Ṣẹ̀kún gbólóhùn tó wà nísàlẹ̀ yìí: Lílo ìsapá "ìwẹ̀nùmọ́ láwùjọ" láti pa àwọn ọ̀daràn àti àwọn ènìyàn mìíràn tí a kà sí ẹni tó léwu láwùjọ ní orísun rẹ̀ lákòókò ìjọba ológun àti
ogun abẹ́lé (1954<unk>1996). Láàárín ọdún 1960 àti 1970, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹgbẹ́ ológun tí ìjọba ń darí (tí wọ́n ń pè ní "àwọn ẹgbẹ́ ikú") yọjú pẹ̀lú ète láti pa àwọn tí wọ́n fura sí pé wọ́n jẹ́ kọ́múníìsì àti àwọn ọ̀tá ìjọba mìíràn run. Àwọn ẹgbẹ́ wọ̀nyí ni MANO, NOA, CADEG, 'Ojo por Ojo' àti àwọn mìíràn. Lakoko ti a lo ni orukọ lodi si awọn ibi-afẹde oloselu, lilo "awọn ẹgbẹ iku" ti wa lati ri nipasẹ awọn ile-iṣẹ ọlọpa ti Guatemala (pataki Awọn ọlọpa ti Orilẹ-ede) bi ọpa ija ọdaràn, ni pataki lẹhin idibo ti Col. Arana Osorio ni ọdun 1970 ati "ipinlẹ ti idoti" ti o tẹle. Àpẹẹrẹ àkọ́kọ́ nípa lílo "àwọn ẹgbẹ́ ikú" lòdì sí àwọn tí kì í ṣe olóṣèlú jẹ́ ètò kan tí wọ́n ń pè ní 'Avenging Vulture', èyí tí wọ́n dìídì dìídì dojú ìjà kọ àwọn ọ̀daràn.