Макаланы кыскача айтып бергиле:  (CNN) Кытай өкмөтү Интернетти "порнографияга жана мыйзамсыз маалыматтарга" каршы күрөштүн жаңы майданы деп жарыялады. Чынында эле, киберкөрүшкө катышкандардын эң негизгиси - сөз эркиндиги. Кытайдын интернет моделин абдан катуу көзөмөлдөп турат. Бийликтегилер каршы пикирлерди басуу үчүн цензуранын ар кандай түрлөрүн колдонушат. Январь айында Оруэллдик "Мамлекеттик интернет маалымат кызматы" "Коммунисттик партиянын жана өлкөнүн тарыхын бурмалагандыгы үчүн" ондогон веб-сайттарды жана 100дөн ашык социалдык медиа аккаунттарын жаап салганын жарыялаган. Кытай бийлиги социалдык стабилдүүлүктү камсыз кылуу максатында онлайн талкууларды тыюу салууда. Социалдык тармактарда ондогон сөз айкаштары, анын ичинде 1989-жылдагы Тяньаньмэнь аянтындагы репрессия же Гонконгдогу демократияны жактаган нааразылык акциялары тууралуу маалыматтар цензурага алынып жатат. Миңдеген веб-сайттар, анын ичинде Wikipedia, Facebook, Instagram жана Twitter дагы деле болсо бөгөттөлүп турат. Жаңы согуш талаасы виртуалдык болсо, адамдардын жашоосуна тийгизген таасири реалдуу жана кыйратуучу. Президент Си Цзиньпин бийликке келгенден бери жүздөгөн адамдар интернетте тынч пикирлерин билдиргени үчүн камакка алынды. Интернеттеги цензурага аялдардын укугун коргоочулар, коррупцияга каршы күрөшүүчүлөр, экологияны коргоочулар жана саясий жана укуктук реформаларды талкуулоого үндөгөндөр жооптуу. Су Чанглан 2014-жылдын октябрында полиция тарабынан кармалган. Анын "кылмышы" Гонконгдогу демократияны жактаган нааразылык акцияларын колдогон комментарийлерди интернетте жайгаштыруу болгон. Ага "мамлекеттик бийликти бузууга үгүттөө" жана өмүр бою эркинен ажыратуу айыбы тагылган. 45 жаштагы Лю Пинг аттуу аял, коомдук ишмер, азыр түрмөдө. Өткөн жылдын июнь айында ал Кытай өкмөтүн коррупцияга каршы күрөштү күчөтүүгө чакыргандыгы үчүн "жаңжал чыгаруу жана чатак чыгаруу" айыбы менен алты жылга эркинен ажыратылган. Лю Пингдин интернетке жарыялаган сүрөттөрү, ачык-айкындуулукту талап кылган баннерлерди кармаган сүрөттөрү жана чет элдик медиа менен болгон Skype сүйлөшүүлөрүнүн стенограммалары, аны айыптоо үчүн колдонулган...
"Амнести" уюмунун Чыгыш Азия боюнча директору Кытайдын интернет моделин өтө катуу көзөмөлгө алган деп эсептейт. Анын айтымында, кытай бийлиги онлайн талкууларды ар кандай мыйзамдуу маселелер боюнча басууда. Ал согуш майданы виртуалдуу болгону менен, адамдардын жашоосуна тийгизген таасири реалдуу жана кыйратуучу экенин кошумчалады.