U fiirso qoraalka hoose ka dibna ka jawaab su'aasha kadib isla luqadda qoraalka:  Gelitaanka: Aragtida aragtida aragtida ayaa horumarisay bartamihii qarnigii 17aad iyada oo ay la socdaan qoraallo uu qoray falsafada René Descartes, kaas oo sharaxay dhacdooyin kala duwan oo aragti ah oo ay ku jiraan dib u eegista iyo dib u eegista iyadoo loo maleynayo in iftiinka ay soo saareen walxaha soo saaray. Tani waxay si weyn uga duwanaan jirtay aragtida Giriigga ee soo saarista. Dabayaaqadii 1660-yadii iyo horraantii 1670-yadii, Isaac Newton wuxuu fikradaha Descartes ku ballaariyay aragtida corpuscle ee iftiinka, isagoo si caan ah u go'aamiyay in iftiinka cad uu ahaa midab isku dhafan oo loo kala saari karo qaybaha ay ka kooban tahay iyadoo la adeegsanayo prism. Sanadkii 1690kii, Christiaan Huygens wuxuu soo jeediyay aragtida hirarka ee iftiinka ku salaysan soo jeedimaha uu sameeyay Robert Hooke sanadkii 1664. Hooke qudhiisa ayaa si cad u dhaleeceeyay aragtiyada Newton ee iftiinka iyo khilaafka u dhexeeya labada socday ilaa Hooke dhimashada. Sanadkii 1704, Newton wuxuu daabacay Opticks, waqtigaas, qayb ahaan guushiisii uu ka gaaray meelaha kale ee fiisikiska, guud ahaan waxaa loo tixgeliyey inuu ku guuleystay dooda ku saabsan dabeecadda iftiinka. Farsamada Newton waxaa guud ahaan la aqbalay ilaa horraantii qarnigii 19aad markii Thomas Young iyo Augustin-Jean Fresnel ay sameeyeen tijaabooyin ku saabsan faragelinta iftiinka oo si adag u aasaasay dabeecadda hirarka iftiinka. Tijaabadii caanka ahayd ee Young uu sameeyay waxay muujisay in iftiinku raacayo sharciga is dulsaarka, taas oo ah sifo u eg hirarka oo aan laga saadaalin aragtida Newton ee jirka. Shaqadani waxay keentay aragtida kala duwanaanshaha iftiinka waxayna furtay aag dhan oo daraasad ah oo ku saabsan indhaha jirka. Aragtida hirarka waxaa lagu guuleystay in lagu mideeyo aragtida elektromagnetic-ka ee James Clerk Maxwell 1860-yadii. Horumarka xiga ee aragtida indhaha ayaa yimid 1899 markii Max Planck uu si sax ah u qaabeeyey shucaaca jirka madow isagoo u maleynaya in is-weydaarsiga tamarta ee u dhexeeya iftiinka iyo maaddada kaliya ay ku dhacdo tiro gooni ah oo uu ugu yeeray quanta. Sanadkii 1905-kii, Albert Einstein waxa uu daabacay aragtidiisa ku saabsan saamaynta sawir koronto oo si adag u xaqiijisay in iftiinka laftiisu yahay mid xadidan. 1913kii, Niels Bohr waxa uu muujiyay in atomada ay soo saari karaan oo kaliya xoogaa yar oo tamar ah, sidaas ayaana lagu sharaxayaa xariiqyada yar yar ee la arko...  Su'aal: Maxaa loo isticmaali karaa in lagu kala saaro midabo iyo iftiin cad?
shaashadda