Faasino i le vaega o loo i lalo ma tali le fesili mulimuli ane i le gagana lava lea e tasi e pei o le vaega:  Faamatalaga: O le uluaʻi faamaʻi o le faamaʻi pipisi i Europa, na amata mai i le ogatotonu o le senituri lona 6 ma na taʻua o le faamaʻi o Justinian. O le faamaʻi pipisi aupito i telē o le Black Death i Europa i le senituri lona 14. I le vaitaimi o le vaitaimi o le ogatotonu, o le toʻatele o tagata na maliliu (ona o le faamaʻi pipisi) i se aai, na māfua ai se mala mataʻutia i le tamaoaiga. O fomaʻi faʻamaʻi pipisi a le nuʻu sa taua tele ma na tuʻuina atu i ai ni faʻamanuiaga faʻapitoa; mo se faʻataʻitaʻiga, na faʻatagaina saoloto fomaʻi faʻamaʻi pipisi e faia ni suʻesuʻega, lea na masani ona faʻasa i Europa i le ogatotonu, e suʻesuʻe ai se fofo mo le faʻamaʻi pipisi. I nisi tulaga, o fomaʻi faʻamaʻi pipisi na taua tele ina ua auina atu e Barcelona ni toʻalua i Tortosa i le 1650, na puʻeina i latou e tagata solitulafono ma manaʻomia se tupe togiola. Na totogi e le aai o Paselona mo lo latou saʻolotoga. Na faafaigaluegaina e le aai o Orvieto Matteo fu Angelo i le 1348 mo le totogi e fa taimi e sili atu i le totogi masani a se fomaʻi e 50 florins i le tausaga. Na faafaigaluegaina e Pope Clement VI ni fomaʻi faaopoopo i le taimi o le faamaʻi o le Black Death. Sa tatau ona la tausia tagata mamaʻi o Avignon. I fomaʻi e 18 i Venise, e na o le toʻatasi lava na totoe i le 1348: e toʻalima na maliliu ona o le faamaʻi, ae toʻa 12 na leiloloa ma atonu na sosola.  Fesili: E toʻafia fomaʻi na totoe i le 1348?
tasi