Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọlé: Ní pàtàkì lórí ìpìlẹ̀ pé a kò bọ̀wọ̀ fún ìwé Àdéhùn Lambert, ilẹ̀ Faransé gbógun ti Madagascar ní 1883 nínú ohun tí a mọ̀ sí Ogun Franco-Hova àkọ́kọ́. Nígbà tí ogun parí, Madagascar fi ìlú Antsiranana (Diego Suarez) tó wà ní àríwá ìlú náà fún ilẹ̀ Faransé, ó sì san ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta lé ẹgbàá márùn-ún [560,000] francs fún àwọn àtọmọdọ́mọ Lambert. Ní ọdún 1890, àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gbà kí àwọn Faransé máa dáàbò bo erékùṣù náà, ṣùgbọ́n ìjọba Madagascar kò gbà pé àwọn Faransé ní àṣẹ lórí erékùṣù náà. Lati fi agbara mu iforukọsilẹ, awọn Faranse ṣe bombu ati gba ibudo ti Toamasina ni etikun ila-oorun, ati Mahajanga ni etikun iwọ-oorun, ni Oṣu kejila ọdun 1894 ati Oṣu Kini ọdun 1895. Ẹgbẹ ọkọ ofurufu ologun Faranse kan lẹhinna lọ si Antananarivo, ti o padanu ọpọlọpọ awọn ọkunrin si ibà ati awọn arun miiran. Orílẹ̀-èdè Algeria àti àwọn orílẹ̀-èdè tó wà lápá gúúsù aṣálẹ̀ Sahara nílẹ̀ Áfíríkà ló wá ran àwọn ọmọ ogun wọn lọ́wọ́. Nígbà tí wọ́n dé ìlú náà ní September 1895, wọ́n fi àwọn ohun ìjà olóró rọ́ lu ààfin ọba, ọ̀pọ̀ èèyàn ló sì kú, èyí sì mú kí Ọbabìnrin Ranavalona Kẹta juwọ́ sílẹ̀. Orílẹ̀-èdè Faransé gba Madagásíkà lọ́dún 1896, wọ́n sì sọ erékùṣù náà di ilẹ̀ ìbílẹ̀ wọn lọ́dún tó tẹ̀ lé e, èyí sì tú ìjọba Merina ká, wọ́n sì lé ìdílé ọba lọ sí ìgbèkùn ní erékùṣù Réunion àti ní Algeria. Ọdún méjì kan ti resistance agbekale ṣeto ni idahun si awọn French ijade ti awọn ọba ile ti a ti daradara fi silẹ ni opin ti 1897.Bíbẹ colonial ijoba, plantations won da fun awọn gbóògì ti orisirisi ti okeere ogbin. A fagile ẹrú ni ọdun 1896 ati pe o to awọn ẹrú 500,000 ni ominira; ọpọlọpọ wa ni ile awọn oluwa wọn tẹlẹ bi awọn iranṣẹ tabi bi awọn alagbaṣe; ni ọpọlọpọ awọn ẹya ti erekusu awọn iwoye iyatọ ti o lagbara si awọn ọmọ-ọmọ ẹrú ni a tun ni loni. Wọ́n ṣe àwọn òpópónà tí wọ́n fi òpópónà ṣe àti àwọn ibi ìpàdé ní Antananarivo tó jẹ́ olú ìlú, wọ́n sì sọ ààfin Rova di ibi ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé-sí. Wọ́n tún kọ́ àwọn ilé ẹ̀kọ́ mìíràn, pàápàá láwọn àgbègbè ìgbèríko àti etíkun, níbi táwọn ilé ẹ̀kọ́ Merina kò dé. Ẹ̀kọ́ di dandan láàárín ọmọ ọdún mẹ́fà sí mẹ́tàlá, èdè Faransé sì ni wọ́n fi ń kọ́ni...  Ìbéèrè: Ta ni wọ́n gbógun tì?
Madagásíkà