Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ìlàlóye: Àrùn Dracunculiasis, tí wọ́n tún ń pè ní àrùn kòkòrò Guinea-worm (GWD), jẹ́ àrùn tí kòkòrò Guinea-worm ń fà. Èèyàn máa ń kó àrùn yìí nígbà tó bá mu omi tó ní àwọn kòkòrò omi tó ní àwọn ẹ̀fọn ìdin. Kò sí àmì kankan níbẹ̀rẹ̀. Ní nǹkan bí ọdún kan lẹ́yìn náà, abo kòkòrò náà á bẹ̀rẹ̀ sí í yọ ìdọ̀tí tó ń dunni lára, ó sì sábà máa ń wà ní apá àti ẹsẹ̀ rẹ̀. Àwọn àmì mìíràn tó tún lè fara hàn lásìkò yìí ni èébì àti ọpọlọ ríro. Ọ̀sẹ̀ díẹ̀ lẹ́yìn náà, kòkòrò náà á jáde kúrò lára awọ ara rẹ̀. Láàárín àkókò yìí, ó lè ṣòro fún un láti rìn tàbí láti ṣiṣẹ́. Ó ṣọ̀wọ́n gan-an fún àrùn náà láti fa ikú. Nínú ènìyàn, ohun kan ṣoṣo tí a mọ̀ tí ó ń fa àrùn náà ni Dracunculus medinensis. Ìgbòkègbodò èèrà náà máa ń tó nǹkan bíi milimita kan sí méjì, bí obìnrin bá sì ti dàgbà, ó máa ń gùn tó ọgọ́ta sí ọgọ́rùn-ún sẹ̀ǹtímítà (ìgbòkègbodò akọ máa ń kéré gan-an, ó máa ń gùn tó milimita méjìlá sí mọ́kànlá). Láìsí ẹ̀dá èèyàn, ọ̀sẹ̀ mẹ́ta gbáko ni ọ̀dọ́ kòkòrò yìí fi lè wà láàyè, láàárín àkókò yẹn, àwọn kòkòrò omi gbọ́dọ̀ jẹ ẹ́ kí wọ́n lè máa dàgbà. Àwọn ẹ̀fọn tó wà nínú àwọn kòkòrò omi lè wà láàyè fún oṣù mẹ́rin. Nítorí náà, kí àrùn náà tó lè wà lágbègbè kan, ó gbọ́dọ̀ máa wáyé lọ́dọọdún láàárín àwọn èèyàn. A lè ṣe àyẹ̀wò àìsàn náà ní ìbámu pẹ̀lú àwọn àmì àti àwọn àmì náà. Ìdènà àìsàn náà ni àyẹ̀wò àìsàn náà ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú dídènà ẹni náà láti fi ọgbẹ́ náà sínú omi mímu láti dín ìtànkálẹ̀ kòkòrò náà kù. Àwọn ìsapá mìíràn ni pé kí wọ́n mú kí omi tó mọ́ túbọ̀ wà lárọ̀ọ́wọ́tó, kí wọ́n sì máa yọ́ omi tó bá jẹ́ pé kò mọ́. Ó sábà máa ń tó láti fi aṣọ dí àwọn kòkòrò omi náà. Wọ́n lè fi kẹ́míkà tí wọ́n ń pè ní temefos pa omi tí wọ́n ń mu tó ti di ẹlẹ́gbin, kí wọ́n lè pa ọmọńlé náà. Kò sí oògùn tàbí abẹ́rẹ́ àjẹsára kankan tó lè dènà àrùn náà. Wọ́n lè rọra yọ kòkòrò náà kúrò láàárín ọ̀sẹ̀ bíi mélòó kan nípa lílọ ọ́ sórí ọ̀pá. Àwọn kòkòrò bakitéríà lè kó àrùn sínú egbò tí kòkòrò yìí bá dá sílẹ̀. Ìrora lè máa bá a lọ fún ọ̀pọ̀ oṣù lẹ́yìn tí wọ́n bá ti yọ kòkòrò náà kúrò. Ní ọdún 2015 àwọn ènìyàn 22 ni wọ́n ròyìn pé ó ní àrùn náà nígbà tí ó jẹ́ pé ní ọdún 2017 àwọn ènìyàn 30 ni ó ní àrùn náà. Ìwọ̀nyí ti dín kù sí iye tí wọ́n fojú bù pé ó jẹ́ mílíọ̀nù mẹ́ta ààbọ̀ èèyàn lọ́dún 1986. Ní ọdún 2016 àrùn náà wáyé ní àwọn orílẹ̀-èdè mẹ́ta, gbogbo wọn ní Áfíríkà, ó dín kù láti 20...  Ìbéèrè: Irú àrùn wo ni wọ́n ń pè ní Dracunculiasis?
àrùn tó ń jà láwọn ilẹ̀ olóoru tí wọn ò bójú tó