Faapuupuu le mataupu:  Ua molia nei le Iunivesite o Johns Hopkins, e tagata na aafia i se suʻesuʻega faafomaʻi mataʻutia na faia e le Iunaite Setete i Kuatemala, lea na aafia ai ma le loto i ai tagata i le syphilis ina ia suʻesuʻeina ai fualaau ma suʻesuʻe ai le faamaʻi. O le moliaga, lea e 750 tagata na aafia ai ma e aofia ai tagata na aafia ma o latou aiga, o loo saʻilia ai le $1 piliona, ma faapea mai na faamaonia e tagata ofisa mai le Hopkins le suʻesuʻega i lenā taimi ma na fesoasoani foʻi e fuafua ma vaavaaia le suʻesuʻega a o faagasolo mai le 1945 i le 1956. E toʻaitiiti tagata o loo ola pea, ae toetoe lava o i latou uma lava o tamaiti ina ua aafia i le siama e aunoa ma lo latou iloa, ma o le toʻatele o i latou o mātua ua leai ni a latou fanau. Ina ua māeʻa le suʻesuʻega, na maliliu ai nisi o tagata i le syphilis, ma na ufitia o latou tino i ni papala, ae o i latou na faasaoina, na latou fai mai na latou tuu atu le faamaʻi i a latou fanau, ma iʻu ai ina fanau mai ni pepe tauaso, matua lē atoatoa le malosi, ma, i se tasi o tulaga, e leai se faiʻai. E tusa ma le 700 tagata na aafia i le faamaʻi, ma e tusa ma le 75% o i latou na togafitia, ae na o le 25% na lipotia mai ua uma le togafitiga. Faasolo i lalo mo le vitio. O Marta Orellana (i luga) e na o le 9 ona tausaga ina ua faatonuina o ia e alu i le falemaʻi ma aafia ai i le faamaʻi. O Federico Mesa (o loo i luga) o se fitafita na tuiina faamalosi i le syphilis a o avea o se fitafita ma na aafia ai lona aiga. I se tagi e $1 piliona, na fai mai ai tagata tagi e 750 e faapea, na faamaonia e le Johns Hopkins (i luga) ma fesoasoani e fuafua le suʻesuʻega, lea na faia mai i le 1945 e oo i le 1956. E na o le 9 tausaga o Marta Orellana ina ua faatonuina o ia e alu i le falemaʻi i se tasi o aso i le fale e tausia ai tamaiti ua mātuaoti. Na faatonuina o ia e taoto i lalo ma faaloaloa ona vae, lea na ia teteʻe i ai i le taimi muamua, ae mulimuli ane na lolo atu i fomaʻi o loo siʻomia o ia. I lenā taimi, na ia faapea mai ai, na osofaʻia o ia e ni tamāloloa o ē na tuu i o latou tamatamaʻilima se ie afu po o se ie vavae, ma aafia ai o ia i le syphilis. I ni nai vaiaso mulimuli ane, na valaauina ai o ia ina ia suʻesuʻe le suavai mai lona tuasivi, ma na ia faapea mai, ina ua ia liliu atu e vaai, na samasama le suavai. E oo lava ina ua uma le suʻesuʻega, ae o loo ia manatua pea se taimi na ia...
O i latou na aafia ma o latou aiga i se suʻesuʻega a le Iunaite Setete lea na aafia ai tagata i le syphilis i Kuatemala e aunoa ma lo latou iloaina, ua molia Johns Hopkins. I se moliaga e $1 piliona, ua faapea mai ai tagata tagi e 750 na faamaonia e le kolisi ma fesoasoani e fuafua le suʻesuʻega, lea na faia mai i le 1945 e oo i le 1956. O le toʻatele o i latou na maliliu, o ē na mātuaoti, o tamaiti, o pagota, o fitafita, o fafine talitane, ma i latou e mamaʻi i le mafaufau. E na o le 9 tausaga o Marta Orellana ina ua faatonuina o ia e alu i le falemaʻi i se tasi o aso i le fale mo tamaiti ua leai ni mātua, ma ua aafia ai o ia i le faamaʻi. O Federico Mesa o se fitafita na tuiina faamalosi i le syphilis a o avea o ia ma fitafita ma na tuu atu i lona aiga. Na aafia le tane a Marta Ruiz, ma na ia fanaua se tamaitiiti e leai sona faiʻai ma se isi foʻi e matuā lē atoatoa le malosi. O le isi tamaʻitaʻi, o Vitoria, na fai mai na fanau mai o ia o tauaso ona sa aafia lona tamā. O le tauaso, faaletonu, ma le oti, ua na o nisi o faafitauli o loo fesagaʻia e pepe ua fananau mai ma le syphilis. Na taʻua e se loia a le Johns Hopkins, o le moliaga e "leai se faavae"