Kọ́kọ́ parí gbólóhùn tó wà nísàlẹ̀ yìí: Ní ìyàtọ̀ sí "Pax Romana" tó jẹ́ àkókò ìṣàkóso Ilẹ̀ Ọba Róòmù, gbogbo ìgbà tí Ilẹ̀ Ọba Róòmù wà ló máa ń jẹ́ pé ogun ni wọ́n ń jà. Awọn ọta akọkọ rẹ ni awọn aladugbo Latin ati Etruscan ati awọn Gauls, ti o paapaa ja ilu naa ni 387 BC. Bakan naa ni ijọba olominira ṣe afihan agbara ti o ga julọ ati nigbagbogbo ṣakoso lati bori awọn adanu rẹ, sibẹsibẹ ajalu. Lẹ́yìn tí àwọn ará Gálíà kó àwọn ará Róòmù nígbèkùn, àwọn ará Róòmù ṣẹ́gun gbogbo erékùṣù Ítálì láàárín ọ̀rúndún kan, èyí sì sọ Ilẹ̀ Olómìnira náà di agbára ńlá ní Mẹditaréníà. Kò sí àní-àní pé Carthage ni ọ̀tá tó burú jù lọ fún orílẹ̀-èdè náà, ó sì ja ogun mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lòdì sí i. Ọ̀gágun àwọn ará Punic tó ń jẹ́ Hannibal gbajúmọ̀ bí wọ́n ṣe gbógun ti Ítálì
wọ́n kọjá àwọn òkè alps, wọ́n sì ṣẹ́gun ìlú róòmù nígbà tí wọ́n jà ní adágún tó ń jẹ́ lake trasimene àti cannes, ṣùgbọ́n orílẹ̀-èdè olómìnira náà tún padà bọ̀ sípò, wọ́n sì ṣẹ́gun ogun náà, ọpẹ́lọpẹ́ scipio africanus nígbà tí wọ́n jà ní ìlú zama ní ọdún 202 ṣáájú sànmánì kristẹni. Lẹ́yìn tí wọ́n ṣẹ́gun ìlú Carthage, Róòmù wá di agbára ayé tó lágbára jù lọ ní àgbègbè Mẹditaréníà ìgbàanì. Ó bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn ìṣẹ́gun tó le, lẹ́yìn tí ó ti ṣẹ́gun Philip V àti Perseus ti Makedonia, Antiochus III ti Seleucid Empire, Viriathus ti Lusitanian, Jugurtha ti Numidian, Mithridates VI ọba Pontic, Vercingetorix ti Gaul, àti Cleopatra ayaba Egypt.