Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ìsọfúnni: Àìtó Glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PDD) jẹ àṣìṣe àbínibí ti iṣelọpọ ti o ṣe afihan si ibajẹ ẹjẹ pupa. Lọ́pọ̀ ìgbà, àwọn tó ní àrùn yìí kì í fi bẹ́ẹ̀ ní àmì kankan. Lẹ́yìn tí nǹkan kan bá ti ṣẹlẹ̀, àwọn àmì kan lè fara hàn, irú bí awọ ara tó ń di àwọ̀ ìyeyè, ìtọ̀ tó dúdú, àìlè mí dáadáa àti àárẹ̀. Àwọn ìṣòro tó lè wáyé ni àìlójẹ àti ìfúnpá ọmọ tuntun. Àwọn ènìyàn kan kò ní àmì kankan. Ìṣòro tí ó ní í ṣe pẹ̀lú X tí ó máa ń mú kí èròjà glucose-6-phosphate dehydrogenase jẹ́ aláìṣeéṣe. Àwọn àrùn tó ń ranni, àwọn oògùn kan, másùnmáwo, tàbí àwọn oúnjẹ bí ẹ̀wà lè mú kí sẹ́ẹ̀lì pupa inú ẹ̀jẹ̀ bà jẹ́. Ó sinmi lórí àbùdá tí àbùdá náà ní, bí àìsàn náà ṣe le tó lè yàtọ̀ síra. Ìṣírò náà dá lórí àwọn àmì tó wà nínú rẹ̀, tí àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ àti àyẹ̀wò àbùdá sì ń tì í lẹ́yìn. Ìtọ́jú tí wọ́n ń fún àwọn tó ní àrùn yìí lè jẹ́ pípèsè oògùn fún àrùn náà, ṣíṣí oògùn náà sílẹ̀, tàbí fífi ẹ̀jẹ̀ sí wọn lára. A lè lo ìmọ́lẹ̀ bili láti fi wo àìsàn ibà lára àwọn ọmọ tuntun. A ṣeduro pe ki awọn eniyan ṣe ayẹwo fun G6PDD ṣaaju ki wọn to mu awọn oogun kan, bii primaquine. O to eniyan miliọnu 400 ni o ni ipo naa ni agbaye. Ó wọ́pọ̀ gan-an ní àwọn apá ibì kan ní Áfíríkà, Éṣíà, Mẹditaréníà àti Àárín Gbùngbùn Ìlà Oòrùn ayé. Àwọn ọkùnrin ló sábà máa ń ní àrùn yìí ju àwọn obìnrin lọ. Lọ́dún 2015, àwọn èèyàn tó kú nítorí rẹ̀ jẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n [33,000]. Àwọn tó ní alẹ́lì G6PDD lè ní ààbò díẹ̀ sí àrùn ibà.  Ìbéèrè: Èwo nínú àwọn ọkùnrin àti obìnrin méjì yìí ni àrùn yìí máa ń ṣe jù?
Àwọn akọ