Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọlé: Ọdún 1900 ni wọ́n pe àtúnwí Mendel: Hugo de Vries, Carl Correns, àti Erich von Tschermak lómìnira dé òfin Mendel (tí kò sí nínú iṣẹ́ Mendel). Láìpẹ́ lẹ́yìn náà, àwọn onímọ̀ nípa sẹ́ẹ̀lì (cell biologists) sọ pé àwọn chromosomes ni ohun tí a fi ń jogún. Láàárín ọdún 1910 sí 1915, Thomas Hunt Morgan àtàwọn "Drosophilists" tó wà nínú yàrá ìwádìí tí ó ń lò, fi èrò méjì yìí - tí wọ́n ta ko ara wọn méjèèjì - sínú "ìlànà Mendel nípa èrò orí nípa àwọn èròjà tó para pọ̀ jẹ́ chromosome" nípa àjogúnbá. Wọ́n ṣe àyẹ̀wò ìṣẹ̀lẹ̀ àbùdá tí wọ́n sì sọ pé àwọn àbùdá wà nínú àwọn chromosomes bí àwọn ìràwọ̀ tó wà nínú okùn; wọ́n ṣe àbá nípa bí àwọn àbùdá ṣe ń bára wọn rìn láti ṣàlàyé ìfàmọ́sọ́nà, wọ́n sì ṣe àwòrán àbùdá ti ẹyẹ òdòdó Drosophila melanogaster, èyí tó wá di ohun alààyè àwòkọ́ṣe tí wọ́n ń lò káàkiri. Hugo de Vries gbìyànjú láti so àbùdá tuntun yìí pọ̀ mọ́ ẹfolúṣọ̀n; nípasẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ nípa àjogúnbá àti híbrídì, ó dá ẹ̀kọ́ àyípadà àbùdá sílẹ̀, èyí tí wọ́n gbà tọ̀wọ̀tọ̀wọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún. Ọ̀pọ̀ èèyàn ló fara mọ́ Lamarckism, ìyẹn èròǹgbà pé àwọn ìwà kan wà tí èèyàn ń jogún látọ̀dọ̀ àwọn òbí rẹ̀. Wọ́n gbà pé ẹ̀kọ́ Darwin kò bá àwọn ànímọ́ tó máa ń yí padà tí àwọn onímọ̀ nípa ohun alààyè ń ṣèwádìí nípa rẹ̀ mu, èyí tó dà bíi pé kìkì apá kan lára rẹ̀ lè jẹ́ àjogúnbá. Ní àwọn ọdún 1920 àti 1930 - lẹ́yìn ìgbà tí wọ́n gba ẹ̀kọ́ Mendelian-chromosome theory - ẹ̀kọ́ nípa àbùdá àwọn ìran ènìyàn, pẹ̀lú iṣẹ́ R.A. Fisher, J.B.S. Haldane àti Sewall Wright, so èrò orí ẹfolúṣọ̀n nípa yíyan àbínibí pọ̀ pẹ̀lú ẹ̀kọ́ Mendelian nípa àbùdá, tí wọ́n sì mú àdàkọ òde òní jáde. A kọ ogún ti awọn ohun kikọ ti a gba silẹ, lakoko ti iṣipopada ti fi aaye silẹ bi awọn imọran jiini ti dagba. Ni idaji keji ti ọrundun awọn imọran ti jiini olugbe bẹrẹ lati lo ninu ẹkọ tuntun ti jiini ti ihuwasi, sociobiology, ati, paapaa ninu eniyan, imọ-ẹmi ẹda. Ní àwọn ọdún 1960 W.D. Hamilton àti àwọn mìíràn ṣe àgbéyẹ̀wò ẹ̀kọ́ eré láti ṣàlàyé ìwà ọ̀làwọ́ láti ojú ìwòye ìdàgbàsókè nípasẹ̀ yíyan ẹbí. Ìpilẹ̀ṣẹ̀ àwọn ohun alààyè tó ga jùlọ nípasẹ̀ endosymbiosis, àti ìyàtọ̀...  Ìbéèrè: Lójú wo ni Hamilton fi ṣàlàyé ìwà àìmọtara-ẹni-nìkan?
ìdàgbàsókè