U fiirso qoraalka hoose ka dibna ka jawaab su'aasha kadib isla luqadda qoraalka:  Marinka: Wallace, oo raacaya shaqadii hore ee de Candolle, Humboldt iyo Darwin, waxay gacan weyn ka geysteen zoogeography. Sababtoo ah xiisaha uu u qabo mala-awaalka beddelidda, wuxuu si gaar ah u fiiriyay qaybinta juqraafiyeed ee noocyada isku dhow inta lagu gudajiray shaqadiisa goobta marka hore Koonfurta Ameerika ka dibna jasiiradaha Malay. Intii uu ku sugnaa jasiiradda, wuxuu aqoonsaday khadka Wallace, kaas oo mara jasiiradaha Spice oo u kala qaybiya xayawaanka jasiiradda inta u dhexeysa aagga Aasiya iyo aagga New Guinea / Australia. Su'aashiisa muhiimka aheyd ee ahayd sababta ay duurjoogta jasiiradaha cimiladoodu isku midka tahay ay u kala duwan yihiin, waxa laga jawaabi karay oo kaliya marka la eego halka ay ka yimaadeen. Sanadkii 1876 wuxuu qoray The Geographical Distribution of Animals, kaas oo ahaa shaqada tixraaca caadiga ah in ka badan nus qarni, iyo dabagal, Island Life, sanadkii 1880 oo diiradda lagu saaray biogeography jasiiradda. Wuxuu ku kordhiyay nidaamka lixda aag ee uu sameeyay Philip Sclater si uu u sharaxo qaybinta juqraafi ee shimbiraha xayawaanka nooc kasta. Qaabkiisa uu u soo qaatay xogta kooxaha xayawaanka ee meelaha juquraafiga ah wuxuu iftiimiyay kala duwanaanshaha; iyo mahadnaqa uu u qabo isbeddelka ayaa u oggolaaday inuu soo jeediyo sharraxaad macquul ah, oo aan horay loo sameynin. Daraasadda sayniska ee hiddaha ayaa si dhakhso leh u koray ka dib asalka Darwin ee noocyada shaqada Francis Galton iyo biometricians. Asal ahaan cilmiga hidda-wadaha waxaa loo yaqaanaa Gregor Mendel, kaasi oo markii danbe la aqoonsaday inuu soo saaray sharciga hidda-wadaha. Si kastaba ha ahaatee, shaqadiisii lama aqoonsan ilaa 35 sano ka dib. Waqtigaas, aragtiyo kala duwan oo ku saabsan dhaxalka (oo ku salaysan pangenesis, orthogenesis, ama habab kale) ayaa laga dooday oo si xoog leh loo baaray. Embryology iyo ecology sidoo kale waxay noqdeen goobo muhiim ah oo bayoolaji ah, gaar ahaan sida ku xiran isbeddelka iyo caan ku ah shaqada Ernst Haeckel. Inta badan qarnigii 19aad shaqada ku saabsan hiddaha, si kastaba ha ahaatee, ma ahayn taariikhda dabiiciga ah ee taariikhda dabiiciga ah, laakiin cilmi-baarista jirka ee tijaabada ah.  Su'aal: Yaa qayb ahaan mas'uul ka ahaa in cilmiga uurjiifka iyo cilmiga deegaanka ay noqdaan qaybaha ugu muhiimsan cilmiga noolaha?
Ernst Haeckel