Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ìdánwò: Ẹni tó bá ṣẹ́gun tàbí tó pa alátakò rẹ̀ ló máa ń borí nínú ìjà. Àwọn tó ṣẹ́gun gba ẹ̀ka igi ọ̀pẹ àti ẹ̀bùn látọ̀dọ̀ olóòtú ìwé náà. Aṣere ti o tayọ le gba ade laurel ati owo lati ọdọ ọdọ eniyan ti o ni riri ṣugbọn fun ẹnikẹni ti a da lẹbi ni ad ludum ẹsan ti o tobi julọ ni manumission (igbala), ti a ṣe afihan nipasẹ ẹbun ti idà igigirisẹ igi tabi ọpá (rudis) lati ọdọ olootu. Ìwé Martial ṣàpèjúwe ìjàkadì kan tó wáyé láàárín Priscus àti Verus, tí wọ́n bára wọn jà lọ́nà kan náà, tí wọ́n sì fi ìgboyà jà fún àkókò gígùn débi pé nígbà tí àwọn méjèèjì gbà pé àwọn ti ṣẹ́gun lójú ẹsẹ̀ kan náà, Titus fún olúkúlùkù wọn ní ẹ̀bùn ìṣẹ́gun àti rudis. Ìgbà mẹ́rin ni wọ́n fún Flamma ní àmì ẹ̀yẹ rudis, àmọ́ ó yàn láti máa bá a lọ ní jíja kọnfú. Orí òkúta tó wà lórí ibojì rẹ̀ ní Sicily ni àkọsílẹ̀ rẹ̀ wà, ó kà pé: "Flamma, secutor, gbé ayé fún ọgbọ̀n ọdún, ó jà ní ìgbà mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n, ó ṣẹ́gun ní ìgbà mọ́kànlélógún, ó jà ní ìgbà mẹ́sàn-án, ó ṣẹ́gun ní ìgbà mẹ́rin, ọmọ Síríà ni. Ọ̀gbẹ́ni Delicatus ṣe èyí fún ọ̀rẹ́ rẹ̀ tó yẹ kó máa bá a jagun. "Ọ̀gbẹ́ni kan tó jẹ́ oníjàgídíjàgan lè jẹ́wọ́ ìṣẹ́gun rẹ̀ nípa gbígbé ìka kan sókè (ad digitum), kó lè sọ fún adájọ́ pé kó dá ìjà náà dúró kó sì sọ fún olóòtú ìwé náà, ẹni tó jẹ́ pé ìdájọ́ rẹ̀ máa ń sinmi lórí ohun tí èrò bá sọ. Ní àwọn ìgbà tí wọ́n kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ sí kọ munera, ikú ni wọ́n kà sí ìyà tó tọ́ fún ẹni tí wọ́n bá ṣẹ́gun; nígbà tó yá, wọ́n lè dárí ji àwọn tó bá jà dáadáa bí èrò tàbí olóòtú ìwé náà ṣe fẹ́. Nígbà tí Ilẹ̀ Ọba Róòmù ń ṣàkóso, wọ́n máa ń polówó àwọn ìjàkadì tí wọ́n ń pè ní sine missione (láìsí àtúnṣe sí ìdájọ́ ikú) èyí tó fi hàn pé missio (láti dá ẹ̀mí ọ̀daràn kan tí wọ́n ti ṣẹ́gun nídè) ti wá di àṣà tó wọ́pọ̀. Àdéhùn tó wà láàárín olóòtú àti lanista rẹ̀ lè ní owó ìtanràn fún ikú àìròtẹ́lẹ̀; èyí lè jẹ́ "nǹkan bí àádọ́ta ìgbà tó ga ju iye tí wọ́n fi ń gba oníjà àjàkú-akátá". Lábẹ́ ìṣàkóso Augustus, àwọn tó ń wá oníjà àjàkú-akátá bẹ̀rẹ̀ sí ju àwọn tó ń wá lọ, wọ́n sì fòfin de àwọn eré ìdárayá tí kò bá òfin mu; èyí sì jẹ́ ètò ìṣúnná owó kan tó ṣeé fọkàn tán, tó sì bá èrò àwọn èèyàn mu nípa "ìdájọ́ òdodo àbínibí". Nígbà tí Caligula àti Claudius kọ̀ láti dáàbò bo àwọn tí wọ́n ṣẹ́gun àmọ́ tí wọ́n jẹ́ gbajúmọ̀ nínú ìjà náà, wọ́n pàdánù òkìkí wọn. Ní gbogbo gbòò, àwọn alátakò tí wọ́n bá jà dáadáa...  Ìbéèrè: Ibo ni òkúta ibojì rẹ̀ wà?
Sísílì