Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  A tún ti tún ilé ìkọlù Hadron ńlá náà ṣe lónìí lẹ́yìn tí wọ́n ti pa á tì fún ọdún méjì lásìkò tí wọ́n ṣe àtúnṣe ńlá kan tí ó ná £100 mílíọ̀nù. Ẹ̀rọ tó tóbi jù lọ lágbàáyé tí wọ́n fi ń fọ́ àwọn átọ́ọ̀mù túútúú ló gbajúmọ̀ jù lọ nítorí pé ó fi hàn pé boson Higgs wà - àmọ́ àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì nírètí pé ó máa jẹ́ kí wọ́n mọ àwọn àṣírí tó ṣe pàtàkì jù lọ nípa àgbáálá ayé. Àwọn onímọ̀ físíìsì ní Cern, àjọ tí ó wà ní Geneva tí ó ń darí LHC, ń lépa láti rí ohun òkùnkùn fún ìgbà àkọ́kọ́, ọpẹ́lọpẹ́ àtúnṣe tí a ṣe sí ohun èlò náà. Tẹle si isalẹ fun fidio. Pada si iṣẹ: Olùkọ̀pọ̀ Hadron Nla ti n ṣiṣẹ lẹẹkansi lẹhin ọdun meji ti a ṣe igbesoke. Ibi tí wọ́n ń pè ní LHC yìí wà lábẹ́ ilẹ̀ lábẹ́ ààlà ilẹ̀ Switzerland àti ilẹ̀ Faransé, ó sì ní àwọn ọ̀nà abẹ́lẹ̀ tó fẹ̀ tó nǹkan bíi kìlómítà méjìdínlógún. Ọdún méjì sẹ́yìn ni wọ́n ti pa ibẹ̀ tì - lẹ́yìn tí wọ́n ti jẹ́rìí sí i pé wọ́n ti rí boson Higgs - kí agbára tó wà nínú ibẹ̀ lè di ìlọ́po méjì, kí àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì lè máa ṣe àwọn àyẹ̀wò tó lágbára sí i. Ọ̀sẹ̀ bíi mélòó kan ni wọ́n fi ṣí i padà nítorí àṣìṣe kan nínú ètò náà, àmọ́ òwúrọ̀ òní ni ó tún bẹ̀rẹ̀ sí ṣiṣẹ́ padà. Lẹ́yìn tí wọ́n ti fi ìmọ́lẹ̀ méjì tí wọ́n ń pè ní beam of particles gba inú àwọn ọ̀nà abẹ́lẹ̀ náà kọjá, tí wọ́n sì ń sáré díẹ̀ ju ìmọ́lẹ̀ lọ, ọ̀gá àgbà àjọ Cern, Rolf Heuer, sọ pé: 'Mo kí yín káàbọ̀. Mo dúpẹ́ lọ́wọ́ gbogbo yín gan-an... nísinsìnyí ni iṣẹ́ àṣekára ti bẹ̀rẹ̀.' Àwọn òṣìṣẹ́ - tí ọ̀kan lára àwọn ọ̀gá ilé iṣẹ́ náà fún ní ẹyin Ìrékọjá ṣáájú ìgbà yẹn - yìn ín nígbà tí wọ́n sọ fún wọn pé ẹ̀rọ náà ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ padà. Àfojúsùn: Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì nírètí wípé ẹ̀rọ náà yóò lè rí àti ṣàpèjúwe ohun òkùnkùn fún ìgbà àkọ́kọ́. LHC, tí ó ná owó tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó bílíọ̀nù mẹ́rin owó ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì, ń ṣiṣẹ́ báyìí ní agbára ìfúnpá tó kéré gan-an, ìyẹn 450 giga-electron volts (GeV), ṣùgbọ́n ní oṣù June ó máa pọ̀ sí 13 tera-electron volts (TeV) - èyí tí ó jẹ́ àràmàǹdà - láti 7 TeV nígbà tí wọ́n ṣàwárí boson Higgs ní ọdún 2013. Wọ́n fún onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì náà, Peter Higgs ní Ẹ̀bùn Nobel lẹ́yìn tó ṣàwárí ohun kan tí òun àtàwọn míì sọ tẹ́lẹ̀ pé ó wà, àmọ́ tí wọn ò tíì rí títí dìgbà tí wọ́n fi kọ́ ẹ̀rọ tó ń jẹ́ LHC. Nígbà tí àwọn onímọ̀ físíìsì...
Ọdún méjì sẹ́yìn ni wọ́n ti ń ṣe àtúnṣe sí Ètò Ìkọlù Hadron Ńlá náà. Ó ti bẹ̀rẹ̀ sí ṣiṣẹ́ padà lónìí, kò sì ní pẹ́ tí agbára rẹ̀ yóò fi tó ìlọ́po méjì èyí tó wà tẹ́lẹ̀. Àtúnṣe náà ti pẹ fún ọ̀sẹ̀ méjì nítorí àyíká àlàfo. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì nírètí láti tú àṣírí àwọn ohun tó ń ṣókùnkùn, èyí tó para pọ̀ di ìpín 84 nínú ọgọ́rùn - ún gbogbo ohun tó wà nínú àgbáyé, àmọ́ tí wọn kò tíì rí irú rẹ̀ rí.