Geàrr-chunntas air an artaigil:  Tha mar a tha sinn a' faighinn a-mach cho fada's a tha rudeigin as urrainn dhuinn a chluinntinn ach nach fhaic sinn air a bhith na dhìomhaireachd - gu ruige seo. Tha luchd-saidheans ag ràdh gu bheil fios againn dè cho fada air falbh's a tha stòr fuaim le bhith ag èisteachd ris na h-eacannan a tha e a' dèanamh. Ann an sgrùdadh fhuair iad a-mach gun cuidich ath-thagradh fuaim sinn le bhith a 'lorg astar, mar eisimpleir, càr a' dol seachad air lùb no neach faisg air làimh. Tha luchd-saidheans aig Oilthigh Connecticut ag ràdh gu bheil fios againn dè cho fada air falbh's a tha stòr fuaim le bhith ag èisteachd ris na h-eacannan a tha e a' dèanamh (tha dealbh stoc air a shealltainn). Ann an sgrùdadh fhuair iad a-mach gu bheil ath-thagradh fuaim gar cuideachadh le bhith a 'lorg astar, mar eisimpleir, càr a' dol seachad timcheall lùb no neach faisg air làimh. Chaidh an rannsachadh a dhèanamh le luchd-saidheans bho Oilthigh Connecticut agus chaidh fhoillseachadh ann an Journal of Neuroscience. Thuirt iad gur e ath-thagraman agus atharrachaidhean ann an tomhas na comharran a chleachdas sinn gus faighinn a-mach an astar eadar sinn agus stòr fuaim. Tha luchd-rannsachaidh air tuigsinn o chionn fhada ciamar as urrainn dhuinn stiùireadh fuaim a dhearbhadh - ge bith a bheil e air an làimh chlì no air an làimh dheis, air beulaibh no air ais, agus os cionn no os ìosal dhuinn. Bho an togail throm aca agus na buill gheàrr aca, gu cumadh an eanchainn agus na fiaclan aca, tha mòran dhòighean ann gu robh anatomy Neanderthals eadar-dhealaichte bhon fheadhainn againn. A-nis tha eòlaichean ag ràdh gu bheil eadhon cnàimh beag anns na cluaise aca eadar-dhealaichte bho chnàimh ann an daoine an latha an-diugh, a' togail an dùil gun robh ar co-ghaoltaich seann a chaidh à bith a' cluinntinn eadar-dhealaichte dhuinn cuideachd. Chruthaich luchd-rannsachaidh modail coimpiutair de chnàimh cluais meadhan leanabh Neanderthal, aig an deach na h-eileanan a lorg san Fhraing o chionn 40 bliadhna. Chaidh na h-eileamaidean bhon leanabh dà-bliadhna, ris an canar La Ferrassie 8, a lorg aig La Ferrassie anns an Dordogne, taobh an iar-dheas na Frainge, eadar 1970 agus 1973. Rinn Asier Gómez-Olivencia, neach-rannsachaidh Ikerbasque aig Oilthigh Dùthaich na Basga ann an ceann a tuath na Spàinne, ath-thogail coimpiutair 3D den chòrr. Tha an obair aige, a chaidh fhoillseachadh ann an The Journal of Human Evolution, a' nochdadh eadar-dhealachadh eile anatomical eadar na Neanderthals agus daoine an latha an-diugh anns na cnàmhan as lugha den bhodhaig. Ach ciamar a tha sinn...
Tha sgrùdadh Oilthigh Connecticut a'nochdadh mar as urrainn dhuinn astaran a thomhas. Thuirt iad gu bheil èisteachd ri echoes ag innse dhuinn cho fada's a tha rudeigin ann. Nuair a tha fuaim dlùth tha na h-eadar-dhealachaidhean ann an tomhas max agus min follaiseach. Ach nuair a tha e fada air falbh, bidh na neurons againn a 'losgadh nas lugha, agus tha fios againn gu bheil e nas fhaide air falbh.