Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Àwọn èèyàn máa ń kà á sí ìwà òǹrorò gan-an láwùjọ, àmọ́ ó dà bíi pé àwọn àbùkù náà máa ń fi ohùn èébú sọ àwọn nǹkan tí wọn ò fẹ́ káwọn èèyàn gbọ́. Wọ́n ti rí i pé àwọn ẹyẹ yìí máa ń lo ọ̀nà yìí láti bá àwọn èèyàn sọ̀rọ̀, wọ́n sì mọ̀ wọ́n dáadáa torí pé wọ́n máa ń kọrin tó ń dún kíkankíkan nínú igbó tí wọ́n ń gbé. Àwọn kòkòrò yìí, tí wọ́n ń gbé nínú igbó ní gúúsù ìlà oòrùn Éṣíà, máa ń pe àwọn ọ̀kan-kò-jọ̀kan ọ̀rọ̀ tó rọra, tí wọ́n ń pè ní 'hoos,' èyí tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé etí èèyàn ò lè gbọ́. Tẹle si isalẹ fun fidio. Àwọn ẹyẹ tí wọ́n ń pè ní Lars gibbons bí èyí tó wà ní pápá ìṣeré Khao Yai ní Thailand máa ń pe ohùn wọn ní'hoo'tó rọra tó sì dà bí ohùn tí wọ́n ń kédàárò. Síbẹ̀ àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ti rí i pé àwọn ẹranko yìí máa ń fi ìró ìbejì yìí bá ara wọn sọ̀rọ̀ nípa àwọn ẹran ọdẹ, bí wọ́n ṣe ń wá oúnjẹ àti bí wọ́n ṣe ń bá àwọn aládùúgbò wọn pàdé. Àwọn olùṣèwádìí náà rí i pé àwọn ẹyẹ tó ń jẹ ẹran tí wọ́n ń pè ní 'hook' máa ń dún ní ìró tó máa ń dún ní ìró tó máa ń dún ní ìró tó máa ń dún ní ìró tó máa ń dún ní ìró tó máa ń dún ní ìró tó máa ń dún ní ìró tó máa ń dún ní ìró tó máa ń dún ní ìró tó máa ń dún ní ìró tó máa ń dún ní ìró. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ti ń ṣe ìwé atúmọ̀ èdè kan tó máa jẹ́ kí wọ́n mọ bí àwọn ẹyẹ yìí ṣe ń ké. Àwọn olùṣèwádìí ní Yunifásítì Wisconsin ní Madison ti ń lo àwọn ìlànà tí kọ̀ǹpútà ṣe láti ṣàyẹ̀wò ìró ìró àti orin tí àwọn kọ̀lọ̀kọ̀lọ̀ náà ń kọ. Ọ̀pọ̀ ìgbà ni orin tí àwọn ẹyẹ yìí ń kọ máa ń jẹ́ ọ̀rọ̀ tí wọ́n máa ń kọ ní ìlọ́po-ìlọ́po, pàápàá tí wọ́n bá fẹ́ pa àwọn ẹranko tó ń jẹ ẹran jẹ. Ó sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìró "hoo" tó rọra ń dún, tó sì jẹ́ pé ibi tí wọ́n bá ti sún mọ́ra gan-an ni wọ́n ti máa ń gbọ́ ọ, àmọ́ kíákíá ló máa ń pọ̀ sí i, tó bá sì yá, á wá di ariwo. Nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀ràn tí wọ́n ti kẹ́kọ̀ọ́, wọ́n máa ń kọ àwọn orin wọ̀nyí láti dá àwọn ẹranko ọdẹ lóhùn, ṣùgbọ́n wọ́n tún máa ń kọ àwọn orin wọ̀nyí pa pọ̀ nínú orin àjọṣepọ̀. Èyí fi hàn pé ńṣe ni wọ́n ń pe àwọn ẹyẹ gibbon tó wà nítòsí kí wọ́n lè dá wọn lóhùn láìjẹ́ pé àwọn ẹyẹ raptor náà mọ̀. Bákan náà, àwọn onímọ̀ nípa ohun alààyè tó ń ṣèwádìí nípa àwọn ẹyẹ lar gibbon rí i pé wọ́n máa ń fi ohùn tó yàtọ̀ sí ti kìnnìún tàbí ti àmọ̀tẹ́kùn tí wọ́n bá rí nítòsí pe àwọn. Dókítà Esther Clarke, tó darí ìwádìí náà ní Yunifásítì Durham, sọ pé ìwádìí náà tún lè ràn wá lọ́wọ́ láti mọ bí ọ̀rọ̀ sísọ ṣe wáyé àti ìdí táwọn èèyàn fi bẹ̀rẹ̀ sí í fi ohùn rọra sọ̀rọ̀. Ó sọ fún Mail Online pé: 'A ti gbójú fo àwọn ìkésíni tí wọ́n ń pè ní 'Hoo calls' dípò àwọn ìkésíni tí wọ́n ń pè ní...
àwọn onímọ̀ nípa ohun alààyè ní yunifásítì durham lo oṣù mẹ́rin láti ṣàkọsílẹ̀ bí àwọn ẹyẹ gibbon ṣe ń ké síra wọn. wọ́n gba ohùn àwọn ẹyẹ gibbon tí wọ́n ń pè ní 450 tí wọ́n ń pe ohùn àwọn ẹranko mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n tí kò ṣeé ṣe fún etí èèyàn láti fi dá wọn mọ̀, tí wọn kì í sì í sábà gbọ́ ọ̀rọ̀ wọn. A rí i pé ìpè kọ̀ọ̀kan ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ọ̀ràn tó yàtọ̀ síra bíi wíwá oúnjẹ, pàdé àwọn aládùúgbò, kíkọrin sí àwọn ẹlẹgbẹ́ tàbí kíkìlọ̀ fún àwọn ẹlòmíràn nípa ẹranko ọdẹ tó wà nítòsí. Àwọn ìró tí wọ́n máa ń kọ nípa àwọn ẹyẹ tí wọ́n máa ń jẹ ẹran jẹ́ èyí tó rọ̀rọ̀ jù lọ, kí wọ́n má bàa dá àwọn ẹran ọdẹ náà lójú.