Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkòrí: Àrùn ẹ̀dọ̀fóró ti jẹ́ àìsàn tó wọ́pọ̀ gan-an nínú ìtàn ẹ̀dá ènìyàn. Ọ̀rọ̀ náà wá látinú èdè Gíríìkì náà πνεύμων (pneúmōn) tó túmọ̀ sí "ẹ̀dọ̀fóró". Hippocrates (c. 460<unk>370 BC): "Peripneumonia, ati awọn ipa ti pleuritic, ni a gbọdọ ṣe akiyesi bi eleyi: Ti ibà ba ga, ati ti irora ba wa ni ẹgbẹ kan, tabi ni mejeeji, ati ti o ba jẹ pe ifasẹyin ba wa, ati pe sputa ti o nireti jẹ ti awọ alawọ tabi livid, tabi bakanna tinrin, foamy, ati florid, tabi nini eyikeyi iru miiran ti o yatọ si ti o wọpọ... Nígbà tí àrùn ẹ̀dọ̀fóró bá ti le gan-an, kò sí ìtọ́jú fún un bí kò bá wẹ ara rẹ̀ mọ́, ó sì burú bí ó bá ní ìsun èémí, tí ìtọ̀ rẹ̀ sì jẹ́ rírọ̀, tí òógùn bá sì ń jáde láti apá ọrùn àti orí, nítorí pé irú òógùn bẹ́ẹ̀ burú, nítorí pé ó máa ń mú kí èémí rẹ̀ gbẹ, ó máa ń gbọ̀n, ó sì máa ń jẹ́ kí àrùn náà le sí i". Àmọ́ ṣá o, Hippocrates pe àrùn ẹ̀dọ̀fóró ní àrùn kan "tí àwọn ará ìgbàanì sọ orúkọ rẹ̀". Ó tún ròyìn àwọn àbájáde iṣẹ́ abẹ tí wọ́n ṣe láti mú kí ẹ̀jẹ̀ tó wà nínú ẹ̀jẹ̀ náà dà nù. Maimonides (1135<unk>1204 Sànmánì Tiwa) sọ pé: "Àwọn àmì pàtàkì tó máa ń fara hàn nígbà tí àrùn ẹ̀dọ̀fóró bá ń ṣe èèyàn, tí kì í sì í lọ bọ̀rọ̀ ni: ibà líle, ìrora tó máa ń mú kí ẹ̀dọ̀fóró tó wà lára ẹ̀dọ̀fóró máa gún régé ní ẹ̀gbẹ́ ara, èémí kíkorò tó máa ń tètè dà, ẹ̀jẹ̀ tó máa ń fẹ́rẹ̀ẹ́ lù kìkì, àti kókọ́sì". Àkọsílẹ̀ nípa ìtọ́jú ìṣègùn yìí jọ èyí tó wà nínú àwọn ìwé ẹ̀kọ́ òde òní, ó sì jẹ́ ká mọ bí ìmọ̀ ìṣègùn ṣe gbòòrò tó láti Àkókò Ọ̀làjú títí di ọ̀rúndún kọkàndínlógún.  Ìbéèrè: Kí ni àìsàn kan tó wọ́pọ̀ gan-an tó ti wà látìgbà tí ẹ̀dá èèyàn ti wà?
Ikọ̀fọn