Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Ọgọ́rọ̀ọ̀rún ọdún ṣáájú kí Christopher Columbus tó dé sí àgbègbè yìí lọ́dún 1492 ni òwò ti ń lọ lọ́wọ́ láàárín Ìlà Oòrùn Éṣíà àti Ilẹ̀ Ayé Tuntun. Èyí jẹ́ níbàámu pẹ̀lú ọ̀wọ́ àwọn ohun èlò onírin tí wọ́n rí ní ibi tí wọ́n ń pè ní 'Rising Whale' ní Cape Espenberg, Alaska. Àwọn awalẹ̀pìtàn ṣàwárí ohun kan tí wọ́n gbà pé ó jẹ́ ọ̀pá ìdákọ̀ró onírin àti awọ àti ìró ìlù onírin, tí wọ́n kọ ní nǹkan bí ọdún 600 Sànmánì Kristẹni. Ọgọ́rọ̀ọ̀rún ọdún ṣáájú kí Christopher Columbus (tó wà lápá òsì) tó dé ní ọdún 1492 ni òwò ti ń lọ lọ́wọ́ láàárín Ìlà Oòrùn Éṣíà àti Ilẹ̀ Amẹ́ríkà. àwọn awalẹ̀pìtàn ṣàwárí ohun kan tí wọ́n gbà gbọ́ pé ó jẹ́ òrùka idẹ àti awọ (lápá ọ̀tún), ó sì ti wà láti nǹkan bí ọdún 600 sànmánì kristẹni. Iṣẹ́ bàbà kò tíì gbilẹ̀ ní àkókò yìí ní Alaska, àwọn olùṣèwádìí sì gbàgbọ́ wípé àwọn ohun èlò náà ni a ṣe ní China, Korea tàbí Yakutia. 'A n ri awọn ibaraẹnisọrọ, ti ko tọ si bi wọn ṣe jẹ, pẹlu awọn ti a pe ni 'awọn ọlaju giga' ti China, Korea tabi Yakutia,' Owen Mason, alajọṣepọ iwadi ni Ile-ẹkọ giga ti Colorado, sọ fun LiveScience. Àjọ àwọn olùṣèwádìí náà ròyìn lórí ìkànnì Arctic Research Consortium pé: 'Àwọn tó ń gbé lápá ibi tó tutù jù lọ ní Àríwá Amẹ́ríkà àti lápá ibi tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tutù jù lọ lápá ibi tó tutù jù lọ lápá ibi tó tutù jù lọ ní Amẹ́ríkà lo bàbà àti irin tó wá láti inú òkìtì òṣùpá àpáàdì láti fi ṣe onírúurú nǹkan. '[Àmọ́] kò sí ẹ̀rí kankan tó fi hàn pé wọ́n ń yọ́ irin tàbí pé wọ́n ń dà á tàbí pé wọ́n ń dà á pọ̀ mọ́ nǹkan míì ní Ìwọ̀ Oòrùn ayé tó wà ní àríwá orílẹ̀-èdè Mẹ́síkò ṣáájú ìgbà táwọn ará Yúróòpù débẹ̀. Àsìkò yìí, kò tíì sí iṣẹ́ tí wọ́n ń fi idẹ ṣe ní Alaska, àwọn olùṣèwádìí sì gbàgbọ́ wípé China, Korea tàbí Yakutia ni wọ́n ti ṣe àwọn ohun èlò náà. Àwọn onímọ̀ ìjìnlẹ̀ gbà pé àwọn tó ń gbé níbi tí ẹja yìí wà lè jẹ́ apá kan ohun táwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ń pè ní àṣà 'Birnirk.' 'Nípa bẹ́ẹ̀, àwọn nǹkan ìṣẹ̀ǹbáyé méjèèjì yìí ló fún wa ní ẹ̀rí tó dára jù lọ àti èyí tó kéré jù lọ tó fi hàn pé títí di àkókò tá a wà yìí, àwọn ohun èèlò aláwọ̀ mèremère tí wọ́n yọ́ jáde láti inú ilé iṣẹ́ ńláńlá ni wọ́n ń kó wá sí Alaska nípasẹ̀ òwò tí wọ́n ń ṣe ní àkókò tí kò tíì sí ìtàn rí ní òdìkejì Adágún Bering.' Àwọn olùṣèwádìí gbà gbọ́ pé àwọn tó ń gbé níbi tí wọ́n ti ń rí ẹja whale tó ń gòkè àgbà náà lè jẹ́ apá kan ohun táwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì pè ní àṣà 'Birnirk.' Èyí ni...
A rí òrùka idẹ kan àti ìró kan láti ọdún 600 AD ní Cape Espenberg. àmọ́ kò tíì fi bẹ́ẹ̀ sí àwọn tó ń fi idẹ ṣe bàbà ní alaska nígbà yẹn. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì gbàgbọ́ wípé China, Korea tàbí Yakutia ni wọ́n ti dá àwọn nǹkan àtayébáyé wọ̀nyí. Ó ṣeé ṣe kí ibí yìí jẹ́ ilé fún àṣà 'Birnirk', tí àwọn ènìyàn rẹ̀ rìnrìn àjò ní ìhà méjèèjì Òkun Bering.