Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Ìṣẹ̀lẹ̀ ìmìtìtì ilẹ̀ tó wáyé ní Nepal ní ọjọ́ Sátidé ni "ìmìtìtì ilẹ̀ ńlá" tí àwọn ògbóǹkangí ń dúró dè ní ìbámu pẹ̀lú ìtàn àgbègbè náà. Ìmìtìtì ilẹ̀ jẹ́ apá kan ìgbésí ayé ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Éṣíà yìí, àwọn ìmìtìtì ilẹ̀ tó lágbára tó mẹ́rin tàbí márùn-ún máa ń wáyé lọ́pọ̀ ìgbà lọ́dọọdún, géólò kan tó tún jẹ́ akọ̀ròyìn nípa sáyẹ́ǹsì, Kate Ravilious, sọ bẹ́ẹ̀. Nígbà tí ìmìtìtì ilẹ̀ ńlá tó wáyé kẹ́yìn wáyé lọ́dún 1934, kì í ṣe bóyá ìmìtìtì ilẹ̀ "ńlá" míì máa wáyé ni wọ́n ń ṣàníyàn nípa rẹ̀, bí kò ṣe ìgbà tó máa wáyé, ni Ravilious, tó kọ àpilẹ̀kọ kan lọ́dún 2014 tó ní àkọlé náà, "Ìmìtìtì ilẹ̀ Kathmandu ń kóni lọ́kàn sókè". Ní orílẹ̀-èdè kan tí kò ní òkun bíi Nepal, níbi tí àwọn ohun-èlò ìkọ́lé ti jẹ́ aláìlágbára láti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú, àwọn àbájáde irú ìmìtìtì ilẹ̀ bẹ́ẹ̀ lè jẹ́ "tó le jù bẹ́ẹ̀ lọ", Ravilious sọ fún CNN. Àwọn ìbẹ̀rù wọ̀nyẹn wá di òótọ́ nígbà tí ìmìtìtì ilẹ̀ kan tó lágbára gan-an, tó jẹ́ 7.8 lórí rírìkìtì, tó wáyé ní nǹkan bí àádọ́ta kìlómítà sí ìlú Kathmandu tó jẹ́ olú ìlú orílẹ̀-èdè Nepal, mú kí Nepal mì tìtì, ó wó àwọn ilé àti àwọn ilé mèremère, ó sì ṣekú pa àwọn èèyàn tó lé ní ẹgbẹ̀rún kan ó lé irínwó [1,400], bí àwọn aláṣẹ ṣe sọ. Ọ̀gbẹ́ni Nicholas Sitar, tó jẹ́ onímọ̀ nípa ilẹ̀ ayé òun ìsálú ọ̀run, tó sì ń ṣiṣẹ́ ní Ẹ̀ka Ẹ̀kọ́ Ìkọ́lé àti Ìṣẹ̀dá Ayé ní Yunifásítì California ní Berkeley, sọ pé: "Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìṣẹ̀lẹ̀ yìí tóbi tó sì bani nínú jẹ́, kò ṣàjèjì sí àgbègbè yẹn, nítorí pé gbogbo òkè ńlá tó wà lápá ibẹ̀, tó bẹ̀rẹ̀ láti Tibet títí dé Òkun Caspian, jẹ́ àgbègbè tí àwọn àpáta ilẹ̀ ti máa ń dojú kọ ara wọn gan-an". Ohun tó yàtọ̀ sí ti ọdún 1934 ni bí ìlú Kathmandu ṣe tóbi tó àti bí àwọn èèyàn ṣe pọ̀ tó, nítorí pé ìmìtìtì ilẹ̀ méjèèjì ló ba ìlú náà jẹ́ jù. Ọ̀gbẹ́ni Gavin Hayes tó jẹ́ agbẹnusọ fún Àjọ Tó Ń Ṣèwádìí Nípa Ilẹ̀ Ayé ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà sọ fún ilé iṣẹ́ tẹlifíṣọ̀n CNN pé: "Iye àwọn èèyàn tó ń gbébẹ̀ ti pọ̀ gan-an láti ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn". "Nígbà tó o bá rí àwọn èèyàn tó pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí wọ́n ń gbé inú àwọn ilé tí kò lágbára láti kojú ìmìtìtì ilẹ̀ tó tóbi tó báyìí, ìgbà yẹn lo tó máa rí bí àjálù tó ń ṣẹlẹ̀ báyìí ṣe pọ̀ tó". Ohun tí a kò mọ̀ báyìí ni ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn náà, ní báyìí tí ìmìtìtì ilẹ̀ náà ti kọjá, Ravilious sọ. Báwo làwọn tó ń bójú tó ọ̀ràn pàjáwìrì ṣe máa wọ orílẹ̀-èdè tí kò ní etíkun yìí, tí wọ́n ti pa pápákọ̀ òfuurufú kan ṣoṣo tó wà lágbàáyé? Báwo làwọn ọkọ̀ tó ń gbé ìrànwọ́ ṣe máa rìnrìn àjò gba inú orílẹ̀-èdè náà kọjá tí àwọn ọ̀nà bá ti bà jẹ́? Bí ilẹ̀ bá bẹ̀rẹ̀ sí í wó, báwo làwọn abúlé tó wà létí òkè ṣe máa...
Àwọn onímọ̀ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ ilẹ̀ ti ń retí ìṣẹ̀lẹ̀ ńlá ní Nepal láti ọdún 1934. Àìmọye àwọn èèyàn tó ń gbé ibẹ̀, àti àwọn ilé tí kò lágbára, èyí mú kí ìpalára náà pọ̀ sí i, gẹ́gẹ́ bí agbẹnusọ fún àjọ USGS ṣe sọ. "Iṣẹlẹ yii, bi o tilẹ jẹ nla ati ibanujẹ, kii ṣe alailẹgbẹ" ni agbegbe, onimọ-ẹrọ geological sọ.