Faatumu le fuaiupu lenei: E lē pei o le "Pax Romana" o le Emepaea o Roma, sa iai le Malo i se tulaga o taua e lē uma i le taimi atoa na iai. O ona fili muamua o ona tuaoi Latina ma Etruscan faapea foi ma tagata Gauls, o ē na faoa faamalosi le aai i le 387 TLM. Ae ui i lea, sa faaalia e le Malo le malosi tele ma na mafai ai ona manumalo i taimi uma i mea na leiloa, e tusa lava po o le ā le matuiā. Ina ua mavae le osofaʻiga a le Gallic, na faatoʻilaloina ai e Roma le motu atoa o Italia i le senituri e tasi, ma avea ai le Malo o Roma ma malo malosi i le Metitirani. E lē taumatea o Carthage o le fili sili o le Malo, lea na ia tau ai ni taua se tolu. Na osofaʻia e le taʻitaʻiʻau Punic o Hannibal Italia e
na latou sopoʻia ai le atumauga o Alps ma faapogaia ai le toʻilalo mataʻutia o Roma i le Vaituloto o Trasimene ma Cannae, ae na toe malosi le Malo ma manumalo ai i le taua e ala i le fesoasoani a Scipio Africanus i le Taua o Zama i le 202 TLM. Ina ua faatoʻilaloina Katakiso, na avea ai Roma ma malo silisili i le lalolagi anamua o le Metitirani. Ona amata lea o se faasologa umi o manumalo faigatā, ina ua uma ona faatoʻilaloina Philip V ma Perseus o Maketonia, Antiochus III o le Emepaea Seleucid, le Lusitanian Viriathus, le Numidian Jugurtha, le Pontic tupu Mithridates VI, le Gaul Vercingetorix, ma le masiofo Aikupito Cleopatra.