Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àlàfo: Orúkọ tí wọ́n fi sọ erékùṣù náà ní èdè Spanish jẹ́ orúkọ ọ̀gágun kan tó jẹ́ ará Gálíṣíà tó ń sìn ní ilẹ̀ Potogí (Xoán da Nova tàbí de Novoa ní èdè Gálíṣíà; João da Nova ní èdè Potogí) tó dé erékùṣù náà ní ọdún 1501. Kò sẹ́ni tó ń gbé erékùṣù náà nígbà tó di ti ilẹ̀ Faransé lọ́dún 1897. Ní ọdún 1921, ilẹ̀ Faransé pinnu láti gbé ìjọba Juan de Nova láti Paris lọ sí Tananarive ní àgbègbè Madagascar àti àwọn àgbègbè tó wà lábẹ́ wọn. Ṣáájú kí Madagásíkà tó di olómìnira, ilẹ̀ Faransé gbé ìjọba náà lọ sí ìlú Saint-Pierre tó wà ní erékùṣù Réunion. Madagascar gba òmìnira ní ọdún 1960 ó sì sọ pé òun ni olórí erékùṣù náà láti ọdún 1972. Láti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún títí di ọdún 1970 ni wọ́n ti ń wa guano (fosphate). Nígbà tí Ogun Àgbáyé Kejì ń lọ lọ́wọ́, àwọn ọmọ ogun abẹ́ òkun ilẹ̀ Jámánì máa ń wá sí erékùṣù náà, àmọ́ àwọn èèyàn ò wá síbẹ̀ mọ́. Àwọn ohun èlò tó wà níbẹ̀, títí kan ilé ìkẹ́rùsí, ọkọ̀ ojú irin, ilé àti ibi tí ọkọ̀ á ti máa gúnlẹ̀ ti bà jẹ́.  Ìbéèrè: ìgbà wo ni Madagascar gba òmìnira?
Ọdún 1960