Jereo ny andalan-tsoratra eto ambany ary avy eo valio ny fanontaniana manaraka amin'ny fiteny mitovy amin'ny andalan-tsoratra:  Passage: Ny teôria momba ny fifandonana amin'ny planeta madinika, izay nentin'i Walter Alvarez sy ny mpiara-miasa aminy tamin'ny 1980, dia mampifandray ny fisehoan-javatra famonoana tamin'ny faran'ny vanim-potoana Cretaceous tamin'ny fiantraikan'ny bolide teo amin'ny 66 tapitrisa taona lasa izay. Alvarez et al. dia nanolo-kevitra fa ny fitomboan'ny haavon'ny iridium tampoka, voarakitra manerana an'izao tontolo izao ao amin'ny vatolampy vatolampy, dia porofo mivantana amin'ny fiantraikany. Ny ankamaroan'ny porofo ankehitriny dia milaza fa nisy balafomanga 5 ka hatramin'ny 15 kilometatra (3.1 ka hatramin'ny 9.3 kilaometatra) nitifitra teo akaikin'ny saikinosy Yucatán (ao atsimo atsinanan'i Meksika), namorona ny vava volkano Chicxulub 180 km (110 mi) ary niteraka ny famonoana faobe. Tsy azon'ny mpahay siansa antoka raha niroborobo na nihena ny dinôzôro talohan'ny fifandonana. Misy mpahay siansa milaza fa ny fiantraikan'ny meteorite no nahatonga ny fihenan'ny hafanan'ny atmosfera eto an-tany nandritra ny fotoana ela sy tsy ara-boajanahary, raha ny hafa kosa milaza fa mety ho namorona onjam-pahavaratra tsy mahazatra izany. Ny marimaritra iraisana eo amin'ireo mpahay siansa izay manohana io teoria io dia ny fiantraikany dia niteraka famonoana mivantana (amin'ny alàlan'ny hafanana avy amin'ny fiantraikan'ny meteorite) ary koa amin'ny fomba tsy mivantana (amin'ny alàlan'ny fihenan'ny hafanana eran-tany izay nateraky ny zavatra navoaka avy amin'ny crate impact izay taratry ny taratra mafana avy amin'ny masoandro). Na dia tsy azo tsapain-tanana avy amin'ny rakitsoratry ny fôsily aza ny hafainganam-pandehan'ny famonoana, dia milaza ireo modely isan-karazany fa tena haingana dia haingana ny famonoana, ka ora vitsy monja fa tsy taona maro.  Fanontaniana: Mety ho vokatry ny fiantraikan'ny zavatra nitranga tamin'ny toerana inona no nahatonga ny famonoana ny dinôzôro?
Saikinosy Yucatán