Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkòrí: Albert Calmette àti Camille Guérin ṣe àṣeyọrí gidi àkọ́kọ́ nínú fífi abẹ́rẹ́ àjẹsára lòdì sí ikọ́ fée lọ́dún 1906, nípa lílo ikọ́ fée tí wọ́n fi àjẹsára bò. Orúkọ tí wọ́n ń pè é ni bacille Calmette<unk>Guérin (BCG). Àjẹsára BCG ni wọ́n kọ́kọ́ lò fún ènìyàn ní ọdún 1921 ní France, ṣùgbọ́n wọ́n gba àjẹsára náà ní US, Great Britain, àti Germany lẹ́yìn Ogun Àgbáyé Kejì. Àrùn ikọ̀ ẹ̀gbẹ fa ìdààmú púpọ̀ láwùjọ ní ọ̀rúndún 19 àti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún 20 bí àrùn náà ṣe di ohun tó wọ́pọ̀ láàárín àwọn tálákà ní ìlú. Lọ́dún 1815, nínú ikú mẹ́rin tí wọ́n ń pa nílẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, ọ̀kan jẹ́ nítorí pé wọ́n ń "mu ọtí". Nígbà tó fi máa di ọdún 1918, àrùn ikọ́ fée ṣì ń pa ẹnì kan nínú mẹ́fà nílẹ̀ Faransé. Lẹ́yìn tí wọ́n ti rí i pé ikọ́ ẹ̀gbẹ máa ń ranni, ní àwọn ọdún 1880, wọ́n fi sí lára àwọn àrùn tí wọ́n gbọ́dọ̀ sọ di mímọ̀ nílẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì; wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe ìpolongo láti dá àwọn èèyàn dúró kí wọ́n má ṣe tutọ́ sókè ní àwọn ibi tí èrò pọ̀ sí, wọ́n sì "fún" àwọn tálákà tó ní àrùn náà níṣìírí láti wọ àwọn ilé ìwòsàn tó dà bí ọgbà ẹ̀wọ̀n (àwọn ilé ìwòsàn tí wọ́n ṣe fún àwọn tó wà ní ìdajì àti àwọn tó wà ní ìsọ̀rí-ìsàlẹ̀ máa ń pèsè ìtọ́jú tó dára gan-an àti ìtọ́jú ìṣègùn déédéé). Ohun yòówù kí "afẹ́fẹ́ tó mọ́ gaara" àti iṣẹ́ àṣekára tí wọ́n ń ṣe nínú ilé ìwòsàn náà jẹ́, kódà lábẹ́ àwọn ipò tó dára jù lọ pàápàá, ìdá àádọ́ta nínú ọgọ́rùn-ún àwọn tí wọ́n gbà wọlé ló kú láàárín ọdún márùn-ún (c. Ọdún 1916). Nígbà tí Ìgbìmọ̀ Ìwádìí Ìṣègùn dá sílẹ̀ ní Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ní ọdún 1913, ó kọ́kọ́ gbájú mọ́ ìwádìí àrùn ikọ̀ ẹ̀gbẹ. Ní Yúróòpù, iye àwọn tó ní àrùn ikọ̀ ẹ̀gbẹ bẹ̀rẹ̀ sí í pọ̀ sí i ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kẹrìndínlógún, ó sì dé ibi tó ga jù lọ ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún, nígbà tó jẹ́ pé ó ń fa nǹkan bí ìdá mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo ikú tó ń wáyé. Nígbà tó fi máa di ọdún 1950, iye àwọn tó ń kú nílẹ̀ Yúróòpù ti dín kù sí nǹkan bí ìdá àádọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún. Àtúnṣe tí wọ́n ṣe sí ọ̀ràn ìmọ́tótó, fífún àwọn èèyàn ní abẹ́rẹ́ àjẹsára, àti àwọn ọ̀nà mìíràn tí wọ́n gbà ń dáàbò bo ìlera àwọn èèyàn ti bẹ̀rẹ̀ sí mú kí iye àwọn tó ń ṣàìsàn ikọ́ fée dín kù gan-an, kódà kí wọ́n tó bẹ̀rẹ̀ sí lo oògùn streptomycin àtàwọn oògùn apakòkòrò àrùn mìíràn, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àrùn náà ṣì ń bá àwọn èèyàn fínra. Lọ́dún 1946, wọ́n ṣe oògùn apakòkòrò àrùn kan tó ń jẹ́ streptomycin, èyí sì mú kí ìtọ́jú àti ìmúláradá àrùn ikọ́ fée ṣeé ṣe. Ṣaaju ki o to ṣe afihan oogun yii, itọju nikan ni abẹ abẹ, pẹlu "imọ-ẹrọ pneumothorax", eyiti o ni ifasilẹ ẹdọforo ti o ni akàn lati "sinmi" ati lati jẹ ki awọn ipalara ikọ-aisan larada lati ṣe iwosan.Nitori ifarahan ti...  Ìbéèrè: Ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta nínú ọgọ́rùn-ún àwọn tó ní àrùn ikọ́ ẹ̀gbẹ ló kú láàárín ọdún márùn-ún tí wọ́n fi wà nílé ìwòsàn.
50% ì ¬í