Faapuupuu le mataupu:  (CNN) Iā Iulai 2013, na toe aliaʻe mai ai foʻi tala e faatatau i toega o Iesu, ina ua toe maua e tagata suʻesuʻe i toega o mea mai anamua i Turkey se pusa maa i totonu o se lotu ua 1,350 tausaga le matua, lea e foliga mai o loo iai se vaega o le satauro o Iesu. "Ua matou maua se mea paia i totonu o se pusa. O se vaega o se koluse", o le tala lea a le taʻitaʻi o le ʻau eli, o Gülgün Köroğlu, o se tagata e suʻesuʻeina talafaasolopito o faatufugaga ma tagata e suʻesuʻeina toega o mea mai anamua. I lenā taimi, sa manatu o ia o le pusa o loo iai ni tino maliu o ni tagata paia, e fesootaʻi atu i le faasatauroina o Iesu. Ona toʻafilemu lea. O le toe vaega o le koluse lea na maliu ai Iesu, ua lē o toe maua, ona e pei ona taʻua mulimuli ane e Köroğlu, o le pusa lea na iai mea paia, ua lē o toe iai se mea o iai. O le mea na tupu lata mai nei i le "koluse moni", o se faailoga malosi mo le faatuatua o le silia i le lua piliona o tagata, o se faatusa o mailei i le saʻilia o toega o Iesu. O le taʻua o se mea e foliga mai o le "koluse moni" e mafai ona uiga o se mea e mautinoa e le Atua po o se faiga taufaasesē. Pe e mafai moni lava ona iai i aso nei ni vaega o le koluse moni a Iesu? Pe e mafai ona ola vaega o se laau mo le faitau afe o tausaga? Po o ni vaega o tala pepelo ia e manaʻomia ona tatou talitonu i ai? O le mea moni na tupu i le koluse, na amata mai i le Emeperoa o Constantine, o le emeperoa muamua o Roma na liliu atu i le faa-Kerisiano. Na ia auina atu lona tinā o Saint Helena (c. 246-330 T.A.) e suʻe ni mea a Iesu i le Nuu Paia. Ina ua malaga atu Helena i Ierusalema i le 326 T.A., o loo mafatia pea le aai i le faatafunaga na māfua mai i le taua mulimuli a tagata Iutaia i le 132-35 T.A. Ina ua uma ona faatoʻilaloina Isaraelu, na fausia ai e le emeperoa o Roma o Hadrian se malumalu faapaupau i luga o le tuugamau o Iesu i tafatafa o Kalevario - o se faalumaina tele lea o le lotu fou. Na faatonuina e Helena le talepeina o lenei malumalu faapaupau, ma amata ona eli i lalo ina ia maua ai ni toega e fesootaʻi atu iā Iesu. Na maua e ana tagata faigaluega ni koluse eseese se tolu, o se mea na maua e fesootaʻi saʻo atu i Evagelia, lea o loo taʻu mai ai na faasatauroina Iesu faatasi ma ni tagata solitulafono se toʻalua. Na taʻua e le tusitala o talafaasolopito o Rufinus (c. 340-410) o loo faaalia ai ina ia iloa ai po o fea le satauro o Iesu, na fai atu ai Helena i se fafine o loo i le oti, ina ia aumai i le nofoaga. Na paʻi atu le fafine maʻi i le lua o...
O le mea moni na tupu i le koluse, na amata mai i le Emeperoa o Constantine, o le emeperoa muamua o Roma na liliu atu i le faa-Kerisiano. Pe e mafai ona ola vaega o se laau mo le faitau afe o tausaga? Po o ni vaega o tala pepelo ia e manaʻomia ona tatou talitonu i ai?