Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ìsọfúnni: Ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn tó ní ibà dengue ló máa ń padà bọ̀ sípò láìsí ìṣòro kankan. Iye ikú jẹ́ 1<unk>5%, ó sì kéré ju 1% lọ pẹ̀lú ìtọ́jú tó péye; ṣùgbọ́n àwọn tí ìfúnpá rẹ̀ dín kù gan-an lè ní iye ikú tó tó 26%. Ó lé ní àádọ́fà [110] orílẹ̀-èdè tí àrùn dengue ti wọ́pọ̀. Ní ọdún 2013 ó fa nǹkan bíi mílíọ̀nù 60 àwọn àrùn tí ó ní àmì nínú jákèjádò ayé, tí 18% wọn wọ ilé ìwòsàn tí nǹkan bí 13,600 sì kú. Owó tí àrùn dengue ń ná àwọn èèyàn kárí ayé tó bílíọ̀nù mẹ́sàn-án dọ́là. Láàárín ọdún 2000 sí 2000, àwọn orílẹ̀-èdè méjìlá ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà ni wọ́n fojú bù pé ó ní àwọn àìsàn bíi mílíọ̀nù mẹ́ta àti ẹgbàá méje èèyàn tó ń kú lọ́dọọdún. Ó kéré tán àwọn orílẹ̀-èdè 22 ní Áfíríkà ni wọ́n ti rí i; ṣùgbọ́n ó ṣeé ṣe kí ó wà ní gbogbo wọn pẹ̀lú 20% àwọn ènìyàn tó wà nínú ewu. Èyí ló mú kí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àrùn tí wọ́n máa ń kó látọ̀dọ̀ àwọn ohun tó ń kó àrùn náà káàkiri àgbáyé. Láwọn ọdún àìpẹ́ yìí, bí àwọn abúlé, àwọn ìlú àti àwọn ìlú ńlá ṣe ń gbòòrò sí i ní àwọn àgbègbè tí àrùn náà ti wọ́pọ̀, àti bí àwọn èèyàn ṣe ń ṣí lọ síbòmíì ti mú kí iye àwọn àrùn náà àti àwọn kòkòrò tó ń tàn kálẹ̀ pọ̀ sí i. Ibà dengue, tí ó ti wà ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Asia lásìkò kan, ti tàn dé Gúúsù China, àwọn orílẹ̀-èdè tó wà ní Òkun Pàsífíìkì àti Amẹ́ríkà báyìí, ó sì lè di ewu fún Yúróòpù. Wọ́n gbà pé bí àwọn ìlú ṣe ń pọ̀ sí i, bí àwọn èèyàn ṣe ń pọ̀ sí i, bí àwọn èèyàn ṣe ń rìnrìn àjò káàkiri ayé, àti bí ayé ṣe ń móoru ló fa ìbísí yìí. Àgbègbè tí wọ́n pín wọn sí ni àgbègbè ìlà oòrùn ayé. Nínú bílíọ̀nù méjì ààbọ̀ èèyàn tó ń gbé láwọn àgbègbè tí àrùn yìí ti wọ́pọ̀, ìdá àádọ́rin nínú ọgọ́rùn-ún wọn ló wá láti Éṣíà àti Àgbègbè Pàsífíìkì. Kòkòrò dengue ló máa ń fa ibà jù lọ láàárín àwọn arìnrìn-àjò tó ń padà wálé láti àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ń gòkè àgbà, àrùn ibà lásán ló sì máa ń fà á. Ó jẹ́ àrùn tí ó wọ́pọ̀ jùlọ tí àwọn arthropods máa ń kó, ó sì ní àìsàn tí ó tó 1,600 ọdún ìgbé ayé tí a ṣe àtúnṣe sí àìlera fún mílíọ̀nù kan ènìyàn. Àjọ Ìlera Àgbáyé ka àrùn dengue sí ọ̀kan lára àwọn àrùn ìgbẹ́mìílò mẹ́tàdínlógún tí a ti pa tì. Bíi ti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn kòkòrò arboviruses, kòkòrò àrùn dengue máa ń wà nínú àyíká...  Ìbéèrè: Kí ni wọ́n gbà pé ó fa ìbísí nínú iye àwọn tí àrùn dengue ń ṣe, èyí tí wọ́n ń pè ní àyípadà ojú ọjọ́?
bí àwọn ìlú ṣe ń di ìlú ńlá, bí àwọn èèyàn ṣe ń pọ̀ sí i, bí àwọn èèyàn ṣe ń rìnrìn àjò káàkiri àgbáyé, àti bí ayé ṣe ń móoru