Макаланы кыскача айтып бергиле:  (CNN) Мындан 7000 жыл мурун, азыркы Чили жана Перу чөлдөрүнүн жээктеринде жашаган Чинчорро уруусу өлгөндөрдүн сөөгүн мумиялашкан. Бирок Гарвард университетинин окумуштуулары мумиялар миңдеген жылдар бою жакшы сакталып келгендиктен, азыр алардын тез чирип кетүү коркунучу бар экенин эскертишет. Кылмышкер ким? Гарвард университетинин инженердик жана прикладдык илимдер мектебинин дүйшөмбү күнү жарыялаган билдирүүсүндө мумиялардын терисинде микробдордун көбөйүшүнө өбөлгө түзгөн нымдуулуктун жогорулашы себепкер экени айтылат. Натыйжада, Чилинин түндүгүндөгү Арика шаарындагы Тарапака университетинин археологиялык музейиндеги окумуштуулар 120 кымбат баалуу чинхоро мумиясынын айрымдары "кара нымга" айлана баштаганын байкашкан. Египеттеги казуулардан 3600 жылдык мумия табылган. Маалыматка ылайык, нымдуулуктун жогорулашы Гарвард университетинин профессору Ральф Митчелл жана изилдөөчү Элис ДеАраухо тарабынан теринин үлгүлөрүнө анализ жүргүзүү аркылуу тастыкталган. Алардын ачылыштары акыркы жылдары нымдуулуктун деңгээли жогорулап бараткан Арикадагы табиятты коргоочуларга алардын баалуу эстеликтерин сактоого жардам берет. Египеттеги мумиялар компьютердик томографияга тартылат. Бирок Митчелл Чилинин түндүгүндөгү өрөөндөрдө кумдуу жердин астына дагы жүздөгөн мумиялар көмүлүп калышы мүмкүн деп тынчсызданат. "Сиздин алдыңызда бул денелер турат, жана сиз суроо берип жатасыз: "Мен аларды кантип чиригенден сактап кала алам?" Бул дээрлик соттук-медициналык проблема", - деп айткан. Тарапака университетинин археология боюнча профессору Марсела Сепульведанын айтымында, мумияларды даярдоодо "кыйын ыкма" колдонулган. Ал операцияга мээ менен органдарды алып, алардын ордуна табигый булаларды жана күлдү кошуп, денени камыш менен тигип, терисин манган, охр же күрөң ылай менен каптаган. Чинчорро эли 3 000 жылдан ашуун убакыт бою адамдын сөөгүн мумиялап келишкен. Мумиялардын эң эскиси байыркы египеттиктер фараондорду мумиялаганга чейин 2000 жыл мурункуга таандык. Сканердин жыйынтыгы...
Окумуштуулар нымдуулуктун жогорулашы мумиялардын терисинде микробдордун көбөйүшүнө алып келерин аныкташкан. Чилинин музейиндеги айрым экспонаттар чирип, "кара ным" болуп калган