Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkókò: Láàárín àkókò tí wọ́n ń pè ní Classic, àwọn ẹ̀ka èdè pàtàkì náà bẹ̀rẹ̀ sí pín sí èdè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Ìpínyà tó wà láàárín Proto-Yucatecan (ní àríwá, ìyẹn, Yucatán Peninsula) àti Proto-Chʼolan (ní gúúsù, ìyẹn, àwọn òkè Chiapas àti Petén Basin) ti wáyé ní àkókò Kláàsìkì, nígbà tí wọ́n kọ èyí tó pọ̀ jù lọ lára àwọn àkọsílẹ̀ Maya tó ṣì wà títí dòní. Àwọn ọ̀rọ̀ tí wọ́n kọ sára àwọn wàláà tí wọ́n fi ọ̀rọ̀ ara ògiri kọ ni wọ́n fi ṣàpèjúwe èdè méjèèjì, wọ́n sì sábà máa ń pè wọ́n ní "èdè Maya Àtayébáyé". Bó tilẹ̀ jẹ́ pé èdè kan ṣoṣo tí wọ́n ń pè ní prestige ni wọ́n sábà máa ń ṣàkọsílẹ̀ rẹ̀ nínú àwọn ìwé àfọwọ́kọ tí wọ́n ti rí, ẹ̀rí wà pé ó kéré tán oríṣi èdè Mayan mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ni wọ́n ti rí nínú àwọn ìwé àfọwọ́kọ tí wọ́n ti rí - èdè ìlà oòrùn Ch'olan tí wọ́n rí nínú àwọn ìwé àfọwọ́kọ tí wọ́n kọ ní apá gúúsù àgbègbè Maya àti àwọn òkè ńlá, èdè ìhà ìwọ̀ oòrùn Ch'olan tí wọ́n tú ká láti àgbègbè Usumacinta láti àárín ọ̀rúndún keje síwájú, àti èdè Yucatecan tí wọ́n rí nínú àwọn ìwé àfọwọ́kọ tí wọ́n kọ ní erékùṣù Yucatán. Idi ti a fi ri awọn oriṣiriṣi ede diẹ ninu awọn ọrọ glyphic jẹ boya pe awọn wọnyi ṣiṣẹ bi awọn ede ti o ni iyasọtọ jakejado agbegbe Maya; awọn ọrọ hieroglyphic yoo ti kọ ni ede ti awọn ọlọla.Stephen Houston, John Robertson ati David Stuart ti daba pe iyatọ pato ti Chʼolan ti a rii ni ọpọlọpọ awọn ọrọ glyphic ti Southern Lowland jẹ ede ti wọn pe ni "Classic Chʼoltiʼan", ede baba ti awọn ede Chʼortiʼ ati Chʼoltiʼ ode oni. Wọ́n dábàá pé ó ti bẹ̀rẹ̀ ní ìwọ̀-oòrùn àti gúúsù-àárín Petén Basin, àti pé a lò ó nínú àwọn àkọsílẹ̀ àti pé bóyá àwọn olókìkí àti àwọn àlùfáà tún ń sọ ọ́. Àmọ́, Mora-Marín ti sọ wípé àwọn ìwà tí àwọn èdè Classic Lowland Maya àti àwọn èdè Ch'olti'an pín sí jẹ́ àwọn ohun tí wọ́n fi pamọ́ dípò àwọn àtúnṣe, àti wípé ìyípadà èdè Ch'olan ní ti gidi jẹ́ lẹ́yìn ìgbà ìgbà ayé àwọn òyìnbó. Èdè tí wọ́n fi kọ àwọn àkọlé tí wọ́n kọ ní àwọn pẹ̀tẹ́lẹ̀ ìgbàanì nígbà yẹn ni Proto-Ch'olan.  Ìbéèrè: Kí ni wọ́n sábà máa ń pe àwọn àkọlé náà?
Èdè Maya àtijọ́