25] . رسالة الحدود والحقائق، مندرج در رسائل الشريف مرتضى، ص280.  [26] . اقتصاد الهادى، ص140.  [27] . پيشين، ص143.  [28] . رسالة فى الاعتقادات، ص103.  [29] . الروضة البهية، ج1، ص49، و رك: همو، المقاصد العليّة، ص141.  [30] . مسالك الافهام، ص123.  [31] . مجمع الفائدة والبرهان، ج1، ص284.  [32] . به نقل از محقق اردبيلى،  مجمع الفائدة، ج2، ص437.  [33] . سيد محمدجواد حسينى عاملى، مفتاح الكرامة، ص375.  [34] . كشف الغطاء، ص6. كاشف الغطاء در همين اثر، ص73 كفر را به دو قسمت تقسيم مى كند: كفر بالذات كه همان انكار خدا يا پيامبر يا معاد است و كفر از راه استلزام كه شامل انكار برخى از ضروريات دينى است كه از جمله آنها انكار امامت است كه مستلزم انكار نبوت است.  [35] . غنائم الايام، ص414.  [36] . شيخ محمدحسن نجفى، جواهر الكلام، ج6، ص55.  [37] . العروة الوثقى، ص67.  [38] . اين افزوده مستفاد از ديگر عبارت هاى  سيد در همين باب است.  [39] . رسالة الطبريات، مندرج در رسائل الشريف مرتضى، ص165.  [40] . اقتصاد الهادى الى طريق الرشاد، ص140.  [41] . رسالة فى الاعتقادات، ص104.  [42] . رك: بحرانى، الحدائق الناضرة، ج3، ص405; شيخ جعفر كاشف الغطاء، كشف الغطاء، ص173; ابوالقاسم قمى، غنائم الايام، ص414; امام خمينى، كتاب الطهارة، ج3، ص322.  [43]. حقائق الايمان، ص149. و نيز رك: قواعد العقائد، ص145 كه اصول دين را تحت عنوان اصول ايمان آورده و امامت را نيز در آنها گنجانده است.  [44] . رك: شيخ انصارى، كتاب  الطهارة، ص351 كه اين احتمال را داده و به جمعى از فقيهان نسبت داده و عبارتى صريح را در اين رابطه از جمال الدين خوانسارى در حاشيه الروضة البهية نقل كرده است.  [45] . رك: سيد مرتضى، رسالة الحدود والحقائق، مندرج در رسائل الشريف مرتضى، ص280; همو، رسائل الشريف مرتضى، ص438; همو، المسائل الرسية، مندرج در رسائل الشريف مرتضى، ص316: «اعلم ان معتقد الحق على سبيل التقليد غير عارف بالله تعالى و لا بما اوجب عليه من المعرفة به فهو كافر لاضاعته المعرفة الواجبة... و قد بينّا فى كتابنا الموسوم بالذخيرة كيف الطريق الى كفر  من ضيع المعارف كلّها»; شيخ طوسى، اقتصاد الهادى، ص140 و 143; علامه حلى، الباب الحادى عشر، ص6 كه در آن، دانستن تفاصيل معارف را واجب دانسته و جاهل به آن را از ايمان، خارج و مستحق عذاب دانسته است; محقق اردبيلى اين نظر را به برخى از عالمان شيعه نسبت داده است، مجمع الفائدة والبرهان، ج2، ص437; كشف الغطاء، ص6; كركى، الرسائل، ج1، ص59; شيخ مفيد، المقنعة، ص34.  [46] . مستند الشريعة، ج1، ص205.  [47] . جواهرالكلام، ج6، ص46.  [48] . شيخ انصارى در فرائد الاصول موضوعات و مسائل مطرح در اصول دين را به دو گروه  تقسيم مى كند: مباحثى كه مكلّف بايد به آنها اعتقاد پيدا كند، بى آن كه حصول علم در اين وجوب، دخلى داشته باشد. در اين موارد، تحصيل علم از مقدمات واجب مطلق است. بنابراين، اگر مكلّف به اينگونه موضوعات معتقد نشد ـ ولو به خاطر ندانستنِ آنها ـ مستحق عقوبت است. از اين قبيل است اصول معارف دينى. در مقابل مسائلى هستند كه اگر بدانها علم و آگاهى تعلق بگيرد، التزام به آنها واجب است، يعنى علم مقدمه وجوب است نه واجب. از اين قبيل است برخى از تفاصيل معارف رك: فرائد الاصول، ج1، ص273.