Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Àwọn tó bá ń retí láti rí àjèjì tó wá láti ibòmíràn á ṣe dáadáa tí wọ́n bá lọ wo ìsàlẹ̀ àwọn ìgbì omi dípò tí wọn ì bá fi lọ wo òde òfuurufú wa. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ti ṣàwárí àwọn ohun alààyè tuntun kan tó ṣàjèjì, tí wọ́n ń kó àrùn ran àwọn ohun alààyè tó wà lábẹ́ òkun. Nígbà tí wọ́n ń ṣàyẹ̀wò àwọn kòkòrò bakitéríà tó ń gbé inú àwọn ibi tí epo rọ̀bì wà ní ìsàlẹ̀ ilẹ̀ ayé - tí wọ́n ń pè ní archae - wọ́n rí oríṣi kòkòrò àrùn tuntun kan tó ń ràn wọ́n. Àwòrán yìí ńfi hàn bí kòkòrò àrùn archael tuntun ṣe ńlo'àwọn ìsọ̀rí ìkọ̀kọ̀'- àgbègbè aláwọ̀ àlùkò - láti kó kòkòrò àrùn. Wọ́n gbàgbọ́ báyìí pé àwọn kòkòrò àrùn bíi èyí ló lè jẹ́ àṣírí tí ó fún àwọn kòkòrò archaea láyè láti mú ara wọn bá àwọn àyíká tó le koko jùlọ láyé mu. Ìdí ni pé kòkòrò náà fúnra rẹ̀ ló ń mú kí ọ̀kan lára àwọn apilẹ̀ àbùdá rẹ̀ yí padà, èyí ló sì ń jẹ́ kó lè ní ọ̀nà tuntun láti kojú àyíká tí kòkòrò náà wà. Wọ́n ti ṣàwárí àwọn ohun alààyè ní nǹkan bí kìlómítà kan àtààbọ̀ lábẹ́ ilẹ̀, èyí sì mú káwọn èèyàn nírètí pé àwọn kòkòrò àrùn lè wà láàyè lábẹ́ ilẹ̀ àwọn pílánẹ́ẹ̀tì mìíràn. Àwọn olùṣèwádìí rí àwọn ohun alààyè oní sẹ́ẹ̀lì kan tí wọ́n ń gbé nínú àwọn ibi tí ẹ̀fúùfù wà ní ìsàlẹ̀ òkun tó jìn tó ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀jọ [8,000] ẹ̀sẹ̀ (ẹgbàá ó lé ogójì [2,440] mítà) ní etíkun Japan. Èyí ni ohun alààyè tó jìn jù lọ tí wọ́n tíì rí lábẹ́ òkun. Níbi tó jìn tó bẹ́ẹ̀, àwọn kòkòrò tín-tìn-tín tó rí bí àgbáyé yìí ní láti fara da wàhálà ńláǹlà tó máa pa èyí tó pọ̀ jù lọ lára àwọn ohun alààyè run, bẹ́ẹ̀ ni wọn ò ní lè rí ìmọ́lẹ̀ tàbí afẹ́fẹ́ ọ́síjìn tó máa ń jẹ́ kí wọ́n wà láàyè. Kàkà bẹ́ẹ̀, àwọn kòkòrò bakitéríà náà máa ń kó àwọn èròjà kẹ́míkà tí wọ́n nílò láti lè wà láàyè jáde nípa jíjẹ àwọn èròjà hydrocarbon tó wà nínú èédú tó wà láyìíká wọn. Àwọn ohun tí wọ́n rí yìí ti mú kí àwọn èèyàn ronú pé ó ṣeé ṣe kí ìwàláàyè ṣì wà lábẹ́ ilẹ̀ tó jìnnà réré lórí àwọn pílánẹ́ẹ̀tì bíi Mars, níbi tí wọ́n ti rò pé omi ti ń ṣàn lábẹ́ ilẹ̀. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ti sọ pé àwárí àwọn kòkòrò archaea tó wà nínú ilẹ̀ ayé ti mú kó ṣeé ṣe láti rí àwọn ohun alààyè lórí àwọn pílánẹ́ẹ̀tì mìíràn. Ó dà bí ẹni pé wọ́n tún lè rí àwọn kòkòrò àrùn bíi èyí tó ń gbé ibẹ̀. Dókítà David Valentine, onímọ̀ nípa ilẹ̀ ayé ní Yunifásítì California Santa Barbara tóun náà sì wà lára àwọn tó kọ ìwé ìwádìí náà sọ pé: 'Ìwádìí wa...
Kòkòrò archaeal tuntun kan tí ó ń ṣe àrùn kòkòrò bacteria tí ó ń gbé nínú methane lábẹ́ ilẹ̀. Kòkòrò náà ní àwọn èròjà tí ó ń mú kí ìyípadà ara rẹ̀ yára sí i, tí ó ń ràn án lọ́wọ́ láti mú ara rẹ̀ bá ipò náà mu. àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì gbà pé ọ̀nà tí ìwàláàyè fi lè wà láàyè nínú àyíká tó le koko gan - an ló wà nínú rẹ̀. Wọ́n ṣàwárí kòkòrò àrùn náà nínú àwọn àwòkọ́ṣe tí wọ́n mú lábẹ́ agbami Santa Monica ní etíkun California ṣùgbọ́n wọ́n ní kòkòrò àrùn náà ń gbé káàkiri àgbáyé.