Kọ́kọ́ parí gbólóhùn yìí: Nígbà tí Charlemagne rí àǹfààní tó wà nílẹ̀ yìí, ó gbà láti lọ jagun, ó sì gba orí Òkè Pyrenees kọjá lọ́dún 778. Sulayman al-Arabi lọ síbi tí wọ́n ti ń bọlá fún Kálíkò Ńlá nítòsí ìlú Zaragoza. Àmọ́ ìlú náà, lábẹ́ ìdarí Husayn, ti àwọn ẹnubodè rẹ̀ pa, ó sì kọ̀ láti tẹrí ba. Nítorí pé kò ṣeé ṣe fún Charlemagne láti fi ipá gba ìlú náà, ó pinnu láti padà sẹ́yìn. Nígbà tí wọ́n ń padà lọ sílé, àwọn ọmọ ogun Basque gbéjà kò wọ́n, wọ́n sì pa wọ́n run ní Ogun Roncevaux Pass. Ìwé "The Song of Roland", tó jẹ́ ìtàn tó dá lórí ogun yìí lọ́nà tó ń múni ronú jinlẹ̀, ló wá di ọ̀kan lára àwọn ìwé ìtàn tó gbajúmọ̀ jù lọ ní ayé ọjọ́un. Ní nǹkan bí ọdún 788 Abd ar-Rahman I kú tí Hisham I sì jọba lẹ́yìn rẹ̀. Ní ọdún 792 Hisham kéde jihad, tí ó sì ńlọ síwájú ní ọdún 793 lòdì sí Ìjọba Asturias àti Carolingian Septimania (Gothia). Wọ́n ṣẹ́gun William ti Gellone, Count of Toulouse, nínú ogun, ṣùgbọ́n William darí ìrìn àjò kan ní ọdún tó tẹ̀ lé e ní ìhà ìlà oòrùn Pyrenees. Ìlú ńlá kan tó ń jẹ́ Barcelona di ibi táwọn ọmọ ogun Frank ń wá ní ọdún 797, nígbà tí Zeid tó jẹ́ gómìnà ibẹ̀ ṣọ̀tẹ̀ sí olú ọba Umayyad tó ń ṣàkóso ìlú Córdoba. Àwọn ọmọ ogun emir gba ìlú náà padà lọ́dún 799, ṣùgbọ́n Louis, tó jẹ́ olórí àwọn ọmọ ogun rẹ̀, sọdá àwọn òkè Pyrenees
oṣù méje gbáko ni wọ́n fi sàga ti ìlú náà títí tó fi juwọ́ sílẹ̀ ní ọdún 801.