Soo koob maqaalka:  Kumanaan sano ayaa laga joogaa tan iyo markii ay biniaadamku xukunka ku qabsadeen dabeecadda, welina way ina faanaan. Laakiin cilmi baare sare ayaa sheegaya in aan nafteena siino amaan aad u badan-- maxaa yeelay waxaa na caawiyay saaxibadeena ugu da'da weyn. Dadku waxay ku xidhnaayeen eey ilaa 40,000 ka hor, sida la sheegay, taasina waxay na siisay fursad aan ugaarsano taasina waxay keentay in la dabar gooyo kooxihii la tartamayay ee reer Neandertal. Saaxiibka ugu fiican ee aadanaha: Sawir gacmeed hore oo laga sameeyay Liibiya oo ay ku jiraan eeyaha oo ka daba ordaya deerada buuraha Akakus. aragti cusub ayaa sheegeysa in dadku ay la midoobeen awoowayaashii eyda guriga ku noolaa waqti aad uga horeeya intii la filayay. Ka tag: In kasta oo aadanaha hore ay ku ugaarsan jireen yeeyada, Neanderthal-kii ay ku tartami jireen ee Yurub waxay sii wadeen adeegsiga qalabkii hore iyadoon wax caawimaad ah laga helin, sida uu sheegayo aqoonyahanka cilmiga aadanaha Dr Pat Shipman (muuqaalka farshaxanka) Aragtida muranka leh ayaa lagu soo bandhigay buug cusub oo uu qoray aqoonyahanka cilmiga aadanaha ee Pat Shipman oo ka tirsan Jaamacadda Gobolka Pennsylvania. Waxay caqabad ku noqotay aragtida cilmiga sayniska ee ah in yeeyda la daweeyay 10,000 oo sano ka hor, kadib markii aadamuhu horey ugu xoog badnaaday yurub. Ma jiro wax la mid ah: aragtidu waxay sheegeysaa in Neanderthals (Moodeelka sawirka) aysan la jaan qaadi karin farsamada ugaarsiga. Taa badalkeedana, waxay tiri dadku waxay bilaabeen inay xakameeyaan ama tarmaan yeeyada-- taasoo keentay xayawaanka rabaayada ah ee aan maanta naqaano-- wax yar kadib markay ka yimaadeen qaarada Afrika ilaa 70,000 oo sano kahor. Waqtigaas, qaraabadeenii ugu dhawaa ee hidda-wadaagta badnaa ee Neandertal-ka waxay ahaayeen kuwa ugu xooga badan Yurub, waxayna ku dagaalameen badbaado ayagoo ugaarsanaya xayawaan sida Mammoths-ka iyagoo adeegsanaya qalab aad u qurux badan. laakin waxyar kadib, noocyadii la tartamay way dabar go'een, ayagoo uga tagay dariiqa saxda ah ee Homo Sapiens kaasoo noqday bini'aadamka maanta. Aragtiyaha adag ee ka soo horjeeda dabar go'kooda waxaa ka mid ah in Neanderthals, sida Mammoths-ka dhogorta leh, aysan awoodin inay la qabsadaan isbedelka cimilada ee xilligii barafka ee ugu dambeeyay ama in dadku ay ahaayeen ugaarsadayaal wanaagsan. Dr. Shipman, si kastaba ha ahaatee, wuxuu u sheegay The Observer: 'Waxaan sameynay xulafada yeyda taasina waxay noqon laheyd dhamaadka Neanderthal. 'Eeyadii hore ee yeeyada waxay raad raaci jireen oo dhibaateyn jireen...
Neanderthals-kii waa la dabar gooyay ka dib markii aadamihii hore ay ka yimaadeen Afrika. saynisyahannadu way ka soo horjeedaan sababta - laakiin khabiirada cilmiga aadanaha ee ugu sareeya ayaa laga yaabaa inay jawaabta hayaan. Dr. Pat Shipman wuxuu yiri waxaan la wadaagnay yeeyada si wada jir ah. Lo'du waxay qabsadaan hilibka, dadkuna waxay dilaan, hilibka kadibna wey wadaagaan. Neanderthals-kii markaa ma aysan la socon karin xeeladaha ugaarsiga aadanaha ee sarreeya.