Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Ibi ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé-sí kan ní Hawaii ti ń múra láti ṣí ìṣúra kan tí wọ́n kó àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé tó wà nínú ọkọ̀ òkun olówó kan tó rì ní etíkun Kauai ní ọdún mọ́kànléláàádọ́sàn-án sẹ́yìn. Richard Rogers, tó jẹ́ ẹni tó ń wá àwọn ọkọ̀ òkun tó rì ní Hawaii, bá àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tó wà ní Smithsonian Institution ṣiṣẹ́ láti rí àwọn ohun tó wà nínú ọkọ̀ òkun tí Ọba Kamehameha Kejì, tí wọ́n tún mọ̀ sí Liholiho, ọba kejì ní Hawaii, ní. 'A rí wúrà, fàdákà, àwọn pọ́ńbélé pọ́ńbélé Hawaii, àwọn òkúta iyebíye, ìró ìró ọkọ̀ ojú omi kan, àwọn ọ̀bẹ, àwọn àgbá, àwọn nǹkan tí wọ́n rí káàkiri àgbáyé, àwọn nǹkan tí wọ́n rí nílẹ̀ Yúróòpù tí wọ́n jẹ́ olówó iyebíye àtàwọn tí kò fi bẹ́ẹ̀ níye lórí. Gbogbo ohun tó wà nínú rẹ̀ ló jẹ́ ìṣúra ọba,' ni Rogers sọ. Níkẹyìn, wọ́n padà sílé: Àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé tó jẹ́ ti ọba kejì ní Hawaii, àmọ́ tó rì sínú ọkọ̀ òkun kan lọ́dún 1824, ni wọ́n ń dá padà sí Kauai báyìí, wọ́n sì fẹ́ kó wọn lọ sí ibi ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé-sí tó wà níbẹ̀. Àwòrán tí a rí níbí yìí jẹ́ ti ẹṣin tí ó jẹ́ ohun ọ̀ṣọ́ fún Cupid tí ó jẹ́ ti Ọba Kamehameha Kejì, tí a mọ̀ sí Liholiho. Shipwreck: Ọkọ̀ òkun tó rì, tí wọ́n wá mọ̀ sí 'Pride of Hawaii', gùn tó mítà méjìdínláàádọ́ta ó sì kà á sí ọkọ̀ òkun tó kọ́kọ́ gbéra ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà nígbà tó rì nítòsí erékùṣù Kauai ní April 1824. Sunken: Àwòrán yìí tí Smithsonian Institution's National Museum of American History pèsè fi àwòrán ìparun ọkọ̀ ojú omi tí ó jẹ́ ti Ọba Kamehameha Kejì hàn. A rí: Lára àwọn ohun tí àwọn oníṣẹ́ ìṣẹ̀dá rí láàárín ọdún 1995 àti 2001 ni òrùka ìka ìka ìyẹ́ erin tí wọ́n fi ọ̀gbìn ṣe yìí. Rogers yọ̀ǹda àkókò rẹ̀ lórí ọkọ̀ òkun tó fi ń ṣe ìwádìí, ìyẹn Pilialoha, fún ọdún márùn-ún ní ìpíndọ́gba ọ̀sẹ̀ mẹ́rin láti ọdún 1995 sí 2001 láti gbé àwọn ìṣúra náà jáde. Rogers sọ pé: 'Gbogbo rẹ̀ ni wọ́n ti sè, wọ́n ti ṣe é lọ́ṣọ̀ọ́, wọ́n sì ti ṣe é tán láti fi hàn.' Àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé tó wà níbẹ̀ lé ní ẹgbẹ̀rún kan. A ti ṣe iṣẹ́ ilé wa, ohun tí a rí yìí sì ṣeyebíye gan-an nítorí pé ọba ló ni gbogbo rẹ̀. Ó jẹ́ wíńdò àgbàyanu kan sí àwọn ọdún 1820.' Rogers sọ pé wọ́n sin àwọn nǹkan ìní ọba sínú omi tó jìn tó mítà mẹ́wàá àti iyanrìn tó jìn tó mítà mẹ́wàá. Ohun tó fẹ́ràn jù lọ tó ṣàwárí ni àgbá tí wọ́n fi ń ta kàkàkí. 'Mo rí i lábẹ́ òkìtì iyanrìn kan, mo sì gbé e wá sórí òrùlé. Ọdún 1999 lèyí ṣẹlẹ̀. Nígbà tí mo fẹ́ lu ọkọ̀ náà, ariwo rẹ̀ dún gan-an bó ṣe ń lọ lójú òkun Hanalei Bay", ni Rogers sọ. 'Èmi...
Ọkọ̀ òkun kan tó jẹ́ ti Ọba Kamehameha Kejì, ọba kejì ti Hawaii, rì ní etíkun Kauai ní April 1824. Richard Rogers tó ń wá àwọn ọkọ̀ òkun tó rì ṣe àwárí ibẹ̀ láàárín ọdún 1995 sí 2001. A rí ìró ọkọ̀ ojú omi kan, òrùka kan, àwọn ohun èlò ilé kan àti àwo kàkàkí kan. Àkójọ náà ti wà ní Smithsonian. Wọ́n ti gbé e lọ sí ilé ìṣẹ̀ǹbáyé Kauai, wọ́n sì máa gbé e lọ síbi ìfihàn lọ́dún yìí.