Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àlàfo: Malawi (, tabi; Chichewa: [maláβi] or [maláwi]), tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Malawi, jẹ́ orílẹ̀-èdè kan tí kò ní etíkun ní gúúsù ìlà oòrùn Áfíríkà tí wọ́n ń pè ní Nyasaland tẹ́lẹ̀. O ni aala pẹlu Zambia ni ariwa-oorun, Tanzania ni ariwa-õrùn, ati Mozambique ni ila-oorun, guusu ati iwọ-oorun. Àpapọ̀ ilẹ̀ Màláwì jẹ́ 118,484 km2 (45,747 sq mi) tí iye ènìyàn tí wọ́n sì ń gbé ibẹ̀ jẹ́ 18,091,575 (ní July 2016). Omi adágún náà fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ìdá mẹ́ta ilẹ̀ Màláwì. Lilongwe ni olú ìlú rẹ̀, òun náà sì ni ìlú tó tóbi jù lọ ní Màláwì; Blantyre ni ìlú kejì tó tóbi jù lọ, Mzuzu ni ìlú kẹta tó tóbi jù lọ, àtijọ́ olú ìlú rẹ̀ Zomba ni ìlú kẹrin tó tóbi jù lọ. Orúkọ tí wọ́n ń pe orílẹ̀-èdè Màláwì wá látinú èdè Maravi, ìyẹn ni orúkọ àtijọ́ àwọn ẹ̀yà Nyanja tó ń gbé àgbègbè náà. Orílẹ̀-èdè yìí tún ń jẹ́ "The Warm Heart of Africa" nítorí bí àwọn ènìyàn rẹ̀ ṣe jẹ́ ọ̀rẹ́. Apá ilẹ̀ Áfíríkà tí a mọ̀ sí Màláwì nísinsin yìí ni àwọn ẹgbẹ́ Bantu tí wọ́n ń ṣí kiri gbé ní nǹkan bí ọ̀rúndún kẹwàá. Ọgọ́rọ̀ọ̀rún ọdún lẹ́yìn náà, ìyẹn lọ́dún 1891, àwọn ará ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gba àgbègbè náà. Ní ọdún 1953 Malawi, tí wọ́n ń pè ní Nyasaland nígbà náà, tí ó jẹ́ ààbò fún Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, di ààbò nínú Àjọ Rhodesia àti Nyasaland tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ di olómìnira. Ọdún 1963 ni wọ́n fòpin sí àjọ Federation. Ní ọdún 1964 ìjọba ààbò lórí Nyasaland dópin, Nyasaland sì di orílẹ̀-èdè olómìnira lábẹ́ Ọbabìnrin Elizabeth Kejì pẹ̀lú orúkọ tuntun náà Malawi. Ọdún méjì lẹ́yìn náà, ó di orílẹ̀-èdè olómìnira. Nígbà tó di òmìnira, ó di ìjọba aláṣẹ kan tí kò sí ẹgbẹ́ kankan nínú rẹ̀ lábẹ́ ààrẹ Hastings Banda, tó jẹ́ ààrẹ títí di ọdún 1994. Ní báyìí, Malawi ní ìjọba ìjọba-òṣèlú, tí ó jẹ́ ti ẹgbẹ́-òṣèlú púpọ̀ tí ààrẹ tí a dìbò yàn, Arthur Peter Mutharika, ń darí. Orílẹ̀-èdè náà ní àwọn Ẹ̀ṣọ́ Ààbò Màláwì tí ó ní àwọn ọmọ ogun, àwọn ọmọ ogun ojú omi àti àwọn ọmọ ogun òfuurufú. Òsèlú ilẹ̀ òkèèrè ti Malawi jẹ́ ti ìwọ̀-oòrùn, ó sì ní ìbáṣepọ̀ àjùmọ̀sọ́nà pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè àti ìkópa nínú àwọn àjọ àgbáyé bíi United Nations, Commonwealth of Nations, Southern African Development Community (SADC), Common Market for Eastern and Southern Africa (COMESA), àti...  Ìbéèrè: Orúkọ yìí wá látọ̀dọ̀ àwọn èèyàn wo?
Ọ̀dọ́mọdé