Soo koob maqaalka:  saraakiisha CDC waxay gaareen xarunta cilmi baarista ee Louisiana si ay isugu dayaan inay ogaadaan sida ugu yaraan todobo daanyeer ay ugu soo gaareen bakteeriyada dilaaga ah ee loo isticmaalo hubka bayoolojiga. Saddex ka mid ah daanyeerada ayaa la sheegay in la dilay ka dib markii ay muujiyeen astaamaha bakteeriyada, Burkholderia pseudomallei, oo lagu baranayay shaybaar ammaan ah oo ku yaal qayb kale oo ka mid ah 500-acre Tulane National Primate Research Center, USA Today ayaa soo warisay. Inkasta oo ay jiraan baaritaano adag oo ay sameeyeen saraakiisha, haddana lama oga sababta keentay faafitaanka cudurka. Su'aalo ayaa sidoo kale ka taagan inta ay le'eg tahay bakteeriyada, oo inta badan laga helo koonfur-bari Aasiya iyo waqooyi-bari Australia, ayaa ku faafay agagaarka dhismaha iyo aagagga ku xeeran. Walaac: Daanyeerada ku nool Tulane National Primate Research Center ee Louisiana ayaa lasoo bandhigay bakteeriyada dilaaga ah dayrtii la soo dhaafay - laakiin masuuliyiinta weli ma oga sida ama sababta ay u dhacday. Gaaritaanka: Waxa walwal leh, xarunta waxay u dhowdahay webi (bidix sare), guryo iyo iskuul. Inkastoo aysan jirin wax calaamado ah oo muujinaya in meelaha ku xeeran ay bakteeriyadu ku faaftay, haddana baaritaanno dheeraad ah ayaa loo baahan yahay. Xayawaanku waxay ku gudbiyaan kaadida iyo saxarada - iyagoo ku sumoobi kara dhulka iyo biyaha ku xeeran - dadka kalena waxay ku qaadi karaan cudurka iyagoo si toos ah ula xiriira meelaha ay ku sumoobeen. Bakteeriyadu ma keeni karto cudur ilaa maalmo ama sanado ka dib marka ay ku dhacdo, laakiin cudurku wuxuu noqon karaa mid dilaa ah bini'aadamka iyo xayawaanka. Daanyeeradaasi, rhesus macaques, waxay heysteen meel bannaan oo weyn oo ay ku noolaayeen ayagoo ku jira qafis, halkaas oo ay ku noolyihiin 4,000 oo daanyeer. Illaa iyo hadda lama oga in bakteeriyadu ay ku dhex noolaadeen qafisyada. Waxaa taas ka sii daraneysa, xarunta cilmi baaristu waxay u jirtaa iskuul ilaa 800 mitir u jirta, agagaarkana waxaa ku yaal guryo. Wax yar uun ka danbeeya xarunta, waxaa jira webi, kaas oo u sii jeeda harada ay ku hareereysan yihiin xayawaanada duurjoogta ah. xayawaankaas waxaa lagu daweeyay isbitaalka xoolaha ee xarunta isla waqtigaas dayrta ee la soo dhaafay, taasoo keentay in la qiyaaso in ay ku dhaawacmeen halkaas. Cudurka: Ugu yaraan toddobo macaques rhesus (sawirka faylka) ayaa muujiyay calaamadaha soo gaadhista cudurka saddex kalena way dhinteen. Waxaa laga yaabaa...
Ugu yaraan todobo macaques oo ka tirsan xarunta cilmi baarista ee Tulane ayaa la ogaaday inay ku dhaawacmeen bakteeriyada halista ah. waxaa lasoo bandhigay xataa xili bacteriyahan lagu baaray shaybaar la ilaaliyay qeyb kale oo ka mid ah xarunta cilmi baadhista ee 500-acre. Baadhitaano hore ayaa muujinaya in uusan ku faafin deegaanada ku xeeran - oo ay ku jiraan iskuul iyo guryo - laakiin baaritaano dheeraad ah ayaa loo baahan yahay. Bakteeriyada halista ah ee Burkholderia pseudomallei, lagama helo Mareykanka waxaana lagu qaadi karaa iyada oo lala xiriirinayo meelaha wasakhaysan.