Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àlàfo: Ìyàtọ̀ àwọn archaea, àti ti àwọn prokaryotes lápapọ̀, jẹ́ ọ̀ràn tó ń yára yí padà tí ó sì ń fa àríyànjiyàn. Àwọn ètò ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tó wà nísinsìnyí ní láti ṣètò àwọn archaea sí àwùjọ àwọn ohun alààyè tí wọ́n ní àwọn ànímọ́ ìṣẹ̀dá kan náà àti àwọn baba ńlá kan náà. Àwọn ìdásílẹ̀ wọ̀nyí gbára lé lílò àwọn ìtòlẹ́sẹẹsẹ àwọn àbùdá ribosomal RNA láti fi ìjùmọ̀sòpọ̀ hàn láàrin àwọn ohun alààyè (molecular phylogenetics). Pupọ ninu awọn eya archaea ti o ni aṣa ati ti a ṣe iwadi daradara jẹ awọn ọmọ ẹgbẹ ti awọn phyla meji akọkọ, Euryarchaeota ati Crenarchaeota. A ti dá àwọn àwùjọ mìíràn sílẹ̀ lákòókò kan. Bí àpẹẹrẹ, ẹ̀yà Nanoarchaeum equitans tí wọ́n ṣàwárí lọ́dún 2003 ti ní ẹ̀yà tirẹ̀, ìyẹn ẹ̀yà Nanoarchaeota. A tún ti dá ẹ̀yà tuntun kan tí wọ́n ń pè ní Korarchaeota. O ni ẹgbẹ kekere ti awọn eya thermophilic ti ko wọpọ ti o pin awọn ẹya ara ẹrọ ti awọn mejeeji ti awọn phyla akọkọ, ṣugbọn o jẹ ibatan ti o sunmọ julọ si Crenarchaeota. Awọn eya archaea miiran ti a ṣe awari laipẹ jẹ ibatan ti o jinna si eyikeyi ninu awọn ẹgbẹ wọnyi, gẹgẹbi Archaeal Richmond Mine acidophilic nanoorganisms (ARMAN, ti o ni Micrarchaeota ati Parvarchaeota), eyiti a ṣe awari ni ọdun 2006 ati pe o jẹ diẹ ninu awọn ara ti o kere julọ ti a mọ. A ti dabaa superphylum <unk> TACK <unk> ti o pẹlu Thaumarchaeota, Aigarchaeota, Crenarchaeota, ati Korarchaeota. Ẹ̀ka yìí lè ní í ṣe pẹ̀lú ìpilẹ̀ṣẹ̀ àwọn eukaryotes. Lẹ́nu àìpẹ́ yìí, wọ́n ti sọ orúkọ ẹ̀yà Asgard tí wọ́n sì dábàá pé ó sún mọ́ eukaryote àti ẹ̀yà arabinrin TACK.  Ìbéèrè: Kí ni oríṣi méjì tó ṣe pàtàkì jù lọ?
Euryarchaeota ati Crenarchaeota