Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Panama (ìgbóhùn) PAN-ə-mah; Spanish: Panamá [panaˈma]), tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Republic of Panama (Spanish: República de Panamá), jẹ́ orílẹ̀-èdè kan ní Central America, tí Costa Rica yí ká ní apá ìwọ̀ oòrùn, Colombia ní apá gúúsù ìlà oòrùn, Òkun Caribbean ní apá àríwá, àti Òkun Pàsífíìkì ní apá gúúsù. Panama City ni olú-ìlú àti ìlú tó tóbi jùlọ ní Panama, tí ó jẹ́ pé ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìdajì àwọn ènìyàn tí ó tó mílíọ̀nù mẹ́rin tí ó wà ní Panama. Àwọn ọmọ ìbílẹ̀ ni ó ń gbé Panama kí àwọn ará Spain tó dé ní ọ̀rúndún kẹrìndínlógún. Ó ya ara rẹ̀ kúrò lọ́wọ́ orílẹ̀-èdè Sípéènì lọ́dún 1821 ó sì dara pọ̀ mọ́ Orílẹ̀-èdè Olómìnira ti Gran Colombia, ìyẹn ìṣọ̀kan tó wà láàárín Nueva Granada, Ecuador, àti Venezuela. Lẹ́yìn tí orílẹ̀-èdè Gran Colombia tú ká lọ́dún 1831, Panama àti Nueva Granada di Orílẹ̀-èdè Olómìnira Kólómbíà. Pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, orílẹ̀-èdè Panama yapa kúrò ní orílẹ̀-èdè Colombia lọ́dún 1903, èyí sì jẹ́ kí Ẹgbẹ́ Àwọn Onímọ̀ Ẹ̀rọ Ogun Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà parí kíkọ́ Ọ̀nà Abẹ́lẹ̀ Panama láàárín ọdún 1904 sí 1914. Awọn adehun Torrijos-Carter ti 1977 yori si gbigbe ti Canal lati Amẹrika si Panama ni Oṣu kejila ọjọ 31, Ọdun 1999.Owo-wiwọle lati awọn owo-ori ikanni tẹsiwaju lati ṣe aṣoju apakan pataki ti GDP Panama, botilẹjẹpe iṣowo, ile-ifowopamọ, ati irin-ajo jẹ awọn eka pataki ati idagbasoke. A kà á sí orílẹ̀-èdè tí owó tó ń wọlé fún wọn ga. Ní ọdún 2015 Panama wà ní ipò 60 nínú ayé ní ìbámu pẹ̀lú Àmì Ìdàgbàsókè Ènìyàn. Ní ọdún 2018, Panama wà ní ipò keje nínú àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n ní ètò ọrọ̀ ajé tó dára jùlọ ní Latin America, gẹ́gẹ́ bí Àkọsílẹ̀ Àgbáyé fún Àjọ Iṣowo Àgbáyé ṣe sọ. Àwọn igbó tó wà ní orílẹ̀-èdè Panama tó jẹ́ pé nǹkan bí ìdá ogójì nínú ọgọ́rùn-ún ilẹ̀ tó wà níbẹ̀ ló jẹ́ ilé fún ọ̀pọ̀ rẹpẹtẹ àwọn ewéko àti ẹranko tó wà lágbègbè olóoru, àwọn kan lára wọn ò sì sí níbòmíì lórí ilẹ̀ ayé. Panama jẹ ọmọ ẹgbẹ oludasile ti United Nations ati awọn ajo kariaye miiran bii OAS, LAIA, G77, WHO ati NAM.  Ìbéèrè: ìgbà wo ni Panama ya ara rẹ̀ kúrò lọ́wọ́ Spain?
Ọdún 1821