Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Àjálù ńlá kan tí wọ́n sọ pé ó lè fa ìmìtìtì ilẹ̀ àti àkúnya omi tó ń jẹ́ tsunami ti wáyé lórí òkun méjì kan ní Japan, èyí sì mú kí àwọn èèyàn bẹ̀rẹ̀ sí í bẹ̀rù pé ìmìtìtì ilẹ̀ àti àkúnya omi lè wáyé. Àwọn ẹja àbùùbùtán náà, tí ó jẹ́ ẹ̀yà dolphin, ni a rí tí omi gbé dé etíkun ní ìlà mẹ́fà kìlómítà (10km) ti etíkun Pacific ti Hokato, ní nǹkan bí 60 kìlómítà (100km) àríwá Tokyo. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba ṣì ń ṣe ìwádìí lórí ohun tó fa àwọn ọkọ̀ náà, wọ́n ti dá àwọn àhesọ̀ nípa ìmìtìtì ilẹ̀ tó ń bọ̀ sílẹ̀ lórí ìkànnì àjọlò orí íńtánẹ́ẹ̀tì. Tẹle si isalẹ fun fidio. Ó lé ní àádọ́jọ [160] ẹja àbùùbùtán tí wọ́n kó lọ sí etíkun méjì ní ìlú Hokota, tó wà ní àríwá ìlà oòrùn Tokyo. Ó jọ pé ohun tó fà á tí wọ́n fi ń bẹ̀rù bẹ́ẹ̀ ni pé ọjọ́ mẹ́fà ṣáájú ìmìtìtì ilẹ̀ abẹ́ òkun tó wáyé lọ́dún 2011 tó fa ìmìtìtì ilẹ̀ abẹ́ òkun tó sì gbẹ̀mí ẹgbẹ̀rún mọ́kàndínlógún [19,000] èèyàn, ni àádọ́ta [50] ẹja whale tí wọ́n ń pè ní melon-headed whale ti fara hàn. Àmọ́, àwọn ògbóǹkangí sọ pé "kò bá ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì mu". Láti ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún sẹ́yìn làwọn èèyàn ti ń sọ nípa bí àwọn ẹranko ṣe máa ń hùwà lọ́nà tó ṣàjèjì kí ìsẹ̀lẹ̀ tó wáyé. Ní báyìí, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ti ya fíìmù nípa bí àwọn ẹranko ẹhànnà ṣe máa ń ṣe kí ilẹ̀ tó sẹ̀, wọ́n sì gbà pé ìwádìí tí àwọn ṣe yìí lè mú kí àwọn tó ń sọ àsọtẹ́lẹ̀ nípa ìsẹ̀lẹ̀ ṣe dáadáa. Wọ́n rí i pé àwọn ẹranko tó wà ní Peru, irú bí àwọn ẹyẹ puma àti àwọn ẹyẹ curassow tí wọ́n ń pè ní razor-billed, sá lọ síbi tí wọ́n ti lè sá pa mọ́ fún ọ̀pọ̀ ọjọ́ ṣáájú ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Àwọn olùṣèwádìí gbà gbọ́ pé àwọn èròjà tó wà nínú afẹ́fẹ́ ló fà á táwọn èèyàn fi ń yí ìwà wọn padà. Dókítà Rachel Grant tó wà ní Yunifásítì Anglia Ruskin ló darí àwọn ògbógi náà, wọ́n sì lo àwọn ìsọfúnni tí wọ́n kó jọ látinú àwọn kámẹ́rà tí wọ́n fi ń wo ohun tó ń ṣẹlẹ̀ ní ọgbà ìtura Yanachaga tó wà ní orílẹ̀-èdè Peru. Ìwádìí náà fi hàn pé àwọn ìyípadà pàtàkì nínú ìwà àwọn ẹranko bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ mẹ́tàlélógún ṣáájú ìmìtìtì ilẹ̀ tó lágbára gan-an tó wáyé ní ẹkùn-ìpínlẹ̀ náà ní ọdún 2011. Lọ́jọ́ kọ̀ọ̀kan, àwọn kámẹ́rà náà máa ń ṣàkọsílẹ̀ àwọn ẹranko márùn-ún sí mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí wọ́n rí. Àmọ́, láàárín ọjọ́ méjì ṣáájú kí ìsẹ̀lẹ̀ náà tó wáyé, wọ́n ṣàkọsílẹ̀ pé ó kéré tán, èèyàn márùn-ún ló rí i. Kàkà bẹ́ẹ̀, wọ́n gbà gbọ́ pé ó ṣeé ṣe kó jẹ́ pé àwọn kòkòrò àrùn kan ló ń ṣe àwọn ẹja àbùùbùtán náà. Àwọn mìíràn gbà gbọ́ pé ó ṣeé ṣe kó jẹ́ pé ńṣe ni àwọn erékùṣù oníyanrìn tó yí ìlú Hokato ká mú kí ẹ̀rọ amúnijinlẹ̀ tí ẹranko yìí ń lò kò ṣiṣẹ́. Toshiaki Kishiro, olórí àwọn ohun àmúṣọrọ̀ ẹranko Cetacean ní ilé-iṣẹ́ ìwádìí ti Japan National Research Institute of Far...
Àwọn ẹja àbùùbùtán náà gbá etíkun tó jìnnà tó kìlómítà mẹ́rìndínláàádọ́rin ní Hokato, Japan. Àwọn ògbógi ti sọ pé àwọn ìròyìn nípa ìmìtìtì ilẹ̀ tó ń bọ̀ kò bá ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì mu. Ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n ṣe yìí mú kí wọ́n fi wé bí àádọ́ta ẹja àbùùbùtán ṣe fara hàn ní ọjọ́ mẹ́fà ṣáájú ìmìtìtì ilẹ̀ tó wáyé lọ́dún 2011 tó pa ẹgbẹ̀rún mọ́kàndínlọ́gọ́rún èèyàn. àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba gbàgbọ́ pé ó ṣeé ṣe kó jẹ́ pé àrùn kòkòrò kan ló pa àwọn ẹja náà nígbà tí àwọn mìíràn sọ pé ó ṣeé ṣe kí àwọn ẹranko náà ti ń gbìyànjú láti yẹra fún àwọn olùjẹ ẹran.