Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkọsílẹ̀: Wallace, tí ó tẹ̀lé iṣẹ́ tí de Candolle, Humboldt àti Darwin ṣe tẹ́lẹ̀, ṣe àfikún pàtàkì sí ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀dá. Nítorí pé ó nífẹ̀ẹ́ sí àbá èrò orí nípa ìyípadà tó ń wáyé nínú àwọn ohun alààyè, ó fiyè sí bí àwọn ohun alààyè tó bára wọn tan ṣe ń pín sí ibi ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ nígbà tó ń ṣiṣẹ́ lórílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ti Gúúsù àti nígbà tó ń ṣiṣẹ́ ní erékùṣù Malay. Nígbà tó wà ní erékùṣù náà, ó ṣàwárí àlàfo Wallace, èyí tí ó gba àwọn erékùṣù Spice Islands kọjá, tí ó pín àwọn ẹranko erékùṣù náà sí ààlà Asia àti ààlà New Guinea/Australia. Ìbéèrè pàtàkì tó béèrè ni pé, kí ló dé tí àwọn ẹranko tó wà láwọn erékùṣù tí ojú ọjọ́ wọn jọra fi yàtọ̀ síra tó bẹ́ẹ̀? Ní ọdún 1876 ó kọ ìwé The Geographical Distribution of Animals, èyí tí ó jẹ́ ìwé tí ó jẹ́ ìwé tí a ń lò fún ohun tí ó lé ní ọ̀gọ́rùn-ún ọdún, àti ìwé tí ó tẹ̀lé e, Island Life, ní ọdún 1880 tí ó dá lórí ẹ̀kọ́ nípa ìjìnlẹ̀-ayé àwọn erékùṣù. Ó mú kí ìlànà àgbègbè mẹ́fà tí Philip Sclater gbé kalẹ̀ láti ṣàpèjúwe ibi tí àwọn ẹyẹ ti ń gbilẹ̀ dé bá gbogbo onírúurú ẹranko mu. Ọ̀nà tó gbà ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ìsọfúnni nípa àwọn ẹgbẹ́ ẹranko ní àwọn àgbègbè àgbègbè fi hàn pé àwọn nǹkan tó ń ṣẹlẹ̀ kò bára dọ́gba; ìmọrírì tó ní fún ẹfolúṣọ̀n sì jẹ́ kó lè sọ àwọn àlàyé tó bọ́gbọ́n mu, èyí tí wọn kò tíì ṣe rí. Ìwádìí sáyẹ́ǹsì nípa àtọmọdọ́mọ yára gbèrú gan-an lẹ́yìn tí Darwin ṣe ìwé náà, Orílẹ̀-Èdè Àwọn Orílẹ̀-Èdè, èyí tí Francis Galton àtàwọn onímọ̀ nípa ìṣirò nípa ohun alààyè ṣe. Ọdún 1866 ni ọ̀gbẹ́ni Gregor Mendel tó jẹ́ ajẹ́jẹ̀ẹ́ ìnìkàngbé ṣe ìwé kan tó sọ nípa àbùdá, òun ni wọ́n wá sọ pé ó ṣàwárí àwọn ìlànà tó ń sọni di àtọmọdọ́mọ. Àmọ́, ọdún márùndínlógójì [35] lẹ́yìn náà ni wọ́n tó mọyì iṣẹ́ ribiribi tó ṣe. Láàárín àkókò yẹn, ọ̀pọ̀lọpọ̀ èròǹgbà nípa bí àwọn nǹkan ṣe ń jogún ara wọn (tó dá lórí èròǹgbà pé àwọn ohun kan wà tí wọ́n ń bí, tàbí èròǹgbà pé àwọn nǹkan kan wà tí wọ́n ń bí) ni wọ́n ń jiyàn lé lórí, tí wọ́n sì ń ṣèwádìí nípa wọn gan-an. Ẹ̀ka ẹ̀kọ́ ẹ̀dá àti ẹ̀ka ẹ̀dá tún di àwọn ẹ̀ka ẹ̀kọ́ tí ó jẹ́ ọ̀kan pàtàkì nínú ẹ̀ka ẹ̀kọ́ ẹ̀dá, ní pàtàkì bí ó ṣe jẹ́ èyí tí ó so pọ̀ mọ́ ẹ̀ka ẹ̀kọ́ ẹfolúṣọ̀n tí ó sì di èyí tí ó gbajúmọ̀ nínú iṣẹ́ Ernst Haeckel. Àmọ́ ṣá o, èyí tó pọ̀ jù lọ nínú iṣẹ́ tí wọ́n ṣe ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún lórí àbùdá kì í ṣe ti ìtàn ìṣẹ̀dá, bí kò ṣe ti ìmọ̀ ìṣègùn nípa ìrírí ara.  Ìbéèrè: Ta ló wà lára àwọn tó mú kí ìmọ̀ nípa ọlẹ̀ àti ìmọ̀ nípa àyíká di apá pàtàkì nínú ìmọ̀ nípa ohun alààyè?
Ernst Haeckel