Faatumu le fuaiupu lenei: O le uluaʻi fesoʻotaʻiga i le va o Farani ma le teritori o Colombia i aso nei na faia ia Me 1697 i le taimi o le pulega a Farani
O le osofaʻiga i Cartagena o se osofaʻiga manuia a Farani i le aai malupuipuia o Cartagena o se vaega o le "Taua o le iva Tausaga". I le amataga o le senituri lona 18, na malaga atu ai le toʻatele o tagata suʻesuʻe Farani i le talafatai o le Caribbean o Colombia ma le Fagaloa o Urabá. Ae peitaʻi, e leʻi avea Kolomupia ma nofoaga na malaga mai ai le toʻatele o tagata Farani. Pe tusa ma le 200 tagatānuu Falani na siitia atu i Kolomupia i le va o le 1843 ma le 1851.