Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkòrí: Àwọn àrùn tó ń ranni, ní pàtàkì, àrùn olóde, tí àwọn ará Yúróòpù tó kó wá sí Amẹ́ríkà kó ran àwọn ará Amẹ́ríkà ìbílẹ̀. A ò mọ iye àwọn ọmọ ìbílẹ̀ Amẹ́ríkà tí àrùn àjèjì pa lẹ́yìn tí Columbus dé Amẹ́ríkà, ṣùgbọ́n a ti fojú díwọ̀n iye náà sí nǹkan bí ìdá àádọ́rin nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ọmọ ìbílẹ̀ náà. Ìpalára tí àrùn yìí ṣe ran àwọn ará Yúróòpù lọ́wọ́ gan-an láti lé àwọn ará ibẹ̀ kúrò nílùú kí wọ́n sì ṣẹ́gun wọn. Àjàkálẹ̀ àrùn gágá tó wáyé ní ọdún 1918, tó sì wà títí di ọdún 1919, jẹ́ àrùn gágá oríṣi karùn-ún tí àrùn gágá oríṣi A tó le gan-an tó sì ń ṣekú pani fa. Àwọn ọ̀dọ́langba tó ní ìlera tó dáa ló sábà máa ń ṣekú pa, èyí sì yàtọ̀ pátápátá sí èyí tó pọ̀ jù lọ nínú àwọn àrùn gágá, èyí tó máa ń kọ lu àwọn ọ̀dọ́langba, àwọn arúgbó, tàbí àwọn aláìsàn tí ara wọn kò le. Àwọn ìwádìí tí wọ́n ti ṣe tẹ́lẹ̀ sọ pé ó pa èèyàn 40 sí 50 mílíọ̀nù, nígbà tí ìwádìí tí wọ́n ṣe lẹ́nu àìpẹ́ yìí fi hàn pé ó lè ti pa èèyàn tó tó 100 mílíọ̀nù, tàbí 5% àwọn èèyàn tó wà láyé ní ọdún 1918. Ètò Àjọ Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè fún Àrùn Éèdì àti àrùn éèdì (UNAIDS) àti Àjọ Ìlera Àgbáyé (WHO) fojú bù ú pé àwọn tó ti kú látàrí àrùn éèdì lé ní mílíọ̀nù mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n èèyàn látìgbà tí wọ́n ti kọ́kọ́ mọ̀ nípa rẹ̀ ní June 5, 1981, èyí tó mú kó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àjàkálẹ̀ àrùn tó ń pani lára jù lọ nínú ìtàn. Lọ́dún 2007, mílíọ̀nù méjì ààbọ̀ èèyàn ni kòkòrò àrùn éèdì ṣẹ̀ṣẹ̀ kọ lù, mílíọ̀nù méjì sì ni kòkòrò náà pa.  Ìbéèrè: Báwo ni àjàkálẹ̀ àrùn gágá tó gbẹ̀mí àwọn èèyàn lọ́nà tó ṣàrà ọ̀tọ̀ tó sì ṣeé ṣe kó ti pa nǹkan bí ìdá márùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún àwọn èèyàn tó wà láyé ṣe pọ̀ tó?
ẹ̀ka 5