دعا طبق روايات اسلامى مخصوص مواردى است كه تلاشها و كوششهاى انسان اثرى نبخشد ، و يا به تعبير ديگر آنچه انسان در توان دارد انجام دهد ، و بقيه را از خدا بخواهد . بنا براين اگر  انسان دعا را جانشين تلاش و كوشش كند قطعا مستجاب نخواهد شد . بنابراین در حديثى از امام صادق (عليه السلام) مى خوانيم : «اربعة لا تستجاب لهم دعوة : رجل جالس فى بيته يقول : اللهم ارزقنى ، فيقال له ا لم آمرك بالطلب ؟ و رجل كانت له امراة فدعا عليها ، فيقال له : ا لم اجعل امرها اليك ؟ و رجل كان له مال فافسده ، فيقول : اللهم ارزقنى ، فيقال له : ا لم امرك بالاقتصاد ؟ ا لم آمرك بالاصلاح ؟ و رجل كان له مال فادانه بغير بينة ، فيقال له : ا لم آمرك بالشهادة ؟ !» چهار گروهند كه دعاى آنها مستجاب نمى شود : كسى كه در خانه خود نشسته و مى گويد : خداوندا ! مرا روزى ده ، به او گفته مى شود : آيا به تو دستور تلاش و كوشش ندادم ؟ و كسى كه همسرى دارد ( كه دائما او را ناراحت مى كند ) و او دعا مى كند كه او از دستش خلاص شود ، به او گفته مى شود : مگر حق طلاق را به تو ندادم ؟ و كسى كه اموالى داشته و آن را بيهوده تلف كرده ، مى گويد : خداوندا ! به من روزى مرحمت كن ، اما به او گفته مى شود : مگر دستور اقتصاد و ميانه روى . به تو ندادم ؟ مگر دستور اصلاح مال به تو ندادم ؟ و كسى كه مالى داشته و بدون شاهد و گواه به ديگرى وام داده ، ( اما وام گيرنده منكر شده ، او دعا مى كند خداوندا قلبش را نرم كن ، و وادار به اداء دين فرما ) به او گفته مى شود : مگر به تو دستور ندادم به هنگام وام دادن شاهد و گواه بگير ؟ .روشن است در تمام اين موارد انسان تلاش و تدبير لازم را به خرج نداده و گرفتار پيامدهاى آن شده ، و در برابر اين تقصير و كوتاهى و ترك تلاش دعاى او مستجاب نخواهد شد .