Eng vun den eelsten Erwähnungen vun de maltesesche Inselen kann an enger Lëscht vu Spenden vum Keeser Constatine I am fréien véierten Joerhonnert fonnt ginn, déi e Subventioun fir de Lateraner Baptisterium vun enger "Massa" mat Akommes vun 222 "Solidi" enthält, déi anscheinend op der Insel Gozo war. Déi éischt richteg Ernimmung vum mëttelalterleche Malta am Kontext vum Oströmische Räich gëtt awer am Procopius "Bellum Vandalicum" fonnt, deen de byzantinesche Feldzug an Nordafrika detailléiert
. De byzantinesche Generol Belisarius gëtt beschriwwen, wéi hien Malta am Joer 533 "beréiert" huet, wärend déi réimesch Expeditiounsmuecht vu Kaukana op Nordafrika segelt. Dat griichescht Verb, dat hei gebraucht gëtt, kann awer entweder "landéiert" oder "opgereegt" heeschen. An der selwechter Passage beschreift de Procopius Malta als déi, déi d'Adriatesch an d'Tyrrhenesch Mier trennt, wat weist, datt d'Inselen op enger Seegrenz geluecht hunn, déi Vandalen a byzantinesch Sphären trennt. De Passage seet net datt de Belisarius d'Inselen eruewert huet, oder datt d'Maltese Inselen scho a byzantinesche Hänn waren. Tatsächlech ass Malta net am "Synecdmus" vum Hierocles abegraff, deen eng Lëscht vu Stied detailléiert, déi dem Räich am Joer 527/8 gehéieren.