To masowe zagarnięcie ziemi w XIX wieku wkrótce wywołało serię powstań chłopskich w całym Meksyku "od 1840 roku do
Rewolucja meksykańska 1910". Naukowiec Florencia Mallon zaproponował, że w odpowiedzi społeczności tubylcze rozwinęły "swój własny popularny liberalizm, który uznawał instytucje i własność wspólnotową i który zdefiniował obywatelstwo w kategoriach, które nie wykluczały różnych grup kulturowych". W drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, wraz ze wzrostem rozwoju gospodarki kapitalistycznej i industrializacji, "wspólnoty tubylcze zostały zmuszone do migracji do miast" i "wielkich gospodarstw". W rezultacie wielu z nich "przyjęło hiszpański jako swój główny język i porzuciło tradycyjne poczucie tożsamości etnicznej, przekształcając swoją lojalność w narodową tożsamość, którą tworzyło państwo [meksykańskie]". W trakcie tego procesu "całe społeczności [rodzimych] zmieniły również swój język i etniczną tożsamość, z Indian na Mestizo". Odzwierciedla to statystyki tamtych czasów. Podczas gdy w 1808 r. szacowano, że Indianie i Mestizo stanowią odpowiednio 60% i 23% populacji, w 1885 r. było to 38% i 43%, a w 1921 r. było to 29% i 59%. Szacuje się, że w latach 1808-1921 około 3 milionów ludzi doświadczyło tej przemiany kulturowej i etnicznej z Indian na Mestizo, co stanowiło około 1/3 lub 1/4 całej populacji kraju w tym czasie.