Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Béèrè lọ́wọ́ ọmọ ilẹ̀ Peru èyíkéyìí pé ibo ni ibi tó dára jù lọ láti ṣeré ìnàjú sí, ìdáhùn kan náà ni wàá máa rí gbà: 'Puno!' Àwọn àríyá aláwọ̀ mèremère tí wọ́n máa ń ṣe ní ìlú náà, tí wọ́n máa ń da àṣà ìbílẹ̀ àwọn ará Sípéènì àti ti àwọn Inca pọ̀, sábà máa ń gba ọ̀pọ̀ ọjọ́. Nígbà ayẹyẹ Candlemas tí wọ́n máa ń ṣe fún ọ̀sẹ̀ méjìlá, àwọn tó ń jó máa ń lọ káàkiri ìgboro. Àwọn ọkùnrin máa ń múra bí àwọn dírágónì tàbí àwọn ẹranko ẹhànnà aláwọ̀ mèremère, nígbà táwọn obìnrin abúlé náà, tí wọ́n ń pè ní cholitas, máa ń wọ aṣọ ìléwọ́ tí wọ́n fi ọ̀gbọ̀ ṣe, tí wọ́n sì fi ọ̀gbọ̀ ṣe. Gbogbo ohun tó wà nínú rẹ̀: ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n fi ọwọ́ ṣe lórí òkun Titicaca. Nígbà tó o dé ìlú Puno, ó ṣeé ṣe kó o kọ́kọ́ máa ṣe kàyéfì nípa ibi táwọn tó ń gbé ibẹ̀ ti ń rí agbára tí wọ́n nílò. Ìlú yìí tó ní ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún èèyàn tí wọ́n ń gbé létí Adágún Titicaca lè jẹ́ kó o má lè mí dáadáa nítorí àwọn ìdí tí kò tọ́. Ó wà ní orí òkè ńlá kan ní àwọn òkè Andes, ní ibi gíga tó ju ẹgbẹ̀rún mẹ́tàlá ẹsẹ̀ bàtà lọ ní ìhà àríwá, ó ga ju ibi ìgbọ́kọ̀sí orí òkè Alpine èyíkéyìí lọ, o sì gbọ́dọ̀ rọra lọ ní àwọn ọjọ́ díẹ̀ àkọ́kọ́ tóo bá wà níbí. Àwọn ilé ìtura máa ń kó ẹ̀mí físíìsì jọ kí wọ́n lè mú àwọn arìnrìn-àjò afẹ́ kúrò lọ́wọ́ àìsàn soroche - ìyẹn àìsàn tó máa ń mú kí èémí dí èèyàn, kókó ẹ̀fọ́rí àti àwọn àìsàn míì tó burú jùyẹn lọ. Àmọ́, tó o bá ti mọ ibi tó o wà dáadáa, wàá gbádùn rẹ̀ gan-an. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀nà tí wọ́n gbà kọ́ ọ lẹ́wà gan-an (láìka àárín gbùngbùn ìlú Puno sí), àmọ́ Òkun Titicaca ni olúkúlùkù tó bá wá sí ìlú yìí máa ń fẹ́ rí. Ọ̀kan lára àwọn adágún tó tóbi jù lọ lágbàáyé, tó sì tún jẹ́ adágún tó ga jù lọ tí ọkọ̀ ojú omi lè gúnlẹ̀ sí, ó fẹ̀ tó àádọ́fà [110] kìlómítà, ó sì fẹ̀ tó àádọ́ta-dín-nírínwó [38] kìlómítà ní àárín orílẹ̀-èdè Peru àti Bolivia. Ó gbòòrò gan-an, ó jìnnà síbi gbogbo, kò sì sí nínú ayé yìí. Àwọn òkè ńláńlá tó wà ní àwọn òkè Andes ló yí i ká lọ́nà jíjìn, yìnyín sì wà lára àwọn òkè wọ̀nyí tó ń tàn yòò. Àwọn nǹkan míì tún wà tó dà bíi pé a ti mọ̀ tẹ́lẹ̀. Ní èbúté tó wà nílùú náà, wàá rí ọkọ̀ òkun kan tí wọ́n ń pè ní Yavari. Ọdún 1862 ni wọ́n kọ́ ọ sí ìlú London, lẹ́yìn náà ni wọ́n gbé e lọ, lọ́kọ̀ọ̀kan, gba orí òkè Andes kọjá lọ sí ìlú Puno, ibẹ̀ ló sì ti ń kó àwọn èèyàn kiri fún àádọ́rin ọdún títí tí àwọn ọ̀nà fi di èyí tí kò wúlò mọ́, tí wọ́n sì fi sílẹ̀ kó máa jẹrà. Obìnrin ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì kan tó ń jẹ́ Meriel Larken ló gbà á lọ́wọ́ ìdọ̀tí, ó tún un ṣe, ó sì sọ ọ́ di ilé èrò. Àwọn ilé tó wà nínú ọkọ̀ òkun náà dára gan-an...
Puno kìí ṣe ibi tí ó gbajúmọ̀ jùlọ ní Peru - ṣùgbọ́n ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ibi tí ó gbádùn mọ́ni jùlọ. Ó wà ní etíkun ìwọ̀ oòrùn Adágún Titicaca tó lókìkí (tó sì fani mọ́ra gan - an). Àwọn àlejò lè rìnrìn àjò lórí adágún náà kí wọ́n lè lọ wo àwọn erékùṣù Uros tí wọ́n ṣe lọ́nà àràmàǹdà.