Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ọ̀nà Tí Wọ́n Gbà Rìn: Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn Mùsùlùmí ti gba àgbègbè Malay Peninsula kọjá ní ọ̀rúndún kẹwàá, ọ̀rúndún kẹrìnlá ni ìsìn Ìsìláàmù kọ́kọ́ fìdí múlẹ̀ dáadáa. Ìgbà tí àwọn èèyàn gba ẹ̀sìn Mùsùlùmí ní ọ̀rúndún kẹrìnlá ni àwọn ìjọba sultan tó wà nílẹ̀ Málákì bẹ̀rẹ̀ sí í gbilẹ̀. Islam ni ipa nla lori awọn eniyan Malay, ṣugbọn o tun ni ipa nipasẹ wọn. Àwọn ọmọ ilẹ̀ Potogí ni àwọn ọmọ ilẹ̀ Yúróòpù tó kọ́kọ́ gba ilẹ̀ Malay Peninsula àti Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà, wọ́n gba Malacca lọ́dún 1511, àwọn ọmọ ilẹ̀ Netherlands sì tẹ̀ lé wọn lọ́dún 1641. Sibẹsibẹ, awọn ara ilu Gẹẹsi ni, lẹhin ti o kọkọ fi idi awọn ipilẹ mulẹ ni Jesselton, Kuching, Penang ati Singapore, nikẹhin ni aabo hegemony wọn jakejado agbegbe ti o jẹ Malaysia bayi. Àdéhùn Anglo-Dutch ti 1824 ṣalaye ààlà àárín British Malaya àti Netherlands East Indies (tí ó di Indonesia). Ipele kẹrin ti ipa ajeji ni aṣilọ ti awọn oṣiṣẹ Kannada ati India lati pade awọn iwulo ti ọrọ-aje ileto ti a ṣẹda nipasẹ awọn ara ilu Gẹẹsi ni Malay Peninsula ati Borneo. Ikọlu Japanese lakoko Ogun Agbaye Keji pari iṣakoso ara ilu Gẹẹsi ni Malaysia. Iṣẹ́gun tó wáyé lẹ́yìn náà ní Malaya, Àríwá Borneo àti Sarawak láti 1942 sí 1945 mú kí ìfẹ́ orílẹ̀-èdè ẹni gbilẹ̀. Ní erékùṣù náà, Ẹgbẹ́ Kọ́múníìsì Malaya gbé ohun ìjà ogun dìde sí àwọn ará ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Idahun ologun ti o lagbara ni a nilo lati pari iṣọtẹ ati mu idasile ti ominira, Federasi ti ọpọlọpọ-irisi ti Malaya ni Oṣu Kẹjọ Ọjọ 31, Ọdun 1957. Ní ọjọ́ 22 oṣù Keje ọdún 1963, wọ́n fún Sarawak ní àkóso ara ẹni. Ní oṣù tó tẹ̀lé e ní 31 August 1963, North Borneo àti Singapore náà gba ìjọba ara wọn, gbogbo àwọn ìpínlẹ̀ náà sì di Malaysia ní 16 September 1963. Ní nǹkan bí ọdún méjì lẹ́yìn náà, ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ilẹ̀ Malaysia gbé òfin kan kalẹ̀ láìsí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn tí wọ́n fọwọ́ sí àdéhùn ilẹ̀ Malaysia 1963 láti ya orílẹ̀-èdè Singapore kúrò nínú àjọ náà. Ìjà pẹ̀lú Indonesia wáyé ní ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ọdún 1960. Ìwà ipá ẹ̀yà lọ́dún 1969 yọrí sí fífi òfin pàjáwìrì lélẹ̀, ó sì dín ìgbòkègbodò òṣèlú kù...  Ìbéèrè: Ìgbà wo ni wọ́n ṣe àdéhùn Anglo-Dutch?
Ọdún 1824