Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Ó lè dà bíi pé òde òní nìkan ni ọtí àmujù ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀, àmọ́ àwọn ògbógi nínú ọ̀rọ̀ ìlera sọ pé ó ti wà tipẹ́tipẹ́. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà làwọn ará Róòmù, àwọn Gíríìkì àtàwọn ará Íjíbítì máa ń mutí yó ní gbangba, tí wọ́n sì máa ń pariwo ní gbangba. Ní báyìí, ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́jinlẹ̀ kan sọ pé ó yẹ kí àwọn aláṣẹ òde òní tẹ̀ lé àpẹẹrẹ àwọn baba ńlá wọn, bí wọ́n ti ń gbìyànjú láti dín ipa tí àṣà mímu ọtí líle ń ní lórí àwọn èèyàn kù. Ayẹyẹ: Àwòrán yìí láti Herculaneum fi Bacchus, ọlọ́run wáìnì hàn, àti àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀ níbi àpèjọ kan tí wọ́n ti ń ṣe bí ọṣẹ ṣe ń ṣú. àfiwé: àwọn ògbóǹkangí onímọ̀ nípa ìlera ti fi bí àwọn èèyàn ṣe máa ń jáde lálẹ́ láyé àtijọ́ wé bí wọ́n ṣe máa ń mu ọtí ní àwọn ibi tí wọ́n ti máa ń mu ọtí lóde òní, irú bí ibi tí wọ́n ń pè ní magaluf. Mark Bellis, tó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n àgbà nínú ètò ìlera ní Yunifásítì Bangor, yóò sọ àsọyé kan ní ìpàdé kan ní Las Vegas lọ́sẹ̀ yìí nípa ìtàn ọtí àmujù. Nínú àsọyé rẹ̀, tí àkọlé rẹ̀ sọ pé, 'Ẹ̀kọ́ látinú ìtàn ìgbésí ayé lálẹ́ - ẹgbàá ọdún láti Mesopotámíà títí dé Vegas', yóò ṣàyẹ̀wò bí àwọn baba ńlá wa ìgbàanì ṣe mú òmìnira àti ojúṣe wọn bára mu nínú ṣíṣètò ìgbésí ayé lálẹ́. Ó sọ fún ìwé ìròyìn The Independent pé: 'A rò pé ìgbà àkọ́kọ́ nìyí tá a máa rí àwọn ìṣòro tó wà nínú ìgbésí ayé lálẹ́, àmọ́ ó ti pẹ́ tí wọ́n ti wà. 'Ìjàǹbá ti wà látayébáyé: àwọn èèyàn máa ń fẹ́ kí ara wọn mọ́ lálẹ́, àmọ́ wọ́n tún máa ń fẹ́ òmìnira àti pé kí àwọn èèyàn má ṣe jẹ́ káwọn èèyàn mọ orúkọ wọn.' ìkòkò: ìkòkò amfórà kan ní ilẹ̀ gíríìkì tí wọ́n lè lò láti fi tọ́jú wáìnì tí wọ́n máa ń mu ní àjẹpọ́n nígbà àsè. Dókítà Bellis sọ pé ọ̀pọ̀ lára ohun tó ń jẹ àwọn aláṣẹ ayé àtijọ́ lọ́kàn jọ tiwa gan-an. Nílùú Pompeii - níbi tí ọ̀kan lára àwọn ilé tí wọ́n pa mọ́ dáadáa jù lọ lẹ́yìn tí Òkè Vesuvius bú gbàù ti jẹ́ ilé ìjẹun - àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba ìlú náà gbé iná títì lélẹ̀, àmọ́ àwọn ọ̀mùtí tó ń ṣàníyàn nípa bí wọ́n ṣe máa pàdánù ìfọ̀kànbalẹ̀ ara wọn kò fẹ́ kí wọ́n ṣe bẹ́ẹ̀. Àwọn ará Gíríìkì ṣe àwọn ìpolongo tó gbòòrò láti fi dènà ọtí àmujù, àwọn òǹkọ̀wé àwòkẹ́kọ̀ọ́ máa ń lo àwọn ọlọ́run nínú àwọn àwòkẹ́kọ̀ọ́ wọn láti kìlọ̀ fún àwọn èèyàn pé kí wọ́n má ṣe mutí yó. Ní Íjíbítì, ọ̀kan lára ohun tó ń kó ìdààmú báni jù lọ ni bí wọ́n ṣe máa ń da ọtí àti oògùn olóró pọ̀, nítorí pé ọ̀pọ̀ àwọn aráàlú ibẹ̀ máa ń mu òdòdó kan tí wọ́n ń pè ní 'lóòtù aláwọ̀ búlúù' nígbà tí...
ògbóǹkangí nínú ọ̀ràn ìlera, mark bellis, sọ pé ọtí àmujù ti bẹ̀rẹ̀ láti ìgbà ayé àwọn ará gíríìkì àti àwọn ará mesopotámíà. àwọn ará íjíbítì kìlọ̀ pé ká má ṣe fi ọtí àtàwọn oògùn pa pọ̀. àwọn aláṣẹ máa ń lo àwọn iná tó ń tàn lójú pópó àti ìpolówó ọjà láti dènà ọtí àmujù ní gbangba.