Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún lọ́nà àádọ́jọ [150,000] ọdún sẹ́yìn, ó kéré tán, ẹgbẹ̀rún lọ́nà ogún [20,000] ọdún sẹ́yìn, ọkùnrin kan ṣubú sínú kànga. Lóṣù tó kọjá, ó ṣe ìtàn sáyẹ́ǹsì. Ọkùnrin Altamura yìí ni Neanderthal tó dàgbà jù lọ tí àwọn olùṣèwádìí rí DNA rẹ̀ gbà. Ó gbà wọ́n ní ohun tó lé ní ogún ọdún kí wọ́n tó ṣe é. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tó wà ní gúúsù Ítálì ti mọ̀ nípa rẹ̀ láti ọdún 1993, nígbà táwọn kan tó ń walẹ̀ jìn nínú ihò àpáta rí i tí orí rẹ̀ wà ní ihò àpáta Lamalunga, lábẹ́ ìlú Altamura, tí kò sì rí nǹkan kan. Àwọn olùṣèwádìí inú hòrò náà sọ ohun tí wọ́n rí fún àwọn olùṣèwádìí ní Yunifásítì Bari, gẹ́gẹ́ bí ìròyìn tí wọ́n gbé jáde ní March nínú ìwé ìròyìn Journal of Human Evolution àti Phys.org. Àpótí orí rẹ̀ tí kò bà jẹ́ àti òkìtì egungun rẹ̀ tó dà bí àlàfo ti jẹ́ kó dà bí ẹni pé ó jẹ́ àwòkọ́ṣe àgbàyanu kan, àmọ́ ńṣe ni wọ́n so wọ́n pọ̀ mọ́ àwọn òkìtì òkúta tí omi tó ń dà bọ̀ sórí wọn fún ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọdún. Àwọn olùṣèwádìí pinnu láti má ṣe kó àwọn egungun náà jáde nítorí ìbẹ̀rù pé bí wọ́n bá gbìyànjú láti tú wọn jáde nínú ihò àpáta náà, wọ́n lè fọ́ wọn túútúú kí wọ́n sì ba ọkùnrin Altamura jẹ́. Nítorí náà, wọ́n fi í sílẹ̀ títí láé gẹ́gẹ́ bí ọkùnrin inú ihò àpáta. Àwọn òkúta kéékèèké tí wọ́n fi kálísítì ṣe ló wà ní ojú àwọn Neanderthal, egungun imú wọn àti egungun àtẹ́lẹ̀ wọn bí ọgọ́rùn-ún àwọn nǹkan ọ̀ṣọ́ tí wọ́n fi ń gún ara wọn. Àyẹ̀wò tí wọ́n ṣe nípa àwọn egungun náà fi hàn pé wọ́n ti wà láti nǹkan bí ẹgbẹ̀rún méjìdínláàádóje [128,000] sí ẹgbẹ̀rún méjìdínlọ́gọ́sàn-án [187,000] ọdún sẹ́yìn. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì gbà gbọ́ pé ó kéré tán, ó ti pẹ́ tí Ọkùnrin Altamura ti wà nínú ihò àpáta yìí lẹ́yìn tó ṣubú sínú kànga kan tó ti wà tipẹ́tipẹ́, ó sì kú sínú ihò àpáta náà níbi tó wà nísàlẹ̀ nítorí òùngbẹ tàbí ebi. Lẹ́nu àìpẹ́ yìí, àwọn olùṣèwádìí ṣe àfikún kan, wọ́n sì kó èèpo kan láti apá ọ̀tún èjìká rẹ̀ lọ sí yàrá ìwádìí. Àyẹ̀wò tí wọ́n ṣe lára egungun rẹ̀ fi hàn pé Ọkùnrin Altamura jẹ́ Homo neanderthalensis. Ó ṣeé ṣe kó lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún nínú ihò rẹ̀ tó wà ní ibi àdádó jù lọ lágbàáyé, tàbí, gẹ́gẹ́ bí ohun tí ilé ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé-sí ti Altamura sọ, "ní igun ihò kékeré kan tó wà láàárín ilẹ̀ àti ògiri ẹ̀yìn". Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì nírètí pé àwọn á lè ṣe àdàkọ DNA rẹ̀, láti mọ púpọ̀ sí i nípa ìdàgbàsókè gbogbo àwọn hominids - títí kan tiwa. A sì gbọ́ ìtàn kan látẹnu Ọkùnrin Altamura nípa ìgbésí ayé àwọn èèyàn Neanderthal nígbà tí wọ́n wà ní ìbẹ̀rẹ̀...
àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ní gúúsù ítálì ti mọ̀ nípa rẹ̀ láti ọdún 1993. Àwọn olùṣèwádìí ń bẹ̀rù pé tí wọ́n bá rí egungun náà, egungun náà lè fọ́.