Parí gbólóhùn tó wà nísàlẹ̀ yìí: Ogun ńlá méjì ló yí ayé àwọn ará Gíríìsì ìgbàanì padà. Àwọn Ogun Páṣíà (499<unk>449 BC) ni wọ́n sọ nínú ìwé "Histories" tí Herodotus kọ. Ní òpin ọ̀rúndún kẹfà Ṣáájú Sànmánì Kristẹni, Ilẹ̀ Ọba Páṣíà ti Achaemenid ṣàkóso gbogbo àwọn ìlú-ìpínlẹ̀ Gíríìkì ní Ionia (ìpínlẹ̀ ìwọ̀-oòrùn Turkey òde òní) ó sì ti ṣe àwọn àfikún ìpínlẹ̀ ní àwọn Balkans àti Ìlà Oòrùn Yúróòpù. Àwọn ìlú Gíríìkì ti Ionia, tí Miletus darí, ṣọ̀tẹ̀ sí Ilẹ̀ Ọba Páṣíà, àwọn ìlú ńláńlá kan tó wà lórílẹ̀-èdè náà sì tì wọ́n lẹ́yìn, títí kan Áténì àti Eretria. Lẹ́yìn tí wọ́n ti rẹ́yìn ọ̀tẹ̀ náà, Dáríúsì Kìíní bẹ̀rẹ̀ sí gbógun ti ilẹ̀ Gíríìsì láti gbẹ̀san lára àwọn ará Áténì. Ní ọdún 492 Ṣáájú Sànmánì Kristẹni, Mardonius tó jẹ́ ògbóǹkangí ọmọ ogun Páṣíà, kó àwọn ọmọ ogun rẹ̀ (tí ọkọ̀ òkun rẹ̀ sì ń tì wọ́n lẹ́yìn) kọjá Hellespont, wọ́n tún ṣẹ́gun ìlú Thrace, wọ́n sì fi Makedóníà kún un gẹ́gẹ́ bí ìjọba tí wọ́n tẹrí ba fún. Àmọ́, kí ó tó dé ilẹ̀ Gíríìsì, ìjì kan tó jà nítòsí Òkè Athos pa ọkọ̀ òkun rẹ̀ run. Ní ọdún 490 Ṣáájú Sànmánì Kristẹni, Darius rán ọkọ̀ òkun mìíràn ní tààràtà gba Aegean kọjá (dípò títẹ̀lé ọ̀nà ilẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Mardonius ti ṣe) láti tẹríba fún Athens. Lẹ́yìn tí wọ́n ti pa ìlú Eretria run, àwọn ọmọ ogun náà gúnlẹ̀, wọ́n sì dojú kọ àwọn ọmọ ogun Áténì ní
Ìjà Maratónì, tó parí sí ìṣẹ́gun tó múnú àwọn ará Áténì dùn. Xerxes I tó jẹ́ arọmọlẹ́yìn Dáríúsì, ló kó àwọn ará Páṣíà wọ ilẹ̀ Gíríìsì nígbà kejì ní ọdún 480 ṣáájú Sànmánì Kristẹni. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ará Gíríìkì ṣẹ́gun àwọn ará Gíríìkì ní ìlú Thermopylae, lẹ́yìn náà làwọn ará Páṣíà tún gbógun ti àríwá àti àárín gbùngbùn Gíríìkì fúngbà díẹ̀, síbẹ̀ àwọn ìlú tó jẹ́ ti àwọn ará Gíríìkì tún ṣẹ́gun gbogbo àwọn tó gbógun tì wọ́n, wọ́n ṣẹ́gun àwọn ọmọ ogun òkun nílùú Salamis, wọ́n sì ṣẹ́gun àwọn ará ilẹ̀ Gíríìkì nílùú Plataea.