Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọlé: Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwòkọ́ṣe fún ìpilẹ̀ṣẹ̀ àwọn ìtànṣán gamma-ray bursts sọ wípé ìpilẹ̀ṣẹ̀ àwọn ìtànṣán gamma yẹ kí a tẹ̀lé nípa dídín ìtànṣán náà kù ní pẹ̀lẹ́pẹ̀lẹ́ ní àwọn gígùn ìgbì tí ó gùn ju èyí tí a dá sílẹ̀ nípa ìkọlù láàrin àwọn ìtànṣán tí a yọ jáde nínú ìpilẹ̀ṣẹ̀ náà àti gáàsì àárín ìràwọ̀. Ìmọ́lẹ̀ tó ń tàn kálẹ̀ yìí la máa ń pè ní "ìmọ́lẹ̀ tó ń tàn kálẹ̀ lẹ́yìn ìgbà náà". Àwọn ìwádìí tí wọ́n ṣe nípa ìmọ́lẹ̀ yìí kò kẹ́sẹ járí, ìdí sì ni pé ó ṣòro láti mọ ibi tí ìmọ́lẹ̀ náà wà lẹ́yìn tí ìmọ́lẹ̀ náà bá bú gbàù. Ohun tó jẹ́ kí wọ́n ṣe àṣeyọrí yìí ni pé ní February ọdún 1997, wọ́n fi ẹ̀rọ atọ́ka BeppoSAX ṣàwárí ìtànṣán gamma kan (GRB 970228), nígbà tí wọ́n sì fi ẹ̀rọ atọ́ka X-ray tọ́ka sí ibi tí ìtànṣán náà ti bẹ̀rẹ̀, wọ́n rí ìtànṣán X-ray tó ń pòórá. Àwòrán kan tí wọ́n fi awò awò William Herschel ṣàwárí rèé, ó dà bíi pé ó ti ń pòórá ní ogún wákàtí lẹ́yìn ìbúgbàù náà. Lẹ́yìn tí GRB ti rọ̀, fífi àwòrán tó jinlẹ̀ yàwòrán ni ó ṣeé ṣe láti dá àgbájọ ìràwọ̀ òkùnkùn kan tí ó rọ̀ mọ́lẹ̀, tí ó jìnnà síbi tí GRB wà, gẹ́gẹ́ bí ó ti hàn ní pàtó nípa ìmọ́lẹ̀ òkùnkùn náà. Nítorí ìmọ́lẹ̀ òkùnkùn tó rọ̀ mọ́lẹ̀ gan-an ti àgbájọ ìràwọ̀ yìí, a kò rí ìlàjì rẹ̀ ní pàtó fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Lẹ́yìn ìgbà yẹn, àtúnṣe ńlá mìíràn tún wáyé nígbà tí BeppoSAX ṣàkọsílẹ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ tó tẹ̀ lé e, ìyẹn GRB 970508. Wákàtí mẹ́rin péré lẹ́yìn tí wọ́n ṣàwárí ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ni wọ́n ti mọ̀ ọ́n, èyí sì jẹ́ kí àwọn olùṣèwádìí tètè bẹ̀rẹ̀ sí í kíyè sí i ju ti ìgbàkigbà rí lọ. Àwòran ohun náà fi àyípadà pupa hàn tí ó jẹ́ z = 0.835, tí ó fi ìbúgbàù náà sí ibi tí ó jìnnà tó bílíọ̀nù mẹ́fà ọdún ìmọ́lẹ̀ kúrò ní Ilẹ̀ ayé. Èyí ni ìdánimọ́ àkọ́kọ́ tí ó péye nípa ibi tí GRB jìnnà sí, àti pẹ̀lú àwárí ìṣùpọ̀ ìràwọ̀ 970228 fi hàn pé GRBs máa ń wáyé nínú àwọn ìṣùpọ̀ ìràwọ̀ tó jìnnà gan-an. Láàárín oṣù díẹ̀, àríyànjiyàn nípa bí wọ́n ṣe máa ń díwọ̀n ibi tó jìnnà síra, dópin: Ìbúgbàù ìmọ́lẹ̀ gíga-gígùn jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ tó ń wáyé láwọn ibi tó jìnnà gan-an síra wọn, tó sì máa ń wáyé nínú àwọn ìṣùpọ̀ ìràwọ̀ tó ń tàn yòò. Ní ọdún tó tẹ̀lé e, GRB 980425 ni supernova (SN 1998bw) tí ó tàn yòò tẹ̀lé ní ọjọ́ kan, tí ó bára mu ní ibi tí ó wà, èyí tí ó fi hàn wípé ìjápọ̀ tí ó ṣe kedere wà láàrin GRBs àti ikú àwọn ìràwọ̀ tí ó tóbi. Ìbúgbàù yìí ló fún wa ní àmì tó lágbára nípa...  Ìbéèrè: ìgbà wo ni ó bú gbàù?
wákàtí 20