Faapuupuu le mataupu:  (CNN) Pe e na o i tatou i le atulaulau? Pe e iai foʻi se isi mea e iai le ola atamai? I le vaiaso na teʻa nei, na talanoaina ai e saienitisi o le NASA i ni faaupuga maumaututū laasaga e mafai ona uia e iloa ai le ola i isi vaega o le vateatea i le isi sefulu tausaga po o le lua tausaga o loo sosoo mai. I le tausaga lenei, ua atoa ai le 20 tausaga talu ona maua se paneta o loo faataamilo i se fetu e pei o le lā, o le 51 Pegasi. Talu mai lenā taimi, e toetoe lava o le 2,000 "planeta i fafo" ua faamautinoa mai e suʻesuʻega a le NASA ma le satelite o le Kepler, ma e faitau afe foʻi isi o loo faatalitali pea mo se faamaoniga. O le tele o nei paneta e matuā ese lava mai i lo tatou paneta o le lā. O isi e iai paneta tetele e pei o Iupita, o loo faataamilo latalata i a latou fetu nai lo o Mekuri, o le paneta pito i totonu o le tatou paneta. Peitaʻi, o paneta papa e pei o le Lalolagi, e ui lava e faigatā ona maua, ae e foliga mai e sili atu ona toʻatele. E tusa ma le piliona tausaga talu ona iai le ola i le lalolagi, na amata ona iai meaola i le sami. O lona uiga, o paneta papa o loo iai vai i luga, atonu na iai foʻi ni ituaiga o mea ola anamua. O le ola e pei ona tatou iloa e faavae mai i le kaponi ma e manaʻomia ai le vai. Ua faamatalaina e tagata suʻesuʻe i le vateatea le "vaipanoa e mafai ona ola ai tagata" o loo siʻomia ai se fetu, o le vaipanoa lea e mafai ona iai le vai i luga o se paneta. O le latalata atu i le fetu, o le a liu aʻe ai le vai ma avea ma ausa; o le mamao atu foʻi, o le a liu aisa ai le vai. E tusa ai ma suʻesuʻega ua faia i le taimi nei, ua faapea mai saienitisi e iai pe tusa ma le 40 piliona paneta e pei o le lalolagi, e mafai ona ola i ai tagata, i lo tatou aniva o le Milky Way. O le mea moni, e iai se eseesega i le va o meaola e tasi le sela -- lea na atiina aʻe i le 3.8 piliona tausaga ua mavae, ma na avea pea ma ituaiga o meaola e sili ona maualuluga mo le isi piliona tausaga pe a ma lea -- ma meaola e iai ni susu, lea na aliaʻe mai i le tusa ma le 200 miliona tausaga ua mavae. Ona sosoo ai lea ma tagata, o ē ua na o le 200,000 tausaga talu ona iai. O se meaola atamai e mafai ona fesootaʻi e ala i galu o leitiō ma isi meaola atamamai, e itiiti ifo i le 100 tausaga le matua i le lalolagi. O lea la, a o paneta o loo iai ituaiga o ola faigofie, atonu e toʻaitiiti lava, ae o le aofaʻi o paneta o loo iai ni tagata e mafai ona tatou talanoa i ai, e tusa lava pe e tatou te manatu na iai ni tagata...
Ua talanoaina e saienitisi a le NASA laasaga e suʻe ai le ola i isi nofoaga i le vateatea i le isi luasefulu tausaga o lumanaʻi. Meg Urry: O le olaga i isi nofoaga i le vateatea, e oo lava i isi nofoaga i lo tatou lava aniva o le Milky Way, e toetoe lava a lē mafai ona ʻalofia. Peitaʻi, e itiiti lava le avanoa e mafai ai ona tatou fesootaʻi atu i lenā ituaiga o meaola.