A disputa sobre a autoridade dos bispos romanos alcanzou un clímax en 1054, cando Miguel I Cerulario tentou reforzar a súa posición como "Patriarca de Constantinopla", parecendo establecerse como rival do Papa León IX, xa que os Papas previamente prohibiron chamar a Constantinopla un patriarcado. A disputa rematou cando o legado do papa, o cardeal Humbert, excomulgou a Cerulario e, a cambio, Miguel excomulgou aos legados papais. O patriarca sospeitaba que a bula de excomunión, colocada no altar de Santa Sofía, fora adulterada por Argyros, o comandante do sur de Italia, que tiña unha longa controversia con Miguel I Cerulario. Aínda que isto é comúnmente visto como o "Gran Cisma", historicamente o evento fixo pouco para cambiar a relación entre Oriente e Occidente nese momento. O propio Miguel sabía que o papa era prisioneiro dos normandos no momento en que Humberto chegou, e cando Miguel foi excomulgado o papa León xa morrera, anulando a autoridade dos legados papais. Ademais, Miguel non excomulgou ao Papa, nin mesmo á Igrexa Occidental, senón só á delegación papal. Probablemente sexa máis apropiado sinalar a masacre dos latinos
de 1182 ou o saqueo de Constantinopla pola Cuarta Cruzada en 1204 como unha separación máis clara entre as dúas igrexas.