Faasino i le vaega o loo i lalo ma tali le fesili mulimuli ane i le gagana lava lea e tasi e pei o le vaega:  I le amataga o le 1680s, na amata ai ona faia e le Tupu o Charles II o Egelani ni laasaga e toe faatulaga ai kolone o Egelani Fou. Na faalēaogāina le tusi faavae o le Kolone o Massachusetts Bay i le 1684 ina ua musu ona taʻitaʻi e faatino ana manaʻoga mo ni suiga i le kolone, ina ua taumafai Charles e faafaigofie le pulega o kolone ma aumai i latou i lalo o le pulega a le palealii. Na maliu o ia i le 1685 ae na faaauau pea taumafaiga a lona sui, o le Katoliko Roma o James II, ma iʻu ai i le faavaeina e ia o le Dominion o Niu Egelani. Na ia tofia le kovana muamua o Niu Ioka, o Sir Edmund Andros, e avea ma kovana o le malo i le 1686. Na aofia ai i le pulega o le itumalo o Massachusetts Bay Colony, Plymouth Colony, Connecticut Colony, le Itumalo o New Hampshire, ma le Itumalo o Rhode Island ma Providence Plantations. I le 1688, na faalauteleina ai lona puleaga e aofia ai Niu Ioka, Jersey i Sasaʻe, ma Jersey i Sisifo. Sa matuā lē fiafia tagata i le pulega a Andros i Niu Egelani. Na ia lē amanaʻia le avea o sui o tagata i le lotoifale, na ia faafitia le aloaʻia o suafa o fanua o loo iai i Massachusetts (lea sa faalagolago i le tusi faavae tuai), na ia faatapulaa fonotaga a le aai, ma faamalosia le Ekalesia a Egelani e ulu atu i vaega e toʻatele tagata Puritan. Na ia faamalosia foʻi Tulafono o Vaa, lea na lamatia ai nisi o faiga tau fefaatauaʻiga a Niu Egelani. O fitafita a le tupu sa iai i Boston, sa masani ona sauāina i latou e o latou taʻitaʻiʻau, o ē sa lagolagoina le kovana ma e masani ona avea ma tagata Anglican po o le Katoliko Roma.  Fesili: O fea na lamatia ai faiga tau fefaatauaʻiga?
Niu Egelani