Fenoy ity fehezanteny manaraka ity: Te hanangana fanjakana mahaleo tena ny Filipiana, tamin'ny 12 Jona 1898, satria nanampy ny tafika amerikanina hiady tamin'ny Espaniola. Tamin'ny taona 1899, nipoaka ny ady teo amin'ireo Filipiana nasionalista sy Etazonia; naharitra efa ho dimy ambin'ny folo taona i Etazonia vao nahavita namehy tanteraka ny
fikomiana. Nandefa miaramila 70.000 i Etazonia ary niaritra fahavoazana an'arivony. Na izany aza, betsaka kokoa noho ny Amerikana ny isan'ny maty tamin'ny mpikomy Filipiana. Ny ankamaroan'ireo maty tamin'ny ady dia olon-tsotra maty indrindra noho ny aretina.