Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkókò: Àkókò Ọ̀làjú jẹ́ ọ̀kan lára àwọn sáà mẹ́ta pàtàkì nínú ètò tí ó pé jùlọ fún ṣíṣe àgbéyẹ̀wò ìtàn ilẹ̀ Yúróòpù: Àṣà àtijọ́, tàbí ìgbà àtijọ́; Àkókò Ọ̀làjú; àti Àkókò Òde Òní. Ọdún 1469 ni ọ̀rọ̀ náà "Middle Ages" kọ́kọ́ fara hàn lédè Látìn, ó sì ń jẹ́ media tempestas tàbí "àkókò ọ̀sán". Nígbà tí wọ́n kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ sí lo ọ̀rọ̀ yìí, oríṣiríṣi ọ̀nà ni wọ́n gbà lò ó, irú bíi medium aevum, tàbí "ọjọ́ ogbó", èyí tí wọ́n kọ àkọsílẹ̀ rẹ̀ fún ìgbà àkọ́kọ́ ní ọdún 1604, àti media saecula, tàbí "ọjọ́ ogbó", èyí tí wọ́n kọ àkọsílẹ̀ rẹ̀ fún ìgbà àkọ́kọ́ ní ọdún 1625. Àwọn òǹkọ̀wé ìgbà ayé àárín gbùngbùn pín ìtàn sí àwọn sáà bíi "Six Ages" tàbí "Four Empires", tí wọ́n sì ka àkókò wọn sí èyí tó kẹ́yìn kí òpin ayé tó dé. Nígbà tí wọ́n ń sọ̀rọ̀ nípa àkókò tiwọn, wọ́n pe àkókò wọn ní "òde òní". Ní àwọn ọdún 1330, onímọ̀ nípa ẹ̀dá ènìyàn àti olórin Petrarch tọ́ka sí àwọn àkókò kí Kristi tó di Kristẹni gẹ́gẹ́ bí antiqua (tàbí "àgbà") àti sí àkókò Kristi gẹ́gẹ́ bí nova (tàbí "tuntun"). Leonardo Bruni ni òpìtàn àkọ́kọ́ tí ó lo ìgbà mẹ́ta nínú Ìtàn àwọn ènìyàn Florentine rẹ̀ (1442), pẹ̀lú àkókò àárín "láàárín ìṣubú Ilẹ̀ Ọba Romu àti àjíǹde ìgbésí ayé ìlú ní ìgbà kan ní òpin ọ̀rúndún kọkànlá àti ọ̀rúndún kejìlá". Àkókò tí wọ́n pín sí mẹ́ta di ohun tó wọ́pọ̀ lẹ́yìn tí òpìtàn ọmọ ilẹ̀ Jámánì kan ní ọ̀rúndún kẹtàdínlógún tórúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Christoph Cellarius pín ìtàn sí ìgbà mẹ́ta: ìgbà àtijọ́, ìgbà àárín gbùngbùn àti ìgbà òde òní. Nígbà míì, wọ́n máa ń lo àwọn ọjọ́ tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í lò lẹ́yìn ìgbà yẹn láwọn àgbègbè tó jìnnà jù lọ ní Yúróòpù. Ní gbogbo ilẹ̀ Yúróòpù, ọdún 1500 ni wọ́n sábà máa ń kà sí òpin Sànmánì Ọ̀làjú, àmọ́ kò sí àlàyé kan tó fìdí múlẹ̀ nípa ìgbà tí òpin náà wáyé. Ó sinmi lórí ohun tí wọ́n ń sọ, wọ́n sábà máa ń lo àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ bí ìgbà táwọn ará Turkey ṣẹ́gun ìlú Kọnsitantinópù lọ́dún 1453, ìgbà tí Christopher Columbus kọ́kọ́ rìnrìn àjò lọ sí Amẹ́ríkà lọ́dún 1492, tàbí ìgbà tí àwọn ẹlẹ́sìn Pùròtẹ́sítáǹtì ṣe àtúnṣe ìsìn lọ́dún 1517. Àwọn òpìtàn ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì sábà máa ń lo Ogun Bosworth ní ọdún 1485 láti fi sàmì sí òpin àkókò náà. Ní orílẹ̀-èdè Sípéènì, ọjọ́ tí wọ́n sábà máa ń...  Ìbéèrè: Kí ni Petrarch pè ní àkókò tó ṣáájú àkókò Kristẹni?
àwọn ohun àtayébáyé