Jereo ny andalan-tsoratra eto ambany ary avy eo valio ny fanontaniana manaraka amin'ny fiteny mitovy amin'ny andalan-tsoratra:  Teny: Avy amin'ny fiteny malezianina sy polinezianina ny teny malagasy, ary ampiasaina eran'ilay nosy. Ireo tenim-paritra maro amin'ny teny malagasy, izay azo takarina amin'ny ankapobeny, dia azo sokajiana ho iray amin'ireo zana-tarika roa: ny malagasy atsinanana, izay tenenina eny amin'ny ala sy ny havoana atsinanana, anisan'izany ny tenim-paritra Merina ao Antananarivo, ary ny malagasy andrefana, izay tenenina manerana ny lemaka amoron-tsiraka andrefana. Ny teny frantsay no lasa fiteny ofisialy nandritra ny vanim-potoana fanjanahantany, rehefa teo ambany fahefan'i Frantsa i Madagasikara. Ao amin'ny Lalàm-panorenam-pirenena voalohany tamin'ny taona 1958, nomena anarana ho fiteny ofisialin'ny Repoblika Malagasy ny Malagasy sy ny Frantsay. Firenena miteny frantsay i Madagasikara, ary ny teny frantsay no tena ampiasaina ho fiteny faharoa eo amin'ny mponina nahita fianarana sy ampiasaina amin'ny fifandraisana iraisam-pirenena. Tsy misy fiteny ofisialy voarakitra ao amin'ny Lalàm-panorenana tamin'ny 1992, na dia voatondro ho fiteny nasionaly aza ny teny malagasy. Na izany aza, maro ireo loharanom-baovao no mbola nilaza fa ny Malagasy sy ny Frantsay no fiteny ofisialy, ka nahatonga ny olom-pirenena iray hanomboka ny raharaha ara-pitsarana amin'ny fanjakana tamin'ny Aprily 2000, tamin'ny filazana fa tsy mifanaraka amin'ny lalàmpanorenana ny famoahana ireo antontan-taratasy ofisialy amin'ny teny Frantsay ihany. Nanamarika ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana tao amin'ny fanapahan-keviny fa, raha tsy misy ny lalàna momba ny fiteny, ny teny frantsay dia mbola manana ny toetoetran'ny fiteny ofisialy. Tao amin'ny Lalàmpanorenana tamin'ny taona 2007, ny Malagasy no mbola teny nasionalin'ny firenena raha nampidirina indray kosa ny fiteny ofisialy: Malagasy, Frantsay, ary Anglisy. Nesorina ho fiteny ofisialy tao amin'ny lalàmpanorenana nankatoavin'ny mpifidy tamin'ny fitsapan-kevi-bahoaka tamin'ny Novambra 2010 ny teny Anglisy. Tsy eken'ny mpanohitra ara-politika ny vokatry ny fitsapankevi-bahoaka, sy ny vokany ho an'ny politikan'ny fiteny ofisialy sy nasionaly, izay mitanisa ny tsy fisian'ny mangarahara sy ny fampidirana amin'ny fomba nandrafetan'ny Fahefana Ambony Tetezamita ny fifidianana.  Fanontaniana: Oviana no nanomboka ny raharaha momba ny olom-pirenena?
Aprily 2000