Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Àwọn tó la Ìpakúpa Rẹpẹtẹ náà já ti kóra jọ síbi tí àgọ́ ìṣẹ́niníṣẹ̀ẹ́ Bergen-Belsen wà tẹ́lẹ̀ láti ṣe ìrántí ọdún tí wọ́n dá a sílẹ̀. Ó lé ní ẹgbẹ̀rún méjìléláàádọ́rin [72,000] àwọn ẹlẹ́wọ̀n àgọ́ àti àwọn ẹlẹ́wọ̀n ogun tó kú ní àgọ́ ìjọba Násì, títí kan Anne Frank tó kọ ìwé àkọsílẹ̀ àti Margot àbúrò rẹ̀ obìnrin. Àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì dá àgọ́ náà sílẹ̀ ní April 15, 1945. Lónìí, lẹ́yìn àádọ́rin ọdún, ọgọ́rọ̀ọ̀rún èèyàn ló ń sunkún bí wọ́n ṣe ń gbé òdòdó àti àsíá kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìrántí. Tẹle si isalẹ fun fidio. Obìnrin kan tó yè bọ́ nílẹ̀ Faransé tórúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Marie Vaislic jókòó sórí ibojì tí wọ́n sin àwọn èèyàn sí, ó sì ń kà á pé: 'Ẹgbẹ̀rún kan òkú ló sinmi níbí' lẹ́yìn ayẹyẹ náà. Àpéjọ náà wáyé láti fi ṣèrántí àádọ́rin ọdún tí wọ́n dá ọgbà ìṣẹ́niníṣẹ̀ẹ́ Bergen - Belsen ní àríwá Jámánì nídè. Àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba náà tún wá síbi ayẹyẹ náà, títí kan Joachim Gauck, ààrẹ ilẹ̀ Jámánì, ẹni tó sọ pé àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì jẹ́ "olùbánisọ̀rọ̀ fún àṣà ìṣèlú tí kò wá ọ̀nà láti gbẹ̀san". Ó fi kún un pé: 'Àwa fúnra wa gbà pé a ò ní sẹ́ àwọn ìwà ọ̀daràn wọ̀nyí láé, a ò sì ní jẹ́ kí wọ́n gbàgbé àwọn tí wọ́n pa.' Ronald Lauder, tó jẹ́ ààrẹ Ẹgbẹ́ Àwọn Júù Àgbáyé, náà wá síbi ayẹyẹ ìrántí náà. Ó sọ fún àwùjọ kan pé: 'Nísinsìnyí, a dúró lórí ọ̀kan lára àwọn ibi ìsìnkú àwọn Júù tó tóbi jù lọ lágbàáyé. Ṣùgbọ́n kò sí òkúta ibojì kankan, kò sí àmì kankan. Ìyàlẹ́nu gbáà ló jẹ́ fún obìnrin àgbàlagbà kan bó ṣe ń wo ògiri ìbànújẹ́ tó wà ní àgọ́ ìṣẹ́niníṣẹ̀ẹ́ kan nígbà kan rí, níbi tí àwọn tó ju ẹgbàá méje ó lé ẹgbàajì [72,000] tí wọ́n wà nínú àgọ́ náà àtàwọn tí wọ́n kó nígbèkùn ogun ti kú. Àwọn òdòdó rọ́ọ̀sì pupa àti funfun, àwọn òdòdó tulips aláwọ̀ àti àwọn òkúta wà lórí àti níwájú òkúta tí wọ́n kọ àkọsílẹ̀ sí lára ti Anne Frank àti Margot àbúrò rẹ̀ obìnrin. Àwọn obìnrin àti àwọn ọkùnrin ń ṣọ̀fọ̀ bí wọ́n ṣe ń fi àwọn òdòdó aláwọ̀ búlúù, funfun, pupa àti aláwọ̀ ìyeyè sórí ìrántí náà. Àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gba ibùdó náà ní April 15, 1945. Joachim Gauck, ààrẹ Jámánì (tí a yà ní òkè) nígbà ayẹyẹ náà, sọ pé àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì tí wọ́n dá àgọ́ náà sílẹ̀ jẹ́ 'alágbàwí àṣà ìṣèlú' 'Kì í ṣe ẹ̀mí àwọn tí wọ́n sin níbí nìkan ni àwọn tó kú náà pàdánù; àwọn Násì gba ẹ̀rí ìdánimọ̀ wọn pẹ̀lú.' Lauder tún kìlọ̀ pé ìwà ọ̀tẹ̀ sí àwọn Júù tún ń pọ̀ sí i ní Yúróòpù, ní àádọ́rin ọdún lẹ́yìn òpin...
nǹkan bí ẹgbẹ̀rún lọ́nà igba [ 200,000 ] èèyàn ni wọ́n kó lọ sí àgọ́ ìjọba násì ní àríwá ilẹ̀ jámánì nígbà ogun àgbáyé kejì. àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì gba ibùdó náà ní april 15, 1945, wọ́n sì rí ẹgbẹẹgbẹ̀rún òkú. Oṣù méjì péré lẹ́yìn ikú Anne Frank, tó kọ ìwé àròkọ, tí wọ́n fi sí àgọ́ náà ni wọ́n dá sí ọ̀rọ̀ náà.