ጽሑፉን ጠቅለል አድርገህ ተናገር፦  የሳይንስ ሊቃውንት እንደሚሉት የኒያንደርታል ሰዎች ከ130,000 ዓመታት በፊት የዓለምን የመጀመሪያ ጌጣጌጥ ፈጥረው መልበስ ይችሉ ነበር። በክሮኤሺያ ክራፒና ከተገኘው ነጭ ጅራት ካለው ንስር የተወሰዱትን ስምንት ጥፍሮች የሚመረምሩ ተመራማሪዎች እነዚህ ጥፍሮች የአንገት ጌጣጌጥ ወይም የእጅ አምባር ለመሥራት ያገለግሉ እንደነበር ይናገራሉ። በቁንጫዎቹ ላይ በርካታ የመቁረጥ ምልክቶች፣ መቆራረጦች እና ምልክቶች አሉ፤ እነዚህ ምልክቶች በአንድ ወቅት በቁንጫዎቹ በተገኙበት ቦታ ይኖሩ በነበሩት የኒያንደርታል ሰዎች የተሰሩ ናቸው። ከላይ የተመለከቱት የንስር ጥፍሮች የተገኙት በኒያንደርታል ሰዎች በሚኖሩበት ቦታ ሲሆን እስካሁን ከተገኙት የጌጣጌጥ ጥንታዊ ምሳሌዎች መካከል ተመራማሪዎች እንደተናገሩት ከተገኙ ከ 100 ዓመታት በኋላ እንደገና መርምረዋል ። ይህ ግኝት የኒያንደርታል ሰዎች ብዙውን ጊዜ እንደታዩት ቀስ ብለው የማሰብ ችሎታ ያላቸውና ጥንታዊ ፍጥረታት እንዳልነበሩ የሚያሳዩ ተጨማሪ ማስረጃዎችን ይጨምራል። በምትኩ ግን የተራቀቀ ባህል የነበራቸው፣ እጅግ ብልህ የነበሩ እና ምናልባትም ስነ-ጥበብን የፈጠሩ በመሆናቸው እየታዩ ናቸው። በዘመናችን ያሉ የሰው ልጆች ቅድመ አያቶች የጥንቶቹን የኒያንደርታል ሰዎች ጨርሰው በማጥፋታቸው ከ30 ሺህ ዓመታት በፊት እንደሆነ ይታመናል። ነገር ግን የጠፉ ዝርያዎች ከመቃብር ባሻገር ካንሰር እና የስኳር በሽታ የመሳሰሉ ገዳይ ለሆኑ በሽታዎች የበለጠ ተጋላጭ በማድረግ በእኛ ላይ የበቀል እርምጃ እየወሰዱ ሊሆን ይችላል። የኒያንደርታል ሰዎች እና ዘመናዊ ሰዎች በሺዎች ለሚቆጠሩ ዓመታት አብረው እንደኖሩ እና እርስ በእርስ እንደተቀላቀሉ ይታመናል ፣ ይህም ማለት አውሮፓውያን አሁን በግምት 2 በመቶ የኒያንደርታል ዲ ኤን ኤ አላቸው ማለት ነው ። እነዚህ 'የተረከቡ' ጂኖች በዝግመተ ለውጥ ታሪካችን ላይ በሚያተኩሩ አዳዲስ ጥናቶች ከካንሰር እና ከስኳር በሽታ ተጋላጭነት ጋር ተያይዘዋል። ይሁን እንጂ አንዳንድ የወረስናቸው ጂኖች ለሌሎች በሽታዎች የመከላከል አቅማችን እንዲጨምር አድርገዋል። የሳይንስ ሊቃውንት በሰውነታችን ውስጥ ያሉ ነጭ የደም ሴሎችን ለይቶ በማወቅና በማጥፋት የሚረዳው የኤችኤልኤ (HLA) ሥርዓታችን ክፍል ከኒያንደርታል ሰዎች የመጣ ሊሆን እንደሚችል ደርሰውበታል። ሌሎች ተመራማሪዎች ደግሞ ከአፍሪካ ውጪ የሚኖሩ ሰዎች ከኒያንደርታል ሰዎች ጋር ስለተቀላቀሉ ለታይፕ 2 የስኳር በሽታ የመጋለጥ ዕድላቸው ከፍተኛ እንደሆነ ይናገራሉ። የኦክስፎርድ እና የፕሊማውዝ ዩኒቨርሲቲዎች ተመራማሪዎች በካንሰር የመያዝ አደጋ እንዳላቸው የሚታሰቡ ጂኖች በኒያንደርታል ጂኖም ውስጥ መኖራቸውን አረጋግጠዋል። አንድ ጂን...
ስምንት የንስር ጥፍሮች በክሮኤሺያ ውስጥ በኒያንደርታል ሰዎች በሚኖሩበት ቦታ ተገኝተዋል ። በጡንቻዎች ተያይዘው እንደተገጠሙ የሚጠቁሙ ቁርጥራጮች ነበሯቸው ። የቢጫ ጅራት ንስር እግር ላይ የተቆረጡ ጥፍሮችም እንዲሁ ተለጥፈዋል። አንትሮፖሎጂስቶች ይህ ጥንታዊ የጌጣጌጥ ቅርስ ነው ይላሉ ። ኒያንደርታል ሰዎች ለምልክት ዓላማዎች ተጠቅመውበታል ይላሉ ። እጆቹ ዘመናዊው ሰው ወደ አውሮፓ ከመምጣቱ ከ 80,000 ዓመታት በፊት የተፈጠሩ ናቸው ። ይህ የኒያንደርታል ሰዎች ጥንታዊ እና ሞኝ ናቸው ከሚለው ባህላዊ አመለካከት ጋር ይጋጫል ። የሳይንስ ሊቃውንት እንደገለጹት እነዚህ ፍጥረታት የማሰብ ችሎታና የተራቀቀ ባህል ነበራቸው።