Макаланы кыскача айтып бергиле:  H7N9 куш тумоосунун толкуну башталды. Окумуштуулардын айтымында, Кытайда адамга жуккан вирустун пандемияга айланышы мүмкүн. Изилдөөчүлөр белгилегендей, H7N9 вирусу, куш тумоосунун адамга жуккан түрлөрүнүн бири, Кытайда тооктордо сакталып, түрлөрү ар түрдүү жана жайылып жатат. Бул инфекциялардын кайрадан көбөйүшүнө алып келип, кеңири коркунуч туудурууда. Алар Nature журналына жарыяланган изилдөөсүндө: "Генетикалык ар түрдүүлүктүн жана географиялык жайылуунун өсүшү... H7N9 вирусунун ушул аймакта сакталып калышы жана андан ары жайылышы күтүлүүдө". H7N9 куш тумоосунун вирусу 2013-жылдын март айында адамда пайда болгон. Кытайда куш тумоосунун H7N9 түрү адамдарга жуккандыктан, ал пандемияга айланышы мүмкүн. Ошондон бери Кытайда, Тайбэйде жана Тайвандын башка жерлеринде 571 адамга жуккан. Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун февраль айындагы маалыматына ылайык, алардын 212си каза болгон. Бул оорунун адамга жуккан учурлары башталгандан кийин байкалган. 2013-жылы H7N9 вирусу басаңдай түшкөндөй сезилди. Кытай бийлиги тирүү куш базарларын жабууну чечкен жана тооктор менен түздөн-түз байланышта болгондорго ден соолук эскертүүлөрүн берген. Бирок адамдарда инфекция өткөн жылы жана 2015-жылдын башында кайрадан көбөйдү. Бул изилдөөчүлөрдү вирустун кантип кайра пайда болгонун, кантип өрчүп кетиши мүмкүн экендигин жана коомдук саламаттыкты кандайча коркунучтуу экендигин көбүрөөк түшүнүүгө түрткү берди. Бул изилдөөдө И жетектеген эл аралык окумуштуулар тобу Гонконг университетинин профессору Гуан Кытайдын беш провинциясындагы 15 шаарда H7N9 вирусунун эволюциясын жана жайылышын көзөмөлдөдү. Көп сандаган үлгүлөрдү чогултуп жана алардын тартибин аныктоо менен алар H7N9 вирусу тез-тез мутацияга учурап, генетикалык өзгөрүүлөргө дуушар болуп, пандемияга алып келиши мүмкүн экендигин аныкташкан. Вирустун көптөгөн жаңы генетикалык варианттары тооктордо пайда болуп, өлкө боюнча жайылып кетти.
H7N9 вирусу, куш тумоосунун бир нече штаммдарынын бири адамга жугушу мүмкүн, ал Кытайдын бардык аймактарында тооктордо сакталып, түрлөрү ар түрдүү жана жайылып жатат. Бул инфекциялардын кайрадан пайда болушуна алып келип, кеңири коркунуч жаратат. Алар эгерде көзөмөл чаралары көрүлбөсө, вирустун жайылышы мүмкүн деп эскертишет.