Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ìgbésẹ̀: Ní ọ̀rúndún kẹ́ẹ̀dógún, ìjọba náà di ìjọba Mùsùlùmí, nígbà tí Ọba Brunei di Mùsùlùmí, èyí tí àwọn Mùsùlùmí Íńdíà àti àwọn oníṣòwò Arábíà láti àwọn apá ibòmíràn ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà, tí wọ́n wá láti ṣòwò kí wọ́n sì tan Mùsùlùmí kálẹ̀. Ó ṣàkóso èyí tó pọ̀ jù lọ lára àríwá Borneo, ó sì di ibi pàtàkì fún ètò ìṣòwò ayé Ìlà Oòrùn àti Ìwọ̀ Oòrùn ayé. Àwọn òpìtàn àdúgbò gbà pé ìjọba Brunei jẹ́ ìjọba thalassocratic tí ó dá lórí agbára òkun, èyí tí ó túmọ̀ sí pé ipa rẹ̀ kò kọjá àwọn ìlú tí ó wà ní etíkun, àwọn èbúté àti àwọn odò, kò sì wọ inú erékùṣù náà lọ́nà tó jinlẹ̀. Ó dà bíi pé àwọn ọba Brunei bá àwọn èèyàn Orang Laut àti Bajau tí wọ́n jẹ́ atukọ̀ òkun ṣe ìṣọ̀kan, tí wọ́n sì kó àwọn ọkọ̀ òkun wọn jọ. Awọn Dayaks, awọn ẹya abinibi ti inu inu Borneo sibẹsibẹ, ko wa labẹ iṣakoso wọn, bi ipa ti ijọba ti ṣọwọn wọ jinlẹ sinu awọn igbo.Lẹhin ti wiwa ti Portuguese lẹhin isubu ti Malacca, awọn oniṣowo Portuguese ṣe iṣowo nigbagbogbo pẹlu Brunei lati 1530 ati apejuwe olu-ilu ti Brunei bi ti o yika nipasẹ odi okuta. Lakoko ijọba Bolkiah, Sultan karun, ijọba naa ni iṣakoso lori awọn agbegbe etikun ti ariwa iwọ-oorun Borneo (Brunẹ loni, Sarawak ati Sabah) ati de Seludong (Manila lọwọlọwọ), Sulu Archipelago pẹlu awọn ẹya ti erekusu Mindanao. Nígbà tó fi máa di ọ̀rúndún kẹrìndínlógún, agbára ìṣàkóso ilẹ̀ ọba Brunei ti dé ibi tí odò Kapuas ti ń ṣàn lọ ní Ìwọ̀ Oòrùn Kalimantan. Ilẹ ọba Malay ti Sambas ni Iwọ-oorun Kalimantan ati Ilẹ ọba Sulu ni Guusu Philippines ni pataki ni idagbasoke awọn ibatan dynastic pẹlu ile ọba ti Brunei. Awọn sultan Malay miiran ti Pontianak, Samarinda bi jina bi Banjarmasin, ṣe itọju Sultan ti Brunei bi olori wọn. Ipilẹ otitọ ti awọn ibatan Brunei si awọn Sultanates Malay miiran ti etikun Borneo ati Sulu archipelago tun jẹ koko-ọrọ ti iwadi, bi boya o jẹ ipinle ti o ni iṣakoso, ajọṣepọ kan, tabi ibatan ayẹyẹ nikan. Àwọn ìjọba àgbègbè mìíràn tún ní ipa lórí àwọn sultanates wọ̀nyí. Orílẹ̀-èdè Sultanate ti Banjar...  Ìbéèrè: Ìpínlẹ̀ Brunei wà ní apá wo ní Ìwọ̀-oòrùn Kamimantan?
Àgbègbè Odò Kapuas