Przed IV wiekiem p.n.e. Macedonia była małym królestwem poza obszarem zdominowanym przez wielkie miasta-państwa Ateny, Sparty i Teb, i krótko podporządkowane Persji Achemenidów. Podczas panowania króla Argeady Filipa II (359 <unk> 336 p.n.e.) Macedonia podbiła Grecję kontynentalną i królestwo trackich Odryzów poprzez podbój i dyplomację. Z zreformowaną armią zawierającą falangi używające szpiku "sarissa", Filip II pokonał stare potęgi Aten i Teb w bitwie pod Chaeronea w 338 r. p.n.e. Syn Filipa II, Aleksander Wielki, dowodził federacją greckich państw, osiągnął cel swego ojca, jakim było panowanie nad całą Grecją, kiedy zniszczył Tebę.
Po tym, jak miasto się zbuntowało. Podczas kolejnych podbojów Aleksander obalił imperium Achemenidów i podbił terytorium rozciągające się aż do rzeki Indu. Przez krótki okres jego imperium było najpotężniejszym na świecie - ostatecznym państwem hellenistycznym, inaugurującym przejście do nowego okresu starożytnej cywilizacji greckiej. W nowo podbitych krajach rozkwitły grecka sztuka i literatura, a postępy w dziedzinie filozofii, inżynierii i nauki rozprzestrzeniły się na większą część starożytnego świata. Szczególnie istotne były wkłady Arystotelesa, nauczyciela Aleksandra, którego pisma stały się podstawą filozofii zachodniej.