مطابق تعاليم نوراني قرآن کريم و روايات معصومين (ع)، سعادت و شقاوت انسان در گرو اعمال و کردار اوست: "کل نفس  بما کسبت رهينه". انسانهاي سعادتمند کساني هستند که همت خويش را در اين دنيا صرف خودسازي و تهذيب نفس نموده، رضاي الهي را هدف عالي زندگي خويش قرار داده اند. به فرموده حضرت علي (ع): "ما المغبوط الا من کانت همته نفسه لا يغبها عن محاسبتها و مطالبتها و مجاهدتها؛ غبطه و افسوس نبايد خورد بر حال کسي مگر بر آن کس که همتش اصلاح نفس او است و هر روزه نفس خود را حسابرسي و بازخواست کرده و با آن پيکار نمايد"، اما کساني که تمام همّ و غمّ خود را حيات فاني دنيا قرار داده و توجهي به جلب رضاي خداوند نداشته و اعمال و رفتار آنها رنگ و بوي الهي ندارد، بي شک اهل شقاوت خواهند بود و روز قيامت نداي ندامت سر خواهند داد.