Ṣàkópọ̀ àpilẹ̀kọ náà:  Àwọn àgbẹ̀ tó kọ́kọ́ dé Yúróòpù ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́jọ [8,000] ọdún sẹ́yìn, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í lo àwọn ọ̀nà tí wọ́n ń gbà ṣe iṣẹ́ àgbẹ̀ ní ilẹ̀ Gíríìsì. Àmọ́ àwọn olùṣèwádìí sọ pé àwọn ará àríwá Yúróòpù nígbà ayé àwọn èèyàn tó ń gbé ní ìlà oòrùn ayé kọ́kọ́ kọ àṣà àgbẹ̀ tó ń tàn kálẹ̀ káàkiri àgbègbè náà. Àwọn ohun tí wọ́n ṣàwárí fi hàn pé àwọn èèyàn ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe iṣẹ́ àgbẹ̀, èyí sì mú kó ṣeé ṣe fún àwọn èèyàn láti jáwọ́ nínú wíwá oúnjẹ àti pípa ẹran bí ọ̀nà láti wà láàyè, ó sì tún yọrí sí "ìyípadà ńlá nínú ètò ọrọ̀ ajé". Àwọn ògbógi láti Ibùdó fún Ìwádìí Àgbáyé nínú Ẹ̀kọ́ Èèyàn àti Ẹ̀kọ́ Ìjìnlẹ̀ Nípa Ìbálòpọ̀ (CIRHUS) ní Ìlú New York ṣe ìwádìí lórí àwọn ohun ọ̀ṣọ́ tí wọ́n ń lò nígbà àtijọ́ (tó wà nínú àwòrán yìí) kí wọ́n lè mọ bí iṣẹ́ àgbẹ̀ ṣe gbilẹ̀. Àwọn ìràwọ̀ wọ̀nyí jẹ́ àpẹẹrẹ àwọn ohun ọ̀ṣọ́ tí àwọn ará ilẹ̀ Yúróòpù tó kọ́kọ́ jẹ́ àgbẹ̀ máa ń lò. Solange Rigaud, tó jẹ́ olùdarí ìwádìí náà, tó sì tún jẹ́ olùṣèwádìí ní Ibùdó fún Ìwádìí Àgbáyé ní Àwọn Ẹ̀ka Ìjìnlẹ̀ Èdè Ènìyàn àti Ìjọ (CIRHUS) ní New York City, sọ pé: "Ìwádìí yìí kọjá ọ̀ràn àgbẹ̀. <unk>Ó tún fi àwọn àṣà ìbílẹ̀ méjì tí ó yàtọ̀ síra hàn tí ó wáyé ní Yúróòpù ní ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọdún sẹ́yìn, pẹ̀lú àwọn agbègbè gúúsù àti àárín gbùngbùn tí wọ́n ń tẹ̀ síwájú ní ọ̀pọ̀ ọ̀nà àti àwọn agbègbè àríwá tí wọ́n ń pa àṣà ìbílẹ̀ wọn mọ́<unk>. Kí àwọn olùṣèwádìí tó lè parí èrò síbi tí wọ́n ti ń sọ̀rọ̀ yìí, wọ́n ṣàyẹ̀wò bí àwọn èèyàn ṣe máa ń lo àwọn òrùka tàbí àwọn ẹ̀gbà òrùka tí wọ́n fi ń ṣe ọ̀ṣọ́ nígbà tí nǹkan bí ẹgbẹ̀rún méje sí ẹgbẹ̀rún márùn-ún [8,000] ọdún ṣáájú Sànmánì Kristẹni. Lórí ìpìlẹ̀ àwárí oríṣiríṣi àwọn ohun ọ̀ṣọ́ tí wọ́n ṣe ní àkókò Òkúta Ìṣẹ̀ǹbáyé ní àwọn apá ibì kan ní Yúróòpù, wọ́n parí èrò sí pé àwọn ará Àríwá Yúróòpù ní àkókò Òkúta Ìṣẹ̀ǹbáyé kọ́kọ́ kọ̀ láti máa ṣe iṣẹ́ àgbẹ̀, èyí tó ti ń tàn kálẹ̀ káàkiri àgbáyé. Àpẹẹrẹ àwọn ohun ọ̀ṣọ́ tí wọ́n máa ń wọ̀ ní àwọn àwùjọ tí wọ́n ti ń wá oúnjẹ ní ilẹ̀ Yúróòpù ni wọ́n fi hàn. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ṣàwárí lẹ́nu àìpẹ́ yìí pé àwọn tó ń ṣọdẹ ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́jọ [8,000] ọdún sẹ́yìn ń bá àwọn àgbẹ̀ tó ń gbin àlìkámà ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ṣòwò, ìyẹn sì jẹ́ tipẹ́tipẹ́ ṣáájú kí ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì tó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àgbẹ̀. A gbà pé oko ti dé ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ní nǹkan bí ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta ọdún sẹ́yìn, nítorí náà àwọn ògbógi gbà pé àwọn ọdẹ àti olùkójọ tí wọ́n wà níbẹ̀ máa ń ra àlìkámà nípa ṣíṣe òwò pẹ̀lú...
Awọn amoye lati Ile-iṣẹ fun Iwadi International ni Awọn Ẹda eniyan ati Awọn imọ-jinlẹ Awujọ (CIRHUS) ni Ilu New York ṣe iwadii awọn ohun ọṣọ Neolithic. Àwọn òrùka tí wọ́n fi àgbá àti eyín ṣe ti wà láti ẹgbẹ̀rún márùn - ún sí ẹgbẹ̀rún mẹ́jọ ọdún sẹ́yìn. Àwárí àwọn ohun ọ̀ṣọ́ tí wọ́n kọ́kọ́ ṣe fi hàn pé wọ́n jọra pẹ̀lú bí iṣẹ́ àgbẹ̀ ṣe gbilẹ̀ tó. àwọn ògbógi rí i pé iṣẹ́ àgbẹ̀ yára gbilẹ̀ ní gúúsù yúróòpù ju ní àríwá lọ.