Faatumu le fuaiupu lenei: Na fanau Gaus ma ola aʻe i Braunschweig, o i inā na umia ma pulea ai e ona mātua o Willi ma Hedwig Gaus, se pisinisi faatauoloa o fualaau aina ma fualaau faisua. I tafatafa o oloa masani a le faleoloa o loo iai se vaega faapitoa o loo taulaʻi atu ai i mea e fai i le faleoloa. I le tele o tausaga mulimuli ane, na taʻu atu ai e lona afafine tusitala i se tasi na faatalanoaina o ia e faapea, o aafiaga o le taua i le tele o pō na faaaluina i nofoaga e sulufaʻi ai pomu, aemaise lava, o le osofaʻiga mataʻutia a Peretania i le aso 15 o Oketopa, 1944, na iai se aafiaga tumau i le tamaitiiti. Na fanau Gaus i ni nai masina e leʻi oo i le taimi e tatau ai, ina ia ʻalofia ai le auai malosi i se taua. I se taimi puupuu
na iʻu ai ina auina atu o ia mo le lua vaiaso i Netherlands e fai ma vaega o se vaega toʻatele o tamaiti aʻoga e "e eli ni vaieli" (e foliga mai, na fuafua e avea ma "togafiti mo tane").