Fenoy ity fehezanteny manaraka ity: Nanaiky hanao dia i Charlemagne, ka niampita ny Tendrombohitra Pyrénées tamin'ny 778. Nomen'i Sulayman al-Arabi voninahitra i Charlemagne, tany akaikin'ny tanànan'i Zaragoza. Na izany aza, ny tanàna, teo ambany fitarihan'i Husayn, dia nanidy ny vavahadiny ary nandà ny hanaiky. Tsy nahavita naka an'ilay tanàna tamin'ny heriny i Charlemagne, ka nanapa-kevitra ny hihemotra. Teny an-dàlana nody, dia notafihan'ny tafika baska sy noravan'izy ireo tao amin'ny ady tao Roncevaux Pass ny tobin'ny tafika. Lasa anisan'ny tantara malaza indrindra tamin'ny Moyen Âge ny "Hiran'i Roland", tantara feno fitiavana momba io ady io. Tamin'ny taona 788 teo ho eo dia maty i Abd ar-Rahman I ary nasandratr'i Hisham I. Tamin'ny taona 792 dia nanambara ny jihad i Hisham, nandroso tamin'ny taona 793 nanohitra ny Fanjakan'i Asturias sy ny Septimania Carolingian (Gothia). Resin'izy ireo i William avy any Gellone, kaontin'i Toulouse, tamin'ny ady, saingy i William no nitarika ny fitetezam-paritra tamin'ny taona manaraka nanerana ny atsinanan'i Pyrénées. Tanàna lehibe i Barcelone, ka lasa lasibatry ny Franka tamin'ny 797, rehefa nikomy tamin'ny emiran'i Córdoba avy amin'ny Omeyyades i Zeid governora tao. Tafika iray avy amin'ny emir no nahavita naka azy indray tamin'ny taona 799, saingy i Louis, teo an-dohan'ny tafika iray, no niampita ny Pyrénées ary
nanodidina ny tanàna nandritra ny fito volana izy ireo mandra-pialan'ny tanàna tamin'ny taona 801.