Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Àwọn kòkòrò wírà tó wà ní ìpínlẹ̀ Arizona ti fi hàn pé àwọn ní àrùn náà, àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba sì sọ pé ó lè tan àrùn burúkú náà kálẹ̀ sáwọn èèyàn. Àwọn kòkòrò tó sábà máa ń kó àrùn náà, ìyẹn àrùn Black Death tó pa àràádọ́ta ọ̀kẹ́ èèyàn nílẹ̀ Yúróòpù, ni kòkòrò tó máa ń kó o jù lọ. Bí àwọn ajá aṣálẹ̀ ṣe kú ní Picture Canyon ní ìpínlẹ̀ Arizona jẹ́ kí àwọn aláṣẹ mọ̀ pé àrùn náà lè jà. Wọ́n rí àwọn kòkòrò kòkòrò tó ń gbé inú ọgbà tó wà nítòsí ilé iṣẹ́ ìmọ́tótó omi kan ní Flagstaff tí wọ́n ti ń kó àrùn náà. Tẹle si isalẹ fun fidio. Àwọn aláṣẹ nítòsí Flagstaff, Arizona, ti rí àwọn kòkòrò àrùn tí ó ní àrùn àjàkálẹ̀ àrùn lẹ́yìn tí àwọn ajá inú àfonífojì ní Picture Canyon bẹ̀rẹ̀ sí kú (àwọn àwòrán àpamọ́) Àrùn àjàkálẹ̀ àrùn náà, tí ó pa àràádọ́ta ọ̀kẹ́ àwọn ará Yúróòpù ní àwọn ọdún 1300s, ń fa àwọn ìfúnpá lórí awọ ara, ó sì ṣì ń kó àwọn ènìyàn 2,000 ní ọdún kan (àwọn àwòrán àpamọ́) Àwọn ènìyàn ti ní àrùn náà látọ̀dọ̀ ìfararọ́ pẹ̀lú àwọn ológbò tí wọ́n ti jẹ àwọn kòkòrò tí ó ní àrùn náà àti àwọn olùgbé ní Gúúsù Ìwọ̀-oòrùn ti gba ìkìlọ̀ nípa ewu àrùn náà nígbà tí wọ́n bá ń pàgọ́. Ọ̀jọ̀gbọ́n David Wagner ti Yunifásítì Northern Arizona sọ fún ìwé ìròyìn Arizona Daily Sun pé, Gúúsù Ìwọ̀ Oòrùn Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà jọ àwọn pẹ̀tẹ́lẹ̀ Àárín Gbùngbùn Éṣíà níbi tí àjàkálẹ̀ àrùn ti bẹ̀rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí Àjọ Ìlera Àgbáyé ṣe sọ, nǹkan bí ẹgbẹ̀rún méjì èèyàn ló ṣì ń kó àrùn àjàkálẹ̀ àrùn lọ́dọọdún, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn tó pọ̀ jù lọ lára àwọn tó ń kó o ni wọ́n wà ní gúúsù aṣálẹ̀ Sàhárà ní Áfíríkà àti ní Madagascar. Àwọn ajá ilẹ̀ pẹ̀tẹ́lẹ̀ máa ń tètè kó àrùn nítorí pé wọ́n máa ń gbé nínú ihò tí wọ́n ti ń bára wọn ṣeré, ìdá àádọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ẹranko aláǹgbá yìí ló sì máa ń pa run bí àrùn bá kọ lu ọ̀kan lára wọn. Àwọn kòkòrò tó ń gbé àrùn náà lára máa ń kú, èyí á sì mú kí àwọn kòkòrò náà máa wá ẹ̀jẹ̀ sí i láti mu, títí kan ẹ̀jẹ̀ èèyàn. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn tí àrùn àjàkálẹ̀-àrùn yìí ń ṣe ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ni ó wà ní àyíká gbígbẹ ní Gúúsù Ìwọ̀ Oòrùn, èyí tí àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì sọ pé ó jọ àyíká tí àrùn náà ti wá ní Àárín Gbùngbùn Éṣíà. Àwárí tí wọ́n ṣe nípa àrùn náà ní Picture Canyon (àwòrán) ti mú kí àwọn aláṣẹ kìlọ̀ nípa ewu tó wà nínú àwọn eku tí wọ́n ti kú. Wọ́n ti fi oògùn apakòkòrò pa àwọn kòtò tí àwọn ajá ń gbé ní àfonífojì tó wà ní Picture Canyon kí àrùn náà má bàa tàn kálẹ̀. Àwọn àmì ìrora lára ènìyàn...
Ikú àwọn ajá ìgba ní Picture Canyon yọrí sí àyẹ̀wò rere lórí àwọn kòkòrò. A kìlọ̀ fún àwọn olùgbé nípa ewu fún àwọn ohun ọ̀sìn, pàápàá àwọn ológbò. Àrùn lè pa ìdá àádọ́rùn - ún nínú ọgọ́rùn - ún àwọn ajá oko nínú àwùjọ kan.