Kọ́kọ́ parí gbólóhùn yìí: A ò tíì mọ ẹni tó kọ́kọ́ ṣàwárí ohun alààyè yìí. Ó ṣeé ṣe kó jẹ́ pé David Douglas Cunningham, tó jẹ́ Ọ̀gá Àwọn Oníṣègùn Tó Ń Ṣèwọ̀ fún Àwọn Ọmọ Ogun Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì nílẹ̀ Íńdíà, ti rí i lọ́dún 1885 àmọ́ kò mọ̀ pé ó ní í ṣe pẹ̀lú àrùn náà. Peter Borovsky, oníṣègùn oníṣẹ́ abẹ ológun kan ní Russia tó ń ṣiṣẹ́ ní Tashkent, ṣe ìwádìí nípa ohun tó ń fa "ìbànújẹ́ ìhà ìlà oòrùn", tí àwọn aráàlú ń pè ní "ìbànújẹ́ sart", ó sì tẹ ìwé àkọ́kọ́ tó péye jáde ní ọdún 1898 tó ṣàpèjúwe ohun tó ń fa àrùn náà, ó ṣàpèjúwe bó ṣe jẹ́ pé kòkòrò parasite náà ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ohun ara tó ń gbé inú rẹ̀, ó sì tọ́ka sí àwọn kòkòrò protozoa. Àmọ́, nítorí pé ìwé ìròyìn tí kò fi bẹ́ẹ̀ gbajúmọ̀ ni wọ́n fi èdè Rọ́ṣíà tẹ àwọn àbájáde tó ṣe jáde, wọn ò gbajúmọ̀ lágbàáyé nígbà tó wà láyé. Lọ́dún 1901, Leishman ṣàwárí àwọn ohun alààyè kan nínú àpọ̀jù tí wọ́n mú lára àpọ̀jù aláìsàn kan tó kú nítorí "àrùn ibà dum-dum" (Dum Dum jẹ́ àgbègbè kan tó wà nítòsí Calcutta) ó sì sọ pé àwọn ni trypanosomes, èyí tí wọ́n kọ́kọ́ rí ní Íńdíà. Oṣù díẹ̀ lẹ́yìn náà, Ọ̀gágun Charles Donovan (1863<unk>1951) jẹ́rìí sí i pé àwọn èèyàn rí ohun tí wọ́n wá mọ̀ sí òkú Leishman-Donovan nínú àyẹ̀wò tí wọ́n ṣe lára àwọn èèyàn ní Madras ní gúúsù Íńdíà. Àmọ́ Ronald Ross ló sọ pé àwọn ara Leishman-Donovan ni ìpele inú sẹ́ẹ̀lì kòkòrò àrùn tuntun kan, èyí tó pè ní "Leishmania donovani". Charles Donovan ló kọ́kọ́ sọ pé àrùn "kala-azar" ní í ṣe pẹ̀lú kòkòrò yìí, Charles Bentley sì fi hàn pé kòkòrò yìí ní í ṣe pẹ̀lú "L. donovani" nínú àwọn aláìsàn tó ní àrùn "kala-azar". Lionel Napier àti Ernest Struthers tó wà ní Ilé Ẹ̀kọ́ Ìṣègùn Ilẹ̀ Oòrùn ní Calcutta ló sọ pé ó ṣeé ṣe kó jẹ́ pé òdòdó yìí ló ń tan àrùn náà kálẹ̀, àwọn òṣìṣẹ́ ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ sì wá fi hàn pé òótọ́ ni. Àìsàn náà wá di ìṣòro ńlá fún
Àwọn ọmọ ogun Allied tí wọ́n ń jà ní Sicily nígbà Ogun Àgbáyé Kejì; ìwádìí tí Leonard Goodwin ṣe nígbà náà fi hàn pé pentostam jẹ́ oògùn tó gbéṣẹ́.