Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọlé: Nígbà tí ilẹ̀ Faransé wà nílẹ̀ Faransé, àwọn ará Gaul, ìyẹn àwọn ará Celtic ló ń gbé ibẹ̀. Romu gba agbegbe naa ni 51 BC, ti o ni titi de awọn Franks German ni 476, ti o ṣe Kingdom of Francia. Àdéhùn tí wọ́n ṣe ní Verdun lọ́dún 843 pín ilẹ̀ Faransé sí Ìlà Oòrùn Faransé, Àárín Faransé àti Ìwọ̀ Oòrùn Faransé. West Francia tí ó di Kingdom of France ní 987 jáde gẹ́gẹ́ bí agbára ńlá ilẹ̀ Yúróòpù ní àwọn ọjọ́ ogbó tí ó kẹ́yìn lẹ́yìn ìṣẹ́gun rẹ̀ nínú Ogun Ọgọ́rùn-ún Ọdún (1337<unk>1453). Nígbà tí ọ̀làjú dé, àṣà àwọn ará Faransé gbèrú, wọ́n sì dá ilẹ̀ ọba kan sílẹ̀ tó jẹ́ ilẹ̀ ọba tó tóbi jù lọ lágbàáyé ní ọ̀rúndún ogún. Ogun abẹ́lé tó wáyé láàárín àwọn ẹlẹ́sìn Kátólíìkì àtàwọn ẹlẹ́sìn Pùròtẹ́sítáǹtì (àwọn Huguenot) ló gbòde kan ní ọ̀rúndún kẹrìndínlógún. Orílẹ̀-èdè Faransé wá di orílẹ̀-èdè tó lágbára jù lọ nílẹ̀ Yúróòpù nínú ọ̀ràn àṣà, òṣèlú àti ológun ní ọ̀rúndún kẹtàdínlógún lábẹ́ ìjọba Louis Kẹrìnlá. Ní apá ìparí ọ̀rúndún kejìdínlógún, Ìyípadà Ilẹ̀ Faransé mú kí ìjọba alákòóso tí kò lẹ́bi ṣubú, ó fìdí ọ̀kan lára àwọn orílẹ̀-èdè olómìnira àkọ́kọ́bẹ̀rẹ̀ kalẹ̀ nínú ìtàn òde òní múlẹ̀, ó sì mú kí wọ́n ṣe ìwé Ìpolongo Ẹ̀tọ́ Ọmọnìyàn àti ti Ọmọ Ìlú, èyí tó jẹ́ ká mọ ohun tí orílẹ̀-èdè náà ń fẹ́ títí dòní olónìí.  Ìbéèrè: kí ni èyí tó pọ̀ jù lọ nínú ọ̀rúndún kẹrìndínlógún?
ogun abẹ́lé tó wáyé láàárín àwọn Kátólíìkì àtàwọn Pùròtẹ́sítáǹtì