Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Ṣé àwa nìkan la wà nínú àgbáálá ayé? Àbí ó ṣeé ṣe kí àwọn ẹ̀dá alààyè wà níbòmíì? Ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì àjọ NASA sọ̀rọ̀ ní tààràtà nípa àwọn ìgbésẹ̀ tí wọ́n máa gbé láti ṣàwárí ìwàláàyè níbòmíràn nínú àgbáyé ní ọdún méjì tàbí mẹ́wàá tó ń bọ̀. Ọdún yìí ni ogún ọdún tí wọ́n ti ṣàwárí pílánẹ́ẹ̀tì kan tó ń yípo ìràwọ̀ kan tó jọ oòrùn wa, ìyẹn 51 Pegasi. Látìgbà náà wá, àwọn ìwádìí tí wọ́n ń ṣe lórí ilẹ̀ ayé àti ẹ̀rọ atọ́ka ìsálú òfuurufú Kepler ti NASA ti ṣàwárí nǹkan bí ẹgbẹ̀rún méjì [2,000] "àwọn pílánẹ́ẹ̀tì abẹ́ ọ̀run" tí wọ́n ti jẹ́rìí sí, ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn pílánẹ́ẹ̀tì mìíràn sì tún wà tí wọ́n ń retí pé kí wọ́n jẹ́rìí sí. Ọ̀pọ̀ lára àwọn pílánẹ́ẹ̀tì wọ̀nyí ò jọ oòrùn ayé wa rárá. Àwọn kan lára wọn ní àwọn pílánẹ́ẹ̀tì tó tóbi bíi Júpítérì, tí wọ́n ń yípo ìràwọ̀ wọn, wọ́n sì sún mọ́ ọn gan-an ju Merkúrì tó jẹ́ pílánẹ́ẹ̀tì tó sún mọ́ wa jù lọ nínú àgbájọ oòrùn wa. Àmọ́ àwọn pílánẹ́ẹ̀tì kéékèèké tó ní àpáta bíi ti ayé, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ṣòro láti rí wọn, wọ́n pọ̀ ju ìyẹn lọ. Ọdún bílíọ̀nù kan lẹ́yìn tí ayé yìí ti wà ni àwọn ohun alààyè tó wà nínú òkun bẹ̀rẹ̀ sí í hù. Èyí fi hàn pé àwọn pílánẹ́ẹ̀tì olókùúta tó ní omi lẹ́gbẹ̀ẹ́ wọn lè ti ní àwọn ẹ̀dá abẹ̀mí tó ti wà tipẹ́tipẹ́. Orí ẹ̀rọ carbon ni gbogbo ohun alààyè wà, omi sì ni wọ́n nílò. Àwọn onímọ̀ ìjìnlẹ̀ nípa sánmà sọ pé "àgbègbè téèyàn lè máa gbé" tó yí ìràwọ̀ kan ká ni àgbègbè tí omi lè wà lórí ilẹ̀ ayé. Bí wọ́n bá sún mọ́ ìràwọ̀ náà tó, omi náà á bẹ̀rẹ̀ sí í dà pọ̀ mọ́ afẹ́fẹ́; bí wọ́n bá sún mọ́ ọn tó, omi náà á di yìnyín. Àwọn onímọ̀ ìjìnlẹ̀ nípa sánmà fojú díwọ̀n pé ó ṣeé ṣe kí àwọn pílánẹ́ẹ̀tì bíi bílíọ̀nù mẹ́rìnlélógójì tó dà bí ayé, tó sì ṣeé gbé wà nínú ìṣùpọ̀ ìràwọ̀ Milky Way nìkan ṣoṣo. Àmọ́ ṣá o, ìyàtọ̀ wà láàárín àwọn ohun alààyè tó ní sẹ́ẹ̀lì kan -- èyí tó ti wà láti bílíọ̀nù mẹ́ta ààbọ̀ ọdún sẹ́yìn, tó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun alààyè tó díjú jù lọ fún bílíọ̀nù kan ọdún sí i tàbí kó máà tó bẹ́ẹ̀ -- àti àwọn ẹranko tó ń ríran, èyí tó ti wà láti bí igba mílíọ̀nù ọdún sẹ́yìn. Àwọn èèyàn sì tún wà níbẹ̀, tí wọ́n ti wà láti nǹkan bí ẹgbẹ̀rún lọ́nà igba ọdún. Ìwàláàyè tó lè bá àwọn ẹ̀dá alààyè mìíràn sọ̀rọ̀ nípasẹ̀ rédíò kò tíì pé ọgọ́rùn-ún ọdún lórí ilẹ̀ ayé. Nítorí náà, nígbà tí àwọn pílánẹ́ẹ̀tì tó ní àwọn ẹ̀yà ìwàláàyè tó rọrùn lè máà tó méjìlá, iye àwọn tí wọ́n ní àwọn ẹ̀dá alààyè tí wọ́n lè bá sọ̀rọ̀ - kódà bí a bá gbà pé wọ́n ti di èèyàn...
Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì NASA ń jíròrò àwọn ìgbésẹ̀ láti ṣàwárí ìwàláàyè ní ibòmíràn nínú àgbáyé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún tó ń bọ̀. Meg Urry: Ìgbésí ayé níbòmíràn nínú àgbáyé, kódà níbòmíràn nínú ìṣùpọ̀ ìràwọ̀ Milky Way tiwa, kò ṣeé yẹ̀ sílẹ̀ rárá. Àmọ́ kò dájú pé a lè bá ẹ̀dá abẹ̀mí yẹn sọ̀rọ̀, ó sọ bẹ́ẹ̀.