Faapuupuu le mataupu:  Pe e faigatā ona e iloa le itu taumatau mai i le itu tauagavale? O se faataʻitaʻiga, o loo e auai i se lesona i le avetaavale, ma ua fai atu le faiaʻoga ia e liliu i le itu tauagavale, ona e mālōlō lea, ma taumafai e mafaufau po o fea le itu tauagavale. Pe afai o lea, e lē na o oe o loo iai lenei tulaga. O le toʻatele o tagata e faigatā ona iloa le itu taumatau ma le itu tauagavale. O le toʻatele o tagata, e oo lava i tagata matutua, e faapea mai e latou te lē iloa le itu taumatau ma le itu tauagavale. Na taʻua e Dr. Gerard Gormley, o le Queen's University i Belfast, e toetoe lava o le tasi valima o polofesa i kolisi ma le sili atu i le kuata o tamaiti aʻoga i kolisi e faigatā ona vave iloa le itu taumatau mai le itu tauagavale. O se faataʻitaʻiga, e 19.5 pasene o polofesa i kolisi ma 26.2 pasene o tamaiti aʻoga i kolisi na faapea mai, e iai taimi, e masani ona iai pe e iai foʻi taimi e faigatā ai ona iloa le itu taumatau mai le itu tauagavale. O le faaeseeseina o le itu tauagavale ma le itu taumatau, o se faagasologa lavelave lea e aafia ai le tele o vaega o le faiʻai. E aofia ai le tomai e tuufaatasia ai faamatalaga e faatatau i le paʻi atu, leo ma le vaai, le gagana ma le manatuaina o mea. Mo nisi, o se mea e masani ai, ae mo isi o se luʻi tele. O le isi faafitauli o loo fesagaʻia e fomaʻi ma tausimaʻi, pe a feagai se fomaʻi ma se tagata maʻi, o le itu taumatau o le fomaʻi ma le tausimaʻi o loo i le itu tauagavale o le tagata maʻi. O lea la, o le iloa lelei o le itu taumatau ma le itu tauagavale o se tagata maʻi, e aofia ai foʻi le fesuisuiaʻi o ona mafaufauga. O mea sesē e mafai ona ʻalofia. E lē o le iʻuga lea o le lalolagi pe afai e sesē le itu e te alu i ai i se faigāmalaga, ae e tele lava tulaga e mafai ona iai ni iʻuga leaga pe a lē malamalama le itu taumatau ma le itu tauagavale. O nisi o mea sesē mataʻutia na faia e fomaʻi, o le faia lea o se taotoga i le itu sesē o se tagata maʻi: o le aveesea lea o le fatugaʻo sesē po o le tipi ese o le vae sesē. E ui lava o loo iai ni faiga, siaki ma paleni e faatalitalia ma faaitiitia ai nei ituaiga o mea sesē, ae pe a tutupu, e masani lava ona māfua ona o mea sesē a tagata. E lē o le iʻuga lea o le lalolagi pe afai e sesē le itu e alu i ai se tagata i se faigāmalaga, ae o fomaʻi o loo fenumiai le itu taumatau mai le itu tauagavale, ua latou aveeseina le fatugaʻo sesē i le taimi ua mavae. Aua e te...
O Gerard Gormley o se fomaʻi i le Iunivesite o Queen. Fai mai o le toʻatele o tagata e faigatā ona vave iloa le itu tauagavale ma le itu taumatau. E sili atu ona tauivi fafine nai lo tane, o lana faamatalaga lea i lana tusitusiga. O se faagasologa lavelave lea e aofia ai le tele o galuega a le faiʻai. E mataʻutia pe afai e fenuminumiaʻi e fomaʻi po o tagata tomai faapitoa i le soifua mālōlōina le itu tauagavale ma le itu taumatau. Fai mai e tatau ona faia suʻesuʻega i tagata ina ia latou iloa ai pe iai ni o latou faafitauli.