Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ìsọfúnni: Màríà rán William Maitland ti Lethington gẹ́gẹ́ bí aṣojú lọ sí ilé ẹjọ́ Gẹ̀ẹ́sì láti sọ fún Màríà pé òun ló yẹ kó jogún ìtẹ́ Gẹ̀ẹ́sì. Elizabeth kọ̀ láti sọ orúkọ ẹni tó ṣeé ṣe kó jẹ́ ajogún rẹ̀, nítorí ó ń bẹ̀rù pé ṣíṣe bẹ́ẹ̀ lè mú kí àwọn èèyàn gbìmọ̀ pọ̀ láti fi ẹni tí wọ́n sọ pé ó máa gba ipò rẹ̀ rọ́pò òun, àmọ́ ó mú un dá Maitland lójú pé òun kò mọ ẹnikẹ́ni tó lè sọ pé òun lẹ́tọ̀ọ́ ju Màríà lọ. Ní ìparí ọdún 1561 àti ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1562, wọ́n ṣètò pé kí àwọn ọbabìnrin méjèèjì pàdé ní England ní York tàbí Nottingham ní oṣù August tàbí September ọdún 1562, ṣùgbọ́n Elizabeth rán Sir Henry Sidney láti fagídí rẹ̀ ní oṣù July nítorí ogun abẹ́lé ní ilẹ̀ Faransé. Màríà yí àfiyèsí rẹ̀ sí wíwá ọkọ tuntun láti inú ìdílé ọba ilẹ̀ Yúróòpù. Àmọ́ nígbà tí ọkọ ẹ̀gbọ́n rẹ̀ tó jẹ́ Kádínà ìlú Lorraine, bẹ̀rẹ̀ sí í bá Archduke Charles ti orílẹ̀-èdè Austria fọ̀rọ̀ wérọ̀ láìjẹ́ pé ó fọwọ́ sí i, ńṣe ló fi ìbínú sọ pé òun ò fẹ́, ọ̀rọ̀ náà sì forí ṣánpọ́n. Ìgbìyànjú tirẹ̀ láti bá Don Carlos ṣe ìgbéyàwó, ẹni tí ó jẹ́ ajogún fún Ọba Philip Kejì ti Spain, tí kò ní ọpọlọ tó jí pépé, ni Philip kọ̀. Elizabeth gbìyànjú láti mú Mary kúrò nípò nípa wípé kí ó fẹ́ Robert Dudley, ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì tí ó jẹ́ ọmọ ìjọ Pùròtẹ́sítáǹtì, 1st Earl of Leicester (ọ̀gbọ́n ọkọ Sir Henry Sidney àti olùfẹ́ ọ̀gá àgbà), ẹni tí Elizabeth gbẹ́kẹ̀lé tí ó sì rò pé òun lè darí. Ó rán aṣojú kan tó ń jẹ́ Thomas Randolph pé kó lọ sọ fún Mary pé tó bá fẹ́ ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì kan tó jẹ́ olókìkí, Elizabeth yóò "gbé ẹjọ́ náà lọ sí ilé ẹjọ́ ẹ̀sìn Kátólíìkì, wọ́n á sì béèrè bóyá ó lẹ́tọ̀ọ́ láti jẹ́ ìbátan wa àti ajogún wa". Àbá náà kò kẹ́sẹ járí rárá, pàápàá nítorí pé ọkọ ìyàwó tí wọ́n ń wá kò ní in lọ́kàn. Ní ìyàtọ̀ pátápátá sí èyí, Pierre de Boscosel de Chastelard, tó jẹ́ akéwì ọmọ ilẹ̀ Faransé tó wà ní ààfin Màríà, kò lè gbàgbé Màríà. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1563, àwọn ọlọ́pàá rí i níbi tí wọ́n ti ń yẹ ibùsùn rẹ̀ wò, ó sì jọ pé ó ń gbèrò láti ṣe é ní kàyéfì nígbà tó bá dá wà, kí ó sì sọ fún un pé òun nífẹ̀ẹ́ rẹ̀. Ìyàlẹ́nu gbáà ló jẹ́ fún Màríà, ó sì lé e kúrò ní Scotland. Àmọ́, ọ̀gbẹ́ni yìí kò tẹ̀ lé àṣẹ tí wọ́n pa, lọ́jọ́ méjì lẹ́yìn náà, ó forí lé yàrá rẹ̀ bó ṣe ń fẹ́ láti bọ́ aṣọ rẹ̀. Ìbínú àti ìbẹ̀rù ló mú kó ṣe bẹ́ẹ̀, nígbà tí Moray sì sáré wọ inú yàrá náà, láti fi hàn pé...  Ìbéèrè: Orílẹ̀-èdè wo ni Màríà lé Pierre de Boscosel de Chastelard kúrò?
Orílẹ̀-èdè Scotland