Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọlé: Edwin Klebs ni ẹni àkọ́kọ́ tó ṣàkíyèsí àwọn kòkòrò bakitéríà tó wà nínú ẹ̀dọ̀fóró àwọn èèyàn tó ti kú látàrí ikọ́ ẹ̀dọ̀fóró lọ́dún 1875. Iṣẹ́ àkọ́kọ́ tí wọ́n ṣe láti mọ àwọn kòkòrò bakitéríà méjì tó sábà máa ń fa àrùn náà, ìyẹn Streptococcus pneumoniae àti Klebsiella pneumoniae, ni Carl Friedländer àti Albert Fraenkel ṣe lọ́dún 1882 àti 1884. Iṣẹ́ tí Friedländer kọ́kọ́ ṣe ló mú kí wọ́n mọ bí wọ́n ṣe ń fi àwọ̀ Gram ṣe àwọ̀, ìyẹn ni àyẹ̀wò pàtàkì tí wọ́n ń ṣe nínú yàrá ìwádìí tí wọ́n ṣì ń lò lónìí láti fi dá àwọn kòkòrò bakitéríà mọ̀ àti láti pín wọn sí onírúurú ẹgbẹ́. Ìwé tí Christian Gram kọ nípa bí wọ́n ṣe ń ṣe é lọ́dún 1884 ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mọ ìyàtọ̀ láàárín kòkòrò bakitéríà méjì yìí, ó sì fi hàn pé kòkòrò bakitéríà tó ju ẹyọ kan lọ ló ń fa àrùn àyà. Sir William Osler, tí wọ́n ń pè ní "baba ìṣègùn òde òní", mọyì ikú àti àìlera tí àrùn àyà ń fà, ó sì pè é ní "olórí àwọn ọkùnrin ikú" lọ́dún 1918, nítorí pé ó ti lé àrùn ikọ̀ fée lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ohun tó ń fa ikú jù lọ lákòókò yẹn. John Bunyan ló kọ́kọ́ lo gbólóhùn yìí nígbà tó ń sọ nípa "ìjẹ" (ìdàrúdàpọ̀ àrùn). Osler tún ṣàpèjúwe ààrùn àyà gẹ́gẹ́ bíi "ọ̀rẹ́ àgbà ọkùnrin" bí ikú ṣe máa ń tètè wáyé tí kì í sì í dunni nígbà tí àwọn ọ̀nà tí ó lọ́ra jù àti èyí tí ó dunni jù láti kú wà. Àwọn ìdàgbàsókè bíi mélòó kan ní àwọn ọdún 1900 ṣe àtúnṣe àbájáde fún àwọn tí ó ní ààrùn àyà. Nígbà tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í lo oògùn penicillin àtàwọn oògùn apakòkòrò àrùn mìíràn, tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí lo àwọn ọ̀nà iṣẹ́ abẹ òde òní, tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí lo ìtọ́jú àkànṣe ní ọ̀rúndún ogún, iye àwọn tó ń kú látàrí ikọ́ ẹ̀dọ̀fóró, tó ti fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìdá ọgbọ̀n nínú ọgọ́rùn-ún, bẹ̀rẹ̀ sí dín kù gan-an láwọn orílẹ̀-èdè tó ti gòkè àgbà. Ọdún 1988 ni wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí fún àwọn ọmọ ọwọ́ ní abẹ́rẹ́ àjẹsára tó ń dènà Haemophilus influenzae oríṣi B, kò sì pẹ́ lẹ́yìn náà tí iye àwọn tí àrùn náà ń ṣe fi dín kù gan-an. A bẹ̀rẹ̀ sí fún àwọn àgbàlagbà ní àjẹsára àrùn Streptococcus pneumoniae ní ọdún 1977, a sì bẹ̀rẹ̀ sí fún àwọn ọmọdé ní ọdún 2000, èyí tó mú kí iye àwọn tó ń gba àjẹsára náà dín kù.  Ìbéèrè: Ta ló kọ́kọ́ ṣàwárí streptococcus pnuemoniae?
Carl Friedländer àti Albert Fraenkel