W 1648 roku Jan Kazimierz został wybrany przez polski parlament na następcę swojego przyrodniego brata na polskim tronie. W okresie panowania ostatniego z Wasów w Rzeczpospolitej Polsko-Litwańskiej zdominowała wojna rosyjsko-polska (1654-67), a następnie wojna ze Szwecją ("Potop
"), scenę do której przygotowali dwaj poprzedni królowie Wasa. Większość Polski została zaatakowana przez armię szwedzką podczas potopu bez większej walki, ze względu na spiskowe współudział polskich i litewskich gubernatorów i szlachty. W ciągu kilku lat Rzeczpospolita zmusiła Szwedów do opuszczenia Polski, kończąc krótkotrwałe wtargnięcia i kampanie, jednak kosztem wysokiej ceny. Większość miast i miasteczek w Wspólnocie została opuszczona, splądrowana, a niektóre spalone, głównie przez wycofujące się jednostki wroga. Chociaż panowanie Jana Kazimierza jest zapamiętywane jako jedno z najbardziej katastrofalnych i być może najbardziej nieudanych w historii Polski i Rzeczpospolitej Polsko-Litwańskiej, często nazywany jest "królem wojownikiem", który walczył dzielnie, aby ocalić swój naród i swój lud.