Макаланы кыскача айтып бергиле:  Илимпоздор ВИЧти айыктырууга бир кадам жакындап калганын айтышууда. Изилдөөчүлөрдүн тобу бактериялардын коргонуу системасын ылайыкташтырып, бул кайчыга окшогон механизмди ВИЧ вирусун таанууга үйрөтүп жатышат. Алар бул ыкманы колдонуп, ВИЧ инфекциясын жуктурган клеткалардын 72 пайызын толугу менен алып салуу мүмкүн экенин аныкташкан. Изилдөөчүлөрдүн тобу бактериялардын коргонуу системасын ылайыкташтырып, бул кайчыга окшогон механизмди ВИЧ вирусун таанууга үйрөтүп жатышат (сүрөттө). Башка гендерди өчүрүүчү шаймандардан айырмаланып, CRISPR системасы геномдун булагы болгон материалды бутага алат жана ДНК деңгээлиндеги гендерди биротоло өчүрөт. ДНКнын бөлүнүшү <unk> кош жиптин бөлүнүшү деп аталат <unk> табигый жол менен, мисалы, узак убакытка күнгө күйгөндөн кийин пайда болгон мутациялардын түрүнө окшош. Ал эми Ультрафиолет нурлары генетикалык өзгөрүүлөргө алып келиши мүмкүн. Клеткалык механизм ДНКнын бузулушун оңдогондо, анын кичинекей бөлүгүн алып салат. Ушундай жол менен изилдөөчүлөр геномдогу белгилүү бир гендерди так өчүрө алышат. "Эволюция организмдерди табигый оору козгогучтардан коргоочу таң калыштуу механизмдерди жараткан", - дейт Калифорниядагы Салк университетинин гендерди экспрессиялоо лабораториясынын профессору Хуан Карлос Изписуа Белмонте. "Бактериялардын иммундук реакциясын түшүнүү бизге вирустук инфекциялардан коргонуу үчүн вирустук вирустарды, мисалы, ВИЧти адамга каршы колдонуунун жаңы ыкмаларын иштеп чыгууга мүмкүндүк берди". ВИЧ вирусунун көчүрмөсү адамдын клеткасына кирип, чоң бүлгүнгө учурашы мүмкүн. Ал клетканын молекулалык түзүлүшүн башкарып, вирустун генетикалык материалдарынын көчүрмөлөрүн жаратат да, аларды клетканын өз гендерине көмүп коёт. Ал жерден ал клетка ВИЧ вирусунун жаңы көчүрмөлөрүн жаратат да, организмге тарайт. ВИЧке каршы колдонулган дары-дармектер вирустун жашоо циклинин ар бир баскычына таасир этет.
Илимпоздор ВИЧ вирусун аныктоо үчүн бактерияларды кайчыга окшогон механизмдерге үйрөтүшкөн. Бул ыкма ВИЧ вирусунун гендерин бөлүп чыгарууда ийгиликке жетти. Натыйжада клеткалардын 72 пайызынан вирус алынып салынган. КРИСПР ыкмасы клеткалардын ДНКсында жаткан ВИЧ вирусун бөлүп чыгарат. Акыркы изилдөөлөр көрсөткөндөй, бул ыкма вирустун кыскартылган, активсиз түрүнө эмес, активдүү, толук кандуу ВИЧке каршы натыйжалуу.