Parí gbólóhùn tó wà nísàlẹ̀ yìí: Lẹ́yìn tí ìjọba Jámánì àti ti Soviet Union jọ gbógun ti orílẹ̀-èdè Poland, èyí tó mú kí Ogun Àgbáyé Kejì bẹ̀rẹ̀ ní oṣù September ọdún 1939, wọ́n fi ìlú náà
ìjọba jámánì ló ń ṣàkóso ìlú náà, ìjọba jámánì sì ń pa àwọn ará poland àti àwọn júù tó wà níbẹ̀. Chełmża jẹ ọkan ninu awọn aaye ti ipaniyan ti awọn ara ilu Polandii ti Jẹmánì ṣe ni ọdun 1939 gẹgẹbi apakan ti "Intelligenzaktion". Ọpọlọpọ awọn ara ilu Polandii, paapaa awọn olukọ, tun pa ni igbo Barbarka ni Toruń lọwọlọwọ, tun gẹgẹbi apakan ti "Intelligenzaktion". Nígbà yẹn, ìjọba ilẹ̀ Jámánì ka àwọn ọmọ ilẹ̀ Poland àtàwọn Júù sí "aláìṣeéṣe èèyàn", wọ́n sì ń gbèrò láti pa wọ́n run. Kí wọ́n lè bọ́ lọ́wọ́ irú nǹkan báyìí, ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ ilẹ̀ Poland tó wà ládùúgbò náà ló kó lọ sí ẹgbẹ́ kẹta àti kẹrin ti Volksliste. Ni ibẹrẹ ọdun 1945, ni Chełmża, awọn oṣiṣẹ ọranyan Polandi ti a yọ kuro ni Jajkowo ni awọn ara Jamani fi agbara mu lati lọ si Organisation Todt, sibẹsibẹ, diẹ ninu wọn ṣakoso lati sa. Gegebi abajade ti iparun Jamani ati awọn ipaniyan olugbe ilu naa dinku si 10,000 ni Oṣu Kẹta ọdun 1945.