Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àlàfo: Lẹ́yìn Ogun Àgbáyé Kìíní, wọ́n pín ìpínlẹ̀ náà láàárín ilẹ̀ Faransé àti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gẹ́gẹ́ bí ìpínlẹ̀ tó wà lábẹ́ Àjọ Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè. Ẹgbẹ́ òṣèlú Union des Populations du Cameroun (UPC) fẹ̀hónúhàn fún òmìnira, ṣùgbọ́n ilẹ̀ Faransé fòfin dè é ní àwọn ọdún 1950, èyí tó yọrí sí Ogun Bamileke tí wọ́n jà láàrin àwọn ọmọ ogun Faransé àti UPC títí di ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1971. Ní ọdún 1960, ẹ̀ka Cameroon tí ó wà lábẹ́ àkóso ilẹ̀ Faransé di òmìnira gẹ́gẹ́ bíi Orílẹ̀-èdè olómìnira Cameroon lábẹ́ Ààrẹ Ahmadou Ahidjo. Apá gúúsù ti British Cameroons darapọ̀ mọ́ ọn ní 1961 láti dá Orílẹ̀-èdè Olómìnira ti Cameroon. Ọdún 1972 ni wọ́n pa àjọ náà tì. Orúkọ orílẹ̀-èdè náà yí padà sí Orílẹ̀-èdè Olómìnira ti Cameroon ní ọdún 1972 àti Orílẹ̀-èdè olómìnira ti Cameroon ní ọdún 1984. Ọ̀pọ̀ àwọn ará Kamẹrúùnù ló jẹ́ àgbẹ̀. Láti ọdún 1982 ni Paul Biya ti jẹ́ Ààrẹ, ó ń ṣàkóso pẹ̀lú ẹgbẹ́ rẹ̀ Cameroon People's Democratic Movement. Orílẹ̀-èdè yìí ti ní ìrírí ìdààmú láti àwọn ìpínlẹ̀ tí wọ́n ti ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì. Àwọn olóṣèlú ní àwọn agbègbè tí wọ́n ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì ti sọ̀rọ̀ fún dídásílẹ̀ àkóso tí ó pọ̀ sí i àti pípín ara wọn tàbí òmìnira pátápátá (bíi ti Southern Cameroons National Council) láti orílẹ̀-èdè Cameroon. Ní ọdún 2017, ìdààmú ní àwọn agbègbè tí wọ́n ti ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì di ogun tó túbọ̀ ń gbóná sí i.  Ìbéèrè: Kí ni orúkọ orílẹ̀-èdè náà lẹ́yìn ọdún 1984?
Orílẹ̀-èdè olómìnira Cameroon