Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Ọdún méjìlá gbáko ni Adelma Cifuentes fi rò pé òun ò wúlò, ẹ̀rù ń bà á, ó sì dá wà, kò mọ ìgbà tí ọkọ rẹ̀ tó ń hùwà ìkà máa gbéjà kò ó. Àmọ́ gẹ́gẹ́ bí ìyá kan tó jẹ́ ọ̀dọ́ ní ìgbèríko Guatemala, tó ní ọmọ mẹ́ta tí kò sì tíì kàwé dé kíláàsì kẹta, ó rò pé kò sí ọ̀nà àbáyọ. Ohun tó bẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdálóró nípa ti ẹ̀mí, àwọn orúkọ èébú àti ìtìjú yí padà sí ìlù tí ó le débi pé Cifuentes bẹ̀rù fún ìwàláàyè rẹ̀. Lọ́jọ́ kan, àwọn ọkùnrin méjì tí ọkọ rẹ̀ rán wá sílé rẹ̀, wọ́n mú ìbọn dání, wọ́n sì pàṣẹ fún wọn pé kí wọ́n pa á. Ó ṣeé ṣe kí wọ́n ti ṣàṣeyọrí, àmọ́ lẹ́yìn tí wọ́n ti yìnbọn àkọ́kọ́, àwọn ọmọkùnrin Cifuentes méjèèjì fà á wọlé. Síbẹ̀síbẹ̀, ní àdúgbò tó ti ń gbé, tó jẹ́ pé àwọn èèyàn kì í fi nǹkan falẹ̀, ó gba àwọn aládùúgbò rẹ̀ wákàtí méjì kí wọ́n tó lè ké pe ìrànlọ́wọ́, Cifuentes sì pàdánù apá rẹ̀. Ṣùgbọ́n ìwà ìkà náà kò dópin síbẹ̀. Nígbà tó padà délé, ọkọ Cifuentes tún bẹ̀rẹ̀ sí í gbéjà kò ó, ó sì halẹ̀ mọ́ ọn pé òun á fipá bá ọmọbìnrin wọn lò pọ̀ àyàfi tó bá lọ. Ìgbà yẹn ni àlá burúkú náà wá dópin, tó sì bẹ̀rẹ̀ sí í wá ìdájọ́ òdodo. Ìṣẹ̀lẹ̀ Cifuentes ṣeni ní kàyéfì, àmọ́ ní Guatemala, níbi tí wọ́n ti ń pa nǹkan bí obìnrin mẹ́wàá nínú ọ̀kẹ́ márùn-ún [100,000], kò ṣàjèjì rárá. Ìwádìí kan tí wọ́n ṣe ní ọdún 2012 lórí àwọn ohun ìjà kéékèèké sọ pé ìwà ipá tó dá lórí ìran ènìyàn ti dé orí ààrùn ní Guatemala àti pé orílẹ̀-èdè náà wà nípò kẹta nínú àwọn tí wọ́n ń pa àwọn obìnrin lágbàáyé. Gẹ́gẹ́ bí Àjọ Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè ṣe sọ, obìnrin méjì ni wọ́n ń pa níbẹ̀ lójoojúmọ́. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdí ló wà tó fi rí bẹ́ẹ̀, èyí bẹ̀rẹ̀ látorí ìwà ipá tí wọ́n fi sílẹ̀ lẹ́yìn ogun abẹ́lé tó ti ń jà fún ọdún mẹ́rìndínlógójì ní orílẹ̀-èdè náà. Nígbà tí ogun náà ń lọ lọ́wọ́, wọ́n hùwà ìkà sáwọn obìnrin, wọ́n sì ń fi wọ́n ṣe ohun ìjà ogun. Lọ́dún 1996, àwọn ọlọ̀tẹ̀ àti ìjọba jọ fohùn ṣọ̀kan lórí bí wọ́n ṣe máa dáwọ́ ogun dúró. Àmọ́ ohun tó tẹ̀ lé e àti ohun tó ṣì wà títí dòní ni àyíká ìpayà, nítorí àṣà tí kò ṣeé fìyà jẹ àti ìwà kẹ́lẹ́yàmẹ̀yà tó ti jinlẹ̀. Àwọn ọmọ ogun àtàwọn ẹgbẹ́ ọmọ ogun tó hùwà ìkà nígbà ogun náà tún padà di ara àwùjọ láìsí àbájáde kankan. Ọ̀pọ̀ ló ṣì wà nípò agbára, wọn ò sì yí ojú tí wọ́n fi ń wo àwọn obìnrin padà. Nǹkan bí ọ̀kẹ́ méjì [200,000] èèyàn ni wọ́n pa tàbí tí wọ́n sọ di ẹni tí kò sí mọ́ lákòókò rògbòdìyàn náà, èyí tó pọ̀ jù lọ lára wọn wá láti...
Ìwà ipá tí ó dá lórí ìran ènìyàn ti dé ààlà ní Guatemala. Ní ìbámu pẹ̀lú Àjọ Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-èdè, obìnrin méjì ni wọ́n ń pa ní Guatemala lójoojúmọ́. Àwọn márùn-ún tí wọ́n fòòró tí wọ́n ń pè ní La Poderosas ti ń fara hàn nínú eré kan tí wọ́n gbé karí ìtàn ìgbésí ayé wọn.