Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ìṣòro: Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìdámẹ́rin àwọn èèyàn tó wà láyé tí kòkòrò àrùn M. tuberculosis ti ràn, tí nǹkan bí ìdá kan nínú ọgọ́rùn-ún àwọn èèyàn náà sì ń kó àrùn náà lọ́dọọdún. Àmọ́, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ààrùn tí M. tuberculosis ń fà kì í fa àrùn TB, àti 90 sí 95% àwọn ààrùn náà kì í fi àmì hàn. Ní ọdún 2012, ó tó mílíọ̀nù 8.6 èèyàn tó ní àrùn yìí. Lọ́dún 2010, àwọn èèyàn mílíọ̀nù méjìdínláàádọ́rùn-ún ó lé mẹ́jọ tí wọ́n ṣàwárí pé wọ́n ní ikọ́ fée, àwọn mílíọ̀nù kan àti ọ̀kẹ́ méjì ó lé márùndínláàádọ́ta ló sì kú, èyí tó pọ̀ jù lọ nínú wọn ló sì wáyé láwọn orílẹ̀-èdè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ń gòkè àgbà. Lára àwọn mílíọ̀nù 1.45 tó kú yìí, nǹkan bíi mílíọ̀nù 0.35 ló jẹ́ àwọn tó tún ní àrùn HIV. Àrùn ikọ̀ ẹ̀gbẹ ni kòkòrò àrùn tó máa ń fa ikú jù lọ (lẹ́yìn àrùn HIV/AIDS). Iye àwọn tó ní àrùn ikọ́ ẹ̀gbẹ ti ń dín kù láti ọdún 2005, nígbà tí iye àwọn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ní àrùn náà ti ń dín kù láti ọdún 2002. Orílẹ̀-èdè Ṣáínà ti tẹ̀ síwájú gan-an, nǹkan bí ìdá ọgọ́rin nínú ọgọ́rùn-ún ni iye àwọn tó ń kú nítorí àrùn ikọ́ fée dín kù láàárín ọdún 1990 sí 2010. Iye àwọn ọ̀ràn tuntun ti dínkù ní ìdá 17 nínú ọgọ́rùn-ún láàárín ọdún 2004 sí 2014. Àrùn ikọ̀ ọ̀gbẹ́ ti wọ́pọ̀ jùlọ ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ń gòkè àgbà; nǹkan bí ìdá ọgọ́rin nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ènìyàn ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè Asia àti Áfíríkà ni àyẹ̀wò ikọ̀ ọ̀gbẹ́ ti fi hàn pé ó ní àrùn ikọ̀ ọ̀gbẹ́, nígbà tí kìkì ìdá márùn-ún sí ìdá mẹ́wàá nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ará Amẹ́ríkà ni àyẹ̀wò náà fi hàn pé ó ní àrùn ikọ̀ ọ̀gbẹ́. Ìrètí láti kápá àrùn náà pátápátá ti dín kù gan-an nítorí àwọn nǹkan bíi mélòó kan, títí kan ìṣòro láti ṣe àjẹsára tó gbéṣẹ́, ètò ìwádìí tó ń náni lówó àti èyí tó ń gba àkókò, àti wípé ó pọn dandan láti ṣe ìtọ́jú fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ oṣù, àti ìbísí àrùn ikọ̀ ẹ̀gbẹ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú HIV, àti wípé àwọn àìsàn tí kò gbóògùn ń yọjú ní àwọn ọdún 1980. Ní ọdún 2007, orílẹ̀-èdè tí wọ́n fojú bù pé iye àwọn tó ní àrùn ikọ̀ ẹ̀gbẹ ti pọ̀ jù lọ ni Swaziland, pẹ̀lú 1,200 àìsàn fún 100,000 ènìyàn. Íńdíà ní iye tó pọ̀ jù lọ lára àwọn tó ní àrùn náà, tí iye àwọn tó ní àrùn náà sì fẹ́rẹ̀ẹ́ tó mílíọ̀nù méjì. Ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ti gòkè àgbà, àrùn ikọ́ ẹ̀gbẹ kì í fi bẹ́ẹ̀ wọ́pọ̀, àwọn ìlú ńláńlá ló sì pọ̀ jù nínú wọn. Àwọn iye tó wà fún àwọn èèyàn 100,000 ní àwọn agbègbè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lágbàáyé ni: lágbàáyé 178, ní Áfíríkà 332, ní Amẹ́ríkà 36, ní Ìlà Oòrùn Mẹditaréníà 173, ní Yúróòpù 63, ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà 278, àti ní Ìwọ̀ Oòrùn Òkun Pàsífíìkì 139 ní 2010. Ní orílẹ̀-èdè Kánádà...  Ìbéèrè: Ìdá mélòó nínú ọgọ́rùn-ún àwọn tó ní àrùn náà ni kò ní àmì kankan?
90 <unk> 95