Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Onímọ̀ sáyẹ́ǹsì kan kìlọ̀ pé ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ń dojú kọ ìparun tó jọ ti ìlú Róòmù ìgbàanì - nítorí pé a ti ń gbé ní àlàáfíà fún àkókò gígùn. Òpìtàn ọmọ Australia, Dókítà Jim Penman sọ pé àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì òde òní ti pàdánù ìfẹ́ láti ṣe àtúnṣe tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ ìgbà ayé Victoria bí a ṣe ń gbádùn ìgbé ayé tó dára sí i. O ti fa awọn afiwe laarin Britain oni ati 100BC ni Rome - nigbati ilu naa wa ni agbara julọ bi o ti gba ilẹ diẹ sii ni okeokun ati ọrọ nla ti o ṣan sinu aarin. Onímọ̀ ìtàn, Dókítà Jim Penman, ti ṣe àfiwé ààrin Ilẹ̀ Ọba Romu ní 100BC - nígbà tí Julius Caesar, tí àwòrán rẹ̀ wà, jẹ́ alákòóso - àti Britannia lónìí, tó ń kìlọ̀ pé orílẹ̀-èdè yìí ń lọ sí ìparun kan náà nínú àwùjọ. Dókítà Jim Penman (lápá òsì) ti dábàá pé àwọn ará Britain ti pàdánù ìmúdàgba ẹ̀dá fún ìmúdàgba tí ó ran àwọn àyípadà ńláńlá nínú àwùjọ, ètò ọrọ̀ ajé àti ọ̀rọ̀-iṣẹ́ lọ́wọ́ lásìkò Victoria, tí Ọbabìnrin Victoria (lápá ọ̀tún) ṣàkóso. Nígbà tó ń ṣe àfiwé náà, Dókítà Penman sọ pé: "Àkókò kan wà tí ìjọba tiwa-n-tiwa ń sún mọ́ ìjẹgàba, nílẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, a sì ti wá rí i báyìí pé òṣèlú ti di èyí tó dá lórí àwọn èèyàn dípò àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú. Ètò ẹgbẹ́ méjì ti bẹ̀rẹ̀ sí túká", The Sunday Telegraph ròyìn. "À ń gbé ní àkókò tí nǹkan ti ń sunwọ̀n sí i, tí ogun ńlá kankan kò tíì jà nílẹ̀ Yúróòpù láti nǹkan bí ọdún mẹ́ta sí mẹ́rin. Àmọ́, ètò ọrọ̀ ajé ò dúró sójú kan, a ò sì bímọ tó pọ̀ tó. 'Nígbà tí àwọn orílẹ̀-èdè ilẹ̀ Yúróòpù kò bá lè dáàbò bo ara wọn mọ́, òpin òmìnira orílẹ̀-èdè kò ní pẹ́ dé mọ́.' Dókítà Penman, ti Yunifásítì RMIT ní Melbourne, sọ àwọn àbá wọ̀nyí nínú ìwé rẹ̀ 'Biohistory: Decline and Fall of the West', ó sì fi kún un pé ẹ̀sìn Kristiẹni ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti ṣe ìyípadà nínú àwùjọ ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì èyí tí ó yí ipa àwọn obìnrin àti àwọn ọmọdé padà. Àwọn àṣà ìbílẹ̀ máa ń yí padà ní 'ìyípo' tó sinmi lórí àwọn nǹkan bíi oúnjẹ, ìsìn àti rògbòdìyàn, nígbà tí ẹ̀ka ìjìnlẹ̀ àbùdá - tó jẹ́ ẹ̀ka ìwádìí kan nínú DNA - ń ṣàlàyé bí àwọn èèyàn ṣe...
Dókítà Penman sọ wípé àwọn ará Britain ti gbé ní àlàáfíà púpọ̀ láti ṣe àtúnṣe. Ó kìlọ̀ pé àìdọ́gba àti ìyapa tó ń pọ̀ sí i yóò yọrí sí ìfọ́yángá àwùjọ. Àyípadà nínú àbùdá túmọ̀ sí pé a kì í fi bẹ́ẹ̀ le koko mọ́ra tàbí ká máa lọ jagun.