Faasino i le vaega o loo i lalo ma tali le fesili mulimuli ane i le gagana lava lea e tasi e pei o le vaega:  Na fanau Isaac Newton (e tusa ai ma le kalena a Julian, lea sa faaaogā i Egelani i lenā taimi) i le aso o le Kerisimasi, 25 Tesema 1642 (NS 4 Ianuari 1643) "i le itula pe lua i le vaeluapo", i Woolsthorpe Manor i Woolsthorpe-by-Colsterworth, o se nuu i le itumalo o Lincolnshire. E tolu masina talu ona maliu lona tamā o Isaac Newton. Na fanau mai Newton i se taimi e leʻi oo i ai lona taimi, ae o ia o se tamaitiiti laʻitiiti; na taʻua e lona tinā o Hannah Ayscough e faapea, semanū e mafai ona ofi i totonu o se ipu e tasi le lita. Ina ua tolu tausaga o Newton, na toe faaipoipo ai lona tinā ma nonofo faatasi ma lana tane fou, o le Reverend Barnabas Smith, ma tuua ai lona atalii i le vaavaaiga a le tinā o lona tinā, o Margery Ayscough. E leʻi fiafia Newton i lona tamāfai ma na ia ita pea i lona tinā ona o le faaipoipo atu iā te ia, e pei ona faaalia mai i lenei faamatalaga i se lisi o agasala na ia faia seʻia oo i le 19 o ona tausaga: "Na ia faamataʻuina loʻu tamā ma loʻu tinā o Smit e susunuina i laʻua ma le fale ona o i laʻua". E toʻatolu le fanau a le tinā o Newton mai lana faaipoipoga lona lua. Mai le pe ā ma le sefulu lua o ona tausaga seʻia oo i le sefulu fitu o ona tausaga, na aʻoaʻoina ai Newton i le The King's School, i Grantham, lea na aʻoaʻoina ai le gagana Latina ma le gagana Eleni, ma atonu na ia aʻoaʻoina ai foʻi se faavae tāua o le matematika. Na aveesea o ia mai le aʻoga, ma toe foʻi atu i Woolsthorpe-by-Colsterworth ia Oketopa 1659. O lona tinā, o lē na toe oti lana tane, na taumafai e fai o ia ma faifaatoʻaga, o se galuega na matuā inosia e Iosefa. O Henry Stokes, o se faiaʻoga i le Aʻoga a le Tupu, na ia faatalitonuina lona tinā e toe auina atu o ia i le aʻoga. Na uunaʻia o ia e le manaʻo e tauimasui i se tagata sauā i le aʻoga, na avea ai o ia ma tamaiti aʻoga pito i luga, ma iloga ai o ia lava e ala i le fausiaina o sundials ma faʻataʻitaʻiga o mea e faʻaalu ai le matagi. Ia Iuni 1661, na talia ai o ia i le Kolisi o le Tolutasi, Cambridge, i luga o le fautuaga a lona tuagane o Rev William Ayscough, o le na aʻoaʻoina iina. Na amata o ia o se tagata faigaluega (subsizar) - e totogi lona ala e ala i le faatinoina o tiute o le valet - seia oo ina tuuina atu ia te ia se sikolasipi i le 1664, ma faamautinoa atu ia te ia le fa tausaga e sili atu seia oo ina mafai ona ia maua lona MA. I lenā taimi, sa faavae aʻoaʻoga a le kolisi i aʻoaʻoga a Aristotle, lea na faaopoopo e Newton aʻoaʻoga faaonapōnei...  Fesili: O le ā na faia e Henry Stokes ina ua aveesea mai le aʻoga ma toe faafoʻi atu i Woolsthorpe-by-Colsterworth?
na faatalitonuina lona tinā e toe auina atu o ia i le aʻoga