Faasino i le vaega o loo i lalo ma tali le fesili mulimuli ane i le gagana lava lea e tasi e pei o le vaega:  Na avea Aikupito ma itumalo o le Emepaea o Roma i le 30 T.L.M., ina ua faatoʻilaloina e Octavian (mulimuli ane na avea ma Emeperoa o Aokuso) ia Mark Antony ma Ptolemaic Queen Cleopatra VII i le Taua o Actium. Sa faalagolago tagata Roma i le tele o meaʻai mai i Aikupito, ma o le ʻautau a Roma, i lalo o le pule a se taʻitaʻiʻau na tofia e le emeperoa, na ia faatoʻilaloina ai fouvalega, faamalosia le aoina o lafoga mamafa, ma taofia osofaʻiga a tagata faomea, lea na avea ma faafitauli mataʻutia i lenā vaitaimi. Na avea Alesania ma nofoaga tāua i auala tau fefaatauaʻiga ma atunuu i sasaʻe, ona sa manaʻomia tele e tagata Roma oloa taugatā. E ui lava sa sili atu ona tetee tagata Roma i tagata Aikupito nai lo o tagata Eleni, ae na faaauau pea nisi o tū masani e pei o le faamamāina o tino oti ma le tapuaʻi i atua masani. Na tupuolaola le faatufugaga o le tusia o ata o tagata ua maliliu, ma o nisi o emeperoa o Roma na latou faaatagia i latou lava o ni Farao, e ui lava e leʻi oo atu i le tulaga na faia ai e le ʻau Ptolemy. Sa nonofo i latou muamua i fafo atu o Aikupito ma e leʻi faia ai ni sauniga o le nofoaiga a le tupu o Aikupito. O pulega i le lotoifale na avea ma Roma i le faiga ma tapunia i tagata Aikupito moni. Mai le ogatotonu o le seneturi muamua TA, na mauaa ai le faa-Kerisiano i Aikupito ma na muai vaaia o se isi tapuaiga e mafai ona taliaina. Ae peitaʻi, o se lotu e lē fetuutuunaʻi, lea na taumafai e faaliliu tagata mai i lotu a Aikupito ma lotu Eleni ma Roma, ma na lamatia ai tu ma aga a lotu lauiloa. O lenei mea na iʻu ai i le sauāina o ē na liliu mai i le faa-Kerisiano, lea na iʻu ai i le faamamāina tele o tagata e Diocletian e amata mai i le 303, ae na iʻu lava ina manumalo le faa-Kerisiano. I le 391 T.A., na faia ai e le emeperoa Kerisiano o Theodosius se tulafono e faasā ai sauniga faapaupau ma tapunia ai malumalu. Na avea Alesania ma nofoaga o le tele o vevesi e tetee ai i tagata faapaupau, ma na faaleagaina ai faatusa o tapuaʻiga i nofoaga faitele ma fale tumaoti. O le iʻuga, na faasolosolo ai lava ona mou atu le aganuu faalelotu a Aikupito. E ui lava sa faaauau pea ona tautatala tagata o le atunuu i la latou gagana, ae na faasolosolo ona mou atu le tomai e faitau ai tusitusiga i tusitusiga faa-Eperu, a o avea le matafaioi a ositaulaga ma ositaulaga fafine o le malumalu i Aikupito...  Fesili: O le ā se tasi o mea na aumai e tagata Roma mai Aikupito?
saito