A finais de 1810, Fernando VII de España, cautivo, foi recoñecido polos tribunais de Cádiz e polas xuntas gobernantes nas Américas como un rei subordinado á soberanía popular. En acordo con isto, xurdiu un conflito militar entre os realistas e os patriotas sobre a unidade ou a independencia do imperio. Con todo, en 1814, coa derrota de Napoleón despois do tratado de Valençay, Fernando VII volveu, e cun golpe de estado, volveu a imponer o absolutismo. Fernando foi capaz de derrotar e reprimir aos liberais peninsulares, e aboliu a Constitución republicana de Cádiz, aínda que non puido derrotar aos revolucionarios, que resistiron e formaron os seus propios congresos nacionais. A armada española colapsara na guerra contra Napoleón, polo que, na práctica, estaba apoiando ás forzas expedicionarias que chegaban en pequenos grupos. En 1820 o exército español, liderado por Rafael Riego, revoltouse contra o absolutismo, restaurou o chamado Trienio Liberal, e rematou a ameaza de invasión contra o Río da Prata e Venezuela, pero non cambiou a posición de España contra o separatismo, o que provocou o colapso dos defensores do rei en América. Ao longo da década seguinte, os exércitos dos patriotas obtiveron vitorias importantes e obtiveron a independencia nos seus respectivos países. A inestabilidade política en España, sen unha armada, exército ou tesouro, convenceu a moitos hispanoamericanos da necesidade de establecer formalmente a independencia da patria. En España, un exército francés da Santa Alianza
invadiu e apoiou aos absolutistas, restaurou a Fernando VII, e ocupou España ata 1828.