Wo àyọkà tó wà nísàlẹ̀ yìí, kó o sì dáhùn ìbéèrè tó wà lẹ́yìn náà ní èdè kan náà tí àyọkà náà wà:  Àkòrí: Ní ọ̀rúndún kejìdínlógún àti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kọkàndínlógún, iṣẹ́ ọnà àti ìwé tí wọ́n ń kọ ní Amẹ́ríkà wá látinú ilẹ̀ Yúróòpù. Àwọn òǹkọ̀wé bíi Nathaniel Hawthorne, Edgar Allan Poe, àti Henry David Thoreau dá ọ̀kan tó ṣàrà ọ̀tọ̀ sílẹ̀ nínú ìwé àwọn ará Amẹ́ríkà ní àárín ọ̀rúndún kọkàndínlógún. Mark Twain àti akéwì Walt Whitman jẹ́ àwọn èèyàn pàtàkì ní ìdajì kejì ọ̀rúndún náà; Emily Dickinson, tí wọn kò mọ̀ rárá nígbà ayé rẹ̀, ni wọ́n ń kà sí òǹkọ̀wé ewì pàtàkì ní Amẹ́ríkà báyìí. Iṣẹ́ tí wọ́n kà sí èyí tí ó gba àwọn apá pàtàkì nínú ìrírí àti ìwà orílẹ̀-èdè náà - bíi Moby-Dick ti Herman Melville (1851), The Adventures of Huckleberry Finn ti Twain (1885), The Great Gatsby ti F. Scott Fitzgerald (1925) àti To Kill a Mockingbird ti Harper Lee (1960) - a lè pè ní "Great American Novel". Ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà méjìlá ló ti gba Èrè Nobel nínú ìwé-ìmọ̀wé, èyí tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣe jùlọ ni Bob Dylan ní ọdún 2016. William Faulkner, Ernest Hemingway àti John Steinbeck ni wọ́n sábà máa ń pè lára àwọn òǹkọ̀wé tó ní ipa jù lọ ní ọ̀rúndún ogún. Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ni àwọn ìwé tí wọ́n ń pè ní Western àti hardboiled crime fiction ti jáde. Àwọn òǹkọ̀wé ìran Beat ṣí àwọn ọ̀nà ìwé tuntun sílẹ̀, gẹ́gẹ́ bí àwọn òǹkọ̀wé postmodernist bíi John Barth, Thomas Pynchon, àti Don DeLillo. Àwọn transcendentalists, tí Thoreau àti Ralph Waldo Emerson darí, dá ẹ̀ka ìmọ̀ ọgbọ́n orí Amẹ́ríkà àkọ́kọ́ sílẹ̀. Lẹ́yìn Ogun Abẹ́lé, Charles Sanders Peirce àti William James àti John Dewey ló di aṣáájú nínú ìdàgbàsókè èròǹgbà tí ó gbéṣẹ́. Ní ọ̀rúndún ogún, iṣẹ́ ti W. V. O. Quine àti Richard Rorty, àti Noam Chomsky lẹ́yìn náà, mú kí ìmọ̀ ọgbọ́n orí ṣe àyẹ̀wò wá sí iwájú àwọn ilé ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ọgbọ́n orí Amẹ́ríkà. John Rawls àti Robert Nozick ló mú àtúnṣe wá sí ìmọ̀ ọgbọ́n orí òṣèlú, Martha Nussbaum sì ni ẹni tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú rẹ̀ lónìí. Cornel West àti Judith Butler ti ṣe aṣáájú àṣà àgbáyé nínú ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ọgbọ́n orí Amẹ́ríkà. Àwọn onímọ̀ nípa ọrọ̀ ajé ti ilé-ẹ̀kọ́ Chicago bíi Milton Friedman, James M. Buchanan, àti Thomas Sowell ti ní ipa lórí oríṣiríṣi ẹ̀ka nínú ìmọ̀-ìjìnlẹ̀ nípa àwùjọ àti ìṣèlú.  Ìbéèrè: Òǹkọ̀wé obìnrin wo ni a kò fi bẹ́ẹ̀ mọ̀ nígbà ayé rẹ̀ ní apá ìparí ọ̀rúndún kọkàndínlógún?
Emily Dickinson