Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Ǹjẹ́ o ti ní ìrora orí tó le tó bẹ́ẹ̀ rí, tó ti wù ọ́ láti ṣe ihò kan nínú orí rẹ kí ìrora náà lè jáde? Láyé àtijọ́, wọ́n gbà pé fífi ọ̀pá gígùn ṣe nǹkan tàbí fífi ọ̀pá gígùn ṣe ihò sínú egungun èèyàn lè wo gbogbo àrùn, látorí àìsàn wárápá títí dórí oríṣiríṣi àrùn ọpọlọ. Ó tiẹ̀ lè jẹ́ iṣẹ́ abẹ pàjáwìrì fún àwọn tó fara pa lójú ogun. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn èèyàn ṣì ń ṣe àbá nípa ìdí tó fi ń ṣe irú iṣẹ́ abẹ tó yani lẹ́nu yìí, ohun tá a mọ̀ ni pé ohun èlò tí wọ́n sábà máa ń lò láti ṣe irú iṣẹ́ abẹ àtayébáyé yìí ni wọ́n fi ohun kan tó mú gan-an nínú àwọn ohun tó wà nínú ayé ṣe, ìyẹn ni òdòdó obsidian. Obsidian - ìyẹn irú gíláàsì kan tó wá látinú òkè ayọnáyèéfín - lè mú kí ibi tí wọ́n fi ń gé nǹkan ṣe dáadáa ju ohun èlò ìfúnpá tó dára jù lọ lọ pàápàá. Nígbà tí ọ̀pá onígun mẹ́tàlélọ́gbọ̀n [30 angstroms] bá ń gùn, ìyẹn ọ̀pá onígun mẹ́wàá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tó jẹ́ ìdá kan nínú mílíọ̀nù sẹ̀ǹtímítà, ọ̀pá onígun onígun mẹ́ta náà lè gùn tó dáyámọ́ǹdì. Tó o bá ronú pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀bẹ ìfúnnilókun ilé ló jẹ́ 300-600 angstroms, obsidian ṣì lè gé e pẹ̀lú àwọn ohun èlò tó mú gan-an tí ìmọ̀-ẹ̀rọ-nánò lè mú jáde. Kódà lóde òní, ìwọ̀nba àwọn oníṣẹ́ abẹ kan ló ń lo ọgbọ́n ìṣègùn àtijọ́ láti fi ṣe àwọn àtúnṣe tó kéré gan-an, tí wọ́n sọ pé ó máa ń wo èèyàn sàn láìjẹ́ kí ẹ̀rín wà lára rẹ̀. Dókítà Lee Green, tó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n àti alága Ẹ̀ka Ìtọ́jú Ìdílé ní Yunifásítì Alberta, sọ pé òun máa ń lo ọ̀bẹ obsidian déédéé. Ó sọ pé: "Àǹfààní tó ga jù lọ tí obsidian ní ni pé ó ní ẹ̀gbẹ́ tó mú gan-an, kì í fi bẹ́ẹ̀ ṣe ara ní jàǹbá, ó máa ń tètè sàn, èyí tó sì ṣe pàtàkì jù ni pé kì í fi bẹ́ẹ̀ fa ẹ̀gún". "Ó máa ń jẹ́ kí ara rẹ rí i pé o dáa gan-an". Ó ṣàlàyé pé, níwọ̀n bó ti jẹ́ pé ohun tó kéré gan-an ni ohun tí wọ́n fi ń ṣe ọ̀bẹ onírin, ọ̀bẹ onírin náà máa ń jẹ́ kí ọ̀bẹ onírin náà ya. Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, tí wọ́n bá gé ọ̀dà obsidian dáadáa, ńṣe ló máa ń di ọ̀dà tó ṣe rẹ́rẹ́ tó sì máa ń wà títí lọ. Dókítà Green sọ pé nígbà kan rí, òun ran àwọn tó ń ṣe fíìmù onífọ́tò nípa ìṣègùn abẹ ní Íjíbítì ìgbàanì lọ́wọ́ láti ṣe fíìmù kan, níbi tí wọ́n ti ṣe àyẹ̀wò tí kò lẹ́sẹ̀ nílẹ̀ nípa agbára tí obsidian ní láti gé nǹkan. Ó lo ọ̀rá tí wọ́n mú jáde látinú awọ ara, ìyẹn èròjà kan tí wọ́n fi àwọn sẹ́ẹ̀lì ara ṣe, ó fi ọ̀bẹ òde òní ṣe àyẹ̀wò náà...
Obsidian lè mú kí ibi tí wọ́n fi ń gé nǹkan túbọ̀ dára ju ohun èlò ìfúnpá onírin tó dára jù lọ lọ. Àwọn oníṣẹ́ abẹ kan ṣì ń lo àwọn ọbẹ náà lóde òní.