Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àlàfo: Àrùn filariasis lymphatic, tí a tún mọ̀ sí elephantiasis, jẹ́ àrùn kan tí àwọn kòkòrò parasitic tí a mọ̀ sí àwọn kòkòrò filarial ń fà. Èyí tó pọ̀ jù lọ lára àwọn tó ní àrùn yìí ni kò ní àmì kankan. Àmọ́ ṣá o, àwọn kan máa ń ní àrùn kan tí wọ́n ń pè ní elephantiasis, èyí tó máa ń mú kí apá, ẹsẹ̀, ọmú, tàbí àwọn ẹ̀yà ìbímọ wú gan-an. Awọ náà tún lè máa wúwo sí i, ó sì lè máa dùn ún. Àwọn àyípadà nínú ara lè ṣàkóbá fún ipò tí ènìyàn wà láwùjọ àti ti ọrọ̀ ajé. Àwọn kòkòrò yìí máa ń tàn kálẹ̀ nípa bí àwọn eku tí kòkòrò náà kọ lù ṣe máa ń jẹ wọ́n. Oríṣi kòkòrò mẹ́ta ni a mọ̀ pé ó máa ń fa àrùn náà: Wuchereria bancrofti, Brugia malayi, àti Brugia timori, Wuchereria bancrofti sì ni wọ́pọ̀ jùlọ. Àwọn kòkòrò wọ̀nyí máa ń ṣàkóbá fún ètò lymphatic. A máa ń ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ tí wọ́n kó jáde lóru láti mọ̀ bóyá ó ní àrùn náà. A sábà máa ń ṣàyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ náà bí àdàbà lẹ́yìn tí a fi àdàbà Giemsa pa á. Yíyẹ ẹ̀jẹ̀ wò láti mọ̀ bóyá ó ní àwọn èròjà tó lè dènà àrùn náà tún lè jẹ́ kéèyàn mọ̀ bóyá ó ní àrùn náà. Àwọn kòkòrò mìíràn tí wọ́n jẹ́ ti ìdílé kan náà ló ń fa ìfọ́jú odò. A lè dènà àrùn náà nípa gbígba gbogbo àwùjọ tí àrùn náà wà lára wọn sàn, èyí tí a mọ̀ sí pípa àwọn kòkòrò inú ọgbà run. Wọ́n máa ń ṣe èyí lọ́dọọdún fún nǹkan bí ọdún mẹ́fà, kí wọ́n lè mú àrùn náà kúrò pátápátá láàárín àwọn èèyàn ibẹ̀. Àwọn oògùn tí wọ́n máa ń lò ni àwọn oògùn tó ń pa kòkòrò àrùn bí albendazole àti ivermectin, tàbí albendazole àti diethylcarbamazine. Àwọn oògùn náà kì í pa àwọn kòkòrò tó ti dàgbà náà, àmọ́ wọ́n máa ń dènà kí àrùn náà má bàa tàn kálẹ̀ títí àwọn kòkòrò náà á fi kú fúnra wọn. Àwọn akitiyan láti dènà àwọn kòkòrò tí ó ń gún àwọn ènìyàn ni a tún gbà níyànjú, títí kan dídín iye àwọn kòkòrò náà kù àti gbígbáralé lílo àwọn àwo tí a fi ń bo ibùsùn. Ní ọdún 2015 àwọn ènìyàn bíi mílíọ̀nù 38.5 ni ó ní àrùn náà. Nǹkan bí àádọ́ta lé nírínwó mílíọ̀nù èèyàn ló wà nínú ewu àrùn náà ní orílẹ̀-èdè márùnléláàádọ́ta. Ilẹ̀ Áfíríkà àti Éṣíà ni wọ́n ti sábà máa ń rí i. Àrùn lymphatic filariasis ni wọ́n ń pè ní àrùn tó ń wáyé ní àwọn agbègbè olóoru tí a ti pa tì, ó sì wà lára àwọn àrùn mẹ́rin tí kòkòrò ń fà. Àìsàn yìí ń fa àdánù ọrọ̀ ajé tó lé ní bílíọ̀nù méjì owó dọ́là lọ́dọọdún.  Ìbéèrè: Kí ni àrùn lymphatic filariasis máa ń fà tó fi máa ń gba ọdún kan?
ọ̀pọ̀ bílíọ̀nù dọ́là