Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Ọgọ́rọ̀ọ̀rún ọdún làwọn ère Moai tó wà ní Erékùṣù Ìrékọjá ti fi ń wo inú ilẹ̀. Ní báyìí, àwọn ògbóǹkangí gbà pé àwọn ti wá rí bí àwọn Rapa Nui ṣe máa ń fi 'àṣíborí' tí wọ́n fi òkúta pupa ṣe sórí àwọn orí àwọn ère náà ní ohun tó lé ní ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀rin [700] ọdún sẹ́yìn. Wọ́n gbàgbọ́ wípé àwọn òrùka náà, tàbí 'pukao', ni wọ́n fi rọ̀ sórí àwọn òrùka láti dé orí àwọn ère náà tí ó ga tó ẹsẹ̀ mẹ́rìnlélógún. Ṣé a ti rí ìdáhùn sí ìbéèrè náà? Àwọn ògbóǹkangí gbà pé àwọn ti rí bí àwọn ará Rapa Nui ṣe fi orí òkúta pupa ṣe orí àwọn àwòrán kan ní erékùṣù Easter ní ohun tó lé ní ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀rin ọdún sẹ́yìn. Pẹ̀lú bí àwọn ère náà ṣe tóbi tó, Sean Hixon, tó ń kẹ́kọ̀ọ́ yunifásítì nípa ohun ìṣẹ̀ǹbáyé àti ilẹ̀-ayé ní Yunifásítì Oregon, gbà gbọ́ pé ó rọrùn láti fi àwọn òkúta ńláńlá náà kọ́ra. "O dabi ẹnipe nọmba ti o kere ju ti awọn eniyan le ti ṣe e, boya nipa gbigbe tabi yiyi, "O sọ fun Ipade Ọdun 80th ti Society for American Archaeology. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn tó tóbi jù lọ lára àwọn pukao náà jẹ́ ẹsẹ̀ bàtà mẹ́fà àtààbọ̀ (mẹ́tà méjì) ní gígùn, tí wọ́n sì wúwo tó ẹgbẹ̀rún méjì ó lé àádọ́rùn-ún [1,890] tọ́ọ̀nù. Nǹkan bí ẹgbẹ̀rún kan [1,000] Moai tí wọ́n gbẹ́ sára erékùṣù olóoru tó jẹ́ kìlómítà mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n [12 mi], ni erékùṣù yìí wà, erékùṣù yìí sì ni ibi tó jìnnà jù lọ táwọn èèyàn ń gbé lórí ilẹ̀ ayé, àwọn tó ń gbé ibẹ̀ kò ju ẹgbẹ̀rún mẹ́fà [6,000] lọ. Àṣẹ gíga: Àwọn onímọ̀ físíìsì gbàgbọ́ wípé àwọn pukao, tàbí 'àwọn ìlà,' ni wọ́n fi rọ́nà láti dé orí àwọn àwòrán náà (àwọn àpẹẹrẹ wà ní àwòrán òsì àti ọ̀tún), àwọn kan nínú wọn ga tó 40 ft (12 metres). Ìtòsí: Àwọn Moai tí wọ́n gbẹ́ ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún kan ló yí erékùṣù olóoru tó gùn tó kìlómítà mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n náà ká, erékùṣù yìí sì ni ibi tó jìnnà jù lọ tí èèyàn ń gbé lórí ilẹ̀ ayé, àwọn tó ń gbé ibẹ̀ sì jẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́fà péré. Àwọn Moai ni àwọn èèyàn kan tí àwọn Rapa Nui gbẹ́ ní erékùṣù Easter Island, láàárín ọdún 1,250 sí ọdún 1,500 sànmánì tiwa. Orí ńláńlá ni gbogbo àwọn ère náà ní, wọ́n sì gbà pé ojú àwọn baba ńlá tí wọ́n ń bọ ni wọ́n. Àwọn ère 887 wò yíká erékùṣù náà pẹ̀lú ìpíndọ́gba gíga mẹ́rin. Gbogbo Moai àyàfi márùndínlọ́gọ́ta ni wọ́n gbẹ́ láti inú eérú òkè ayọnáyèéfín tí wọ́n ń pè ní tuff, tó sì wà ní àyíká...
Àwọn ará Rapa Nui máa ń fi òkúta pupa ṣe'orí' tàbí pukao sórí àwọn ère kan. yunifásítì oregon sọ pé ó ṣeé ṣe kí wọ́n ti lo àwọn ọ̀nà àbáwọlé láti gbé àwọn òkúta náà sókè. Àwọn olùṣèwádìí náà lo ìmọ̀ físíìsì láti ṣàpèjúwe àwọn ọ̀nà tí wọ́n lè gbà gbé àwọn "kéékèèké" náà sókè Nǹkan bí ọgọ́rùn - ún pukao ni wọ́n ti rí ní erékùṣù àdádó kan ní Òkun Pàsífíìkì.