Paul Gratzik urodził się w Lindenhof, niedaleko Lötzen w Prusach Wschodnich (dzisiejsza Polska), jako trzecie z sześciorga dzieci robotnika rolniczego. Jego ojciec zginął w pierwszych dniach II wojny światowej. Na początku 1945 roku on, jego matka i rodzeństwo uciekli na zachód.
W wozie wozem kończącym się w Schönbergu w Mecklenburgu, w tym, co stało się wschodnim Niemczech. Po ukończeniu edukacji obowiązkowej od 1952 do 1954 roku podjął praktykę stolarską, a następnie wykonywał pracę ręczną w Ruhr, w Berlinie, Weimarze, a później w otwartej kopalni węgla brunatnego w Schlabendorf w Lausitz. W Berlinie próbował ukończyć Abitur na zajęciach wieczornych.