Soo koob maqaalka:  laga yaabee inaysan ka jawaabin nolosha, Aduunka iyo wax walbo, laakin markii Large Hadron Collider ee CERN ee Geneva dib loo bilaabo bishan, fiisikistooyinka walxaha yaryar waxay qorsheynayaan inay su'aashan siiyaan sida ugu fiican ee ay u arkaan. Markii ugu danbayntii la helay Qaybtii Higgs-ka ee 2013-kii Qaybta asaasiga ah ee furtay sirtii ugu qotada dheerayd ee Caalamka ka qarsoon yahay Cilmi-baadhayaashu waxay haatan raadinayaan walxaha mugdiga ah Mashiinkan weyn ee loo yaqaano LHC (Large Hadron Collider) oo ah mashiin walxaha jabsada oo ku yaal meel u dhaxaysa soohdinta Swiserland iyo Faransiiska ayaa waxa uu ku shaqeeyaa makiinado cusub oo xoog badan iyo qalab silig ah ku shaqeeya waxaana la rajaynayaa in uu kicin doono iftiin ku saabsan waxyaabaha qarsoon ee koonkan ka jira "Higgs wuxuu ahaa qaybtii ugu dambeysay ee jigsaw ee waxa aan ugu yeerno Qaabka caadiga ah ee fiisikiska walxaha", Dr. Mike Lamont, hogaamiyaha kooxda hawlgallada ee xarunta, ayaa u sheegay CNN. "Laakiin waxaan ognahay in qaabkani uusan dhameystirneyn". Waxyaabaha aan ognahay ee banaanka ku jira-- laakiin aan weli fahmin-- waa maaddada mugdiga ah. "Waxaa jira aragtiyo fara badan oo ku saabsan cilmiga xiddigaha kuwaas oo xaqiijinaya in waxyaabahan jira, sidaas darteed tani waa mid ka mid ah waxyaabaha aan rajeyneyno inay soo bixi doonto". Waxyaabaha mugdiga ah hada waa mala-awaal. waa nooc ka mid ah walxaha aan la arki karin laakiin jiritaankooda waxaa lagu ogaan karaa saameynta culeyskooda ay ku leeyihiin walxaha la arki karo, shucaaca, iyo waliba dhismaha caalamka. Khubarada Physics-ka waxay aaminsanyihiin in walxaha aan la arki karin ay ka kooban yihiin boqolkiiba 85 walxaha ku jira caalamka Walxaha caadiga ah, ee aan ku jirno sida xiddigaha, meerayaasha, iyo waxyaabaha kale ee la taaban karo ee kownka, waxay ka kooban yihiin 4 boqolkiiba cufnaanta iyo tamarta caalamka ee aynu garanayno. si kale hadii loo dhigo, qeybta ugu badan ee xaqiiqada ayaa wali naga maqan Khubarada cilmiga Physical Physics-ka ayaa shaki la'aan noqon doona kuwa fadhiga ku jira marka qalabka cusub ee wax garaacaya la bilaabo bishaan, inkastoo ay qaadan karto bilooyin in xogta la soo saaro. "Waxaa jira tiro aragtiyo ah oo ku siinaya maaddada mugdiga ah...
LHC, oo ah 27km (17 mile) xawaareye walxaha, ayaa diyaar u ah inuu mar kale shido kadib laba sano oo casriyeyn ah. ka dib markii ay heleen Higgs boson sanadkii 2013 kii, waxay heleen walxaha mugdiga ah. Waxyaabaha mugdiga ah waligood lama arag, laakiin waxay ka kooban yihiin ku dhowaad boqolkiiba 85 dhammaan waxyaabaha ku jira caalamka.