nígbà tí Thucydides ṣàkíyèsí pé àwọn ènìyàn tí ó ti bọ́ lọ́wọ́ àìsàn kan tí ó ti kọjá ti àìsàn náà lè tọ́jú àwọn aláìsàn láìjẹ́ kí wọ́n ní àìsàn náà lẹ́ẹ̀kejì. ní ọ̀rúndún kejìdínlógún, Pierre-Louis Moreau de Maupertuis ṣe àwọn àyẹ̀wò pẹ̀lú májèlé àkèré, ó sì ṣàkíyèsí pé àwọn ajá àti eku kan kò ní àrùn yìí. ní ọ̀rúndún kẹwàá, oníṣègùn ará páṣíà al-Razi (tí a tún mọ̀ sí Rhazes) kọ́kọ́ ṣàkọsílẹ̀ nípa ẹ̀kọ́ ààbò tí a kò mọ̀ nípa rẹ̀, tí ó sọ pé ẹ̀kọ́ kékeré kan lè dáàbò bo àwọn aláàyè rẹ̀ lọ́jọ́ iwájú. bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó kọ́kọ́ tọ́ka sí ààbò tí a kò mọ̀ nípa àìsàn náà ní ọ̀rọ̀ nípa "ìdáàbòbo tí ó ṣe pàtàkì" láti dènà àrùn náà nígbà tí ó wáyé ní Athens ní ọdún 430 ṣáájú sànmánì tiwa.
430 Ṣáájú Sànmánì Kristẹni