Geàrr-chunntas air an artaigil:  Anns an eachdraidh iomagaineach 800-bliadhna aige, chaidh Caisteal an Fhearainn a chuairteachadh, a chuir an losgadh agus a bhith na thargaid thric do reubaltaich Gàidhealach. Ach a-nis tha an daingneach meadhan-aoiseil a tha mar-thà air a bhith a 'fulang cho mòr ann an cunnart a bhith a' tuiteam gu arm ùr de luchd-ionnsaigh... a tha gach tomhas nas lugha na leth òirleach de dh'fhaid. Tha bualadh de bhàithrean-dìon a' cur a' chaisteil mhòr, a tha a' togail os cionn baile Hay-on-Wye air crìochan na Gàidhealtachd, ann an cunnart. A'bagairt: Tha Caisteal Hay air a bhith air a thruailleadh le beetles deathwatch a'cladhach a-steach do na frèamaichean fiodha aige. Chaidh plana sabaid £5 millean a chur air bhog gus na luchd-ionnsaigh insect a chur air ais, le innleadairean structarail agus speisealaich togalaichean eachdraidheil an dòchas an milleadh a chàradh. Tha Urras Caisteal Hay, a tha a' co-òrdanachadh nam planaichean ath-nuadhachaidh, air £500,000 fhaighinn mar-thà bho Chiste an Lotaraidh Dualchais agus bidh iad ag iarraidh £4.9m eile nuair a bhios iad air £1.5m a thogail bho stòran neo-eisimeileach. Tha deuchainnean air sealltainn gu bheil na beetles fiodh-bhoill gnìomhach ann an coilltean a' chaisteil. Tha an milleadh air adhbhrachadh leis na larbhagan aca, a bhios a' dol a-steach don fhiodh, gan lagachadh fhad's a tha iad a' dol. Chan eil na beetles inbheach beò ach airson beagan sheachdainean, ach faodaidh an ìre larbha den chearcall beatha aca mairsinn suas ri 13 bliadhna. Chaidh Caisteal an Fhearainn a thogail aig deireadh an 12mh linn leis an Tighearna Norman cumhachdach Uilleam de Braose agus chaidh cur ris tron linntean. Eachdraidheil: ach tha feum aig an taigh-seinnse 800 bliadhna a dh'aois air ath-leasachadh mòr gus an bagairt a th'ann bho na beetles a thoirt air falbh. Pròiseact: Tha Caisteal an Fhearainn air iomairt togail-airgid a chur air bhog gus an àm ri teachd a shàbhaladh ann an cùis an bagairt insect. Chaidh a chur às le Llewelyn II, prionnsa mu dheireadh na Gàidhealtachd, ann an 1233, agus ath-thogail le Henry III. Chaidh a mhilleadh le teine aig àm ceannairc ceannard na Gàidhealtachd Owain Glyndwr ann an 1401 agus chaidh a chur air falbh a-rithist ann an 1460. Tha na tha air fhàgail den chaisteal a' gabhail a-steach caisteal agus geata Norman ceithir-stòr, taigh-seinnse Jacobean a chaidh a thogail ri taobh na tùire ann an 1660, agus gàrraidhean rèidh Victorian. Tha am plana sàbhalaidh cuideachd a' gabhail a-steach dèiligeadh ris a' chraobh-chraobh a tha a' cur a bharrachd phàirtean dheth ann an cunnart a bhith a' tuiteam às dèidh a bhith a' milleadh an...
Tha Caisteal an Fhearainn air crìochan na Gàidhealtachd a'coimhead mu choinneamh buailteachd de bheathaichean faire na bàis. Tha an togalach bhon 12mh linn a'toirt air a chrann-cealla a bhith lag leis na h-eòin. Bidh larbha beetle a'dol a-steach do bhrathan fiodha a'chaisteil agus a'bagairt a choileantachd structarail. Tha luchd-ath-leasachaidh a'cur air bhog plana £ 7 millean gus an caisteal eachdraidheil a shàbhaladh.