Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Bí àwọn ará Amẹ́ríkà ṣe ń ṣe ayẹyẹ ọdún àádọ́jọ ti ikú Abraham Lincoln lọ́sẹ̀ yìí, ẹ jẹ́ ká rántí pé kì í ṣe ìgbà ayé nìkan ló ti wà, ṣùgbọ́n ó tún wà, ní ọ̀nà àrà ọ̀tọ̀, ní Illinois. Àwọn ohun méjì tó ṣe pàtàkì jù lọ tí Lincoln fi lélẹ̀ - ìyẹn ìṣọ̀kan tí kò ṣeé pín yé àti òmìnira tí kò ṣeé yí padà - wá látinú ìpilẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ ní Àárín Gbùngbùn Ìwọ̀ Oòrùn ayé. Òun fúnra rẹ̀ mọ̀ pé kò sí ààlà tó ṣeé dáàbò bò tó lè dáàbò bo ilẹ̀ àlìkámà kúrò lọ́wọ́ ilẹ̀ ọ̀gbọ̀. Odò Mississippi ló ń ṣàn gba gbogbo àgbègbè náà kọjá, láti àwọn òkè Appalachian títí dé àwọn òkè Rocky, èyí sì mú kó ṣeé ṣe fún àwọn àgbẹ̀ tó wà ní àfonífojì tó fẹ̀ lọ salalu yìí láti kó ọjà wọn lọ sí ọjà ní New Orleans, láti ibẹ̀ ni wọ́n sì ti ń kó o lọ sí gbogbo ayé. Nítorí náà, kò lè jẹ́ kí agbára tó bá fẹ́ bá òun ṣọ̀tá lè ṣàkóso àgbègbè tó jẹ́ ojúkò ìṣèlú yìí ní pàtàkì, tàbí kó ṣàkóso ìlú Dixie ní gbogbo gbòò. Ó tẹnu mọ́ ọn pé, ilẹ̀ Amẹ́ríkà "tóbi débi pé ìdílé kan ṣoṣo lè gbé inú rẹ̀; kò sì tóbi débi pé àwọn ìdílé méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lè gbé inú rẹ̀" nítorí pé "kò sí ọ̀nà kan, yálà ọ̀nà tó dúró ṣánṣán tàbí ọ̀nà tóóró, tó lè pín orílẹ̀-èdè kan sí méjì". Lincoln ṣe àfikún sí ẹ̀kọ́ nípa àgbègbè Midwestern rẹ̀ pẹ̀lú ẹ̀sùn Midwestern kan tó ṣe kedere nípa ìtàn òfin: "Ìparapọ̀ àwọn Orílẹ̀-èdè ti dàgbà ju èyíkéyìí lára àwọn Ìpínlẹ̀ lọ; àti pé, ní ti gidi, ó dá wọn gẹ́gẹ́ bí Ìpínlẹ̀". Kò pọn dandan kí Lincoln sọ ọ̀rọ̀ tó ń fa àríyànjiyàn yìí láti fi hàn pé òótọ́ lọ̀rọ̀ tó sọ, ó sì tún tẹnu mọ́ kókó pàtàkì kan tó wà nínú Òfin náà, ìyẹn ni pé Òfin náà kò fàyè gba ẹnikẹ́ni láti dá sílẹ̀ lọ́nàkọnà. Òfin-ìpínlẹ̀ ni òfin tó ga jùlọ ní gbogbo ìgbà àti níbikíbi - láìka ohun tí ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan sọ sí. Àmọ́, ọ̀rọ̀ tí Lincoln tún sọ síwájú sí i, pé ńṣe ni Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè dá àwọn ìpínlẹ̀ sílẹ̀, pé kì í ṣe pé àwọn ìpínlẹ̀ náà dá Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè sílẹ̀, fa àríyànjiyàn ńláǹlà láwọn apá ibòmíràn lórílẹ̀-èdè náà. Ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn ará Virginia, títí kan Ọ̀gágun Robert E. Lee, tó jẹ́ ọmọ ogun Àjọ Ìparapọ̀ Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, sọ pé òótọ́ ni pé ìpínlẹ̀ Virginia ni wọ́n fi ṣáájú! Nígbà tí Ọ̀tẹ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà bẹ̀rẹ̀, ìjọba Old Dominion ti wà láti nǹkan bí ọ̀rúndún kan ààbọ̀. Ọ̀pọ̀ ìran àwọn ọmọ ìbílẹ̀ Lees ló ti ṣèrànwọ́ láti ṣàkóso ìpínlẹ̀ Virginia tipẹ́tipẹ́ kí wọ́n tó dá orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà sílẹ̀. Àmọ́ bí Lee bá jẹ́ ọmọ ìpínlẹ̀ Virginia lákọ̀ọ́kọ́ àti títí láé, Lincoln jẹ́ ọmọ Amẹ́ríkà. Bàbá rẹ̀ wá láti...
Akhil Amar: Àwọn ohun méjì tó ṣe pàtàkì jù lọ tí Lincoln fi lélẹ̀, tí í ṣe pípa ìṣọ̀kan mọ́ àti pípa ìsìnrú rẹ́, ní àwọn gbòǹgbò ní àárín gbùngbùn ìwọ̀ oòrùn ayé. Lincoln rí ìjọba àpapọ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó ga jùlọ ó sì gbàgbọ́ wípé kò sí ààlà tí ó tọ̀nà fún pípín orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà