Faatumu le fuaiupu lenei: Africa Vetus ("Aferika Tuai"), o le laueleele o le malo o Foinie o Katakiso (e tusa ma le itu i mātū i sasaʻe o Tunisia i aso nei), na paʻū i lima o Roma ina ua faatoʻilaloina ma faaumatia Katakiso i le faaiʻuga o le
Taua Lona Tolu o le Punic (146 T.L.M.). Sa avea le laueleele o Roma o se laueleele e fua tele, e sili atu nai lo o aso nei. Sa toʻatele tagata i le itumalo (c. 1.5 miliona tagata, e tusa ma le aofaʻi o Peretania i aso nei) ma e oo ane i le 50 T.L.M., ua avea ma puna sili ona tāua o saito mo le aai o Roma. Na taʻua e faapea, e valu masina o le tausaga e maua ai e tagata Roma meaʻai mai i Aferika, a o isi masina e fā e maua mai i Aikupito. O le itumalo o se laueleele e tele ona fanua ("latifundia") e umia e tagata e leai ni fanua. Na taʻua e Pliny le Toeaina e faapea, i le taimi o le emeperoa o Nero (na pule i le 54-68 T.A.), e na o le toʻaono senatoa Roma na umia le ʻafa o fanua faatoʻaga uma i le itumalo. Seʻia oo i le 45 T.L.M., o isi vaega o le itu i mātū i sisifo o Aferika sa faatulagaina i ni setete se lua o tagata Roma, o Numidia (Tripolitania, sisifo o Tunisia/sasaʻe o Algeria) ma Mauretania (ogatotonu/sisifo o Algeria ma Morocco).