Sumaryoha ang artikulo:  Ang unang mga tawo nga nagpuyo sa Aprika duolan sa duha ka milyong tuig kanhi nagkalainlaing porma ug gidak-on, sama sa mga tawo karon, matod sa usa ka bag-ong pagtuon. Nakaplagan sa mga tigdukiduki nga ang pipila ka espisye maoy mubo - nga mosukod ug dili mokabat sa lima ka piye ang gitas-on - samtang ang uban moabot sa gitas-on nga halos unom ka piye. Ang pagtuon mao ang una sa 20 ka tuig sa pagtandi sa gidak-on sa lawas sa mga tawo nga nabuhi tali sa 1.5 milyon ug 2.5 milyon ka tuig kanhi. Ang unang mga tawo nga nagpuyo sa Aprika duolan sa duha ka milyong tuig kanhi nagkalainlaing porma ug gidak-on, sama sa mga tawo karon, matod sa usa ka bag-ong pagtuon. Kini nga hulagway nagpakita sa bukog sa <unk>Nariokotome Boy<unk> (Homo ergaster) Tulo ka espisye ang kasagarang giila nga naglibot sa Aprika niining panahona: Homo habilis, Homo rudolfensis ug Homo ergaster. Ang tigdukiduki nga si Dr. Jay Stock, gikan sa Departamento sa Arkeolohiya ug Antropolohiya sa Cambridge University, miingon: 'Kon may mangutana kanimo 'ang modernong mga tawo ba maoy unom ka piye ang gitas-on ug 70 kilos?' ikaw moingon 'ayo, ang uban mao, apan daghang tawo dili, ug ang among gisugdan sa pagpakita mao nga kining pagkalainlain nahitabo sa sayong bahin sa ebolusyon sa tawo.' Ang nutrisyon ug lokal nga mga hinungdan sa palibot lagmit nakaamot sa paghimo sa pipila ka unang mga tawo nga mas dagko kay sa uban. Ang mga eksperto nagtuo usab nga ang seksuwal nga dimorphism (matin-aw nga mga kalainan sa panagway tali sa mga lalaki ug mga babaye, sama sa gidak-on) lagmit nakahimog bahin usab. <unk>Apan, halos tanang gitun-an... grupo naglakip sa mas gagmay ug mas dagkong mga indibiduwal ug ang pagbanabana sa sekso pinasukad sa nahimulag ug piraso nga postcranial nga mga nahibilin sa unang Homo halos imposible,<unk> sila miingon diha sa pagtuon. Ang laing posibilidad, nga gihunahuna nga dili kaayo lagmit, mao nga dihay daghang espisye nga nahisakop sa tawhanong pamilya nga Homo nga nagkalainlaing panagway. Ang mga pagsukod sa mga fossil gikan sa mga dapit sa Kenya, Tanzania, Habagatang Aprika, ug Georgia sa sidlakang Uropa, nagpadayag ug dakong rehiyonal nga kalainan sa gidak-on sa unang mga tawo panahon sa kataposang Edad sa Yelo. Ang pipila ka grupo, sama niadtong nagpuyo sa Olduvai, Tanzania, mga 4.8 ka tiil lamang ang aberids nga gitas-on, samtang kadtong gikan sa rehiyon sa Koobi Fora sa Kenya...
Ang mga eksperto miugmad ug usa ka paagi sa pagkalkulo sa gitas-on ug masa sa lawas sa mga indibiduwal gikan sa gagmayng mga tipik sa fossil, nga ang pipila dili mas dako kay sa mga tudlo sa tiil. Ang mga tigdukiduki nakakaplag nga ang unang tawo nag-abot gikan sa 4 ka tiil ug 8 ka pulgada ngadto sa halos 6 ka tiil. Giingon nga ang mga katigulangan mibiya sa Aprika ingong resulta sa pag-ugmad ug mas taas nga mga bitiis. Apan kining pagtuonha nagsugyot nga tingali dunay laing nagdasig nga puwersa. Ang mga eksperto nag-ingon usab nga ang mga kahimtang sa rehiyon maoy hinungdan sa nagkalainlaing mga porma. Nagpasabot kini nga ang gidak-on sa lawas dili usa ka tinong kinaiya sa usa ka espisye. Kini ang unang pagtuon sulod sa 20 ka tuig sa pagtandi sa gidak-on sa lawas sa mga tawo nga nabuhi tali sa 1.5 ka milyong ug 2.5 ka milyong tuig kanhi.