Fintino ny lahatsoratra:  (CNN) Amy Afalava dia Amerikanina tsy mivadika sy veterana voaravaka. Teraka tao Samoa Amerikanina izy, izay faritanin'i Etazonia nanomboka tamin'ny taona 1900. Voafehin'ny lalàna Amerikana izy nandritra ny fiainany manontolo ary mihevitra fa tokony ho olom-pirenena izy. Hiombon-kevitra amin'izany ny Lalàmpanorenana. Milaza ny Fanitsiana Fahefatra ambin'ny folo fa "Ny olona rehetra teraka... any Etazonia, ary iharan'ny fahefany, dia olom-pirenen'i Etazonia". Na izany aza, nolavina ny zon'i Afalava hifidy satria ny governemanta federaly dia manamafy fa tsy olom-pirenena izy. Ahoana no ahafahan'ny Amerikanina teraka tao amin'ny tanin'i Etazonia, amin'izao taonjato faha-21 izao, nolavina ny zon'ny zom-pirenena? Io tsy rariny io no manimba ny fankalazana vao haingana ny faha-115 taonan'ny fanapahan-kevitr'i Samoa Amerikanina hanatevin-daharana an'i Etazonia. Fahadisoana izay tadiavin'i Afalava sy ireo Samoana Amerikana hafa ankehitriny ny hanitsiana izany amin'ny alalan'ny fitoriana federaly eo anoloan'ny Fitsarana ao D.C. Mety ho tonga amin'ny fotoana rehetra ny fanapahan-kevitra. Hatramin'ny niorenan'i Etazonia, dia nanaraka ny fitsipika hoe olom-pirenena amerikanina ireo teraka tao amin'ny tanin'i Etazonia. Ny fitsipika dia tsy mahalala loko, kanefa ny hany faningana izay nambaran'ny Fitsarana Tampony dia tsy izany. Ny raharaha Dred Scott malaza ratsy dia nanamarina ny fanandevozana satria nanambara fa ny Afrikana-Amerikana afaka dia "tsy manana zo izay tsy maintsy hajain'ny fotsy hoditra". Na dia Amerikana aza izy ireo, dia tsy olom-pirenena araka ny Lalàmpanorenana. Ady an-trano taty aoriana, ny Fanitsiana faha-14 dia nampihemotra ny didy tamin'ny raharaha Dred Scott. Ankehitriny, ny raharaha Dred Scott dia heverina ho iray amin'ireo fanapahan-kevitra ratsy indrindra teo amin'ny tantaran'ny Fitsarana Tampony. Tsy nifarana teo anefa ny fanavakavahana noho ny firazanana. Nandeha sambo nankany New York ny vehivavy iray avy any Porto Rico, atao hoe Isabel Gonzalez, tamin'ny 1904. Noheveriny fa olom-pirenena amerikanina izy, satria faritanin'i Etazonia i Porto Rico. Saingy nolazain'ny manam-pahefana tao amin'ny Nosy Ellis fa vahiny tsy tiana izy ka tsy navelany hiditra tao amin'ny tanibe. Nampangain'izy ireo izy, ary nanantena fa hahazo didim-pitsarana tsara. Na izany aza, mbola mpanavakava-bolonkoditra ihany ny Fitsarana Tampony izay nihaino ny raharaha Gonzalez. Tamin'ny taona teo aloha, ohatra, dia navelany...
Emy Afalava dia Amerikanina tsy mivadika sady efa tranainy nahazo mari-boninahitra; Samoana Amerikana ihany koa izy. Sam Erman sy Nathan Perl-Rosenthal: mahamenatra ny tsy fanomezana azy sy ny hafa tahaka azy ny zom-pirenena.