Nínú oríṣi àjàkálẹ̀ àrùn mẹ́ta náà, èwo ló ń ṣekú pani jù lọ? Níwọ̀n bó ti jẹ́ pé ìbéèrè tó ṣáájú ni, kọ àyíká ọ̀rọ̀ tó ní ìdáhùn náà nínú. Ó lè jẹ́ gbólóhùn kan sí ogún. Àyíká:
Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì òde òní tún sọ pé àwọn àrùn mìíràn tún wà tó ń fa àjàkálẹ̀ àrùn. Àrùn bubonic òde òní ní iye ikú tó jẹ́ 30<unk>75% àti àwọn àmì bíi ibà 38<unk>41 °C (100<unk>106 °F), ìró orí, ìbàjẹ́ àwọn oríkèé, àárẹ̀ àti àgbé, àti ìmí àìlágbára. Bí wọn ò bá tọ́jú àwọn tó ní àrùn bubonic plague, ìdá ọgọ́rin nínú wọn ló máa ń kú láàárín ọjọ́ mẹ́jọ. Àrùn tó ń mú ẹ̀dọ̀fóró ṣàn máa ń pa ìdá àádọ́rùn-ún sí márùndínlọ́gọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún àwọn èèyàn. Lára àwọn àmì àrùn náà ni ibà, ikọ́, àti ẹ̀dọ̀fóró tó ní àwọ̀ ẹ̀jẹ̀ lára. Bí àìsàn náà ṣe ń burú sí i, ẹ̀dọ̀fóró ẹ̀dọ̀fóró náà á wá di èyí tó ń ṣàn fàlàlà, tí yóò sì wá di aláwọ̀ pupa. Ẹ̀jẹ̀ ẹ̀jẹ̀ ni àrùn tó wọ́pọ̀ jù lọ lára àwọn àrùn mẹ́ta yìí, ó sì máa ń pa èèyàn tó bá lò ó. Àwọn àmì rẹ̀ ni ibà ńlá àti àwọn àlàfo awọ aláwọ̀ àlùkò (purpura nítorí ìdìpọ̀ inú ẹ̀jẹ̀ tó tàn kálẹ̀). Nígbà tí àrùn tó ń mú ẹ̀dọ̀fóró wú bá wáyé tàbí tí àrùn àjẹsára bá yọjú, ńṣe ni àrùn náà máa ń yára kánkán débi pé kì í pẹ́ rárá tí ẹ̀jẹ̀ inú ẹ̀jẹ̀ á fi di ńlá, èyí tí wọ́n máa ń pè ní buboes.