Uzupełnij następujące zdanie: Wczesna broń palna była gorsza pod względem szybkości strzału (angelski autor z epoki Tudorów spodziewa się ośmiu strzałów z angielskiego łuku długiego w czasie potrzebnym, aby "gotowy strzelec" oddał pięć strzałów z muszkietu), a François Bernier donosi, że dobrze wyszkoleni na koniach łucznicy w bitwie pod Samugarh w 1658 roku "strzelali sześć razy, zanim muszkieter mógł strzelić dwa razy". Broń palna była również bardzo podatna na wilgotną pogodę. Mieli jednak dłuższy skuteczny zasięg (do 200 jardów dla łuku długiego, do 600 jardów dla muszkietu), większą penetrację, byli niezwykle potężni w porównaniu z poprzednią przenośną bronią pociskową (arkibusy i muszkiety z XVI wieku miały od 1300 do 3000 dżuli na strzał w zależności od rozmiaru i ładunku prochu, w porównaniu do 80-100 dżuli dla typowej strzały długiego łuku lub 150-200 dżuli dla skrzyżowania), i byli taktycznie lepsze w zwykłej sytuacji strzelania żołnierzy do siebie zza przeszkód. Przeniknęli także stalową zbroję bez potrzeby rozwijania specjalnej mięśni. Wojska wyposażone w karabiny mogły więc uzyskać większą siłę ognia, a dobrze wyszkoleni łucznicy na polu bitwy stali się niepotrzebni. W tym
Bitwa pod Cerignola w 1503 roku została wygrana przez Hiszpanię głównie za pomocą broni palnej z zapałkami, co oznaczało, że po raz pierwszy duża bitwa w Europie została wygrana za pomocą broni palnej.