Faasino i le vaega o loo i lalo ma tali le fesili mulimuli ane i le gagana lava lea e tasi e pei o le vaega:  I le 202 T.L.M., na tuufaatasia ai e Roti ma ana autau o Perekamo, Cyzicus, ma Byzantium a latou vaʻa ma faatoʻilaloina ai Filipo i le Taua o Kiose. I ni nai masina mulimuli ane ai, na faatoʻilaloina ai e le ʻautau a Filipo le ʻautau a Roti i Lade. A o osofaʻia e Filipo le teritori o Perekamo ma osofaʻia aai i Caria, na alu atu Atalo I o Perekamo i Atenai e taumafai e faapogaia se faalavelave. Na ia taulau i le faamautinoaina o se sootaga ma tagata Atenai, o ē na vave ona latou taua atu i tagata Maketonia. E leʻi mafai e le tupu o Maketonia ona lē gaoioi; na ia osofaʻia Atenai ma lana ʻautau i le sami ma nisi fitafita. Ae peitaʻi, na lapataʻia o ia e tagata Roma ina ia alu ese pe tau ma Roma. Ina ua uma ona faatoʻilaloina o ia e le ʻautau a Rōtia ma Perekamo, na toe faafoʻi atu loa Filipa, ae na muamua ona ia osofaʻia le aai o Abydos i le Hellespont. Na faatoʻilaloina Apitosa ina ua mavae se osofaʻiga umi, ma na pule i le ola le toʻatele o ona tagata. Na teena e Filipo le talosaga a Roma ina ia taofia le osofaʻia o malo Eleni, ma na folafola atu ai e Roma le taua i Maketonia. O le iʻuga, e leai se isi o le aai o Kereta e fesoasoani i ai, ma o le aai tele o Kereta, o Knossos, na aufaatasi atu i tagata Roti. I le feagai ai ma lenei tuufaatasiga, na faatoʻilaloina ai Hierapytna ma Olous, ma faamalosia ai i laʻua e sainia se feagaiga e fiafia i ai Roti ma Knossos.  Fesili: O ai na fiafia i ai le feagaiga?
O Roti ma Knossos