Lengkepan kalimah di handap ieu: Ieu land grab masif dina abad ke-19 geura-giru dipicu runtuyan pemberontakan patani sakuliah Mexico "ti 1840s ka
Révolusi Méksiko taun 1910". Sarjana Florencia Mallon geus ngusulkeun yén, salaku réspon, masarakat pribumi ngembangkeun "Libéralisme populér sorangan, hiji anu ngakuan lembaga sareng harta komunal, sareng anu ngahartikeun kawarganagaraan dina istilah anu henteu ngaluarkeun kelompok budaya anu béda". Dina satengah ahir abad ka-19 jeung awal abad ka-20, kalayan tumuwuhna ékonomi kapitalis nasional jeung industrialisasi, "komunitas pribumi kapaksa hijrah ka kota" jeung "perkebunan gedé". Hasilna, loba nu jadi teu boga suku sabab "ngadopsi basa Spanyol minangka basa utama sarta ninggalkeun rasa identitas étnisna nu tradisional, ngarobah kasatiaanana ka identitas nasional nu diwangun ku nagara [Méksiko]". Dina prosés ieu, "sakabéh masarakat [Pribumi] ogé ngarobah basa, jeung identitas étnisna, ti India jadi Mestizo". Hal ieu kabuktian ku statistik jaman harita. Sedengkeun dina taun 1808, urang India jeung Mestizo diperkirakeun ngawengku 60% jeung 23% populasi masing-masing, ku 1885 ieu 38% jeung 43%, sarta ku 1921 ieu 29% jeung 59%. Ti 1808 nepi ka 1921, diperkirakeun yén kira-kira 3 juta jalma ngalaman transformasi budaya jeung étnis ieu ti India ka Mestizo, nu kira-kira 1/3rd atawa 1/4th tina sakabéh populasi nagara dina waktu éta.