Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọlé: Àwọn onímọ̀ nípa ohun alààyè tó ń dáàbò bò àwọn ohun alààyè ń rí àwọn ẹ̀rí tó fi hàn pé èèyàn ló ń fa ìparun kẹfà tó sì yára jù lọ tó máa wáyé láyé, wọ́n sì ti gbé e jáde. Àwọn kan sọ pé àkókò tí iye àwọn ẹ̀dá alààyè ń pòórá lọ́nà tí a kò rí irú rẹ̀ rí là ń gbé yìí, èyí tí wọ́n tún mọ̀ sí ìparun Holocene. Iye ìparun àgbáyé lè tó ìlọ́po ẹgbẹ̀rún ju iye ìparun àgbáyé lọ. Wọ́n fojú díwọ̀n rẹ̀ pé ìdá méjì nínú mẹ́ta gbogbo ẹ̀yà ẹranko tó ń tọ́jú ọmú àti ìdajì gbogbo ẹ̀yà ẹranko tó ń tọ́jú ọmú tó wúwo tó kìlógíráàmù mẹ́rìnlélógójì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ ló ti pòórá láàárín ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọ́ta ọdún sẹ́yìn. Ìwádìí Global Amphibian Assessment sọ wípé àwọn amíbíà ń dínkù ní àgbáyé ní kíákíá ju àwùjọ àwọn ẹ̀dá alágbàlà yòókù lọ, pẹ̀lú èyí tí ó lé ní 32% nínú gbogbo àwọn ẹ̀yà tí ó wà láàyè tí wọ́n wà nínú ewu píparun. Àwọn ẹyẹ tó ṣẹ́ kù ń dín kù ní ìdá mẹ́tàlélógójì nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ẹyẹ tó wà lábẹ́ ewu. Láti àárín àwọn ọdún 1980 ni iye àwọn ẹranko tí wọ́n ti kú ti lé ní ìlọ́po 211 iye tí wọ́n fojú bù níbàámu pẹ̀lú àkọsílẹ̀ fọ́sílì. Àmọ́ ṣá o, "ìwọ̀n bí àwọn ẹranko amíbíà ṣe ń pòórá lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí lè ju ìwọ̀n bí àwọn ẹranko amíbíà ṣe ń pòórá lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ ní ìlọ́po 25,039 sí 45,474". Gbogbo àwùjọ àwọn ẹranko tó ní eegun ló ń pòórá kárí ayé. Bí àpẹẹrẹ, ìdá mẹ́tàlélógún nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo ẹranko tó ń ríran àti ìdá méjìlá nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo ẹyẹ ni àjọ International Union for Conservation of Nature (IUCN) sọ pé wọ́n wà lára àwọn ẹranko tí wọ́n ń pè ní Red List, èyí tó túmọ̀ sí pé àwọn náà wà nínú ewu píparun. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìparun jẹ́ àbáláyé, ìparun àwọn ẹ̀dá ń ṣẹlẹ̀ ní irú ìyára kánkán tí kò ṣeé gbà gbọ́ tí ìdàgbàsókè kò fi lè bá a dọ́gba, nítorí náà, èyí ló ń yọrí sí ìparun tí ó tóbi jùlọ tí ó ń wáyé ní gbogbo ìgbà lórí Ilẹ̀ ayé. Àwọn èèyàn ti ṣàkóso ayé, bá a sì ṣe ń lo àwọn ohun àmúṣọrọ̀ tó pọ̀ tó, àti bí àyíká ṣe ń di eléèérí, ń nípa lórí àwọn àyíká tí àwọn ẹ̀dá mìíràn ń gbé. Oríṣiríṣi ẹ̀dá ló wà tí àwọn èèyàn ń ṣiṣẹ́ láti dáàbò bò, irú bí ẹyẹ àkọ̀ Hawaiian Crow àti ẹyẹ àkọ̀ Whooping Crane ti Texas. Àwọn ènìyàn tún lè gbé ìgbésẹ̀ lórí ààbò àwọn ẹ̀dá nípa gbígbajúmọ̀ àti dídìbò fún àwọn ìlànà àgbáyé àti ti orílẹ̀-èdè tí...  Ìbéèrè: Kí ni a mọ̀ sí ìṣẹ̀lẹ̀ píparun?
Ìṣẹ̀lẹ̀ ìparun Holocene