Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ìsọfúnni: Ní ìbámu pẹ̀lú FIFA, eré ìdárayá tí wọ́n ń ṣe ní Ṣáínà tí wọ́n ń pè ní cuju (蹴鞠, tí ó túmọ̀ sí "ké bọọlu") ni oríṣi eré ìdárayá tó ti wà tipẹ́tipẹ́ tí ẹ̀rí wà fún. Àwọn òṣèré Cuju lè lo apá èyíkéyìí nínú ara wọn àyàfi ọwọ́ wọn, ète wọn sì ni láti fi bọ́ọ̀lù náà wọ inú àyè kan kí ó sì wọ inú ọ̀wọ̀n. Ó jọ bọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá òde òní gan-an, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn nǹkan kan wà tó jọ bọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá. Ni akoko ijọba Han (206 BC <unk> 220 AD), awọn ere cuju ni a ṣe deede ati awọn ofin ti a fi idi mulẹ.Phaininda ati episkyros jẹ awọn ere bọọlu Greek. Àwòrán òṣèré kan tí ó jẹ́ òṣèré episkyros tí a yà ní àlàfo kékeré lórí àwo kan ní National Archaeological Museum of Athens wà lórí ife ẹ̀yẹ UEFA European Championship Cup. Athenaeus, tó kọ ìwé ní ọdún 228 Sànmánì Kristẹni, mẹ́nu kan eré bọ́ọ̀lù tí àwọn ará Róòmù ń ṣe, ìyẹn harpastum. Wọ́n máa ń fi ọwọ́ àti ìwà ipá ṣeré Phaininda, episkyros àti harpastum. Gbogbo wọn ló jọ pé wọ́n jọ eré bọ́ọ̀lù alágbèéká, ìjàkadì àti bọ́ọ̀lù àfọwọ́gbá ju ohun tí wọ́n ń pè ní bọ́ọ̀lù alágbèéká òde òní lọ. Gẹ́gẹ́ bíi ti "bọọlu afẹsẹ̀gbá àwọn jàǹdùkú" tí wọ́n ti ṣe àkójọ rẹ̀ ṣáájú, èyí tó ṣáájú gbogbo ìlànà eré bọ́ọ̀lù òde òní, àwọn eré ìdárayá mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yìí wé mọ́ lílo bọ́ọ̀lù dípò kí wọ́n máa gbá bọ́ọ̀lù. Awọn ere miiran pẹlu kemari ni Japan ati chuk-guk ni Korea. Bọọlu afẹsẹgba ajọṣepọ funrararẹ ko ni itan-akọọlẹ kan. Láìka bí àwọn eré bọọlu ṣe jọra sí àwọn eré bọọlu mìíràn tí wọ́n ń ṣe káàkiri àgbáyé sí, àjọ FIFA ti gbà pé kò sí ìsopọ̀ ìtàn kankan pẹ̀lú eré bọọlu èyíkéyìí tí wọ́n ń ṣe láyé àtijọ́ ní ìta ilẹ̀ Yúróòpù. Àwọn ìlànà òde-òní ti bọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá dá lórí ìsapá tí wọ́n ṣe ní àárín ọ̀rúndún kọkàndínlógún láti ṣe àdàkọ àwọn oríṣiríṣi eré bọ́ọ̀lù tí wọ́n ń ṣe ní àwọn ilé-ìwé ìjọba ní Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Ìtàn bọọlu afẹsẹ̀gbá ní Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ti bẹ̀rẹ̀ láti bí ọgọ́rùn-ún ọdún kẹjọ AD. Àwọn ìlànà Cambridge, tí wọ́n kọ́kọ́ ṣe ní Yunifásítì Cambridge ní 1848, ní ipa tó lágbára lórí ìdàgbàsókè àwọn ìlànà tó tẹ̀ lé e, títí kan bọọlu afẹsẹ̀gbá. Àwọn òfin Cambridge ni wọ́n kọ ní Trinity College, Cambridge, níbi ìpàdé kan tí àwọn aṣojú láti àwọn ilé ìwé Eton, Harrow, Rugby, Winchester àti Shrewsbury wà. Kì í ṣe gbogbo èèyàn ló fara mọ́ ọn. Láàárín ọdún 1850, ọ̀pọ̀...  Ìbéèrè: ilé ìjẹun wo ni wọ́n ti pàdé ní oṣù October ọdún 1863?
Ilé Ìjẹun Freemason ní Òpópónà Great Queen, London