Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Wọ́n ti rí odi olódi kan tó wà ní ibi àdádó kan ní etíkun Scotland, èyí tó jẹ́ pé àwọn ọmọ ìbílẹ̀ Picts ló kọ́ ọ síbi tí wọ́n ti ń ṣọ́ òkun tó ga tó ẹsẹ̀ bàtà mẹ́fà. Àwọn awalẹ̀pìtàn gbà gbọ́ pé ọ̀kan lára ọ̀pọ̀ ìlú tó wà létí etíkun ìlà oòrùn Scotland ni ìlú yìí, ó sì ṣeé ṣe kó jẹ́ pé ìgbà tí omi òkun bá ń ya wọ ilẹ̀ ni wọ́n máa ń rí i. Ó jọ pé òkúta tí wọ́n kó wá láti apá ibòmíràn lórílẹ̀-èdè náà ni wọ́n fi kọ́ ọgbà náà, èyí tí wọ́n rí lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkun Dunnicaer tó wà nítòsí ìlú Stonehaven, ní ìpínlẹ̀ Aberdeenshire. A ti ri odi kekere naa lori oke ti Dunnicaer okun (ti a fihan loke) ati pe yoo ti fun awọn olugbe ni ipo aabo to lagbara, botilẹjẹpe tun ṣe ipese odi naa soke awọn oju okuta yoo ti nira. Wọ́n tún fi àwòrán ẹja àti àwo pẹlẹbẹ tí wọ́n fi ọ̀kọ̀ gún la àwọn òkúta tí wọ́n fi kọ́ ògiri náà. Dókítà Gordon Noble, onímọ̀ ìwalẹ̀pìtàn ní Yunifásítì Aberdeen tí ó darí ìwalẹ̀pìtàn náà, sọ pé ibi náà jìnnà gan-an, tí wọ́n fi lè wọ ibẹ̀ tí wọ́n bá fi okùn gun orí àpáta. Àwọn Píkítì jẹ́ àwùjọ àwọn ẹ̀yà tí wọ́n ń gbé ní àríwá Forth àti Clyde ní àkókò tí wọ́n ń pè ní Late Iron Age àti Early Medieval. Nígbà tó fi máa di ìparí ọ̀rúndún kejì sànmánì tiwa, àwọn ọmọ ẹ̀yà Picts ti gbógun ti ààlà àríwá ti Ilẹ̀ Ọba Róòmù ju ẹ̀ẹ̀kan lọ. Orí aláwọ̀ búlúù tí Mel Gibson fi pa àwòrán ara rẹ̀ nínú Braveheart jẹ́ àgbéyẹ̀wò àṣà Pictish tó ní í ṣe pẹ̀lú àwòrán ara ẹni - - ṣùgbọ́n àwọn Pict gidi máa ń jagun níhòòhò, àwọn àkọsílẹ̀ kan sì wà tó fi hàn pé wọ́n máa ń ṣe bẹ́ẹ̀ títí di ọ̀rúndún karùn-ún. Orúkọ táwọn ará Róòmù ń pe àwọn èèyàn náà ni Picti, tó túmọ̀ sí 'àwọn èèyàn tí wọ́n yàwòrán wọn.' A ò mọ orúkọ tí wọ́n ń pe ara wọn. Àṣà tí wọ́n ní láti máa ja níhòòhò, pàápàá nígbà òtútù ní ilẹ̀ Scotland, kò ba orúkọ rere tí wọ́n ní fún ìwà òǹrorò wọn jẹ́. Àwọn Píkítù jẹ́ ọ̀kan lára ìdí tí àwọn ọmọ ogun Róòmù tí wọ́n dìhámọ́ra gan-an kò fi lè ṣẹ́gun àgbègbè náà. Ó ní ó jọ wípé láìka ipò rẹ̀ sí, àwọn èèyàn ti ń gbé inú odi náà fún àkókò gígùn, nítorí náà ó ní láti jẹ́ ilé pàtàkì. Dókítà Noble sọ pé ó ṣeé ṣe kí wọ́n ti kọ́ odi náà níbẹ̀ láti ran àwọn ẹ̀yà Pictish tó ń gbé ibẹ̀ lọ́wọ́ kí wọ́n lè ṣàkóso òkun tó wà lágbègbè náà. Ó sọ pé ó ṣeé ṣe...
Wọ́n kọ́ ilé gogoro àtijọ́ sórí òkìtì òkun tó ga tó ẹsẹ̀ mẹ́fà nítòsí ìlú Stonehaven, ní Aberdeenshire. Àwọn awalẹ̀pìtàn ní láti lo okùn láti dé orí òkè náà fún ìwalẹ̀pìtàn náà. Wọ́n rí àṣẹ́kù àwọn ògiri òkúta, àwọn odi àti ibi ìléru tí wọ́n fi èédú kún. àwọn ògbógi gbà pé ó ṣeé ṣe kó jẹ́ ọ̀kan lára ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé olódi tó wà ní etíkun ilẹ̀ scotland.