Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Ìrìn Àjò: Ọ̀rúndún kẹtàdínlógún àti ìkejìdínlógún ni wọ́n tún bẹ̀rẹ̀ sí í gbógun ti erékùṣù náà. Ní September 25, 1625, àwọn ará Dutch, lábẹ́ ìdarí Boudewijn Hendrick (Balduino Enrico), kọlu San Juan, tí wọ́n sì sàga ti Fort San Felipe del Morro àti La Fortaleza. Àwọn aráàlú sá kúrò ní ìlú náà, àmọ́ àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Sípéènì, tí Gómìnà Juan de Haro ń darí, lé àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Netherlands kúrò ní Fort San Felipe del Morro. Iṣẹ́ ààbò ìlú San Juan ń bá a lọ; lọ́dún 1634, Philip Kẹrin ti ilẹ̀ Sípéènì kọ́ Fort San Cristóbal, pa pọ̀ pẹ̀lú àwọn odi mẹ́fà mìíràn tí àwọn ògiri òkúta iyanrìn yí ìlú náà ká so pọ̀. Lọ́dún 1702, àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gbógun ti ìlú Arecibo, tó wà ní etíkun àríwá, ní ìwọ̀ oòrùn ìlú San Juan, àmọ́ wọn ò rọ́wọ́ mú. Lọ́dún 1797, ilẹ̀ Faransé àti orílẹ̀-èdè Sípéènì bẹ̀rẹ̀ sí í bá ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì jagun. Àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì tún gbìyànjú láti gba erékùṣù náà, wọ́n sì gbéjà ko ìlú San Juan pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún méje ọmọ ogun àti ọkọ̀ òkun mẹ́rìnlélọ́gọ́ta tí wọ́n fi ń jagun lábẹ́ ìdarí Ọ̀gágun Ralph Abercromby. Captain General Don Ramón de Castro àti àwọn ọmọ ogun rẹ̀ kọjú ìjà sí ìkọlù náà. Láàárín àwọn ìkọlù tí kò dáwọ́ dúró, àwọn ẹ̀yà àkọ́kọ́ ti àwùjọ Puerto Rican yọjú. Iṣiro ti 1765 ti Lt. General Alejandro O'Reilly ṣe fihan olugbe apapọ ti 44,883, ninu eyiti 5,037 (11.2%) jẹ ẹrú, ipin ogorun kekere ti a fiwe si awọn ileto Spani miiran ni Caribbean. Ní ọdún 1786 àkọ́kọ́ ìtàn tó kún fún àlàyé nípa Puerto Rico -Historia Geográfica, Civil y Política de Puerto Rico tí Fray Iñigo Abbad y Lasierra kọ - ni wọ́n tẹ̀ jáde ní Madrid, tí ó ṣàkọsílẹ̀ ìtàn Puerto Rico láti ìgbà tí Columbus gúnlẹ̀ ní 1493 títí di ọdún 1783. Ìwé náà tún ṣafihan àkọsílẹ̀ tí ó jẹ́ ti ọwọ́ kan nípa ìwà àwọn ará Puerto Rican, títí kan orin, aṣọ, ìwà àti ìbílẹ̀.  Ìbéèrè: Ẹgbẹ́ ọmọ ogun mélòó ló kópa nínú ìkọlù ìlú San Juan?
Ẹgbẹ̀rún méje