Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkòrí: Nígbà Ogun Àgbáyé Kejì, àwọn ọmọ ogun Japan gbógun ti Malaya, Àríwá Borneo, Sarawak, àti Singapore, wọ́n sì gbà wọ́n ní àkóso fún ohun tó lé ní ọdún mẹ́ta. Láàárín àkókò yìí, ìjà kẹ́lẹ́yàmẹ̀yà bẹ̀rẹ̀, ìfẹ́ orílẹ̀-èdè ẹni sì ń pọ̀ sí i. Ìtìlẹ́yìn àwọn èèyàn fún òmìnira pọ̀ sí i lẹ́yìn tí àwọn ọmọ ogun Allied tún gba Malaya. Lẹ́yìn ogun, àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gbèrò láti so ìjọba Malaya pọ̀ lábẹ́ ìjọba kan ṣoṣo tí wọ́n ń pè ní "Malayan Union" èyí tí ó pàdé àtakò líle látọ̀dọ̀ àwọn Malays, tí wọ́n tako ìrẹ̀wẹ̀sì àwọn alákòóso Malay àti fífún àwọn ọmọ ilẹ̀ Ṣáínà ní ìbílẹ̀. Ajọ Malayan, ti a ṣeto ni ọdun 1946, ati ti o ni gbogbo awọn ohun-ini Ilu Gẹẹsi ni Malay Peninsula pẹlu ayafi ti Singapore, ni kiakia ti fọ ati rọpo ni 1 Kínní 1948 nipasẹ Federation of Malaya, eyiti o mu adaṣe ti awọn alakoso ti awọn ipinlẹ Malay labẹ aabo Ilu Gẹẹsi pada. Láàárín àkókò yìí, àwọn ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ tí ọ̀pọ̀ jù lọ wọn jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Ṣáínà lábẹ́ ìdarí Ẹgbẹ́ Kọ́múníìsì Malaya, bẹ̀rẹ̀ àwọn ìgbòkègbodò ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ tí wọ́n ṣe láti fipá mú àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì kúrò ní Malaya. Ìṣẹ̀lẹ̀ pàjáwìrì ní Malaya wáyé láti ọdún 1948 sí ọdún 1960, ó sì ní nínú ìpolongo tí ó gùn tí àwọn ọmọ ogun Commonwealth ṣe ní Malaya láti gbógun ti àwọn ọlọ̀tẹ̀. Ní ọjọ́ 31 August 1957, Malaya di ọmọ orílẹ̀-èdè olómìnira ti Commonwealth of Nations. Lẹ́yìn èyí, wọ́n gbé ètò kan kalẹ̀ láti so Malaya pọ̀ mọ́ àwọn àgbègbè ìjọba àjùmọ̀ní ti Àríwá Borneo (tí wọ́n dara pọ̀ di Sabah), Sarawak, àti Singapore. Ọjọ ti iṣọkan ni a gbero lati jẹ Oṣu Kẹjọ Ọjọ 31, Ọdun 1963 ki o le baamu pẹlu ọjọ-ibi ti ominira Malayan; sibẹsibẹ, iṣọkan ti ni idaduro titi di Oṣu Kẹsan Ọjọ 16, Ọdun 1963 ni ibere fun iwadi ti United Nations ti atilẹyin fun iṣọkan ni Sabah ati Sarawak, ti a pe nipasẹ awọn ẹgbẹ ti o tako iṣọkan pẹlu Sukarno ti Indonesia ati Sarawak United Peoples 'Party, lati pari.Iṣọkan mu awọn iṣoro ti o pọ si pẹlu rogbodiyan pẹlu Indonesia bakanna bi awọn rogbodiyan ti o tẹsiwaju lodi si awọn Komunisti ni Borneo ati Malaya Peninsula eyiti o pọ si Idarudapọ Komunisti ati pajawiri Malaya keji pẹlu ọpọlọpọ...  Ibeere: Kí ni orúkọ Olórí Ìjọba tó dá Òfin Ìṣèlú Iṣèlú Tuntun sílẹ̀?
Tun Abdul Razak