خداوند متعال، از آن نظر که همه کمالات وجودي را بالذات دارا است، براي افعال او غايتي وراي وجودش نمي‌توان تصور کرد؛ زيرا  غايت، نوعي کمال وجودي است که فاعل در انجام فعل خود به سوي آن توجه دارد (طباطبائي، بي‌تا: 75). اما از آن جا که خداوند، حکيم است، افعالي که از او صادر مي‌شود، متناسب با ظرفيت و قابليت وجودي آن ها، داراي غاياتي مي‌باشد. البته اين غايات به خداوند باز نمي‌گردد؛ بلکه خود موجودات مسير تکامل را طي مي‌کنند و موجودات کامل‌تر، غايت موجودات نازل‌تر مي‌باشند. بر اين اساس، جماد در سير تکاملي خود مي‌تواند تا مرز عالم نبات حرکت کند و رسيدن به اين مرحله، حد نهايي کمال و غايت وجودي او است؛ چنان که رسيدن به مرز حيوان حد نهايي  عالم نبات، و رسيدن به مرز عالم انسان، حد نهايي عالم حيواني است.