Faasino i le vaega o loo i lalo ma tali le fesili mulimuli ane i le gagana lava lea e tasi e pei o le vaega:  Faamatalaga: E suʻesuʻeina e tagata suʻesuʻe le biogenesis e ala i le tuufaatasiga o le molecular biology, paleontology, astrobiology, oceanography, biophysics, geochemistry ma le biochemistry, ma ua latou taumafai e iloa pe na faapefea ona tupu le ola ona o le tele o mea na tutupu a o leʻi iai le ola. O le suʻesuʻega o le abiogenesis e mafai ona faia i le geophysical, chemical, poʻo le biological, faatasi ai ma auala lata mai nei o loʻo taumafai e tuʻufaʻatasia uma ia mea e tolu, ona o le ola na tulaʻi mai i lalo o tulaga e matua ese lava mai mea o loʻo i le Lalolagi i aso nei. O le ola e maua mai i le kemisi faapitoa o le carbon ma le vai, ma e tele ina faalagolago i ni vaega se fā o vailaau: lipids (o pa o sela gaʻo), carbohydrates (sugar, cellulose), amino acids (protein metabolism), ma nucleic acids (self-replicating DNA ma RNA). O so o se talitonuga e taulau manuia e faatatau i le faia o mea ola, e tatau ona faamatalaina le amataga mai ma fegalegaleaiga o nei vaega o molecules. O le tele o auala e suʻesuʻe ai le biogenesis, e suʻesuʻeina ai pe na faapefea ona iai ni vaega o molecules e toe faia a latou lava kopi. O tagata suʻesuʻe e masani ona manatu o le olaga i le taimi nei i luga o le Lalolagi e sau mai se lalolagi RNA, e ui lava o le olaga e faavae i le RNA atonu e le o le muamua ola na i ai. O le masani 1952 Miller-Urey faataitaiga ma suesuega faapena na faaalia ai o le tele o amino acids, o vailaau o le porotini o loo faaaogaina i meaola ola uma, e mafai ona synthesized mai inorganic tuufaatasi i lalo o tuutuuga faamoemoe e toe faia i latou o le lalolagi anamua. Ua taʻua e saienitisi ni punaʻoa eseese o le malosi mai i isi mea, e ono māfua ai nei suiga, e aofia ai uila ma le susulu. O isi auala ("metabolism-first" hypotheses) e taulaʻi atu i le malamalama i le auala na mafai ai e le catalysis i vailaʻau oona i le amataga o le lalolagi ona maua ai ni vaega muamua e manaʻomia mo le toe faia o le tagata lava ia. O molecule lavelave e maua i le Solar System ma le va o fetu, ma o nei molecules atonu na saunia ai le mea amata mo le atinaʻeina o le ola i luga o le Lalolagi. O le biochemistry o le ola atonu na amata i se taimi puupuu ina ua mavae le Big Bang, 13.8 piliona tausaga talu ai, i le taimi o se ola ola pe a le matua o le atulaulau sa...  Fesili: O le ā le elemene o le afā ua manatu e māfua ai nei suiga?
uila