Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọlé: Àrùn ọkàn-àyà àti òpójẹ̀ (CVD) jẹ́ oríṣi àìsàn tó kan ọkàn tàbí òpójẹ̀. CVD ní àwọn àrùn tó ń ṣe ẹ̀jẹ̀ ọkàn (CAD) nínú, irú bí angina àti infarction myocardial (tí wọ́n sábà máa ń pè ní àrùn ọkàn). Àwọn CVD míràn ni àrùn ọpọlọ, àìlera ọkàn, àrùn ọkàn tí ó ní ìfúnpá ga, àrùn ọkàn tí ó jẹ́ rheumatic, cardiomyopathy, àrùn ọkàn tí kì í ṣiṣẹ́ bó ṣe yẹ, àrùn ọkàn tí ó jẹ́ àbínibí, àrùn ọkàn tí ó jẹ́ àtọ̀, carditis, aortic aneurysms, àrùn ọkàn tí ó jẹ́ àtọ̀nà, àrùn thromboembolic, àti thrombosis tí ó jẹ́ àtọ̀nà. Àwọn ètò tí ó wà nídìí rẹ̀ yàtọ̀ ní ìbámu pẹ̀lú àrùn náà. Àrùn òpó ẹ̀jẹ̀, àrùn rọpárọsẹ̀, àti àrùn òpó ẹ̀jẹ̀ tí kì í lọ dáadáa máa ń fa àrùn atherosclerosis. Lára àwọn nǹkan tó lè fa èyí ni ìfúnpá ga, sìgá mímu, àrùn àtọ̀gbẹ, ṣíṣàì ṣe eré ìmárale, sísanra jọ̀kọ̀tọ̀, kéèyàn ní èròjà cholesterol tó pọ̀ nínú ẹ̀jẹ̀, kéèyàn má máa jẹ oúnjẹ tó dáa, kéèyàn máa mutí lámujù. A fojú bù ú pé ìfúnpá tó ga ló ń fa nǹkan bí ìdá mẹ́tàlá nínú ọgọ́rùn-ún àwọn tó ń kú nítorí àrùn ọkàn, nígbà tí sìgá mímu ń fa ìdá mẹ́sàn-án nínú ọgọ́rùn-ún, àrùn àtọ̀gbẹ ń fa ìdá mẹ́fà nínú ọgọ́rùn-ún, àìṣe eré ìmárale ń fa ìdá mẹ́fà nínú ọgọ́rùn-ún, àti sísanra jọ̀kọ̀tọ̀ ló ń fa ìdá márùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún. Àrùn ọkàn tí ó jẹ́ rheumatic lè tẹ̀lé àrùn ọrùn tí a kò tọ́jú. Ìdènà àrùn ọkàn wé mọ́ títún àwọn ohun tó lè fa àrùn náà ṣe nípa jíjẹ oúnjẹ tó ṣara lóore, ṣíṣe eré ìmárale, ṣíṣàìmu èéfín sìgá àti dídènà ọtí líle. Ìtọ́jú àwọn nǹkan tó lè fa àrùn náà, irú bí ìfúnpá ga, èròjà lípídì inú ẹ̀jẹ̀ àti àrùn àtọ̀gbẹ tún ṣàǹfààní. Fífi àwọn oògùn apakòkòrò àrùn tó ń wo àwọn tó ní àrùn ọ̀fun lè dín ewu àìsàn ọkàn tí kì í jẹ́ kí ara ṣiṣẹ́ dáadáa kù. Lílo aspirin fún àwọn ènìyàn tí ara wọn dá ṣáṣá kò ní àǹfààní kankan. Àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ ni olórí ohun tó ń fa ikú jákèjádò ayé. Èyí sì jẹ́ òótọ́ ní gbogbo àgbègbè ayé àyàfi ilẹ̀ Áfíríkà. Lápapọ̀, àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ ló fa ikú mílíọ̀nù 17.9 (32.1%) ní ọdún 2015, tí ó pọ̀ sí mílíọ̀nù 12.3 (25.8%) ní ọdún 1990. Àìmọye èèyàn ló ń kú látàrí àrùn ọkàn ní ọjọ́ orí kan, ó sì ti ń pọ̀ sí i ní apá ibi tó pọ̀ jù lọ ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ń gòkè àgbà, nígbà tí iye àwọn tó ń kú ti ń dín kù ní apá ibi tó pọ̀ jù lọ ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ti gòkè àgbà láti àwọn ọdún 1970. Àrùn ẹ̀jẹ̀ ọ̀fun àti àrùn rọpárọsẹ̀ ń fa ìdá ọgọ́rin nínú ọgọ́rùn-ún ikú látàrí àrùn ọkàn lára àwọn ọkùnrin àti ìdá márùndínlógójì nínú ọgọ́rùn-ún ikú látàrí àrùn ọkàn lára àwọn obìnrin. Ọ̀pọ̀ jù lọ...  Ìbéèrè: Irú èéfín wo ló yẹ kó o yẹra fún láti dènà àrùn ọkàn?
tábà