Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọlé: Àwọn ẹ̀dá procaryotes gbé orí Ilẹ̀ ayé láti nǹkan bí bílíọ̀nù mẹ́ta sí mẹ́rin ọdún sẹ́yìn. Kò sí ìyípadà tó ṣe kedere nínú ọ̀nà tí àwọn ohun alààyè wọ̀nyí gbà ń gbé ìgbé ayé wọn tàbí bí àwọn sẹ́ẹ̀lì wọn ṣe ń ṣiṣẹ́ láàárín bílíọ̀nù ọdún tó tẹ̀ lé e. Awọn sẹẹli eukaryotic farahan laarin 1.6 <unk> 2.7 bilionu ọdun sẹyin. Ìyípadà pàtàkì tó tẹ̀ lé e nínú ọ̀nà tí àwọn sẹ́ẹ̀lì gbà ń ṣiṣẹ́ wáyé nígbà tí àwọn sẹ́ẹ̀lì eukaryotic bẹ̀rẹ̀ sí í gbé àwọn kòkòrò bakitéríà wọ̀, tí wọ́n sì ń bára wọn ṣiṣẹ́ pa pọ̀, èyí tí wọ́n ń pè ní endosymbiosis. Àwọn kòkòrò bakitéríà tí kòkòrò náà gbé wọlé àti sẹ́ẹ̀lì tí kòkòrò náà gbé wọlé náà wá ń bára wọn ṣe ìdàgbàsókè, àwọn kòkòrò bakitéríà náà wá ń di mitochondria tàbí hydrogenosomes. Ìtàn ìwàláàyè jẹ́ ti àwọn eukaryotes, prokaryotes àti archaea tí wọ́n jẹ́ ẹ̀yà ara kan títí di nǹkan bí 610 mílíọ̀nù ọdún sẹ́yìn nígbà tí àwọn ẹ̀dá ara tí wọ́n jẹ́ ẹ̀yà ara ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ bẹ̀rẹ̀ sí fara hàn nínú àwọn òkun ní àkókò Ediacaran. Ìdàgbàsókè ti ọ̀pọ̀ ẹ̀yà ara wáyé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó wà ní ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, nínú àwọn ohun alààyè tí ó yàtọ̀ síra bí àwọn ọ̀pọ̀lọpọ̀ òdòdó, algae brown, cyanobacteria, slime molds àti myxobacteria. Ní January 2016, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ròyìn wípé, ní nǹkan bí 800 mílíọ̀nù ọdún sẹ́yìn, ìyípadà àbùdá kékeré kan nínú molikula kan ṣoṣo tí wọ́n pè ní GK-PID lè jẹ́ kí àwọn ohun alààyè lọ láti inú ohun alààyè sẹ́ẹ̀lì kan ṣoṣo sí ọ̀kan nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sẹ́ẹ̀lì. Kò pẹ́ lẹ́yìn tí àwọn ohun alààyè sẹ́ẹ̀lì-ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ àkọ́kọ́ wọ̀nyí yọjú, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwàláàyè oríṣiríṣi fara hàn ní nǹkan bí 10 mílíọ̀nù ọdún sẹ́yìn, nínú ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n pè ní Cambrian explosion. Níbí yìí, èyí tó pọ̀ jù lọ lára àwọn ẹranko òde òní ló fara hàn nínú àkọsílẹ̀ fọ́sílì, títí kan àwọn ìlà ìdílé tó ṣàrà ọ̀tọ̀ tí wọ́n wá pòórá nígbà tó yá. Oríṣiríṣi ohun tí ó fa ìbúgbàù Cambrian ni a ti dábàá, títí kan ìkójọpọ́ ẹ̀fọn nínú afẹ́fẹ́ láti inú photosynthesis. Ní nǹkan bí 500 mílíọ̀nù ọdún sẹ́yìn, àwọn ewéko àti àwọn kòkòrò fungi ni ó ṣàkóso ilẹ̀ náà, àwọn arthropods àti àwọn ẹranko mìíràn sì tẹ̀lé wọn láìpẹ́. Àwọn kòkòrò ló ṣàṣeyọrí gan-an, títí dòní olónìí ni wọ́n ṣì jẹ́ èyí tó pọ̀ jù lọ lára àwọn ẹranko. Àwọn ẹranko amíbíà kọ́kọ́ fara hàn ní nǹkan bí 364 mílíọ̀nù ọdún sẹ́yìn, àwọn amíbíà àti àwọn ẹyẹ sì tún fara hàn ní nǹkan bí 155 mílíọ̀nù ọdún sẹ́yìn...  Ìbéèrè: Báwo la ṣe ṣàpèjúwe àwọn kòkòrò nínú àwọn ẹranko?
èyí tó pọ̀ jù lọ lára àwọn ẹranko tó wà láyé