Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ìsọfúnni: Àrùn ikọ́ fée (TB) jẹ́ àrùn tí kòkòrò àrùn Mycobacterium tuberculosis (MTB) sábà máa ń fà. Àrùn ikọ́ fée sábà máa ń ṣàkóbá fún àwọn ẹ̀dọ̀fóró, àmọ́ ó tún lè ṣàkóbá fún àwọn apá ibòmíràn nínú ara. Èyí tó pọ̀ jù lọ lára àwọn àrùn yìí kì í fi àmì hàn, ìyẹn ni wọ́n fi ń pè é ní àrùn ikọ́ ẹ̀gbẹ tí kò hàn kedere. Nǹkan bí ìdá mẹ́wàá nínú ọgọ́rùn-ún àwọn àrùn tó ti wà ní ìpamọ́ ló máa ń yára di àrùn tó ti wà ní ìpamọ́, tí wọn ò bá tọ́jú wọn, nǹkan bí ìdajì lára àwọn tó ní àrùn náà ló máa ń kú. Àwọn àmì tó sábà máa ń fi hàn pé ẹnì kan ní ikọ́ fée tó ti wà nídìí rẹ̀ ni kó máa hó ṣáá, kó máa da ẹ̀dọ̀fóró tó ní ẹ̀jẹ̀ nínú, kó máa ní ibà, kó máa gbọ̀n sókè lóru, kó sì máa sanra. Lákòókò àtijọ́, wọ́n máa ń pè é ní "ìjẹun" nítorí pé ó máa ń jẹ́ kéèyàn lè dín bó ṣe sanra kù. Àrùn inú àwọn èèpo ara mìíràn lè fa oríṣiríṣi àmì. Àrùn ikọ́ fée máa ń tàn káàkiri nípasẹ̀ afẹ́fẹ́ nígbà tí àwọn èèyàn tí ikọ́ fée wà nínú ẹ̀dọ̀fóró wọn bá hó, tí wọ́n da nǹkan síta, tí wọ́n bá sọ̀rọ̀, tàbí tí wọ́n bá sín. Àwọn tó ní àrùn ikọ́ fée tí kò hàn síta kì í tan àrùn náà kálẹ̀. Àwọn tó ní kòkòrò àrùn éèdì àti àwọn tó ń mu sìgá ló sábà máa ń kó àrùn náà. Ìwádìí tí wọ́n ṣe nípa ikọ́ ẹ̀gbẹ tó ti gbilẹ̀ ni pé wọ́n ya fọ́tò àyà, wọ́n sì fi awò amú-nǹkan-ńlá ṣe àyẹ̀wò rẹ̀, wọ́n sì tún mú omi inú ara. Àyẹ̀wò ara tí a fi ń mọ àrùn TB tí kò hàn síta ni àyẹ̀wò ara tí a fi ń mọ àrùn TB tí kò hàn síta (TST) tàbí àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀. Ìdènà àrùn TB ní í ṣe pẹ̀lú àyẹ̀wò àwọn tó wà nínú ewu ńlá, àyẹ̀wò àti ìtọ́jú àwọn tó ní àrùn náà ní pẹ̀rẹ̀pẹ̀rẹ̀, àti fífi àjẹsára tí a fi ń mọ kòkòrò àrùn Calmette-Guérin (BCG) ṣe àjẹsára. Àwọn tó wà nínú ewu jù lọ ni àwọn tó wà nínú ilé, níbi iṣẹ́, àtàwọn tí wọ́n ń bá kẹ́gbẹ́ tí wọ́n bá ní àrùn ikọ́ fée tó ti ń jà ràn-ìn. Ìtọ́jú náà gba lílo oògùn apakòkòrò àrùn lọ́pọ̀ ìgbà fún àkókò gígùn. Àrùn ikọ́ fée tí kò gbóògùn ti di ìṣòro tó ń pọ̀ sí i nítorí iye àrùn ikọ́ fée tí kò gbóògùn (MDR-TB) àti àrùn ikọ́ fée tí kò gbóògùn (XDR-TB) tó ń pọ̀ sí i. Lákòókò yìí, ìdá mẹ́rin àwọn èèyàn tó wà láyé ni wọ́n rò pé ó ti ní àrùn ikọ́ fée. Nǹkan bí ìdá kan nínú ọgọ́rùn-ún àwọn èèyàn ló ń kó àrùn tuntun yìí lọ́dọọdún. Ní ọdún 2017, ó lé ní mílíọ̀nù mẹ́wàá ènìyàn tó ní àrùn ikọ̀ ọ̀gbẹ́ tí ó fa ikú mílíọ̀nù kan àti ààbọ̀. Èyí ló mú kó jẹ́ ohun tó máa ń ṣekú pa ọ̀pọ̀ jù lọ èèyàn nítorí àrùn tó ń ranni. Àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ń gòkè àgbà ni èyí tó ju ìdá márùndínlọ́gọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún àwọn tó kú ti ṣẹlẹ̀ sí, àwọn orílẹ̀-èdè Íńdíà, Ṣáínà, Indonesia, Pakistan àti Philippines sì ni èyí tó ju ìdá àádọ́ta nínú ọgọ́rùn-ún ti ṣẹlẹ̀ sí. Àwọn...  Ìbéèrè: Báwo ni wọ́n ṣe máa ń kọ́kọ́ ṣe àyẹ̀wò àrùn ikọ́ fée?
àyẹ̀wò àtọ̀runwá àti àyẹ̀wò àtọ̀runwá àti àgbìn omi ara