Kọ́kọ́ parí gbólóhùn tó wà nísàlẹ̀ yìí: Àwọn ìwé kan wà tó sọ̀rọ̀ nípa ilẹ̀ Kírétè láàárín ọgọ́rùn-ún ọdún kẹrin sí ìgbà tí àwọn Mùsùlùmí ṣẹ́gun rẹ̀ ní nǹkan bí ọdún 820. Nígbà yẹn, erékùṣù náà jẹ́ àgbègbè kan tó pa rọ́rọ́, tó jẹ́ àgbègbè kan tí kò fi bẹ́ẹ̀ ní nǹkan ṣe pẹ̀lú ilẹ̀ Gíríìkì àti Róòmù. Àwọn bíṣọ́ọ̀bù rẹ̀ kò tiẹ̀ sí níbi Àpérò Nicaea Kìíní tó wáyé lọ́dún 325, èyí yàtọ̀ sí ti àwọn erékùṣù tó wà nítòsí bíi Ródésì tàbí Kósì. Àyàfi ìgbà tí àwọn Vandals kọ lu ìlú yìí lọ́dún 457 àti ìmìtìtì ilẹ̀ tó wáyé ní ọdún 457
9 Oṣu Keje 365, 415 448 ati 531, eyiti o run ọpọlọpọ awọn ilu, erekusu naa wa ni alaafia ati alaafia, bi ẹri nipasẹ ọpọlọpọ, nla ati awọn iranti ti a kọ daradara lati akoko ti o wa lori erekusu naa. Ninu "Synecdemus" ti ọrundun kẹfa, a ṣe akiyesi Crete bi o ti nṣakoso nipasẹ "consularis", pẹlu olu-ilu ni Gortyn, ati bi ọpọlọpọ bi awọn ilu 22. Awọn olugbe ni akoko yii ni iṣiro bi giga bi 250,000, ati pe o fẹrẹ jẹ Kristiani nikan, ayafi fun diẹ ninu awọn Ju ti ngbe ni awọn ile-iṣẹ ilu nla.