Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àyọkà: Ìwé Ìhìn Rere ti Mátíù 1:18<unk>2:23 àti Ìhìn Rere ti Lúùkù 2:1<unk>39 fi hàn wípé a bí Jésù ní Bẹ́tíléémù. Àmọ́ ṣá o, àwọn ọ̀mọ̀wé òde òní ka àwọn àkọsílẹ̀ méjèèjì yìí sí èyí tó ta kora, Ìhìn Rere Máàkù, tó jẹ́ ìwé ìhìn rere àkọ́kọ́, kò mẹ́nu kan ohunkóhun nípa bí wọ́n ṣe bí Jésù ní Bẹ́tílẹ́hẹ́mù, ohun tó kàn sọ ni pé ó wá láti Násárétì. Síbẹ̀síbẹ̀, àṣà àtọwọ́dọ́wọ́ náà pé Bẹ́tílẹ́hẹ́mù ni wọ́n bí Jésù sí gbajúmọ̀ gan-an nínú ṣọ́ọ̀ṣì ìjímìjí. Ní nǹkan bí ọdún 155, Justin Martyr tó jẹ́ alátìlẹyìn ẹ̀sìn sọ pé kí àwọn tó bá ń ṣiyèméjì pé Bẹ́tílẹ́hẹ́mù ni wọ́n bí Jésù sí lọ síbẹ̀, kí wọ́n sì lọ wo ihò àpáta tí wọ́n sọ pé wọ́n bí i sí. Wọ́n tún mẹ́nu kan ihò àpáta yìí nínú ìwé Ìhìn Rere Jákọ́bù tí kò bá Bíbélì mu àti nínú ìwé ìtàn ṣọ́ọ̀ṣì kan tó ń jẹ́ Eusebius tó gbé ayé ní ọgọ́rùn-ún ọdún kẹrin. Lẹ́yìn ọ̀tẹ̀ Bar Kokhba (c. 132<unk>136 CE) ni a fọ, ọba Romu Hadrian yi aaye Kristiẹni ti o wa loke Grotto pada si ibi mimọ ti a ṣe igbẹhin si oriṣa Greek Adonis, lati bọwọ fun ayanfẹ rẹ, ọdọ Greek Antinous. Ni ayika 395 CE, Baba Ile-ijọsin Jerome kọ ninu lẹta kan: "Betlehemu... ti o jẹ ti wa bayi... ni o ni iboji nipasẹ igbo kan ti Tammuz, iyẹn ni lati sọ, Adonis, ati ninu iho ti Kristi ọmọ kekere kan ti kigbe, ololufẹ ti Venus ni a ṣagbe. " Ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀mọ̀wé ló gbà pé lẹ́tà yìí jẹ́ ẹ̀rí pé ihò àpáta tí wọ́n kọ́ Ìjọ Ìbí Jésù sí jẹ́ ibi mímọ́ fún Támúṣì tó jẹ́ ọlọ́run ìbímọlẹ̀ ní Àárín Gbùngbùn Ìlà Oòrùn ayé láyé àtijọ́. Àmọ́, Yùsíbíọ̀sì kò sọ nǹkan kan nípa ọ̀nà tí wọ́n gbà fi ihò àpáta náà mọ Támúsì, kò sì sí àwọn orísun míì nínú ìwé àwọn baba ńlá tó fi hàn pé Támúsì ní ojúbọ kan ní Bẹ́tílẹ́hẹ́mù. Peter Welten sọ pé wọn kò ya ihò náà sí mímọ́ fún Támúsì rí àti pé Jerome ṣi ọ̀rọ̀ náà lóye, ó sọ pé àwọn Kristẹni tó ń ṣọ̀fọ̀ ikú àwọn aláìmọwọ́-mẹsẹ̀ ni wọ́n ń ṣọ̀fọ̀ ikú Támúsì. Joan E. Taylor ti tako àríyànjiyàn yìí nípa sísọ pé Jerome, gẹ́gẹ́ bí ọkùnrin tí ó kàwé, kò lè jẹ́ aláìmòye tó bẹ́ẹ̀ láti fi àṣìṣe ka ìdárò Kristẹni lórí Ìpakúpa Àwọn Aláìmọwọ́-Lójú sí ààtò kèfèrí fún Támúsì. Ní 326<unk>328, ayaba Helena, ìyàwó...  Ìbéèrè: Kí ni Ọlọ́run kò jẹ́ kí wọ́n pa run?
ìjọ