Faasino i le vaega o loo i lalo ma tali le fesili mulimuli ane i le gagana lava lea e tasi e pei o le vaega:  Faamatalaga: I le 1882, o Aikupito, a o avea pea ma vaega o le Emepaea o Ottoman, na pulea lelei e Peretania, ma na amata ai ona suʻesuʻeina e tagata suʻesuʻe anamua o le atunuu. Talu ai e leʻi manatu Oxyrhynchus o se nofoaga tāua i Aikupito anamua, na lē amanaʻia ai seʻia oo i le 1896, ina ua amata ona eliina e ni tagata talavou se toʻalua o Bernard Pyne Grenfell ma Arthur Surridge Hunt, o i laʻua foʻi o ni tagata suʻesuʻe i le Kolisi a le Masiofo i Oxford. Na tusi Grenfell e faapea: "O le taimi muamua na ou suʻesuʻeina ai le nofoaga, e leʻi lelei tele. "O na faaputuga lapisi e na o lapisi lava". Peitaʻi, e leʻi umi ae la iloa le mea na la maua. O le tulaga ese o le tau ma le tulaga o mea na tutupu, na tuua ai i Oxyrhynchus se mea e lē mafaatusalia i le lalolagi anamua. Na taʻua e Grenfell: "E leʻi umi ae tele naʻuā papala. "O le na o le tilotilo i luga o le eleele i se tasi o seevae, e masani lava ona iloa ai se vaega". O Grenfell ma Hunt o ni tagata Igilisi na aʻoaʻoina i le gagana Eleni, ma na la naunau tele i le avanoa e mafai ai e Oxyrhynchus ona toe faaali mai ni ata matagofie o tusitusiga Eleni anamua. O se faaaʻoaʻoga, na latou iloaina le Faavae o Atenai na tusia e Aristotle, lea na maua i papyrus mai Aikupito i le 1890. O lenei faamoemoe na uunaʻia ai i laʻua ma ē na mulimuli ane iā i laʻua, ina ia suʻesuʻe i le anoanoaʻi o lapisi i Oxyrhynchus mo le senituri na sosoo ai. Na matuā tauia a latou taumafaiga: ua fuafuaina e faapea, e sili atu i le 70% o papyrus uma o tusitusiga na maua e oo mai i le taimi nei, e mai i Oxyrhynchus, o kopi uma o galuega masani ua lauiloa (o le toʻatele o lomiga e sili atu ona latalata i le uluaʻi kopi nai lo o tusitusiga na faaliliuina mai i tusitusiga anamua) ma galuega e leʻi iloa muamua e tusitala sili o anamua.  Fesili: O fea na manatu e iai tusitusiga Eleni anamua?
Oksirini