Soo koob maqaalka:  Waxaa jira caado caalami ah oo ku salaysan diimaha kala duwan ee aduunka taasoo ah in kuwa aan raacin diinta ay yihiin dad qalaad. Hase yeeshee baadhitaano cusub ayaa waxay hadda caqabad ku noqdeen fikradii caadiga ahayd ee ahayd in aaminsanaanta ilaah awood badan oo wax xukumo ay lagama maarmaan u tahay abuurista ilbaxnimooyin waaweyn, oo isku dhafan. Cilmi-baadhayaashu waxay ogaadeen in aaminsanaanta ilaahyada sare ay badanaa soo ifbaxday kadib markii bulshooyin adag ay horay u sameeyeen. Madaxa dhagaxa ah ee Easter Island (kor ku xusan) waxaa loo malaynayaa qaar ka mid ah inay matalaan awoowayaasha dadka ku nool halkaas waxayna noqon karaan tusaale ah halka nidaamka caqiidada uu gacan ka geystay soo bixitaanka bulsho adag. saynisyahannadu waxay barteen horumarka diinta iyo dhaqamada jasiiradaha Pacific ee ka kooban Austronesia. Waxay baareen 96 dhaqamood oo Austronesian ah - oo ay ku jiraan kuwa Fiji, Tonga, Hawaii iyo Samoa - oo aan xiriir la lahayn diimaha Abrahamic sida Masiixiyadda iyo Islaamka. Waxay inta badan qeyb muhiim ah ka yihiin sheekooyinka kitaabiga ah, laakiin waxay u muuqataa in daadad, abaaro iyo cudurro ay sidoo kale gacan ka geysteen bilowga aaminsanaanta ilaahyada qaar meesha ugu horeysa. Cilmi baadhayaal ka tirsan jaamacadda North Carolina State University waxay ogaadeen in aaminsanaanta ilaahyada awooda badan ee akhlaaqiyaadka abuura ay soo ifbaxdo xilliyada adag ee taariikhda aadanaha. Waxay ku andacoodaan in aaminsanaanta ilaahaas sarreeya ay dadka ka caawiso inay bulshada dhexdeeda ku noolaadaan xeerar akhlaaqeed oo loo baahan yahay markay ku nool yihiin deegaan adag ama waqtiyo adag. Cilmi baadhayaashu waxay falanqeyn ku sameeyeen asalka 583 urur diimeed oo dunida ku kala nool. Waxay is barbardhigeen xogta cimilada, roobabka iyo koritaanka dhirta ee degaan kasta si ay u dhisaan sawir taariikhi ah oo ku saabsan xaaladaha bulsho kasta ay ku nooshahay. Waxyaabaha la helay waxay naga caawin karaan inaan fahamno sida diimaha sida Kirishtaanka, Yahuuda iyo Islaamka ay u soo baxeen iyo sababta sheekooyinka dhibaatadu ay door muhiim ah ugu leeyihiin. Dr. Joseph Watts, oo ah khabiir ku takhasusay isbedelka dhaqanka ee Jaamacadda Auckland ee New Zealand, ayaa yiri: "Waxaan ka helnay 22 xaaladood oo siyaasadeed oo aad u adag oo ku baahsan gobollada taariikhiga ah iyo juquraafi ahaan fog ee...
Saynisyahano ka tirsan jaamacada Auckland ayaa daraasad ku sameeyay 97 dhaqan oo ka tirsan jasiiradaha Pacific. rumeynta ilaaha awooda badan lagama helin saameyn ku dhisan ilbaxnimo. Diimaha raacay ilaahyada sare waxay soo baxeen ka dib bulshooyin adag. Taa badalkeed, aaminsanaanta ruuxa awooda badan iyo aargudasho waxay keentay dhaqamo horumarsan.