Faapuupuu le mataupu:  Ua maua i se suʻesuʻega fou, o tagata anamua na nonofo i se ana i le 14,700 tausaga ua mavae, sa ʻai tagata ma faia ipu mai ulupoo o ē ua maliliu. Ua maua e tagata suʻesuʻe i le Falemataʻaga o Talafaasolopito Faalenatura i Lonetona ma le Iunivesite o Lonetona, ni faamaoniga e iloa ai, o ivi o tagata na maua i le ana o Gough i Somerset, na vavae ese aano o manu mai i ai a o leʻi taoina ma nutililiia. Na latou mauaina nifo i luga o le tele o ivi, lea na maua i le ana i le va o le 1880 ma le 1992. Faasolo i lalo mo le vitio. O lenei ulupoʻo na maua i le ana o Gough i Somerset sa matuā faaeteete lava ona faia i se ipu i le pe ā ma le 14,700 tausaga ua mavae. O ulupoʻo o tagata na maua i le ana, sa matuā teuteuina foʻi ina ia faia ai ipu po o ipu. Na taʻua e tagata suʻesuʻe i toega o mea mai anamua o loo i tua atu o le suʻesuʻega, o mea na maua e taʻu mai ai, sa faia e tagata o loo ola i le vaitaimi mulimuli o le Ice Age faiga masani o le ʻaina o tagata, atonu o se auala mataʻutia e faamamalu ai o latou aiga ua maliliu. Na taʻua e Simon Parfitt, o se tagata suʻesuʻe i toega o mea mai le Iunivesite o Lonetona, e faapea: ʻO se manatu e masani ona taʻua i lenei vaitaimi, o le matuā seāseā maua o ni tuugamau, ma le masani ona tatou mauaina o tino oti o tagata ua fefiloi ma otaota o le fale i le tele o nofoaga. Ua tele faamaoniga mai i Europa, e faaalia ai na faia e tagata i aso anamua le ʻaina o tagata ma isi faiga mataʻutia, ina ua feutagaʻi ma o latou tauaiga ua maliliu. Na maua mai i se suʻesuʻega talu ai nei, na vavaeeseina e faifaatoʻaga mai le vaitaimi o le Stone Age i Italia le aano mai ivi o ē na maliliu a o leʻi tanuina i latou. Na maua e tagata suʻesuʻe i le Iunivesite o Cambridge ni faailoga o le tipi i tino o tagata ua 7,000 tausaga le matua, na tanu i se ana i Puglia, i saute i sasaʻe o Italia. O nei tipi ma togitogiga, na faia i maa, ua taʻu mai ai, na aveese ma le faaeteete aano o tino o nei tino ina ua uma sauniga, a o leʻi tuu i totonu o le ana. Ua talitonu tagata suʻesuʻe i toega o mea anamua o loo taʻimua i le suʻesuʻega, atonu o le faamamāina o le tino o le tagata ua oti, o le iʻuga lea o se faagasologa umi o le tanuina o le tino i ni vaega eseese. O faifaatoʻaga mai i nuu e 12 maila le mamao, e manatu na latou aumaia o latou tagata ua maliliu i le ana o Scaloria i le vaipanoa o Tavoliere i Italia. O le a fesoasoani nisi suʻesuʻega e tusa ai ma suʻesuʻega na faia i le ana o Gough...
O ivi o tagata na maua i le Gough's Cave i Cheddar Gorge, i Somerset, sa iai ni vavae ma ni faailoga o le utia lea e faamaonia ai sa faia e tagata i inā ni faiga masani o le ʻaina o tagata. Na maua ni toega o tagata mai i le 14,700 tausaga ua mavae, ma e mai i tagata anamua o ē na faia faiga faamamalu o tagata i aso nei, e taʻua o tagata Makatala. O ulupoo na maua i le ana na tipiina foʻi ma faia i ipu ma ipu. Ua talitonu tagata suʻesuʻe i le Falemataʻaga o Talafaasolopito Faalenatura i Lonetona, atonu sa avea le ʻai o tagata ma masani masani o le lafoaʻia o aiga ua maliliu i lenā taimi.