Soo koob maqaalka:  Way adagtahay in la fahmo sida uu u shaqeeyo maskaxda aadanaha, waayo waxaa ku jira 86 bilyan oo unug oo neerfaha ah, taasina waxay la yaab ku noqotay saynisyahannadii tan iyo markii uu Plato oo ahaa falsafad Giriig ah isku dayay inuu fahmo sida uu u shaqeeyo. Hada cilmi baarayaashu waxay ku andacoodaan in maskaxdeenu ay tahay mid aad uga fudud sidii hore loo rumeysanayay - waxayna u baahdeen baaritaano lagu sameeyay badaha si loo ogaado. Neuroscientists ka tirsan jaamacada Manchester iyo jaamacada Rosalind Franklin ee Chicago waxay baaritaano ku sameeyeen maskaxda ka socota xuubka marka ay socdaan. Cilmi baadhayaashu waxay baareen maskaxda kalluunka badda ee Aplysia (sawirka kore), kaas oo leh qiyaastii 18,000 oo unug oo neerfaha ah. Xitaa inkastoo maskaxdoodu ay aad uga yaryihiin kuwa aynu qabano, haddana waxay leeyihiin qaab dhismeed isku mid ah oo ay leeyihiin noolaha kale ee sarreeya, halka dareemayaasha dareemkoodu ay aad u weynaadaan si fududna waa loo arki karaa. Waxay ogaadeen in halkii ay ka abuuri lahaayeen fariimo jahawareer ah sida kuwa ka soo baxa sawirada maskaxda aadanaha, waxay awoodeen in ay arkaan unugyada dareemayaasha oo u dhaqma sida kooxo. Cilmi baadhayaashu waxay sheegeen in xusuusta ay tahay mid ka mid ah sababaha ugu waaweyn ee aynu u illownay. cilmi baadhistan cusub waxay awood u yeelatay inay soo aragto nuucyada dareemayaasha ee ku saabsan xasuusta taasoo kala soocaysa qaababka firfircoonida maskaxda ee ka dhalan karta marka la eego sawirka silsilad, tusaale ahaan, sawirka Marilyn Monroe. Daraasadani waxay cadeysay in dib u soo celinta la rabo ay ka baxsantahay dib u soo nooleynta xasuusta; xaqiiqdii waxay nagu hogaamineysaa in aan hilmaano khibradaha kale ee tartamaya kuwaas oo faragalinaya dib u soo celinta. Daraasadan oo ay sameeyeen jaamacadda Birmingham iyo MRC Cognition and Brain Sciences Unit ee Cambridge ayaa ah tii ugu horeysay ee lagu aqoonsado habka 'xusuusta la qabsiga' ee maskaxda aadanaha. Daraasadii sawirka maskaxdu waxay ogaatay in xasuusteenu ay si firfircoon u badaleyso qaybaha waqtigeenii hore ee la heli karo. waxay ogaadeen in kooxdaan ay u dhexeeyaan qaab dhismeedyo dhowr ah saynisyahannadu waxay dhahaan qaab isku mid ah ayaa ka jira maskaxda noolaha kale, oo ay ku jiraan bini'aadamka, laakiin waxay ku badan yihiin malaayiin jeer. Dr. Mark Humphries, oo ka tirsan Golaha Cilmi-baarista Caafimaadka ee Jaamacadda Manchester oo ku lug lahaa cilmi-baarista,...
Saynisyahano ka tirsan jaamacadda Manchester ayaa daraasad ku sameeyay maskaxda kalluunka badda ee loo yaqaano Apylsia. Waxay sameeyeen khariidado u sahlaya inay eegaan shabakadaha neerfaha ee ku yaalla maskaxda. Maskaxda xayawaanka badaha waxay la wadaagtaa qaab dhismeedka adag ee noolaha sare. Waxay heleen unugyo dareemeyaal ah oo sameysmay kooxo kuwaas oo loo dhigay sida dusha sare ee maskaxda. Natiijooyinka la helay waxay muujinayaan in maskaxdu ay u abaabulan tahay si ka yar sida la rumeysan yahay. Cilmi baadhayaashu waxay sheegayaan in ay ka caawin karto inay ogaadaan sida uu u shaqeeyo maskaxda aadanaha.