Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkòrí: Tífóíòdì, tí wọ́n tún mọ̀ sí tífóíòdì lásán, jẹ́ àrùn tí kòkòrò bakitéríà ń fà, èyí tí irú kòkòrò kan tó ń jẹ́ Salmonella ń fà, tó sì máa ń fa àwọn àmì àrùn. Àwọn àmì náà lè yàtọ̀ síra, ó lè jẹ́ èyí tí kò le tó èyí tó le, ó sì sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ láàárín ọjọ́ mẹ́fà sí ọgbọ̀n lẹ́yìn tí wọ́n ti fara hàn. Ọ̀pọ̀ ìgbà ló jẹ́ pé lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan ni ibà ńlá máa ń bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe é fún ọjọ́ mélòó kan. Èyí sábà máa ń yọrí sí àìlera, ìrora nínú ikùn, kókókọ́kọ́, ẹ̀fọ́rí, àti sísẹ́ díẹ̀. Àwọn èèyàn kan máa ń ní kókó tó máa ń yọ lẹ́nu tó sì máa ń ní àwọ̀ òdòdó. Ní àwọn ipò tó le gan-an, àwọn èèyàn lè ní ìdàrúdàpọ̀. Bí wọn ò bá tọ́jú rẹ̀, àwọn àmì náà lè wà fún ọ̀pọ̀ ọ̀sẹ̀ tàbí ọ̀pọ̀ oṣù. Ìgbẹ́ gbuuru kì í sábà wáyé. Àwọn èèyàn mìíràn lè ní kòkòrò àrùn náà láìkó àrùn náà ràn wọ́n; síbẹ̀, wọ́n ṣì lè tan àrùn náà kálẹ̀ sí àwọn ẹlòmíràn. Ikọ̀ ara jẹ́ oríṣi kan ti ikọ̀ ara, pẹ̀lú ikọ̀ ara paratyphoid. Ohun tó ń fa ikọ̀ ara ni kòkòrò bakitéríà Salmonella enterica subsp. enterica tó ń dàgbà nínú ìfun àti ẹ̀jẹ̀. Àrùn typhoid máa ń tàn kálẹ̀ nígbà téèyàn bá jẹ oúnjẹ tàbí tó mu omi tí ìgbọ̀nsẹ̀ ẹni tó ní àrùn náà ti dà sínú. Lára àwọn nǹkan tó lè mú kí wọ́n ní àrùn yìí ni àìsí ètò ìmọ́tótó àti ìmọ́tótó tó dára. Àwọn tó ń rìnrìn àjò lọ sáwọn orílẹ̀-èdè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ń gòkè àgbà náà wà nínú ewu. Èèyàn nìkan ló lè kó o. Àwọn àmì àrùn náà jọ ti ọ̀pọ̀ àrùn mìíràn tó ń ranni. Wọ́n máa ń ṣe àyẹ̀wò rẹ̀ nípa gbígbin kòkòrò àrùn náà tàbí nípa wíwo DNA rẹ̀ nínú ẹ̀jẹ̀, ìgbọ̀nsẹ̀, tàbí nínú egungun. Ó lè má rọrùn láti mú kòkòrò yìí dàgbà. Àyẹ̀wò iṣan eegun ni ó pé jùlọ. Àjẹsára títójú àrùn ibà lè dènà nǹkan bí ogójì sí àádọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún àwọn àìsàn náà láàárín ọdún méjì àkọ́kọ́. Àjẹsára náà lè ní ipa kan fún ọdún méje. Fún àwọn tí àìsàn náà lè ṣe tàbí àwọn tí wọ́n ń rìnrìn àjò lọ sí àwọn àgbègbè tí àrùn náà ti wọ́pọ̀, wọ́n máa ń dámọ̀ràn pé kí wọ́n gba abẹ́rẹ́ àjẹsára. Àwọn nǹkan míì tí wọ́n tún ń ṣe láti dènà àrùn náà ni pé wọ́n ń pèsè omi tó mọ́, wọ́n ń rí sí i pé ilé wà ní mímọ́ tónítóní, wọ́n sì ń fọ ọwọ́ wọn. Títí dìgbà tí a bá ti rí i dájú pé kòkòrò náà ti kúrò lára ẹni náà, ẹni náà kò gbọ́dọ̀ se oúnjẹ fún àwọn ẹlòmíràn. Àwọn oògùn apakòkòrò àrùn bíi azithromycin, fluoroquinolones, tàbí cephalosporins ìran kẹta ni wọ́n fi ń wo àrùn náà. Àwọn oògùn apakòkòrò kòkòrò yìí ti wá ń dènà oògùn náà, èyí sì ti mú kí ìtọ́jú àrùn náà túbọ̀...  Ìbéèrè: Àwọ̀ wo ni ọ̀pọ̀ jù lọ èèyàn máa ń ní nígbà tí wọ́n bá ní àìsàn tó ń yọ lẹ́nu?
òdòdó róòsì