Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọlé: Lọ́dún 1670, Charles Kejì fi ìwé àṣẹ ọba dá ilé iṣẹ́ Hudson's Bay Company (HBC) sílẹ̀, ó sì fún wọn láṣẹ láti máa ṣòwò awọ ẹran ní àgbègbè tí wọ́n ń pè ní Ilẹ̀ Rupert, èyí tó wá di apá tó pọ̀ jù lọ lára Ilẹ̀ Ọba Kánádà nígbà tó yá. Awọn odi ati awọn ibudo iṣowo ti a ṣeto nipasẹ HBC nigbagbogbo jẹ koko-ọrọ ti awọn ikọlu nipasẹ awọn Faranse, ti o ti fi idi ile-iṣẹ iṣowo awọ ara wọn mulẹ ni New France ti o wa nitosi. Ọdun meji lẹhinna, Ile-iṣẹ Afirika Royal ni a ṣe ifilọlẹ, gbigba lati ọdọ King Charles ni ifunra ti iṣowo lati pese awọn ẹrú si awọn ile-iṣẹ British ti Caribbean. Láti ìbẹ̀rẹ̀ ni ìfiniṣẹrú ti jẹ́ ìpìlẹ̀ Ilẹ̀ Ọba Gẹ̀ẹ́sì ní West Indies. Kó tó di pé wọ́n fòpin sí òwò ẹrú nílẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì lọ́dún 1807, ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ló kó mílíọ̀nù mẹ́ta ààbọ̀ àwọn ẹrú láti ilẹ̀ Áfíríkà lọ sí Amẹ́ríkà, èyí sì jẹ́ ìdá mẹ́ta gbogbo àwọn ẹrú tí wọ́n kó sọdá Òkun Àtìláńtíìkì. Láti mú kí òwò yìí rọrùn, wọ́n dá àwọn odi ńlá sílẹ̀ ní etíkun Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà, irú bí Erékùṣù James, Accra àti Erékùṣù Bunce. Ní British Caribbean, ìpín ti àwọn ènìyàn tí wọ́n jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Áfíríkà ti gòkè láti 25% ní 1650 sí nǹkan bí 80% ní 1780, àti ní àwọn Ìlú Àjọ mẹ́tàlá láti 10% sí 40% ní àkókò kan náà (ọ̀pọ̀ jùlọ ní àwọn Ìlú Àjọ ti gúúsù). Iṣẹ́ òwò ẹrú máa ń mówó wọlé gan-an fáwọn tó ń ta ẹrú, ó sì wá di òpó ìṣúnná owó pàtàkì fún àwọn ìlú tó wà ní ìwọ̀ oòrùn ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, irú bíi Bristol àti Liverpool, èyí tó jẹ́ apá kẹta òwò ẹrú tí wọ́n ń ṣe pẹ̀lú ilẹ̀ Áfíríkà àti Amẹ́ríkà. Nítorí bí wọ́n ṣe máa ń gbé àwọn ẹrú lọ síbi tó jìnnà gan-an, tí wọn kì í sì í lè ṣe ìmọ́tótó ara wọn, tí wọn kì í sì í jẹ oúnjẹ aṣaralóore, èyí mú kí iye àwọn tó ń kú nígbà tí wọ́n ń rìnrìn àjò lọ síbi tó jìnnà gan-an, tó fi mọ́ àwọn tó ń kú nígbà tí wọ́n ń wọkọ̀ ojú omi. Ní ọdún 1695, Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Scotland fún Ẹgbẹ́ Scotland ní ìwé àṣẹ kan, èyí tó mú kí wọ́n dá ibùdó kan sílẹ̀ ní ọdún 1698 ní agbègbè Isthmus ti Panama. Àwọn ará Sípéènì tó ń gbé New Granada tó wà ládùúgbò wọn sàga tì í, àrùn ibà sì kọ lù ú, nítorí náà, ọdún méjì lẹ́yìn náà ni wọ́n pa ìlú náà tì. Ìpinnu Darien jẹ́ àjálù owó fún Scotland - ìdá mẹ́rin owó orí Scotland ni wọ́n pàdánù nínú ètò náà - ó sì fòpin sí ìrètí àwọn ará Scotland láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀...  Ìbéèrè: Ọdún wo ni Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì àti Scotland di ọ̀kan?
1707 ì ì