Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì sọ pé bí àwùjọ àwọn èèyàn tó ti gòkè àgbà ṣe dé ilẹ̀ Yúróòpù ní nǹkan bí ogójì ọ̀kẹ́ [4,000] ọdún sẹ́yìn ló fa ikú àwọn èèyàn Neanderthal. Àwọn Neanderthal ni ẹ̀dá ènìyàn tó gbajúmọ̀ jù lọ ní Yúróòpù àti ní apá ibi tó pọ̀ jù lọ ní Éṣíà fún nǹkan bí 250,000 ọdún kí wọ́n tó pa run pátápátá ní 41,000 ọdún sẹ́yìn. Ní báyìí, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ti rí ẹ̀rí tó fi hàn pé àwùjọ àwọn èèyàn òde òní kan tí wọ́n ń pè ní àṣà Protoaurignacian dé gúúsù Yúróòpù ní nǹkan bí àkókò kan náà tí àwọn èèyàn Neanderthal pa run. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ṣe àyẹ̀wò àwọn eyín tí wọ́n rí ní Riparo Bombrini ní ìwọ̀ oòrùn Ligurian Alps (lápá òsì) àti ní Grotta di Fumane ní ìwọ̀ oòrùn Lessini Mountains (lápá ọ̀tún), ní Ítálì, wọ́n sì rí i pé àwọn eyín náà jẹ́ ti àwọn baba ńlá àwọn èèyàn òde òní tí wọ́n jẹ́ ara àwùjọ kan tí wọ́n ń pè ní Protoaurignacian culture. Wọ́n ti wá rí i dájú pé eyín ọmọ ìyá àtijọ́ kan tí wọ́n rí ní ibi méjì tí wọ́n ti rí nǹkan kan láyé àtijọ́ ní àríwá orílẹ̀-èdè Ítálì jẹ́ ti àwọn èèyàn òde òní tí wọ́n wá látinú àṣà ìbílẹ̀ yìí. Ó ti yanjú awuyewuye kan tó ti ń jà ràn-ìn látìgbà tí wọ́n ti ṣàwárí wọn lọ́dún 1976, àti lẹ́yìn náà lọ́dún 1992, lórí bóyá àwọn eyín àti àwọn nǹkan àtayébáyé mìíràn tí wọ́n rí lọ́dọ̀ wọn jẹ́ ti Neanderthal tàbí ti Homo sapien. Ẹnu kan tí wọ́n rí ní Riparo Bombrini ní ìwọ̀ oòrùn Ligurian Alps lọ́dún 1976, àti ẹnu kan tí wọ́n rí lókè lọ́dún 1992, ní Grotta di Fumane ní ìwọ̀ oòrùn àwọn òkè Lessini ní Ítálì wà lára òkúta mẹ́ta péré tí wọ́n gbà pé ó ti wà láti ìgbà ayé àwọn Protoaurignacian - ìyẹn àwùjọ àwọn èèyàn tó ti wà tipẹ́tipẹ́. Dókítà Benazzi àtàwọn tí wọ́n jọ ń ṣiṣẹ́ ní ilé ẹ̀kọ́ CNR Institute of Clinical Physiology tó wà nílùú Pisa, ní Ítálì, tí wọ́n ti tẹ ìwé ìròyìn Science jáde, lo ẹ̀rọ CT láti fi wo eyín kan tí wọ́n rí ní Riparo Bombrini. Wọ́n rí i pé ìdọ̀tí tó wà lára egungun eyín náà tóbi ju èyí tí wọ́n rí lára eyín Neanderthal lọ, ó sì jọra pẹ̀lú ti ẹ̀dá èèyàn òde òní. Wọ́n tún fi hàn pé ó ti lé ní ẹgbẹ̀rún lọ́nà ogójì ọdún. Àwọn olùṣèwádìí ti wá fi ẹ̀rọ amúnisìn àti àyẹ̀wò DNA tí wọ́n ń lò báyìí fi hàn pé àwọn eyín wọ̀nyí jẹ́ ti àwọn ẹ̀dá èèyàn tí wọ́n gbé ayé ní àkókò Protoaurignacian, wọ́n sì jẹ́ àṣẹ́kù ẹ̀dá èèyàn òde òní tó tíì pẹ́ jù lọ nílẹ̀ Yúróòpù. Wọ́n ní ìgbà tí...
A ti fi idi rẹ mulẹ pe awọn ọbẹ meji ti a rii ni ariwa Italy jẹ ti awọn eniyan ode oni ti o jẹ apakan ti aṣa Protoaurignacian ni Yuroopu. Àwọn ènìyàn wọ̀nyí ní ọ̀nà dídíjú láti ṣe irinṣẹ́, iṣẹ́ ọnà àti aṣọ ọ̀ṣọ́. ìgbà tí àwọn èèyàn neanderthal kú ni wọ́n dé gúúsù yúróòpù. Àwọn olùṣèwádìí lo ìwádìí CT scan àti àyẹ̀wò DNA láti mọ ibi tí eyín ti wá.