Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọlé: Ní 1894, Kọnsùlú Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní Yucatán, Edward Herbert Thompson, ra Hacienda Chichén, tí ó ní àwókù Chichen Itza nínú. Ọgbọ̀n [30] ọdún ni Thompson fi ṣàyẹ̀wò ìlú náà. Lára àwọn ohun tó ṣàwárí rèé, ìyẹn àwòrán tí wọ́n gbẹ́ sára òrùlé tó wà nínú tẹ́ńpìlì tí wọ́n ń pè ní Ìbẹ̀rẹ̀ Ìṣẹ̀lẹ̀, èyí tí ọjọ́ rẹ̀ ti pẹ́ jù lọ, àti ṣíṣí àwọn ibojì bíi mélòó kan nínú Osario (tẹ́ńpìlì àlùfáà àgbà). Thompson gbajúmọ̀ jùlọ fún wíwá Cenote Sagrado (Cenote Mímọ́) láti ọdún 1904 sí 1910, níbi tí ó ti rí àwọn ohun èèlò ti wúrà, bàbà àti jade tí a gbẹ́, pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ àkọ́kọ́ tí wọ́n gbàgbọ́ wípé aṣọ àti àwọn ohun ìjà tí a fi igi ṣe ti àwọn Maya tí ó wà ṣáájú ìgbà Columbian. Thompson ló kó èyí tó pọ̀ jù lọ lára àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé náà lọ sí Ibi Ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé-Peabody ní Yunifásítì Harvard.  Ìbéèrè: Ìlú ìgbàanì wo ni Thompson ṣèwádìí nípa rẹ̀?
Ìlú Chichen Itza