پى‏نوشت‏ها  ۱. دانش آموخته حوزه علميه قم و استاديار گروه علوم سياسى دانشگاه مفيد.  ۲. Robert Audi (Editor), The Cambridge Dictionary of Philosophy. cambridge University Press :U.K, ۱۹۹۵ p. ۷۰۰.  ۳. احمد فؤاد باشا، «ابستمولوجيا العلم و منهجيته فى التراث الاسلامى» فى: نصر محمد عارف، قضايا المنهجية فى العلوم الاسلاميه و الاجتماعيه (القاهره: المعهد العالمى للفكر  الاسلامى، ۱۴۱۷ ق) ص‏۲۳.  ۴. همان، ص‏۲۷.  ۵. رضا داورى اردكانى، فارابى، مؤسس فلسفه اسلامى، (تهران: پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى، چاپ سوم، ۱۳۶۲) ص ۱۵۵.  ۶. ابو حامد الغزالى، مجموعه رسائل (بيروت: دارالفكر، ۱۴۲۱ ق) ص ۵۴۲.  ۷. عبدالرحمن بن خلدون، مقدمه، ترجمه محمد پروين گنابادى (تهران: شركت انتشارات علمى و فرهنگى، ۱۳۷۵) ص ۸۶۴ - ۸۶۶.  ۸. سيد جعفر سجادى، فرهنگ علوم فلسفى و كلامى (تهران: امير كبير، ۱۳۷۵) ص ۴۳۰.  ۹. همان، ص ۴۲۹ - ۴۳۰؛ ژان برن، ارسطو و حكمت مشائى، ترجمه سيد  ابوالقاسم پورحسينى (تهران: اميركبير، ۱۳۷۳) ص ۴۳ - ۴۴.  ۱۰. ابونصر محمدبن محمد فارابى، احصاء العلوم، ترجمه حسين خديو جم (تهران: شركت انتشارات علمى و فرهنگى، ۱۳۶۹)، مقدمه مترجم، ص ۱۶ - ۲۰.  ۱۱. همان، ص ۴۱ به بعد.  ۱۲. همان، ص ۱۰۶ - ۱۰۹.  ۱۳. فارابى، احصاء العلوم، مقدمه مترجم، ص ۷.  ۱۴. همان، ص ۱۱۳ - ۱۱۴.  - على عباس مراد، دولة الشريعة: قراء ة فى جدلية الدين و السياسة عند ابن سينا (بيروت: دارالطليعه ۱۹۹۹ م) ص ۱۶ - ۴۴.  ۱۵. ابونصر محمد فارابى، كتاب المله، تحقيق محسن مهدى (بيروت:  دارالمشرق، ۱۹۶۸) ص ۵۰.  ۱۶. فارابى، احصاء العلوم، ص ۱۱۴.  ۱۷. على اصغر حلبى، گزيده متن رسائل اخوان الصفا و خلان الوفا (بى جا: زوار، ۱۳۶۰) ص ۳۰ - ۳۱.  ۱۸. همان، ج ۴، ص ۲۰۹ - ۲۱۸.  ۱۹. همان، ج ۱، ص ۲۶۴؛ على عباس مراد، پيشين، ص ۴۶ - ۲۲۰.  ۲۰. ابوحيان التوحيدى، الامتاع و المؤانسه، (بى جا: مكتبه الحياه، بى تا) ج ۲، ص ۵ - ۶.  ۲۱. حميد عنايت، «بينش سياسى اخوان الصفا»، ترجمه و تحشيه غفورى، اطلاعات سياسى - اقتصادى، سال دوازدهم، ش‏۱۰-۹ (سال‏۱۳۷۷).  ۲۲. همان.  ۲۳. محسن مهاجرنيا،  انديشه سياسى مسكويه (قم: دفتر تبليغات اسلامى، ۱۳۸۰) ص‏۴۵.  ۲۴. ابو على مسكويه، تجارب الامم، به كوشش ابوالقاسم امامى (تهران: سروش، ۱۳۶۶).  ۲۵. سيد جواد طباطبايى، زوال انديشه سياسى در ايران (تهران: كوير، ۱۳۷۳) ص‏۱۵۴.  ۲۶. همان، ص ۱۷۱.  ۲۷. محمد محمدى گيلانى، ترجمه الهيات شفا، فن سيزدهم، مقالات ۴ - ۱ (قم: دفتر تبليغات اسلامى، ۱۳۷۹) ص ۲۰ - ۱۳)؛ على عباس مراد، پيشين، ص ۵۰ - ۳۱۰.  ۲۸. مرتضى مطهرى، مجموعه آثار (تهران: صدرا، ۱۳۷۴) ج ۷، ص ۲۳۱ - ۲۳۲.  ۲۹. همان، ص ۲۳۱ - ۲۳۲.  ۳۰.  ابوحامد محمد غزالى، احياء علوم الدين (تهران: شركت انتشارات علمى و فرهنگى، ۱۳۶۴).  ۳۱. ابوحامد محمد غزالى، مجموعه رسائل، ص ۵۴۲.  ۳۲. همان، ص ۵۴۲ - ۵۴۶.  ۳۳. سيد جواد طباطبايى، درآمدى فلسفى بر تاريخ انديشه سياسى در ايران، (تهران: كوير، چاپ سوم، ۱۳۷۲) ص ۷۷.  ۳۴. خواجه نصير الدين طوسى، اخلاق ناصرى، تصحيح و تنقيح مجتبى مينوى و عليرضا حيدرى (تهران: خوارزمى، چاپ پنجم ۱۳۷۳).  ۳۵. همان، ص‏۴۱.  ۳۶. همان.  ۳۷. همان، ص‏۱۵۴.  ۳۸. ابن خلدون، پيشين، ص ۸۸۴ - ۸۸۳.  ۳۹. همان، ص‏۶۴.  ۴۰. همان، ص‏۶۹.  ۴۱. همان.  ۴۲. محسن مهدى، فلسفه تاريخ ابن خلدون، ترجمه مجيد مسعودى (تهران: شركت انتشارات علمى و فرهنگى، چاپ سوم، ۱۳۷۳) ص ۲۹۰ - ۲۹۲.  ۴۳. ابن خلدون، پيشين، ص ۱۰۹۴ - ۱۰۸۷.  ۴۴. همان، ص ۱۱۴۶ - ۱۱۴۸.  ۴۵. ناصيف نصار، انديشه واقع گراى ابن خلدون، ترجمه يوسف رحيم لو (تهران: مركز نشر دانشگاهى، ۱۳۶۲) ص ۲۵۲ - ۲۵۹.  ۴۶. محسن مهدى، پيشين، ص ۲۹۱.  ۴۷. همان، ص‏۲۰۴.  ۴۸. همان.  ۴۹. Erwinl. j. Rosenthal, Political Thought in Medieval Islam( Combidge  university press: uk, ۱۹۸۶) pp. ۱ - ۱۰.  - سيد جواد طباطبايى، ابن خلدون و علوم اجتماعى (تهران: طرح نو، ۱۳۷۴) ص‏۲۵.  ۵۰. فرهنگ رجايى، معركه جهان بينى‏ها: در خردورزى سياسى و هويت ما ايرانيان (تهران: احياى كتاب، ۱۳۷۳) ص ۱۷ - ۱۸.  ۵۱. سيد جواد طباطبايى، درآمدى فلسفى بر تاريخ انديشه سياسى در ايران، ص ۶ - ۲۹.  ۵۲. سيد جواد طباطبايى، ابن خلدون و علوم اجتماعى، ص ۲۵.  ۵۳. داود فيرحى، قدرت، دانش مشروعيت در اسلام (تهران: نشر نى، ۱۳۷۸) ص ۲۷-۳۱.  ۵۴. البته طباطبايى در نقد عنايت مى نويسد: «شيوه  تاريخى متعلق به متفكران معروف به مورخ» جريان مستقلى نيست. ابن خلدون و علوم اجتماعى، ص ۲۶.  ۵۵. فرهنگ رجايى، پيشين، ص ۱۲۹ - ۱۳۰.  ۵۶. داود فيرحى، پيشين.