یکی از عالمان ناشناخته خوارزمی دانشمندی است به نام زين المشايخ ابو الفضل محمد بن أبي القاسم بن بابجوک البقّال/البقّالي الخوارزمي النحوي، ملقب به الأدمي (در گذشته پايان جمادی الآخره 562) که از عالمان حنفی و از شاگردان زمخشري و به احتمال بسيار زياد از دانشمندان معتزلی اين شهر بوده است. خوشبختانه شرح حال او که به وسيله ابن ارسلان تدوين شده از طريق چند منبع و از جمله ابن الساعي (و ياقوت حموي) در  اختيار است. بنا بر گزارش او زين المشايخ البقالي علم ادب و لغت را از زمخشري فرا گرفته بود و بعد از او هم جايگاه وی را در تدريس گرفت (جالب است بدانيم که از اين شخصيت در کتاب چاپ بريل يادی نشده است). او را ابن ارسلان امامی در ادب و حجتی در لسان العرب می خواند. او اضافه می کند که زين المشايخ در ترسل و نقد الشعر هم دست داشته است. البقالي هنگام مرگ هفتاد و اندی سال داشته است. بنابر گزارش همو (و با اطلاعاتی اضافه بر آن از ابن الساعي)، البقالي تأليفات متعدد در علوم ادبی و نيز فقه و کلام و تفسير داشته است؛ از آن جمله  شرح اسماء الله الحسنی و کتاب اذکار الصلاة و نيز التنبيه علی اعجاز القرآن و تفسيری بر قرآن در چهار مجلد. او در ادب هم کتابهايی مانند اسرار الأدب وافتخار العرب و کتاب تقويم اللسان في النحو و الهداية إلی علم المعاني والبيان و چند کتاب ديگر داشته است. زين المشايخ کتابی هم با عنوان مفتاح التنزيل داشته که بنابر اظهار ابن الساعي معلوم نيست آيا همان تفسير وی بوده که او ديده بوده و يا کتابی جداگانه. او دو کتاب شايسته ذکر ديگر هم دارد يکی درباره اسماء به نام کتاب الأسمی في سرد الأسماء و ديگری کتاب منازل العرب ومياهها  وديارها. تأليف آخری از نوع فعاليتهای عالمان اهل ادب بوده و ما با نمونه های ديگری در همين خوارزم از زمخشري و برخی ديگر از همقطاران زين المشايخ آشنا هستيم. بنابر گزارش حاجی خليفه و بغدادي نويسنده هدية العارفين، در فقه زين المشايخ چندين کتاب مورد اعتنا برای حنفيان داشته است. حاجی خليفه از کتابی در فقه از او نام می برد با عنوان جمع التفاريق في الفروع (1/ 595). او نويسنده يک کتاب با عنوان فتاوي هم بوده که بنابر گزارش حاجی خليفه در فتاوي تاتارخانيه مورد اشاره قرار گرفته است (نک: 2/ 1221؛ نيز نک: البحر الرائق،  1/98؛ 161 و موارد مکرر ديگر در اين کتاب و کتابهای ديگر فقه حنفی که از کتاب الصلاة او و نيز از الفتاوی او نقل می کنند). با اين وجود کتابهای طبقات حنفيان چندان در ذکر او تلاشی فراخور وی نکرده اند؛ شايد به دليل معتزلی بودن وی (در کتاب اندرسباني از فقيهی ديگر با عنوان ابو عمران البقالي ياد می شود که از ديدگاه او جايگاه مهمی در فقه و در شهر خوارزم داشته است؛ با اين وصف يادی از اين شخص در منابع ديگر تاکنون نيافته ام. آيا حاجی خليفه ميان اين دو البقالي خلط کرده است؟ اين پرسشی است که قابل طرح است؛ نک: سلسله يادداشتهای  من درباره تحفه ای از خوارزم). درست است که ابن ارسلان شافعي مذهب او را خوش اعتقاد دانسته و شايد ابن ارسلان نظر مثبتی به معتزله نداشته است اما ظاهرا بايد زين المشايخ را از معتزليان خوارزم دانست (در همين مورد نيز نک: الجواهر المضيئة، چاپ قديم، 1/ 385).