Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Èrò ìdàgbàsókè tí ó dúró sán-ún ni wípé, ìṣẹ̀dá-ọ̀rọ̀-òkè jẹ́ alágbára jù fún ire tirẹ̀. Ìfẹ́ ọrọ̀ àlùmọ́ọ́nì tó gbilẹ̀ kárí ayé ti di ohun tó lágbára gan-an, tí ètò ọrọ̀ ajé àgbáyé sì ń pọ̀ sí i ní ìlọ́po méjì ní ìran kọ̀ọ̀kan. Àmọ́ ní ayé tó ní òpin yìí, tí àràádọ́ta ọ̀kẹ́ èèyàn ń di èèyàn tuntun ní ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún kọ̀ọ̀kan, agbára ńlá yìí ti wá ń gbógun ti àwọn ohun tó ń gbé ìwàláàyè ró àtàwọn ètò ìtìlẹyìn tó ń mú kí ìwàláàyè gbádùn mọ́ni. Ìdàgbàsókè tó ṣeé gbára lé ń pèsè ọ̀nà àbáyọ kúrò nínú ìṣòro tó ń pọ̀ sí i yìí. Òtítọ́ ibẹ̀ ni pé ọ̀nà ìṣúnná owó tí kò lẹ́sẹ̀ ńlẹ̀ ni ìṣúnná owó oníwọra. Ẹ̀kọ́ náà ni pé, bí wọ́n bá jẹ́ kí ìwọra gbilẹ̀, àwọn èèyàn tí wọ́n ní ìwà tó dára gan-an jákèjádò ayé yóò máa lo agbára wọn lọ́pọ̀lọpọ̀ láti ṣètò àwọn iléeṣẹ́, láti ṣe àwọn nǹkan tuntun, kí wọ́n sì tipa bẹ́ẹ̀ mú kí nǹkan túbọ̀ máa lọ déédéé fún wọn. Ní ọ̀nà kan, ọ̀pọ̀ nǹkan ló wà láti sọ fún ẹ̀kọ́ yìí. Ó ṣe tán, ó kéré tán, ètò ọrọ̀ ajé àgbáyé ti gbòòrò sí i ní ìlọ́po ọgọ́rùn-ún látìgbà tí ọrọ̀ ajé oníṣòwò òde òní ti bẹ̀rẹ̀ ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ní nǹkan bí ọdún 1800, àti pé ní ọ̀pọ̀ jù lọ ibi láyé, ọ̀nà tí àwọn èèyàn ń gbà gbé ìgbésí ayé ti yára sunwọ̀n sí i. Síbẹ̀ ìtàn tún ti kọ́ wa pé "Ọwọ́ Àìrí" tí ọjà ọ̀fẹ́ ń lò kì í ṣe iṣẹ́ ìyanu tó bí wọ́n ṣe rò. Kàkà bẹ́ẹ̀, ojúkòkòrò tí kò ní ààlà tún máa ń yọrí sí ìfọ̀rọ̀-èké-banijẹ́, fífòòró owó orí lọ́nà tó bùáyà, gbígba àbẹ̀tẹ́lẹ̀ tó gbòde kan, ìfiniṣẹrú òde òní, àìdọ́gba tó ń pọ̀ sí i, àti ìparun àyíká. Èyí tó tiẹ̀ tún ṣe pàtàkì jù ni pé, ó máa ń jẹ́ kéèyàn di afọ́jú nípa ìwà rere. Ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn olówó lọ́lá, yálà wọ́n ń sọ pé kí wọ́n máa wa epo ní Àríwá Òkun tàbí kí wọ́n máa rọ àwọn èèyàn pé kí wọ́n máa gé igbó kìjikìji tó wà lágbègbè òjò kí wọ́n lè rí igi tó le, ni kò gbà pé àwọn ń ba ayé yìí jẹ́ kọjá àtúnṣe. Kò yani lẹ́nu pé ìwé ìròyìn The Wall Street Journal ń tẹ àwọn àkọlé tó lòdì sí àyíká jáde lójoojúmọ́. Àyíká jẹ́ ohun tó ń fa wàhálà, ó sì ń dáwọ́ ojúkòkòrò dúró. Ìwọra ló sì ń darí ìlànà ìwà rere tó wà lókè pátápátá nínú ètò ọrọ̀ ajé tí kò ní láárí yìí. Àwọn òǹkọ̀wé, àwọn tó ń ṣàyẹ̀wò ìwà rere, àwọn tó ń jà fún ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn, àwọn tó ń ṣagbátẹrù ètò ìṣòwò, àwọn oníwàásù, àwọn olùkọ́, àtàwọn mìíràn ti mọ àwọn òtítọ́ wọ̀nyí tipẹ́tipẹ́, àmọ́ ó ṣòro láti rẹ́ni tó lágbára jù wọ́n lọ yìí jẹ. Ẹ tú ìwọra sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun rere tó ga jù lọ nínú ètò ọrọ̀ ajé, ìwọra sì ni ohun tí a máa rí gbà gẹ́gẹ́ bí ìwà rere tó ga jù lọ...
Jeffrey Sachs: Àṣà ìjìnlẹ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀-ọ̀rọ̀ ni ọrọ̀-ajé ti ìwọra. Ó ní ọdún tó kọjá ni ọdún tó gbóná jù lọ láyé.