Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  (CNN) Ọkùnrin kan tí òógùn ń gbẹ tí ó wọ àṣíborí tí ó ní èékánná tí ó gbòòrò, bàtà awọ tí ó ga títí dé orúnkún àti aṣọ khaki ń fi ọ̀bẹ gún ara rẹ̀ ní ọ̀nà àárín ewéko igbó tí ó lọ́ràá. Bí àwọn igi àjàrà ṣe ń já bọ́ lábẹ́ ọ̀bẹ rẹ̀, lójijì ló bẹ̀rẹ̀ sí í rìn lọ sínú ilẹ̀ tó mọ́ tónítóní. Ńṣe ni ẹnu ẹranko òkúta kan tó ní eyín ńlá ń ṣí sọ́dọ̀ rẹ̀. Ní iwájú rẹ̀, àwọn àwókù tó ti wó lulẹ̀ ti ẹnu ọ̀nà àbáwọlé ńlá kan tí wọ́n fi àpáta ṣe ló wà lókè, èyí tí ọjọ́ ogbó ti sọ di dúdú, àmọ́ tó jẹ́ pé ògo rẹ̀ tó kàmàmà kò tíì pòórá - àpẹẹrẹ àtàtà ni èyí tí àwọn awalẹ̀pìtàn ń pè ní "ilé ọ̀nà tí wọ́n fi ẹranko ṣe" tàbí, èyí táwọn èèyàn mọ̀ sí "ilé ọ̀nà ẹnu ọ̀nà tí wọ́n fi ẹnu ọ̀nà ẹranko ṣe". Ohun tó ti fìgbà kan rí jẹ́ ẹnubodè ìlú àtijọ́ ti àwọn Maya, tí wọ́n kọ́ ní nǹkan bí ọdún 700 Sànmánì Kristẹni, tí wọ́n sì pa tì lọ́nà àrà ọ̀tọ̀ ní ọ̀rúndún mẹ́rin lẹ́yìn náà, ló wà níwájú rẹ̀ báyìí. Ó ti rí ìlú Lagunita tó ti sọnù. Ní báyìí tí wọ́n ti ṣàwárí ayé, tí wọ́n ti rìnrìn àjò yí i ká, tí wọ́n ti díwọ̀n rẹ̀, tí wọ́n sì ti fi àmì sára rẹ̀ ní gbogbo ọ̀nà tó ṣeé ronú kàn, ó dà bíi pé ìgbà táwọn arìnrìn àjò máa ń ṣàwárí àwọn ayé tuntun ti kọjá lọ. Àmọ́ àwọn tó ń wá ìrìn àjò ṣì wà tí wọ́n ń ṣèwádìí láwọn ibi tí kò fi bẹ́ẹ̀ sí mọ́ lágbàáyé, àwọn kan sì máa ń rí àwọn nǹkan tó yani lẹ́nu. Ọ̀kan lára irú àwọn olùṣèwádìí bẹ́ẹ̀, tó jẹ́ pé ọ̀kan lára wọn ń jẹ́ Indiana Jones, ọ̀kan sì jẹ́ Magellan, ni Ivan Šprajc, ọmọ ilẹ̀ Slovenia tó jẹ́ awalẹ̀pìtàn. Ọ̀gbẹ́ni Šprajc tí ara rẹ̀ yá gágá yìí ní ìrísí ọkùnrin kan tó ti lo èyí tó pọ̀ jù lọ nínú ọgọ́ta ọdún tó ti lò láyé lábẹ́ oòrùn gbígbóná janjan níbi tí wọ́n ti ń walẹ̀, tàbí tó ti ń rìn kiri nínú igbó kìjikìji. Òun lẹni àkọ́kọ́ tó rí àwọn píírámìdì ayé àtijọ́, tí gíga wọn jẹ́ ọgbọ̀n mítà, èyí tó rí nínú àwọn fọ́tò tí wọ́n ya láti òkè òfuurufú ní ọ́fíìsì rẹ̀ láàárín àwọn òpópónà tí wọ́n fi òkúta pa ní àárín gbùngbùn ilẹ̀ Yúróòpù, tí wọ́n jẹ́ ti ọ̀rúndún kọkàndínlógún ní ìlú Ljubljana, lórílẹ̀-èdè Slovenia, tó wà ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá kìlómítà síbi tó wà. Àmọ́ ní ti ìdùnnú àbájáde ìwádìí náà, kò sí èyí tó dára ju ìjíròrò rẹ̀ pẹ̀lú ẹnu ọ̀nà àbáwọlé ẹranko Lagunita. Báwo ló ṣe máa ń rí lára láti rí ìlú kan tó ti sọnù? Šprajc sọ pé: "Ìṣẹ́gun ló jẹ́, àgàgà tó bá jẹ́ pé ọ̀pọ̀ ọdún ni wọ́n ti ń sapá. Ọ̀pọ̀ ìgbà ló jẹ́ pé ọ̀sẹ̀ méjì sí mẹ́ta la fi ń rìn kiri nínú igbó ká tó dé ibi kan, láìmọ ohun tá a máa rí níbẹ̀. Nígbà tá a dé ibi tí wọ́n kọ́ ọ sí, ńṣe ló dà bíi pé a ti ṣẹ́gun, bíi pé a ti ṣe é. Ká ní ó rọrùn ni, àwọn ẹlòmíràn ì bá ti ṣe é". Láti ọdún 1996, òun àti ẹ̀ka rẹ̀ ti ṣàwárí ohun tó ju...
onímọ̀ ìjìnlẹ̀ ohun ìṣẹ̀ǹbáyé ọmọ ilẹ̀ slovenia, ivan šprajc, ṣàwárí àwọn ìlú ńlá ìgbàanì ti àwọn maya nínú igbó ní orílẹ̀ - èdè mẹ́síkò. àwọn àwárí tó ṣe lè jẹ́ ká mọ ìdí tí ọ̀pọ̀ ìlú àwọn Maya fi pa run kí àwọn ará sípéènì tó dé.