Jereo ny andalan-tsoratra eto ambany ary avy eo valio ny fanontaniana manaraka amin'ny fiteny mitovy amin'ny andalan-tsoratra:  Tantara: Tsy nomena fandevenana ara-dalàna ny olona iray namono tena tany Atena fahiny, raha tsy nahazo alalana avy amin'ny fanjakana. Nalevina irery tany ivelan'ny tanàna ilay olona, tsy nisy vato na tsangambato. Na izany aza, noheverina ho fomba azo ekena hiatrehana ny faharesena ara-tafika izany. Tany Roma fahiny, na dia navela tamin'ny voalohany aza ny famonoan-tena, dia noheverina ho heloka bevava natao tamin'ny fanjakana izy io tatỳ aoriana noho ny vidiny ara-toekarena. Nanameloka ny karazana famonoan-tena rehetra i Aristote, fa i Platon kosa tsy nitovy hevitra. Tany Roma, ny antony sasany namonoan-tena dia ny fahafatesana an-tsitrapo tamin'ny ady tamin'ny gladiatera, ny fahatsapana ho meloka noho ny namono olona, ny famonjena ny ain'ny hafa, vokatry ny fisaonana, ny henatra noho ny fanolanana, ary ny fandosirana amin'ny toe-javatra tsy zaka toy ny fijaliana ara-batana, ny faharesen'ny miaramila, na ny fanenjehana mpanao heloka bevava. Ny famonoan-tena dia noheverina ho fahotana tany Eoropa Kristiana ary nohelohina tao amin'ny Filankevitry Arles (452) ho asan'ny devoly. Nandritra ny Moyen Âge, dia niady hevitra lava be ny Fiangonana momba ny fotoana mety hamonoan-tena ny faniriana ho maritiora, toy ny tamin'ireo maritioran'i Córdoba. Na teo aza ireo fifandirana ireo sy ny didim-pitsarana ofisialy tsindraindray, dia mbola tsy voafaritra tsara ny foto-pampianaran'ny Katolika momba ny famonoan-tena, raha tsy tamin'ny faramparan'ny taonjato faha-17. Tena henjana tokoa ny lalàna momba ny heloka bevava navoakan'i Louis XIV, mpanjaka frantsay, tamin'ny 1670, na dia tamin'izany fotoana izany aza: Notaritaritin'ny olona teny an-dalambe ny fatin'ilay olona maty, ary avy eo nahantona na natsipy teny amin'ny fako. Fanampin'izany, ny fananana rehetra an'ilay olona dia nalain'ny olona. Nanomboka niova tsikelikely ny fihetsika manoloana ny famonoan-tena nandritra ny Renaissance. Ny sanganasan'i John Donne Biathanatos dia ahitana ny iray amin'ireo fiarovana maoderina voalohany amin'ny famonoan-tena, mitondra porofo avy amin'ny fitondran-tenan'ny tarehimarika ara-Baiboly, toa an'i Jesosy, Samsona ary Saoly, ary manolotra tohan-kevitra mifototra amin'ny antony sy ny natiora hanasaziana ny famonoan-tena amin'ny toe-javatra sasany. Ny fanamasinana ny fiarahamonina izay nanomboka nandritra ny The Enlightenment dia nanontany ny fihetsika ara-pivavahana nentim-paharazana manoloana ny famonoan-tena ary nitondra fomba fijery maoderina kokoa amin'ny olana. Nolavin'i David Hume izany...  Fanontaniana: Nahoana no voarara ny famonoan-tena?
fandaniana ara-toekarena