Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àlàfo: Àwọn ọ̀nà pàtàkì tó máa ń mú kí ara dà bó ṣe yẹ, irú bí glycolysis àti ọ̀nà tí èròjà citric acid ń gbà ṣiṣẹ́, wà nínú àwọn ohun alààyè mẹ́ta yìí, wọ́n sì wà nínú baba ńlá wa àkọ́kọ́. Seli àbínibí àgbáyé yìí jẹ́ procaryotic, ó sì ṣeé ṣe kó jẹ́ methanogen tí ó ní amino acid, nucleotide, carbohydrate àti lípídí metabolism tó pọ̀. Ìdánilójú àwọn ọ̀nà àtayébáyé wọ̀nyí lásìkò ìdàgbàsókè tó tẹ̀ lé e lè jẹ́ àbájáde àwọn ìyípadà wọ̀nyí tí ó jẹ́ ojútùú tí ó dára jùlọ sí àwọn ìṣòro ìṣelọpọ wọn, pẹ̀lú àwọn ọ̀nà bí glycolysis àti ìyípo acid citric tí ó ń mú àwọn èlò tí wọ́n ń lò jáde lọ́nà tí ó gbéṣẹ́ gan-an àti ní iye ìpele tí ó kéré jùlọ. Awọn ọna akọkọ ti iṣelọpọ ti o da lori enzymu le ti jẹ awọn apakan ti iṣelọpọ ti purine nucleotide, lakoko ti awọn ọna iṣelọpọ iṣaaju jẹ apakan ti agbaye RNA atijọ. Ọpọlọpọ awọn awoṣe ti ni imọran lati ṣe apejuwe awọn ilana nipasẹ eyiti awọn ọna iṣelọpọ tuntun dagbasoke. Lára wọn ni àfikún àwọn èròjà enzymu tuntun sí ọ̀nà àtúndá tí kò gùn, àtúnṣe àti ìyípadà àwọn ọ̀nà àtúndá, àti kíkó àwọn èròjà enzymu tí ó ti wà tẹ́lẹ̀ jọ sínú ọ̀nà àtúndá tuntun. Ìlànà tí ó ṣe pàtàkì nínú àwọn ètò yìí kò ṣe kedere, ṣùgbọ́n àwọn ìwádìí tí wọ́n ṣe nípa àbùdá ti fi hàn pé àwọn èròjà enzymes nínú ọ̀nà kan lè ní àbínibí kan náà, èyí tó fi hàn pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà ni ó ti di àwátì ní ṣísẹ̀-n-tẹ̀lé pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ tuntun tí a dá láti àwọn ìgbésẹ̀ tí ó ti wà tẹ́lẹ̀ nínú ọ̀nà náà. Àpẹẹrẹ àtúnṣe kan wá láti inú ìwádìí tí ó tọpinpin ìdàgbàsókè àwọn ẹ̀yà protein nínú àwọn ẹ̀rọ ìyípadà èròjà, èyí ti dábàá wípé àwọn enzymu ni wọ́n ń gbà láyè láti ṣe iṣẹ́ kan náà ní àwọn ọ̀nà ìyípadà èròjà tí ó yàtọ̀ síra (tí ó hàn gbangba nínú ìpamọ́ ìsọfúnni MANET). Ohun kẹta tó ṣeé ṣe ni pé àwọn apá kan nínú ètò ìfọwọ́ ara lè wà gẹ́gẹ́ bí "àwọn ẹ̀yà ara" tí a lè tún lò ní àwọn ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, kí wọ́n sì ṣe àwọn iṣẹ́ kan náà lórí àwọn èròjà olóró ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.  Ìbéèrè: Kí ni sẹ́ẹ̀lì tó jẹ́ baba ńlá gbogbo ẹ̀dá?
ẹ̀yà ẹ̀dá