Ilham Tohti (ur. 25 października 1969 r.) - ujgurski ekonomista skazany w Chinach na dożywocie za separatyzm. Jest głośnym zwolennikiem wdrożenia regionalnych praw autonomii w Chinach, był gospodarzem "Uyghur Online", strony internetowej założonej w 2006 roku, która omawia kwestie Ujgurów, i jest znany ze swoich badań nad stosunkami Ujgurów i Han. Ilham został wezwany z jego domu w Pekinie i zatrzymany wkrótce po
lipca 2009 r. Ürümqi zamieszki przez władze z powodu jego krytyki polityki chińskiego rządu wobec Ujgurów w Xinjiang. Ilham został uwolniony 23 sierpnia po międzynarodowej presji i potępieniu. W styczniu 2014 r. ponownie został aresztowany i po dwudniowym procesie uwięziony. Za swoją pracę w obliczu przeciwności otrzymał nagrodę PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award (2014), nagrodę Martina Ennals (2016), nagrodę Václava Havela za prawa człowieka (2019) i nagrodę Sacharowa (2019). Ilham jest postrzegany jako umiarkowany i wierzy, że Xinjiang powinien uzyskać autonomię zgodnie z zasadami demokratycznymi.