Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Ní oṣù Keje ọdún 2013, ìtàn nípa àwọn òkú Jésù tí ó ti pẹ́ jùlọ tún dìde nígbà tí àwọn awalẹ̀pìtàn Tọki ṣàwárí àpótí òkúta kan nínú ṣọ́ọ̀ṣì kan tí ó ti wà láti ọdún 1,350 tí ó dàbí pé ó ní apá kan àgbélébùú Jésù nínú. "A ti rí ohun mímọ́ kan nínú àpótí kan. Àpá kan àgbélébùú ni", gẹ́gẹ́ bí Gülgün Köroğlu tó jẹ́ òpìtàn nípa iṣẹ́ ọnà àti awalẹ̀pìtàn, tó sì tún jẹ́ olórí àwọn tó ń walẹ̀ ibẹ̀ ṣe sọ. Nígbà yẹn, ó rò pé àpótí náà jẹ́ àpótí ìṣàpẹẹrẹ fún àwọn nǹkan ìrántí ẹni mímọ́ kan, ìyẹn àwọn nǹkan tó ní í ṣe pẹ̀lú ikú Jésù. Lẹ́yìn náà, wọ́n dákẹ́. Àkọsílẹ̀ àgbélébùú tí Jésù kú lé lórí yìí kò sí nílẹ̀ mọ́ nítorí pé, bí Köroğlu ṣe sọ níkẹyìn, àpótí tí wọ́n sọ pé ó ní àwọn nǹkan mèremère nínú náà ti di òfìfo báyìí - lọ́nà àrà. Ìṣẹ̀lẹ̀ tó kẹ́yìn nípa "òótọ́ àgbélébùú", tó jẹ́ àmì pàtàkì tó ń fi ìgbàgbọ́ àwọn èèyàn tó lé ní bílíọ̀nù méjì hàn, jẹ́ àpẹẹrẹ àwọn ìdẹkùn tó wà nínú wíwá òkú Jésù. Tá a bá sọ pé ohun kan dà bí "àgbélébùú tòótọ́", ó lè túmọ̀ sí pé òótọ́ pọ́ńbélé ni tàbí pé ẹ̀tàn pátápátá ni. Ǹjẹ́ ó ṣeé ṣe kí àwọn àfọ́kù àgbélébùú Jésù wà láàárín wa lónìí? Ǹjẹ́ àwọn igi tó ti wà fún ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọdún lè wà láàyè? Àbí ńṣe ni wọ́n wulẹ̀ jẹ́ ìtàn àròsọ tó ń jẹ́ ká fẹ́ láti gbà gbọ́ ni? Ohun tó ń jẹ́ ojúlówó àgbélébùú bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Olú Ọba Kọnsitatáìnì, olú ọba Róòmù àkọ́kọ́ tó di Kristẹni. Ó rán ìyá rẹ̀ Saint Helena (c. 246-330 CE) lati wa awọn ohun ti Jesu ni Ilẹ Mimọ. Nígbà tí Helena rìnrìn àjò lọ sí Jerúsálẹ́mù ní ọdún 326 Sànmánì Kristẹni, ìlú náà ṣì ń jìyà ìparun tí Ogun Àwọn Júù tó kẹ́yìn ní ọdún 132-35 Sànmánì Kristẹni fà. Lẹ́yìn tí Olú Ọba Róòmù Hadrian ṣẹ́gun Ísírẹ́lì, ó kọ́ tẹ́ńpìlì abọ̀rìṣà sórí ibojì Jésù nítòsí Kálébà - ìyẹn sì jẹ́ àbùkù ńlá fún ìsìn tuntun náà. Helena pàṣẹ pé kí wọ́n wó tẹ́ńpìlì abọ̀rìṣà yìí lulẹ̀, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í walẹ̀ lábẹ́ rẹ̀ láti wá àwọn ohun ìrántí tó ní í ṣe pẹ̀lú Jésù. Àwọn òṣìṣẹ́ rẹ̀ rí àwọn àgbélébùú mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ - ìwárí kan tó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ìwé Ìhìn Rere, èyí tó sọ fún wa pé Jésù ni a kàn mọ́ àgbélébùú pẹ̀lú àwọn ọ̀daràn méjì. Òpìtàn kan tó ń jẹ́ Rufinus (tó gbé ayé ní nǹkan bí ọdún 400 ṣáájú Sànmánì Kristẹni) sọ pé: 340 sí 410) jẹ́ ká mọ̀ pé kí Hélénà lè mọ èyí tó jẹ́ àgbélébùú Jésù, ó ní kí wọ́n mú obìnrin kan tó ń kú lọ síbi tí Jésù wà. Obìnrin aláìsàn náà fọwọ́ kan méjì lára...
Ohun tó ń jẹ́ ojúlówó àgbélébùú bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Olú Ọba Kọnsitatáìnì, olú ọba Róòmù àkọ́kọ́ tó di Kristẹni. Ǹjẹ́ àwọn igi tó ti wà fún ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọdún lè wà láàyè? Àbí ńṣe ni wọ́n wulẹ̀ jẹ́ ìtàn àròsọ tó ń jẹ́ ká fẹ́ láti gbà gbọ́ ni?