Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Àwọn ìjọba káàkiri àgbáyé ń lo ewu ìpániláyà - tòótọ́ tàbí tí wọ́n rò pé ó ń ṣẹlẹ̀ - láti mú kí pípa àwọn èèyàn kú tètè wáyé, àjọ Amnesty International sọ nínú ìròyìn ọdọọdún rẹ̀ lórí ìyà ikú. "Ìwà òkùnkùn ti àwọn ìjọba tí wọ́n ń lo ìjìyà ikú nínú ìsapá tí kò ní láárí láti kojú àwọn ewu gidi tàbí àròjinlẹ̀ sí ààbò ìjọba àti ààbò aráàlú hàn kedere lọ́dún tó kọjá", Salil Shetty, Akọ̀wé Àgbà àjọ Amnesty sọ nínú ìròyìn kan. "Ó jẹ́ ohun ìtìjú pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè káàkiri ayé ló ń fi ẹ̀mí àwọn èèyàn ṣeré - tí wọ́n ń pa àwọn èèyàn nítorí 'ìpániláyà' tàbí kí wọ́n lè rẹ́yìn àìdánilójú tó ń wáyé láàárín àwọn orílẹ̀-èdè lábẹ́ èrò tí kò tọ́ pé ó jẹ́ láti dáàbò bò wọ́n". Ìròyìn náà, "Ìdájọ́ Ikú àti Ìpànìyàn 2014," mẹ́nu kan àpẹẹrẹ ti Pakistan tí ó gbé òfin tí ó ti wà fún ọdún mẹ́fà lórí pípa àwọn aráàlú lẹ́yìn ìkọlù burúkú tó wáyé ní ilé-ìwé kan ní Peshawar ní oṣù Kejìlá. Orílẹ̀-èdè China tún ti lo ìyà ikú gẹ́gẹ́ bí irinṣẹ́ nínú ìpolongo "Strike Hard" rẹ̀ láti gbógun ti ìpániláyà ní agbègbè Xinjiang tó wà ní ìwọ̀ oòrùn. Ìròyìn ọdọọdún náà ṣàkọsílẹ̀ bí ìjọba ṣe ń pa àwọn èèyàn láti fi jẹ́ kí wọ́n jìyà ẹ̀ṣẹ̀ wọn káàkiri àgbáyé, àwọn ìwádìí tí wọ́n sì ṣe lọ́dún yìí kò bára mu rárá. Ní apá kan, iye àwọn tí wọ́n pa jákèjádò ayé ti dín kù tó nǹkan bí ìpín méjìlélógún nínú ọgọ́rùn-ún ní ìfiwéra pẹ̀lú ọdún tó kọjá. Ó kéré tán, èèyàn 607 ni wọ́n pa jákèjádò ayé lọ́dún 2014, nígbà tí iye wọn jẹ́ 778 lọ́dún 2013. Àwọn ìsọfúnni tí àjọ Amnesty ń gbé jáde kò ní àwọn ìsọfúnni nípa àwọn ìpànìyàn tí wọ́n ń ṣe ní China, níbi tí wọ́n ti ka ìsọfúnni nípa àṣà yìí sí àṣírí ìjọba. Belarus àti Vietnam, pẹ̀lú, kò ṣe àpapọ̀ àlàyé nípa àwọn ẹjọ́ ikú. "Ohun ti o ti pẹ ni o daju pe o dara - a n ri idinku ninu nọmba awọn ipaniyan (ni gbogbo agbaye)", Audrey Gaughran, Oludari ti Awọn Iṣoro Agbaye ti Amnesty, sọ fun CNN. "Ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè ló ti sún mọ́ òpin sí àṣà yìí, àwọn àmì kan sì wà tó fi hàn pé àwọn orílẹ̀-èdè kan á ti pa àṣà náà run lọ́dún 2015. (Àwọn àmì kan wà) tó fi hàn pé ayé kan ti fẹ́rẹ̀ẹ́ pa run". Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìròyìn náà mẹ́nu kan àwọn àmì kan tó ń fúnni níṣìírí, ó tún tẹnu mọ́ ìbísí tó hàn gbangba nínú iye àwọn èèyàn tí wọ́n dá lẹ́bi...
Àkọsílẹ̀ ikú tí àjọ Amnesty ń ṣe lọ́dọọdún sọ àwọn àmì tó ń fúnni níṣìírí, ṣùgbọ́n ó tún sọ pé iye àwọn tí wọ́n dájọ́ ikú ti ń dín kù. àjọ náà sọ pé àwọn ìjọba jákèjádò ayé ń lo ìhalẹ̀mọ̀ ìpániláyà láti mú kí àwọn èèyàn tètè kú. Iye àwọn tí wọ́n pa káàkiri àgbáyé ti dín kù ní nǹkan bí ìdá méjìlélógún nínú ọgọ́rùn-ún ní ìfiwéra pẹ̀lú ọdún 2013, ṣùgbọ́n iye àwọn tí wọ́n dájọ́ ikú fún ti pọ̀ sí i ní ìdá méjìdínlọ́gọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún.