Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Kò rọrùn láti jẹ́ Póòpù. Kì í ṣe pé ó ń ṣe olùṣọ́ àgùntàn àwọn ọmọ ìjọ Kátólíìkì tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó bílíọ̀nù kan nìkan ni, ó tún ń ṣe aṣáájú orílẹ̀-èdè kékeré kan tó jẹ́ pé ó níwà ọmọlúwàbí, tó sì ní àwọn aṣojú àtàwọn tó ń ṣojú fún orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan. Gẹ́gẹ́ bí àwọn ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́jinlẹ̀ ṣe máa ń sọ, ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún ni Ìjọba Póòpù ti ń ṣe ohun tó yàtọ̀ sí ti Ọlọ́run. Nígbà mìíràn, bí ìgbà tí St. John Paul Kejì dúró ti ilẹ̀ Poland tó jẹ́ ti Kọ́múníìsì, ìwà rere àti agbára ìṣèlú tí ṣọ́ọ̀ṣì ní ti so pọ̀ láti fi ẹ̀gún líle gbá wọn. Nígbà míì, àwọn póòpù ní láti ṣe ìpinnu kan tó ṣòro: Ṣé kí wọ́n máa sọ̀rọ̀ lọ́nà tó fi hàn pé wọ́n jẹ́ wòlíì ni àbí kí wọ́n máa lo ọgbọ́n bíi tàwọn olóṣèlú? Lọ́jọ́ Sunday yìí nílùú Róòmù, Póòpù Francis dojú kọ irú ìṣòro bẹ́ẹ̀. Lákọ̀ọ́kọ́ ná, ìtàn ìbẹ̀rẹ̀: Ní ọgọ́rùn-ún ọdún sẹ́yìn, àwọn ará Armenia tó lé ní mílíọ̀nù kan (àwọn kan fojú bù ú pé ó lé ní mílíọ̀nù kan ààbọ̀) ni àwọn ará Turkey pa. Ọ̀pọ̀ lára àwọn tí wọ́n pa ló jẹ́ ara ẹ̀ya ìsìn Kristẹni kan tí wọ́n jọ ń ṣe ẹ̀sìn Kátólíìkì. Ọ̀pọ̀ àwọn òpìtàn àti ó kéré tán ogún orílẹ̀-èdè ló pe àwọn ìpànìyàn náà ní "ìpakúpa". (Ìpinnu kan tí wọ́n ṣe ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà láti ṣe ohun kan náà kò tíì kẹ́sẹ járí nínú Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin.) Àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba Tọ́kì kò gbà bẹ́ẹ̀, wọ́n ní bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ṣeni láàánú, àwọn ikú náà jẹ́ apá kan ogun tó ti pẹ́ tó sì ti ṣekú pa àwọn èèyàn láti ìhà gbogbo. Àwọn póòpù tó ṣáájú wọn náà ti yanjú ọ̀ràn nípa ìpẹ̀yàrun. John Paul Kejì lo ọ̀rọ̀ "g" ní ọdún 2001, ṣùgbọ́n kò dámọ̀ràn láti sọ ọ́ sókè. Kàkà bẹ́ẹ̀, wọ́n fi sínú ìwé kan tí póòpù àtijọ́ náà àti olórí ṣọ́ọ̀ṣì Armenia fọwọ́ sí lẹ́yìn tí wọ́n ti jọ ṣe ìsìn Máàsì. Pope Emeritus Benedict XVI pe awọn ipaniyan naa ni "ibi nla" ati "inunibini ti o buru" ninu ọrọ kan ni ọdun 2006, ṣugbọn o yago fun sisọ wọn ni ipaniyan. (Benedict wá àwọn ọ̀nà mìíràn tó lè gbà mú àwọn ará Turkey bínú, ó kọ́kọ́ ta ko bí wọ́n ṣe fẹ́ wọ Ẹgbẹ́ Àwọn Orílẹ̀-Èdè Ilẹ̀ Yúróòpù.) Bí Póòpù Francis ṣe ń múra láti ṣe àkànṣe ààtò gbígba ara Olúwa lọ́jọ́ Sunday láti ṣe ìrántí ọgọ́rùn-ún ọdún tí wọ́n ti pa àwọn èèyàn náà, èrò àwọn tó ń ṣọ́ ọ nílẹ̀ Vatican kò ṣọ̀kan lórí bóyá ó máa lo ọ̀rọ̀ náà "ìpakúpa". Ó ṣe bẹ́ẹ̀, àmọ́ lọ́nà tí kò ṣe kedere, ó fa ọ̀rọ̀ yọ látinú ìwé tí Jòhánù Pọ́ọ̀lù kọ. "Láàárín ọgọ́rùn-ún ọdún sẹ́yìn, àwọn èèyàn ti fojú winá àwọn àjálù ńláńlá mẹ́ta tí kò tíì ṣẹlẹ̀ rí.
Àwọn póòpù tó ṣáájú wọn ti gbé ọ̀ràn náà yẹ̀ wò dáadáa bóyá ìpànìyàn tí wọ́n pa mílíọ̀nù kan ààbọ̀ àwọn ará Armenia jẹ́ ìpẹ̀yàrun ìpakúpa. Nítorí pé ó máa ń fi ojú aláyọ̀ hàn sí gbogbo ayé, ó rọrùn láti gbàgbé bí Francis ṣe máa ń sọ̀rọ̀ láìfọ̀rọ̀ sábẹ́ ahọ́n sọ.