Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Ìdánwò onímọ̀ físíìsì tó tóbi jù lọ tó sì lágbára jù lọ lágbàáyé ló ń wáyé bí ẹ ti ń ka ìwé yìí. Ẹ̀rọ tó tóbi jù lọ lágbàáyé, ìyẹn ẹ̀rọ tí wọ́n ń pè ní Large Hadron Collider (LHC) ti wà ní sẹpẹ́ láti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ lẹ́yìn ọdún méjì tí wọ́n ti dá a dúró. Lẹ́yìn ìṣòro tó mú kí iṣẹ́ náà falẹ̀ lóṣù March, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tó wà ní Àjọ Tó Ń Rí sí Ìwádìí Oníṣẹ̀ǹbáyé nílẹ̀ Yúróòpù (CERN) ṣe àwọn àyẹ̀wò tó kẹ́yìn, èyí tó mú kó ṣeé ṣe fún àwọn ìmọ́lẹ̀ àkọ́kọ́ láti bẹ̀rẹ̀ sí yí po lọ́jọ́ Sunday nínú òrùlé oníjìndínlọ́gbọ̀n kìlómítà tí ilé iṣẹ́ LHC wà. Rolf Heuer tó jẹ́ Àgbà Olùdarí Àjọ Ìwádìí Onímọ̀ Físíìsì ti Àjọ Ìwádìí Onímọ̀ Físíìsì ti Ilẹ̀ Yúróòpù sọ lórí ìkànnì àjọ náà pé: "Ìdí tí CERN fi wà níhìn-ín ni láti máa lo àwọn ohun tó ń yára kánkán fún àǹfààní àwùjọ àwọn onímọ̀ físíìsì". "Lóde òní, ọkàn CERN tún ń lù kìkì bíi ti LHC". LHC máa ń mú àwọn èròjà tó tó mílíọ̀nù mẹ́rìndínlọ́gọ́ta jáde ní ìṣẹ́jú àáyá kan, tí ìràwọ̀ náà á sì máa lọ káàkiri fún wákàtí mẹ́wàá, á sì rin ìrìn tó lé ní bílíọ̀nù mẹ́wàá kìlómítà, ìyẹn bí ayé ṣe jìnnà sí Neptune tó sì tún padà sílé. Bí wọ́n bá ń sáré bí ìmọ́lẹ̀, ẹyọ proton kan nínú ẹ̀rọ tó ń fi ohun abánáṣiṣẹ́ tó ń fa ìjagun ńlá (LHC) ṣe máa ń yípo ẹgbẹ̀rún mọ́kànlá ó lé mẹ́rìnlá ó lé márùnlélógún [11,245] ní ìṣẹ́jú àáyá kan. Ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì, àwọn onímọ̀ ẹ̀rọ àtàwọn onímọ̀ iṣẹ́ ẹ̀rọ lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún láti ṣàwárí àti láti kọ́ ohun tó ń mú kí àwọn èròjà tín-ín-rín yára kánkán yìí, èyí tó wà nínú ọ̀nà abẹ́lẹ̀ kan tó wà láàárín Adágún Geneva àti àwọn òkè Jura. Àfojúsùn iṣẹ́ náà gígùn gan-an ni láti tún àwọn ipò tó wà ní ìṣẹ́jú mélòó kan lẹ́yìn "Ìbújáde Ńlá" náà ṣe - ìyẹn èròǹgbà sáyẹ́ǹsì tí wọ́n sọ pé ó ṣàlàyé bí àgbáálá ayé ṣe wà. Bí àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì bá ṣe àdàkọ bí agbára ṣe pọ̀ tó àti bí ooru ṣe gbóná tó, wọ́n á fẹ́ mọ bí àgbáálá ayé wa ṣe bẹ̀rẹ̀. Ìmọ̀ táa ní báyìí, èyí tí kò tó nǹkan, dá lórí ohun tí wọ́n ń pè ní Ìlànà Ìlànà Ìmọ̀ Ìjìnlẹ̀. Dókítà Mike Lamont, tó jẹ́ olórí àwùjọ tó ń ṣiṣẹ́ ní ibi ìsọfúnni ńlá náà sọ fún ilé iṣẹ́ tẹlifíṣọ̀n CNN ní oṣù March pé: "Àmọ́ a mọ̀ pé àwòkọ́ṣe yìí kò pé". Lára àwọn ìbéèrè tó ṣì ń jà gùdù lọ́kàn àwọn èèyàn ni bí ọ̀pọ̀ nǹkan ṣe bẹ̀rẹ̀ àti ìdí tí àwọn kan fi wúwo gan-an nígbà tí àwọn míì ò wúwo rárá; àlàyé kan ṣoṣo nípa gbogbo agbára tó ń darí àwọn nǹkan bí òòfà; àti bí wọ́n ṣe máa rí ohun kan tó jẹ́ òkùnkùn àti agbára òkùnkùn, níwọ̀n bó ti jẹ́ pé nǹkan tá a lè fojú rí jẹ́ kìkì ìdá mẹ́rin nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo ohun tó wà lójú ọ̀run. LHC tún lè máa ṣiyèméjì nípa èrò náà pé àgbáyé...
Iṣẹ́ tún bẹ̀rẹ̀ síí ṣe ní Large Hadron Collider (LHC) lẹ́yìn ọdún méjì tí wọ́n ti dá iṣẹ́ dúró. Àtúnṣe náà ti pẹ́ ní oṣù Kẹta.