Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Ó ti jẹ́ orísun ìyapa àti inúnibíni fún ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún, àmọ́ ó dà bíi pé kì í ṣe ilẹ̀ Yúróòpù rárá ni awọ funfun ti ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn ará Yúróòpù òde òní ti wá. Àmọ́ ní báyìí, ìwádìí nípa apilẹ̀ àbùdá ti jẹ́ ká mọ̀ pé àwọn ará Yúróòpù ayé ọjọ́un ní awọ tó dúdú ju bí wọ́n ṣe rò tẹ́lẹ̀ lọ. Dípò kí wọ́n di aláwọ̀ dúdú nígbà tí àwọn èèyàn ìjímìjí ṣí kúrò ní Áfíríkà lọ sí àríwá ní nǹkan bí ogójì ẹgbẹ̀rún ọdún sẹ́yìn nítorí pé oòrùn kì í tàn dáadáa, àwọn Homo sapiens ìjímìjí yìí ṣì ní awọ tó dúdú. Tẹle si isalẹ fun fidio. Àwòrán tó wà lókè yìí fi bí àwọn àbùdá ṣe wọ ilẹ̀ Yúróòpù tó hàn, èyí tó mú kí awọ ara wọn túbọ̀ mọ́lẹ̀, tí ara wọn sì gùn sí i, gẹ́gẹ́ bí ìwádìí tuntun kan tí àwọn onímọ̀ nípa àbùdá ní Yunifásítì Harvard ṣe lórí àwọn òkú èèyàn ìgbàanì. Ìwádìí tí wọ́n ṣe nípa apilẹ̀ àbùdá fi hàn pé àwọn ọdẹ tó ń kó ẹran jọ nílẹ̀ Sípéènì ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́jọ ààbọ̀ ọdún sẹ́yìn ṣì ní awọ tó dúdú. Ọdún 7,800 sẹ́yìn làwọn àgbẹ̀ tó kọ́kọ́ ṣí láti Ìlà Oòrùn Àárín Gbùngbùn lọ sí orílẹ̀-èdè Turkey, tí àwọn èròjà apilẹ̀ àbùdá méjì tó ń jẹ́ kí awọ ara rẹ mọ́ tónítóní fi fara hàn. Àyẹ̀wò DNA tí wọ́n rí lára àwọn òkú èèyàn ìgbàanì fi hàn pé bí àwọn àgbẹ̀ yìí ṣe ń bá àwọn ọdẹ tí wọ́n jẹ́ olùkójọpọ̀ tí wọ́n ní awọ tó dúdú ṣe ń bára wọn ṣọ̀rẹ́, ọ̀kan lára àwọn èròjà apilẹ̀ àbùdá wọ̀nyí wá di èyí tó gbòde kan láàárín àwọn ará Yúróòpù, tí awọ ara àwọn ará Yúróòpù sì bẹ̀rẹ̀ sí í túbọ̀ mọ́lẹ̀ sí i. Ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún márùn-ún ó lé ọgọ́rùn-ún ọdún sẹ́yìn, èròjà apilẹ̀ àbùdá kejì tó ń mú kí awọ ara túbọ̀ mọ́lẹ̀ sí i tún bẹ̀rẹ̀ sí tàn kálẹ̀ láàárín àwọn ará Yúróòpù. Àwọn ará Yúróòpù tó kọ́kọ́ débẹ̀ yàtọ̀ pátápátá sí ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn èèyàn aláwọ̀ funfun tó ń gbé ibẹ̀ lónìí. Ìwádìí tuntun fi hàn pé àwọn ọmọ Caucasian jẹ́ àfikún tó ṣẹ̀ṣẹ̀ dé sí àgbègbè náà, tí wọ́n dé orí ilẹ̀ náà ní 8,000 ọdún sẹ́yìn. Àmọ́ ṣá o, àwọn ará Yúróòpù ní awọ tó dúdú fún àkókò tó gùn ju ti tẹ́lẹ̀ lọ. Àwòrán àwọn méjì tó kópa nínú ìdíje tí BBC ń pè ní Trading Races níbi tí àwọn ará ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ti lo ọjọ́ bíi mélòó kan tí wọ́n wọ aṣọ tí àwọ̀ ara wọn yàtọ̀ sí tiwọn. Ìwádìí náà, tí a gbé kalẹ̀ ní ìpàdé ọdọọdún kẹrìnlélọ́gọ́rin [84] ti Ẹgbẹ́ Àwọn Onímọ̀ Ìjìnlẹ̀ nípa Ìran Ènìyàn ní Amẹ́ríkà, fi hàn pé àwọn àwùjọ ènìyàn ní Yúróòpù ṣì ń yí padà títí di àkókò díẹ̀ sẹ́yìn. Ó tún fi hàn pé àwọn ọdẹ tí wọ́n máa ń kó ẹran jọ tí wọ́n ń gbé ní...
àwọn tó kọ́kọ́ ṣí láti ilẹ̀ áfíríkà lọ sí yúróòpù dé níbẹ̀ ní ẹgbẹ̀rún lọ́nà ogójì ọdún sẹ́yìn. Títí di nǹkan bí ẹgbẹ̀rún méje [8,000] ọdún sẹ́yìn, àwọn tó ń ṣọdẹ àti àwọn tó ń kó ẹran jọ ní awọ tó dúdú ju tàwọn yòókù lọ. Nígbà táwọn àgbẹ̀ tó wá láti Ìlà Oòrùn ayé dé, wọ́n mú àwọn apilẹ̀ àbùdá tó ń jẹ́ kí awọ ara wọn mọ́ tónítóní dání. Àwárí tí wọ́n ṣe nínú àwọn èèyàn 83 fi hàn pé wọ́n rí àwọn èròjà apilẹ̀ àbùdá márùn-ún tó jẹ mọ́ oúnjẹ àti awọ ara.