Soo koob maqaalka:  Bishii Luulyo ee 2013, sheekooyinka ugu da'da weyn ee Ciise ayaa mar kale kor u kacay markii qadiimiga Turkiga ay heleen sanduuq dhagax ah oo ku yaal kaniisad 1350 sano jir ah oo u muuqata inay ku jirto qayb ka mid ah iskutallaabta Ciise. Waxaan ku hellay sanduuq wax lagu qoro ah. Waa qayb ka mid ah iskutallaabta, "ayuu yiri hogaamiyaha kooxda qodista Gülgün Köroğlu, oo ah taariikhyahan farshaxan iyo cilmi-baare. waqtigaas, waxay ku fekeri jirtay in sanduuqaasi uu ahaa sida sanduuq astaaneed oo loogu talagalay in lagu keydsado waxyaalaha dahsoon ee qofka quduuska ah-- waxyaalahaas oo la xidhiidha iskutallaabta lagu qodbay ciise. Kadibna waa aamusnaan. Qadiimiga ugu danbeeyay ee iskutallaabta ee Ciise ku dhintay waa la joojiyay sababtoo ah, sida Köroğlu uu hadalka u dhigay, sanduuqa oo sida la sheegay ay ku jireen walxaha cibaadada leh ayaa hada ahaa - si qarsoodi ah - madhan. Dhacdadii ugu danbeysay ee " iskutallaabta runta ah", calaamad awood leh oo lagu aqoonsado iimaanka in ka badan laba bilyan oo qof, waxay astaan u tahay dabinka raadinta waxyaabaha Ciise. In aad tiraahdo wax u eg " iskutallaabta runta ah" waxay macnaheedu noqon kartaa in ay tahay arrin xaqiiq ah ama khiyaano. Miyay macquul tahay in qaybo ka mid ah iskutallaabta runta ah ee Ciise ay maanta na dhex yaallaan? Miyay geed jajab ah noolaan karaan kumanaan sano? Mise waa qeybo ka mid ah been abuurka kaasoo ka hadlaya baahida aan u leenahay aaminaada? Dhacdada dhabta ah ee iskutallaabtu waxay ka bilaabataa Boqor Constantine, Boqorkii ugu horeeyay ee Roomaanka ah ee diinta kiristaanka qaata. Wuxuu u diray hooyadiis Saint Helena (c. 246-330 CE) si ay u helaan waxyaabaha Ciise ee Dhulka Quduuska ah. Markii Helena ay u safartay Yeruusaalem 326 CE magaaladu weli waxay la il darnayd burburkii ka dhashay dagaalkii ugu dambeeyay ee Yuhuudda ee 132-35 CE. Ka dib markii uu ka adkaaday Israa'iil, boqorkii Roomaanka ee Hadrian wuxuu dhisay macbud jaahil ah oo ku yaal qabrigii Ciise meel u dhow Calvary-da taasoo ahayd meel naxdin leh oo diinta cusub lagu eedeeyay. Helena waxay amartay in la dumiyo macbudkan jaahilka ah waxayna bilaabeen inay qodan si ay u helaan waxyaabo la xiriira Ciise. Shaqaalaheeda waxay heleen sadex iskutallaab oo kala duwan-- taas oo si toos ah ula xiriirtay Injiillada, taasoo inoo sheegaysa in Ciise lala dilay labo dambiile ah. Taariikhyahanka Rufinus (c. 340-410) waxay muujineysaa in si loo kala saaro iskutallaabtii Ciise, Helena waxay u keentay haweeney maxalli ah oo dhimanaysa goobta. Haweeneyda xanuunsan waxay taabatay labo ka mid ah...
Dhacdada dhabta ah ee iskutallaabtu waxay ka bilaabataa Boqor Constantine, Boqorkii ugu horeeyay ee Roomaanka ah ee diinta kiristaanka qaata. Miyay geed jajab ah noolaan karaan kumanaan sano? Mise waa qeybo ka mid ah been abuurka kaasoo ka hadlaya baahida aan u leenahay aaminaada?