با تاسف بايد گفت كه نويسنده ((در پارس پژواك)) در مطلب ((دادن امتياز نفت)) بدون توجه به حقايق تاريخي هنوز هم كه هنوز است، بعد از گذشت ٥٠ و اندي سال تلويحا بر جلاد خلق آذربايجان و كردستان كه همان قوام السلطنه و يارانش مي باشد افتخار كرده و از آن ها با نام دولتمردان ايراني كه در كنار مردم بودند، ياد مي كند. با توجه به آنچه كه گذشت از اين گونه روشنفكران اين سئوال را نيز كرد كه چه كسي و كساني و چه سياست هايي عملا در خدمت تجزيه و تفرقه بود؟ پيشه وري كه صادقانه اجراي مفاد قرارداد مصالحه را مي خواست يا قوام و  دربار كه به جاي اجراي آن روي به لشكركشي آوردند؟ واضح است كه رهبري وقت جنبش آذربايجان خالي از خطاها و لغزش هاي سياسي و نيز افراط و تفريطها نبودند و هدف ما نيز در اينجا بررسي اين بخش از حيات سياسي آن ها نيست، اما يك نكته روشن است و آن اين كه رهبران آذربايجان حداكثر نرمش را نشان دادند كه تا از تفرقه و نقار ملي جلوگيري كنند. و شاهد اين مدعا نيز همان سه مورد اساسي، يعني انصراف از حكومت خودمختار محلي، تغيير نام مجلس ملي، و عليرغم اعتراض مردم متفكر و مبارز زنجان، به حساب نياوردن اين استان در قلمرو آذربايجان بود كه  از طرف نمايندگان آذربايجان پذيرفته شد. اما در مقابل پاداشي كه رهبران و مردم آذربايجان از دولت قوام و دربار گرفتند، قتل عامشان توسط ارتش شاهنشاهي بود. ارتش شاهنشاهي در همراهي خوانين و پسران عشاير و نيز آيت الله هاي مرتجع محلي، ده ها هزار زن و مرد و حتي كودك را به گلوله بستند تا بتوانند ((اتحاد برادرانه)) را تامين كنند و مردم ((غيور)) آذربايجان را مفتخر به سايه ((پارس پژواك)) نمايند.