Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àrùn tó máa ń kọjá lọ: Àrùn jẹjẹrẹ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àrùn tó máa ń mú kí àwọn sẹ́ẹ̀lì inú ara máa dàgbà lọ́nà tí kò bójú mu, èyí tó lè mú kí àrùn náà lọ wọ àwọn apá ibòmíì nínú ara tàbí kó tàn kálẹ̀. Àwọn wọ̀nyí yàtọ̀ pátápátá sí àwọn ohun tó ń roni lára, tí kì í sì í tàn kálẹ̀. Lára àwọn àmì àti àmì tó ṣeé ṣe kó máa fara hàn ni kókó kan, ẹ̀jẹ̀ tó ń dà lọ́nà tí kò bójú mu, ikọ́ tí kò lọ bọ̀rọ̀, àdánù àdánù ara tí kò ṣeé ṣàlàyé, àti àyípadà nínú ìgbọ̀nsẹ̀. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àmì wọ̀nyí lè jẹ́ àmì àrùn jẹjẹrẹ, wọ́n tún lè ní àwọn ohun mìíràn tó ń fà á. Ó lé ní oríṣi àrùn jẹjẹrẹ ọgọ́rùn-ún kan tó ń ṣe àwọn èèyàn. Ìdá mẹ́wàá mìíràn sì jẹ́ nítorí pé wọ́n sanra jọ̀kọ̀tọ̀, tí wọn ò jẹun dáadáa, tí wọn ò ṣe eré ìmárale tó pọ̀ tó tàbí nítorí pé wọ́n ń mu ọtí lámujù. Lára àwọn nǹkan mìíràn tó tún máa ń fà á ni àwọn àrùn kan, ìtànṣán tó ń múni di eléèérí àti àwọn nǹkan tó ń ba àyíká jẹ́. Ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ń gòkè àgbà, ìdá mẹ́ẹ̀ẹ́dógún nínú ọgọ́rùn-ún àwọn àrùn jẹjẹrẹ ló jẹ́ látàrí àwọn kòkòrò àrùn bíi Helicobacter pylori, hepatitis B, hepatitis C, kòkòrò àrùn papillomavirus ti ènìyàn, kòkòrò àrùn Epstein-Barr àti kòkòrò àrùn tí ń fa àìlera ààbò ara ènìyàn (HIV). Àwọn nǹkan wọ̀nyí máa ń ṣiṣẹ́, ó kéré tán dé àyè kan, nípa yíyí àbùdá sẹ́ẹ̀lì kan padà. Lọ́pọ̀ ìgbà, ó máa ń gba pé kí ọ̀pọ̀ ìyípadà bá àbùdá èèyàn kí àrùn jẹjẹrẹ tó lè yọjú. Nǹkan bí ìdá márùn-ún sí ìdá mẹ́wàá nínú ọgọ́rùn-ún àwọn àrùn jẹjẹrẹ ló jẹ́ pé àwọn àbùdá kan tí àwọn òbí èèyàn jogún ló fà á. Àwọn àmì àti àmì kan tàbí àwọn àyẹ̀wò àyẹ̀wò ni a lè fi mọ àrùn jẹjẹrẹ. Ọ̀pọ̀ àrùn jẹjẹrẹ ni a lè dènà nípa ṣíṣàì mu sìgá, pípa àdánù ara tó yẹ mọ́, ṣíṣàì mu ọtí lámujù, jíjẹ ọ̀pọ̀ ẹ̀fọ̀, èso àti ọkà, gbígba àjẹsára láti dènà àwọn àìsàn kan, ṣíṣàì jẹ ẹran tí a ti ṣe àtúnṣe àti ẹran pupa àti ṣíṣàì fara hàn lójú oòrùn. Àyẹ̀wò tí wọ́n ń ṣe láti tètè rí àrùn jẹjẹrẹ ọrùn ọmú àti ti ọ̀fun máa ń wúlò. Àríyànjiyàn ṣì wà lórí àǹfààní tí àyẹ̀wò àrùn jẹjẹrẹ ọmú ń ṣe. Àwọn oògùn tí wọ́n sábà máa ń lò láti fi wo àrùn jẹjẹrẹ ni ìtọ́jú ìtànṣán, iṣẹ́ abẹ, ìtọ́jú oníkẹ́míkà àti ìtọ́jú tí wọ́n ń lò fún àwọn oògùn mìíràn. Ìtọ́jú ìrora àti àwọn àmì àrùn jẹ́ apá pàtàkì nínú ìtọ́jú. Ìtọ́jú tó ń dín àárẹ̀ kù ṣe pàtàkì gan-an fún àwọn tí àìsàn náà ti le gan-an. Àǹfààní láti yè é sinmi lórí irú àrùn jẹjẹrẹ àti bí...  Ìbéèrè: Kí ni iye ọdún márùn-ún tí àwọn ọmọ tí kò tíì pé ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún fi ń wà láàyè tí wọ́n bá ní àrùn yìí?
80% ì ¬ì§