Soo koob maqaalka:  Saynisyahan ayaa sheegey in awoowayaashii hore ee aadanaha laga yaabo in ay lahaayeen faraha. Nooleyaashii ku noolaa badaha 635 ilaa 541 milyan oo sano kahor, kaasoo aadamuhu iyo xayawaanada kale ay ka soo baxeen, waxay u badan tahay inay lahaayeen xubno jilicsan iyo habdhismeed dareeme oo adag. waxay u muuqataa in ay sabab u tahay aragti kale oo sheegaysa in awoowayaasheen ay ahaayeen kuwo aad u fudud, oo u ekaa dixiriga. saynisyahan ruush ah ayaa sheegaya in awoowayaashii hore ee biniaadamku ay lahaayeen farabadan. Mid ka mid ah xayawaanadaas ayaa laga arki karaa bartamaha sawirkan. Waxay noolaayeen in ka badan 540 milyan oo sano waxayna u isticmaaleen cunto ahaan. Waxay u badantahay inay lahaayeen nidaam neerfaha oo adag sida kuweena caadiga ah. Daraasadii ugu danbeysay waxaa sameeyay Dr. Elena Temereva oo ka tirsan Waaxda Xayawaanka aan lafdhabarka laheyn ee Kulliyadda bayoolajiga ee Jaamacadda Lomonosov Moscow State University. Maanta, bini'aadamka iyo noolaha kaleba waxay leeyihiin laba dhinac oo siman - waxaynu leenahay kor iyo hoosba, bidix iyo midigba. laakin waxaynu ogayn awoowayaasheen boqolaal malyan sano ka hor maysan jirin, waxay umuuqdeen in dad badan ay yihiin, xayawaan noocaas ah oo ku dabaalan jiray bada ama ku socon jiray dhulka hoostiisa. Cimilada oo kululaaneysa ayaa laga yaabaa inay u suurtagelisay dadka ugu horreeya inay ku safraan Galbeedka Yurub 1.4 milyan oo sano ka hor, sida lagu sheegay daraasad cusub. Cilmi baadhayaashu waxay aaminsanyihiin in baahidii bini'aadamka ee hore, dadka la dhaho (Hominins) ay hoos u dhacday sababtoo ah heer kulka dhulka ayaa yaraaday laakiin cimiladu markay kululaatay, waxay awood u yeesheen inay ka faa'iideystaan Afrika ilaa Spain, ugu dambayntiina Yurub oo dhan. Cilmi baarista waxaa hogaaminayay Dr Jordi Agusti oo ka tirsan Machadka Catalonia ee Cilmi baarista iyo Daraasaadka Sare (ICREA). sideen ugu soo baxnay noole laba geesood ah, iyo waxa aan ka soo baxnay waxay sababtay dood. Hal aragti ayaa tilmaamaysa in awoowayaasheen laba geesoodka ahaa ay ahaayeen, Gooryaanka aan lahayn xubno dheeri ah iyo habdhismeed dareeme oo fudud. Si kastaba ha ahaatee, cilmi baadhista Dr. Temereva waxay taageertaa aragti ka duwan tan. Waxay sheegtay in awoowayaasheenu ay lahaayeen gacmo-dhaqameedyo, kuwaasoo ay u isticmaali jireen dhaqdhaqaaq iyo ururinta cuntada. waxayna leeyihiin habdhis adag oo neerfaha ah Waxaa...
Saynisyahan Ruush ah ayaa sheegay in awoowayaashii hore ee aadanaha ay lahaayeen gacmaha. Waxay noolaayeen in ka badan 540 milyan oo sano ka hor waxayna u isticmaaleen cunto. Waxay u badantahay inay lahaayeen nidaam neerfaha oo adag sida kuweena caadiga ah. Tani waxay ka hor imaaneysaa aragti kale oo sheegeysa in awoowayaasheen ay u ekaayeen gooryaanka.